Յօդուածներ

ԲԱԳՐԱՏ ԷՍԴՈՒԳԵԱՆ 19 յունուար 2020-ին թեւակոխեցինք «Ակօս»ի հիմնադիր Հրանդ Տինքի մահուան 13-րդ ամեակը: «Հրանդի ընկերները» հարթակը այս տարուան համար որոշեց իմաստալից կարգախօս մը` «Ամչնալու համար ուշ չէ»: Ցանկացած երկրի համար ամօթալի է իր քաղաքացիի մտածումներուն պատճառաւ սպաննուիլը: Երկրի իւրաքանչիւր վարիչ պէտք է ամօթի զգացում ապրի իր ղեկավարած երկրի մէջ նման դէպք պատահած ըլլալուն համար: Այս գիտակցութիւնը կամ հասկացողութիւնն է, որ...

ՃՐՏԳ. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄ ԱՂՊԱՇԵԱՆ Էրտողանի ներխուժումը Սուրիոյ հիւսիսային շրջան` քիւրտ բնակիչները եւ մարտիկները սահմանէն հեռու մղելու համար, անպայման ցոյց կու տայ Թուրքիոյ հեռաւոր նպատակները եւ ծրագիրները այդ շրջանին հանդէպ. անկասկա՛ծ Սուրիոյ քիւրտ մարտիկներուն վտարումը սահմանէն տասնեակ քիլոմեթրեր հեռու` պիտի արգիլէ անոնց շփումը Թուրքիոյ մէջ Քիւրտիստանի աշխատաւորական կուսակցութեան (PKK) քիւրտերուն հետ, պիտի խզէ կապերը եւ դադրեցնէ յարաբերութիւնները անոնց միջեւ, ինչպէս նաեւ պիտի...

Ի՞նչ Պէտք Է Լինի Մեր Ուղին (Հատուած)   ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ ... Վերջացա՞ւ սրանով մեր դատն ու պայքարը: Սպառե՞լ ենք արդեօք բոլոր հնարաւորութիւնները, գործածե՞լ ենք բոլոր ուժերը ու սնա՞նկ հանդիսացել... Կարո՞ղ ենք ասել, թէ այլեւս բան չունինք անելու, թէ` մեր ինքնահաստատուելու տենչը ու կատարած փորձը մի գեղեցիկ ցնորք էր միայն, որ խորտակուեց անողոք իրականութեան բախելով, թէ՛ քաղաքական անկախութիւնը մեր ուժերից վեր...

1922-ի Փոքր Ասիոյ աղէտէն ետք Տարտանելի եւ շրջակայքի հայեր ամերիկեան նաւով կ՛ապաստանին Արղոսթոլի քաղաքը` Քեֆալոնիա կղզին ՄԱՅՔ ՉԻԼԻՆԿԻՐԵԱՆ («Ազատ Օր», Յունարէնէ թարգմանեց` Ք. Է.) Գաղթականութեան առաջին տարիներուն Յունաստան հաստատուած հայ զանգուածներու թիւի ճշգրիտ սահմանումը բաւական բարդ ու դժուար փորձ մըն է, որ առանձին գիտական լայն աշխատութեան կը կարօտի: Ներկայ յօդուածին մէջ պիտի փորձենք ուրուագծել որոշ տուեալներ, որոնք առնուած են ծանօթ...

Խ. ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ «Սփիւռքի հասցէն իր միացեալ կազմակերպութիւններու հասցէն է, սփիւռքի հասցէն ազգային գաղափարախօսութեան շուրջ հաւաքուած այդ ամբողջ կազմակերպ սփիւռքն է: Որեւէ այլ կերպի փափաք` թէ, պէտք է Հայաստանէն կազմակերպուի սփիւռքը, արդէն իսկ հիմակուընէ կը յայտարարեմ, որ դատապարտուած է ձախողութեան»: ՀՅ Դաշնակցութեան Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեան   Թաւշեայ յեղափոխութեան յաջորդեց իմքայլական կառավարութեան առաջին տարին: Որքանո՞վ 2019-ին իրականացաւ համակարգային փոփոխութիւններուն...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Բարձր քաղաքականութիւնը մեծ հարցերու վրայ գործադրուող ողջմտութիւն է: ՆԱՓՈԼԷՈՆ ՊՈՆԱՓԱՐԹ Երգ կայ. Սպասի՛ր, ես կը գամ... Ե՞րբ կու գայ մեր Արլեզիենը... Պատմութեան, քաղաքականութեան եւ ազգի ճակատագրին մաս կազմող եւ սպասուած «Արլեզիեն»-ը ազգային ինքնութիւնն է, բարօրութիւն, յաջողութիւն, ապահովութիւն, որոնց համար անհրաժեշտ են համագործակցութիւնը, համերաշխութիւնը եւ փոխադարձ յարգանքը: Իրաւ սէրը: Անոնք ինքնաբերաբար չեն գար: Բերող կ’ուզեն: Իսկ քաղաքական կեանքի մէջ...

ԶԱՒԷՆ Գ. ՂԱՐԻՊԵԱՆ Ոտքի` Ազատուհի Իշխանեան, նստած` կեսուրը` Արուսեակ Իշխանեան Պէյրութի Զոքաք Պլաթ թաղին մէջ մսաշօթ (Լեհմեճուն) պատրաստող Իշխանեան անունով փուռ մը կայ, որուն պատմութիւնը կ՛երկարի եօթը տասնեակ տարիներու վրայ: Եղիա Իշխանեան անունով անձ մը, որ ծնած էր Այնթապ, Պէյրութ հաստատուելով` տարիներու իր երազը կ՛ըլլայ խմորեղէնով հայկական ճաշերու փուռ մը հիմնել: Անոր երազը կ՛իրականանայ 1946-ին, երբ Զոքաք Պլաթի Նշան Փալանճեան...

Լիբանանեան տարին կը փակուի անորոշութեամբ եւ անձկութեամբ: Անհեռանկար իրավիճակ է հասարակութեան համար, եւ կարելի է ըսել` նաեւ պետութեան համար, որ գործընթացին ընդհանուր միտումներուն վրայ ազդեցիկութեան գործօն ունենալու համոզիչ գործողութիւններ չի կատարեր: Լիբանանեան հանգոյցը միջազգայնացած է նաեւ բացայայտօրէն: Տարածաշրջանին մէջ գլխաւոր դերակատար պետութիւնները յայտարարողական հարթութեան վրայ ուղղակի-անուղղակի կերպով իրարու կ՛արձագանգեն, կը հակազդեն եւ կ՛արգելակեն բնական գործընթացները: Տնտեսական պատերազմի կամ տնտեսական պաշարման...

Յ. ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ Լաւ  յիշատակներով չէ, որ կ՛աւարտենք 2019 տարին, եւ վստահաբար բարձր տրամադրութիւններով չէ, որ կը դիմաւորենք 2020 կոչուած Նոր տարին: Բարի տրամադրութիւններով ու հաւաքական ճիգերով եւ, 2018-ին հետ բաղդատելով, աւելի լաւ տարի մը բոլորելու մեր բոլորին կամքը բաւարար չեղաւ, որ մենք 2019 տարին հանգիստ սրտով ճամբէինք: Անկախ ներհայկական ճակատի տարբեր դաշտերու վրայ արձանագրուած յաջողութիւններէն, գոյատեւման ու երբեմն զարգացման բացառիկ...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Մահախօսական կամ դամբանական գրող, պատրաստող եւ կարդացող մը չեմ եւ չեմ ալ ուզեր ըլլալ: Հաստատապէս ծանր է եւ յուզիչ: Սակայն այնպէս կ՛երեւի, թէ «հարկ` լուծանել զօրէնս» հայկական առածը ինծի համար ալ գրուած ըլլար, որովհետեւ յաճախ ե՛ւ ստիպուած, ե՛ւ կամաւոր կը շեղիմ իմ այս որոշումէն: Որովհետեւ բոլորս ալ լաւատեղեակ ենք, թէ ճակատագիրի բերումով մէկիկ-մէկիկ մեզմէ կը բաժնուին հարազատներ, բարեկամներ,...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Այս օրերուն, երբ յա՛տկապէս Հայաստանի մէջ կը նշուի Վահան Տէրեանի մահուան հարիւրամեակը, յաճախ Դիմատետրի վրայ կենսագրական մանրամասնութիւններ կը գտնենք իր մասին, բնականաբար, իւրաքանչիւր անհատ, որ շփում ունեցած է իր գրականութեան հետ, թէկուզ դպրոցական մակարդակի, կը զգայ, որ Տէրեանէն տող մը քերթուած մը, միշտ անթեղուած կը մնայ իր մէջ եւ յանկարծ կը բոցկլտայ: Առաջին անգամ Պուրճ Համուտի Սոֆիա Յակոբեան...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Նախերգանք.- Սուրէն խտըշեանի բեմադրութեամբ «Թէաթրոն» խումբին, ելոյթը սկսաւ շուրջ քառորդ ժամ տեւող կատարումով մը: Տպաւորիչ էր «Հով արէք»-ը: Բարի՛: Այսուհանդերձ, պարզ չէր, թէ ի՛նչ առնչութիւն կար ընտրուած երգացանկին եւ ելոյթի բներգներուն միջեւ: Անձնապէս վրդովեցուցիչ կը գտնեմ լսել մեր ամենայուզիչ շարականը` «Տէ՛ր,  ողորմեա՛»-ն, ֆլամենքօ ոճով եւ դաշնաւորումով: Բացի այդ, աղօթքը խոնարհ աղերս մըն է` ուղղուած Աստուծոյ եւ ոչ...

ՀԱՅԿ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ ԵՊՀ Սփիւռքագիտութեան ամպիոնի ասիստենտ Յովհաննէս Քաջազնունին լայն հասարակայնութեանը յայտնի է որպէս 1918-1920թթ. Հայաստանի Հանրապետութեան առաջին վարչապետ, Պաքուի հայկական Ս. Թադէոս-Բարդուղիմէոս մայր եկեղեցիի ճարտարապետ եւ «Դաշնակցութիւնը անելիք չունի այլեւս» հանրայայտ գրքի հեղինակ, սակայն քչերին է յայտնի, թէ ի՛նչ ճակատագրի արժանացաւ մեծանուն հայը` հայրենիք վերադառնալուց յետոյ: Ընթերցողին ներկայացնում ենք մեծ հայի կեանքի Խորհրդային Հայաստանում ապրած տարիների չլուսաբանուած էջերը: 1923թ. ապրիլի...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԷՆԵԱՆ Դիմատետրը կը վխտայ ամէն կարգի ապակողմնորոշիչ գրառումներով մէկ կողմէ իշխանութեան քարոզչական մեքենան շարժման մէջ պահելու եւ միւս կողմէ` Դաշնակցութեան թափը կասեցնելու յստակ դիտաւորութեամբ: Կը թուի, թէ ռազմաբեմը այլեւս սահմանագիծը չէ: Ռազմաբեմը փոխադրուած է ներքին քաղաքականութեան ոլորտէն ներս: Նախայարձակումը (aggression, ագրեսիա) տեղի կ՛ունենայ Երեւանի մէջ իսկ: Եւ թիրախը մեր ազգային քաղաքականութիւնն է: Մեր ազգային գաղափարախօսութիւնը: Մեր ազգային հարազատ ընդդիմութի՛ւնը...

Չափազանցութիւն չ՛ըլլար, եթէ ըսենք, որ 2019 թուականին դրական առումով ամենամեծ բաժինը հասած է ՀՀ Զինուած ուժերուն: «Սփիւթնիք»-ի լրագրող Աշոտ Սաֆարեանի հաղորդմամբ, 2019 թուականը հայկական բանակին համար յաջող տարի էր: Բարեփոխումները անդրադարձան զինուած ուժերու գործունէութեան գրեթէ բոլոր առանցքային ուղղութիւններու վրայ: Նոր սպառազինութիւն ու ռազմական սարքեր կայ, սնունդի համակարգի արմատական փոփոխութիւն, զինծառայողներու հիմնադրամի գործունէութեան ժամային շրջանակներու ընդլայնում, շփման գիծի վրայ ենթակառուցուածքներու բարելաւում...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ ՀՅԴ «Ռոստոմ» պատանեկան միութեան անդամ էինք: Դեկտեմբերի սկիզբը ԼԵՄ-ի «Արշաւիր Շիրակեան» մասնաճիւղի երիտասարդներուն հետ օրացոյց ծախելու կամ բաժնելու «պարտականութիւնը» կը ստանձնէինք: Հինգ-հինգ խումբերու բաժնուած` շէնք-շէնք կը բարձրանայինք եւ կը սկսէինք դուռերը զարնել ու առաջարկել, որ տարուան օրացոյցը գնեն: Ոմանք սիրայօժար, ուրիշներ մերժելով, ոմանք դուռը չբանալով, ուրիշ մը քանի մը հատ առնելով` ամերիկաները ղրկելու նպատակով եւ, այսպէս, մեզի համար...

ԳագԱթ Մարիաննա Գեւորգեանը ընտրել է ազգային նուագարան քանոնը, որն առանձնանում է իր շքեղ ու դիւթիչ հնչողութեամբ: Համամարդկային այս քնքուշ էակը, շատ լաւ գիտակցելով, որ արուեստը անձնազոհ է, իր առաքելութիւնն է համարում  հայ ազգային երաժշտութեան` գանձերի, տաղերի, բարձր արժէքների տարածմանը ի նպաստ գործունէութիւնը: Մշակոյթ ունեն բոլոր ազգերը, բայց արուեստ` ոչ: Արուեստը սահմաններ չունի, իսկ ազգային մշակոյթը ունի սահմաններ, ու պէտք չէ...

Օրհնութեամբ Լիբանանի հայոց թեմի առաջնորդ Նարեկ արքեպիսկոպոսին, կիրակի, 12 յունուար 2020-ին նշուեցաւ Հայաշէնի Ս. Յովհաննու Կարապետ եկեղեցւոյ անուանակոչութեան տօնը: Ս. պատարագը մատուցեց Լիբանանի հայոց թեմի քարոզիչ Անանիա ծ. վրդ. Գուճանեան: Իր քարոզին մէջ հայր սուրբը ըսաւ, որ երբ մտածենք մեր հաւատքի զօրացման մասին, հարց կու տանք, թէ ո՞ւր են մեր հաւատքն ու զօրութիւնը, որքանո՞վ կրնանք պայքարիլ կեանքի մեղքերուն դէմ, որքա՞ն...

Ժամանակաշրջանի մը մէջ, երբ տոլարի վայրագ գերիշխանութիւնը տիրական է աշխարհի զանազան երկիրներու (այս օրերուն մանաւանդ Լիբանանի) մէջ, քիչեր հաւանաբար կը հարցնեն, կամ ի վիճակի են հարցնելու, թէ ուրկէ՞ եւ ե՞րբ ծագած է այս տոլարը... պատասխանը` «Պի.Պի.Սի.»-ի վերջերս հրապարակած  յօդուածով: Ն. Ճաքիմովի թագաւորական փողերանոցի թանգարանը, ուր տոլարի առաջին նախահայրերը պատրաստուած են 500 տարի առաջ Բարի Եկաք Ճաքիմով. Չեխական Քաղաքը, Որ Հնարած...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Կը թուի, թէ քալիֆորնիաբնակ Լիլլի Թոմասեան քաջածանօթ չէ հայոց լեզուին, ուրեմն նաեւ` հայ մշակոյթին: Իր ասքը ուղղուած է  հանդիսատեսի մը, որ հեռու է հայկական մշակոյթէն: Ենթավերնագիրը (Աստծու պարգեւ) ցուցանիշը մըն է, որ հրամցուածը թատրերգութիւն մը չէ՛: Թատրոնը այն վայրն է, ուր մարդիկ հաւաքաբար գոյութենական հարցադրումներ կը դիմակալեն: Իսկ այստեղ հարցադրում, ինքնաքննարկում չկայ, կայ պատրաստ պատասխան եւ պարտադիր...