Յօդուածներ

Լիբանան անցեալ հոկտեմբերի կէսերէն ի վեր կ՛ապրի իր բազմամեայ տագնապին ամէնէն վտանգաւոր ու ողբերգական փուլերէն մէկը. վտանգաւոր այն իմաստով, որ տնտեսական-ընկերային կացութեան անկումը դարձած է շա՛տ աւելի ճնշող ու համատարածօրէն քայքայող, քան ինչ որ էր վիճակը 15-ամեայ աւերիչ պատերազմի տարիներուն, երբ ռումբերն ու հրթիռները, ականուած ինքնաշարժները մահ ու աւեր կը սփռէին ամէն տեղ, երկիրը մատնած էին մասնատումի: Արդար ընդվզումէ ծնած...

Հարցազրոյցը վարեց` Ն. ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան արխիւներուն կարեւորութեան եւ անոնց պարզած ներկայի վիճակին մասին «Ազդակ» հարցազրոյց մը կատարեց դոկտ. Խաչատուր Ստեփանեանի հետ, որ Հայաստանի պետական մանկավարժական համալսարանի պատմութեան ամպիոնի փրոֆեսէօր է,  եւ որուն գիտական աշխատասիրութիւնները հիմնականին մէջ կեդրոնացած են 19-րդ դարու աւարտին եւ 20-րդ դարու սկզբնաւորութեան հայ ազգային-ազատագրական շարժման, Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան, հայ-վրացական փոխյարաբերութիւններու, 1920-1930-ական թուականներու սփիւռքահայ հասարակական-քաղաքական միտքի...

ՀԱՅԿ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ ԵՊՀ Սփիւռքագիտութեան ամբիոնի ասիստենտ Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան առաջին շրջանի պատմութիւնը,  իր դժուարին, բարդ ու հակասական իրադարձութիւններով հանդերձ, անխզելիօրէն կապուած է Յ. Քաջազնունու անուան հետ: Նա բարձր պետական մտածելակերպի տէր անձնաւորութիւն էր եւ իր վարած խոհեմ, չափաւոր եւ գործնապաշտ քաղաքականութեամբ կարողացաւ զերծ պահել Հայաստանի մանուկ հանրապետութիւնը թուրքերի, վրացիների եւ ազրպէյճանցիների քաղաքական թակարդներից, եւ այդ իսկ պատճառով անուրանալի են նրա...

Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբը` Յակոբ Տէր Ղուկասեանի բեմադրութեամբ, 12 եւ 13 փետրուարին «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» թատերասրահին մէջ պիտի ներկայացնէ Հայկ Յակոբեանի «Չմօտենա՛ք ինծի, տիկի՛ն» թատրերգութիւնը` արաբերէնով, որուն երկու դերասաններն են Սենտի Ղազարեան ու Նժդեհ Մկրտիչեան: Երաժշտական բաժինի պատասխանատուն է Հրայր Գալեմքերեան, օգնական բեմադրիչ` Փաթիլ Գուլաճեան, բեմայարդարում` Վարանդ Ալեքսանտրեան. քարոզչական աշխատանքները` համացանցային ընկերային հարթակներուն վրայ եւս, տոմսի ձեւաւորումը կատարեց Շարպել Սամուր,...

«Փորձառութիւնը հաստատեց, որ լռութիւնը միշտ ոսկի չէ: Երբեմն արծաթ է, իսկ յաճախ ալ` թիթեղ: Այս երեքէն որո՞ւ կը համապատասխանէ համատարած լռութիւնը» ՇԱՒԱՐՇ ՄԻՍԱՔԵԱՆ (1884-1957, Փարիզի «Յառաջ»-ի խմբագիր ) Բաւական ժամանակ դադրելէ, բացակայելէ եւ մամլոյ աշխարհէն հեռու մնալէ ետք, ի վերջոյ վերստին կը ծածանի ՀՅ Դաշնակցութեան պաշտօնաթերթ «Դրօշակ»-ը` իր պրիսմակէն անցընելով խնդիրներ, վերլուծելով հարցեր, արծարծելով քաղաքական, գաղափարախօսական եւ ընկերային նիւթեր: Անոր...

ՎԱՀԷ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ «Այլընտրանքային նախագծեր խմբի» անդամ Ինչ-որ տեղ լաւ էր, որ գրչի պատմութիւնը եղաւ: Սա երկար ժամանակով քաղաքական խօսքից հանեց նախաբանի անհրաժեշտութիւնը: Հիմա արդէն պէտք չէ նկարագրել իրավիճակի լրջութիւնը, տեղ-տեղ` ողբերգայնութիւնը: Հիմա ամէն ինչ պարզ է: Ինչքան էլ անհաւանական թուայ, բայց գրիչը դարձաւ սեւ ու սպիտակի հրէշաւոր բաժանման ազդու հակաթոյնը: Գրչի պատմութիւնից յետոյ հասարակութեան այդ բաժանումն այլեւս անցեալ է: Սա...

ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէի եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի ներկայացուցիչ, երեսփոխան Յակոբ Բագրատունի «Սաութ Հուրիա»-ի հետ ունեցած հարցազրոյցի մը ընթացքին անդրադարձաւ երկրին դիմագրաւած տնտեսական եւ ընկերային տագնապին` հաստատելով, որ ժողովուրդը իսկական տառապանքի մէջ է, անոր կարիքները հսկայական են, եւ դժբախտաբար կարգ մը քաղաքական ուժեր նոյն ընթացքով կը շարունակեն իրենց աշխատանքներն ու գործելաոճը: Յ. Բագրատունի յայտնեց, որ 17 հոկտեմբերի արդար պահանջներու շարժումը...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Յօդուածի առաջին մասը կը ներկայացնէր պարագրութեան պատմականն ու ձեւաչափերը, ինչպէս եւ պարի բնագիտութեան տարրեր (տես «Ազդակ», 29 հոկտ. 2019): Այստեղ կ՛ուզեմ անդրադառնալ ընկալման դրոյթի մը (hypothesis), որ հիմնուած է «հայելի ջղաբջիջներու» (mirror neuron) գործունէութեան վրայ: Այդ կրնայ օգտակար ըլլալ հասկնալու համար կատարողի եւ հանդիսատեսի միջեւ գոյացող ներզգայնութիւնը (empathy), որ էական է ընկալման համար: Ջղագիտութիւնը թափ առաւ 90-ական թուականներուն,...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ Քաղաքական վերլուծաբան Խօսքը, ինչպէս երեւի կռահեցիք, վերաբերում է ազրպէյճանա-արցախեան հակամարտութեան կարգաւորման բանակցային գործընթացին, որը, եթէ մի պահ քաղաքականից տեղափոխենք մարզական ասպարէզ, ապա, ըստ էութեան, իւրօրինակ մրցավազք է յիշեցնում, որի մասնակիցները, սակայն, այդպէս էլ երբեք չեն հասնում վազքուղու վերջնագծին: Չեն հասնում, քանզի այն չի երեւում, չկայ, այսինքն` անյայտ է, անորոշ: Պարզապէս մրցութեան կազմակերպիչները, տուեալ պարագայում` ԵԱՀԿ Մինսքի խմբի համանախագահ...

ՄԵԾԻ ՏԱՆՆ ԿԻԼԻԿԻՈՅ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍՈՒԹԻՒՆ ՎԻԳԷՆ ՎՐԴ. ՏԱԼԳԼԸՃԵԱՆ Օրհ. ԱԿ. «Ամենասուրբ Երրորդութեան ընտրեալ եւ հաւատարիմ ծառայ, սպառազէն յաղթող եւ քաջ նահատակ եւ շնորհքներու օթեւան, արագահաս Սուրբ Սարգիս Քրիստոսի մօտ բարեխօս եղիր մեզի համար».  Շարակնոց Կանոն Սրբոյ Սարգսին: Այսօր հայաստանեայց առաքելական եկեղեցին կը նշէ «Սրբոցն Սարգսի զօրավարին եւ որդւոյ նորա Մարտիրոսին եւ չորեքտասան զինուորացն»: Քրիստոսի եկեղեցին պատմութեան ընթացքին բազմաթիւ նման վկայութիւններ ունի:...

ՆԱՆԷ ԱՒԱԳԵԱՆ Պոլսահայ միութեան` Տինքի տարելիցին առիթով կազմակերպուող ամէնամեայ ձեռնարկի հիւրն այս տարի «Ակօս» օրաթերթի հայերէն բաժնի գլխաւոր խմբագիր Բագրատ Էսդուգեանն էր, ում յանձնուեց «Հրանդ Տինքի հոգու ազատութեան եւ արդարութեան» մետալը: Ստորեւ` «Ասպարէզ»-ի հարցազրոյցը  Բագրատ Էսդուգեանի հետ: «ԱՍՊԱՐԷԶ».-  Պոլսոյ հայոց պատրիարքի ընտրութիւններն առիթ դարձան համայնքում բողոքների մեծ ալիքի, ընդհուպ մինչեւ պառակտումների, քանի որ Թուրքիայի կառավարութեան պարտադրած նոր կանոնադրութեամբ փոխուեց ընտրական...

ՅԱԿՈԲ ՈՒՌՀԱՅԵՑԻ Օրեր առաջ ընկերոջ մը հետ երկարատեւ խօսակցութիւն ունեցայ: Այս խօսակցութեան ընթացքին ի միջի այլոց արծարծուեցաւ մտաւորականութեան, հայ մտաւորականութեան հարցը, թէ իրաւ հայ մտաւորականը ինչպիսի՞ յատկանիշներ պէտք է ունենայ, մտաւորականի եւ ազատութեան կապը ի՞նչ է, պէ՞տք է յօդուած կամ գիրք գրէ որոշակի թելադրանքէ, պէ՞տք է էսթեպլիշմընթի մարդը ըլլայ, կա՞յ տարբերութիւն պարզապէս զանազան գաղափարներու փրոփականտիստի եւ իրաւ մտաւորականի միջեւ, ինչպիսի՞...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ 5 յունիս 2019-ին տեղի ունեցած Դանիոյ խորհրդարանական ընտրութիւններուն արդիւնքները ի նպաստ ընկերվար-ժողովրդավարներուն էին, անոնք շահեցան քուէներուն 25,9 առ հարիւրը, հետեւաբար իրենք ստանձնեցին կառավարութեան կազմութիւնը: Ընկերվար-ժողովրդավարները, չյաջողելով ստանալ քուէներուն ջախջախիչ մեծամասնութիւնը, խորհրդարանական «վստահութիւն եւ մատուցում»-ի հիման վրայ կառավարութիւն կազմեցին Ընկերային-ազատական կուսակցութեան, Ընկերվարական ժողովուրդի կուսակցութեան (արմատական ձախ) եւ Կարմիր-կանաչ դաշինքին (կազմուած` համայնավարներէ եւ կանաչներէ) հետ: Դանիան ունեցաւ իր պատմութեան մէջ...

Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը վերսկսում է «Դրօշակ» պաշտօնաթերթի հրատարակութիւնը: «Դրօշակ»-ի կենսագրութիւնը ձուլուած է ծնող կուսակցութեան անցած ճանապարհին այնքան, որ այս երկուսից մէկին անդրադառնալիս յաճախ յիշում ես միւսին: Սխալուած չենք լինի` պատկերաւոր ներկայացնելով, որ «Դրօշակ»-ը եղել է կուսակցութեան մաքառումի ու հերոսացման ուղին արտացոլող հայելին: Ազատագրական պայքարի շրջանի «Դրօշակ»-ի խունացած էջերից այսօր էլ զգացւում են պայքարի տաք շունչը, գողգոթայով անցնող ժողովրդի ապրումները, երրորդ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր 28 յունուար 2020-ին նախագահ Թրամփ Սպիտակ տան մէջ հրապարակեց Իսրայէլի եւ Պաղեստինի միջեւ երկար սպասուած իր «Խաղաղութեան ծրագիր»-ը: Ծրագիրին ճարտարապետը նախագահի փեսայ եւ անոր աւագ խորհրդական Ճերըտ Քուշներն է: «Խաղաղութեան ծրագիր»-ը ունէր շարք մը թերութիւններ` նախքան զայն յայտարարելը: Նախ` ո՛չ Թրամփ, ո՛չ ալ անոր փեսան որեւէ տեղեկութիւն ունէին արաբա-իսրայէլեան պայքարի բարդութեան մասին:...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Կը նշուի, որ ձեռք սեղմելու արարքը Քրիստոսէ առաջ սկսած է: Մարդիկ, որոնք միշտ զէնքով կը շրջագայէին, ծանօթներու ձեռք կը սեղմէին, որպէսզի անոնց ցոյց տան, որ անզէն են: Ժամանակի ընթացքին տարբեր բնոյթ եւ ձեւեր ստացաւ ձեռքսեղմումը, ոմանց պարագային` երբեմն հասնելով արտառոցութեան...: «Ֆիւչըր» կայքը կը գրէ. Ն. Թրամփ եւ Մաքրոն Փարիզի մէջ իրենց հանդիպման ատեն ցոյց տուին, թէձեռքսեղմումը ինչպէ՛ս...

ՏԻԳՐԱՆ ՊԱՊԻԿԵԱՆ Այո՛, «ամէն բան մեզի համար է»: Այսպէս ըսած են մեր մեծերը, եւ այսպէս ալ կը շարունակեն ըսել խոհեմ մարդիկ: Եւ եթէ ճիշդ է այս ասացուածքը, ուրեմն աշխարհի վրայ այն, ինչ որ կը պատահի, անպայման պէտք է պատճառ մը ունենայ, եւ կամ ալ այս կամ այլ ձեւով բացատրելի ըլլայ: Չեմ կարծեր, թէ երկրագունդին վրայ կը գտնուի երկիր մը կամ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Տգիտութիւնը եւ տխմարութիւնը պատմութեան նկատառելի ազդակներն են» Ռէյմոն Արոն, ընկերաբան-իմաստաասէր, Ի. դար Ինչ որ ըսուի վերանկախացած Հայաստանի երեսուն տարիներուն եւ այսօրուան մասին, կարծէք պատկերներ են, երբեմն դիտուած խոշորացոյցի մէկ կողմէն, երբեմն` միւս կողմէն, յաճախ զգացումներ հովահարելու համար: Միշտ հակուած ենք լաւատեսական յուզիչ կամ յոռետեսական խօսքերով դիտել Հայաստանը: Պատմութեան թելադրութիւն, կամ` ներկայի կողմնապաշտական թեր-դէմ գնահատում: Երբեմն ներկայի թմբիրէն արթննալու...

Այսօր գումարուող կառավարութեան նիստին ընթացքին կը վաւերացուի աշխատանքային ծրագիրը: Ընթացակարգի համաձայն, անիկա կ՛ուղարկուի խորհրդարան` առ ի վաւերացում, որ քաղաքական եզրաբանութեամբ` կառավարութեան վստահութեան քուէով կը բանաձեւուի: Համակողմանի մօտեցումները կը նախանշեն, որ քննարկումի բովէ անցնելէ ետք, խորհրդարանը իր վստահութեան քուէն կու տայ իր ծրագիրով ներկայացող կառավարութեան: Ծրագիրի հիմնական առանցքային բաժինը անշուշտ հակաճգնաժամային շտապ գործողութիւններու յատկացուած է` երկիրը դուրս հանելու համար ներկայ փակուղիէն:...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Հալէպի Քրիստոնեայ Եկեղեցիներու Համայնքապետները Նշեցին Եկեղեցիներու Միութեան Աղօթքի Շաբաթը Հովանաւորութեամբ Հալէպի եկեղեցիներու համայնքապետներու խորհուրդին, 24 յունուարին Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ յիշատակուեցաւ եկեղեցիներու միութեան աղօթքի շաբաթը` բնաբան ունենալով առաքեալներու գործերու 28-րդ գլխու առաջին համարը. «Տեղացիները բացառիկ մարդասիրութիւն ցուցաբերեցին մեզի հանդէպ»: Արարողութիւնը տեղի ունեցաւ հայերէնով եւ արաբերէնով: Ողջոյնի խօսք արտասանեց թեմի առաջնորդ Մասիս եպս. Զօպուեան, որ յայտնեց, թէ...