Յօդուածներ

ՊԱՐՈՅՐ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Սիրելի՛ Պէյրութ, Սփիւռքեան մեր միջնաբերդ, այսօր վիրաւոր ես դուն: Հայօրէն շնչող ու ապրող, դուն մեր Ազգային շունչի մեծ շտեմարան: Ամպեր կուտակուած են գլխուդ, մայրեր կրկին սեւեր հագած, տուներդ փլատակի վերածուած, հաստատութիւններդ` քանդուած, զաւակներդ` նահատակ: Ժողովո՛ւրդ սիրելի, նոր չէ ասիկա քեզի համար, բայց նորագոյնը: Դուն տեսած ես 1915, դուն տեսած ես հայրենի տունիդ քանդումը ու բռնօրէն գաղթած, դուն տեսած...

ՏԻԳՐԱՆ ՊԷՕՃԷՔԵԱՆ 4 օգոստոս 2020-ին, Պէյրութը ցնցուեցաւ ահաւոր պայթումի մը հետեւանքով: Երեկոյեան ժամը ճիշդ 6:07-ին անհետացան յիշատակներ, որոնք թաղուեցան աւերակներուն տակ: Այս պայթումէն,  որ նման էր երկրաշարժի, միայն Պէյրութը չվնասուեցաւ, այլ նաեւ վնասուեցան իր շուրջ գտնուող շրջանները եւ նոյնիսկ հեռակայ շրջաններ: Այդ պայթումէն անմասն չմնաց նաեւ Պուրճ Համուտը: Ահաւոր այս պայթումին առաջին վայրկեանէն իսկ ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէին ցուցմունքներով բոլոր...

Պէյրութի նաւահանգիստին պայթումը չխնայեց «Շաղզոյեան» կեդրոնին մէջ գործող «Վանայ ձայն»-ին, որուն գրասենեակները ենթարկուեցան նիւթական լուրջ վնասներու: Աղէտալի պայթումին ցնցումը պատճառ դարձաւ լուրերու խմբագրատան առաստաղին մեծ մասին փլուզումին, կարգ մը համակարգիչներու փճացումին եւ ռատիոկայանի դռներուն ու պատուհաններուն քանդումին: Բարեբախտաբար, սփռումի սարքերը մնացին անվնաս, եւ ռատիոկայանը անխափան շարունակեց իր գործունէութիւնը, առանց վայրկեան մը դադրելու իր առաքելութենէն: Պայթումին յաջորդ օրն իսկ, առաւօտեան կանուխ...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Նաւահանգիստի պայթումը առաջին պահուն տուն տուած էր այն վարկածին թէ խոշոր ռումբ մը արձակուած է թափանցելու համար այդտեղ թագնուած զինամթերքի պահեստներ:  Թանձր ամրացուած կրաձոյլ (reinforced concrete) պատնէշներ թափանցող ռումբեր կը գործածեն «սպառած Իւրանիում»: Այդ պատճառեց յաւելեալ վախ: Մտահոգութիւնը բարեբաղդաբար անտեղի էր (ինչպէս նախապէս անդրադարձած էի): Այսուհանդերձ պէտք է գիտակցինք որ ներկայ ռազմական եւ ճարտարագիտական գործողութիւններու մէջ սպառած...

Յ.ՊԱԼԵԱՆ Աղէտը միայն MACRO, բազմապատկուած MICRO: Լիբանանը աղիտալի վիճակի մէջ է, նաւահանգիստին մէջ տեղի ունեցած պայթումը Պէյրութը աւերեց: Օժանդակութիւններ պիտի ըլլան, սկսած են: Անոնք պիտի հասնի՞ն իր բնակարանը կորսնցուցած մարդուն, ան պատսպարան մը պիտի ունենա՞յ, բնակարաններու նորոգութիւնը, երբ այդ կարելի է, ո՞վ պիտի հոգայ: Երկրին յատկացուած միլիոններէն, յատկացում պիտի ըլլա՞յ համեստներուն, որպէսզի տուներու եւ վաճառատուներու ջարդուած ապակիները փոխարինեն: Անվճար դարմանում...

«Սփիւռք» Գիտաուսումնական Կենտրոնը ուրախութեամբ յայտնում է, որ լոյս է ընծայել վիթխարի գրագէտի, մեծանուն ՅԱԿՈԲ ՕՇԱԿԱՆԻ «ԱՄԲՈՂՋԱԿԱՆ ԳՈՐԾԵՐ» քննական բնագրերի առաջին հատորը: Հեղինակի առաջին՝ «Խոնարհները» ժողովածուից ճիշդ 100 տարի անց տպագրուած այս մեծածաւալ գիրքն ընդգրկում է փոքր արձակն ամբողջութեամբ՝ քերթուածներ, այդ թւում՝ արձակ բանաստեղծութիւններ, պատմուածքներ, հէքեաթներ եւ պատկերներ` անհրաժեշտ գիտական ծանօթագրութիւններով, բառարանով, անձնանունների եւ գրականութեան ծաւալուն ցանկերով: Յակոբ Օշականի երկերի՝ լիակատարութեան...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Թուրքիոյ ամբողջ պատմութիւնը մարդ մորթելու, ուրիշին ունեցածը թալանելու, ստելու, կեղծելու, բռնաբարելու, մի՛շտ այլամերժ՝ հակառակ անոր, որ իրե՛նք եկուոր են շրջանին մէջ, անդադար սպառնալով, ահաբեկելով եւ այս բոլորով հպարտացող, յոխորտացող ազգայնամոլութեան եւ ցեղապաշտութեան տիպար օրինակ մըն է: Իրենց նախագահը՝ Էրտողան գրեթէ իր բոլոր ելոյթներուն մէջ աջ ու ձախ՝ անդադար կը սպառնայ: - Վերջերս, 24 յուլիս 2020-ին Կոստանդնուպոլսոյ  յոյն քրիստոնեայ,...

ԹԱԹՈՒԼ ՕՀԱՆԵԱՆ Լիբանանի մայրաքաղաք Պէյրութում տեղի ունեցած ահաւոր, ցնցիչ ու մահաբեր պայթումը, ցնցեց ո՛չ միայն լիբանանահայութեանն ու հայութեանը, այլ համայն մարդկութեանը: Պայթումից յետոյ հայութեան ցաւին ու կսկիծին զուգընթաց, ոմանց կողմից զգացական կերպով ծայր են առել զրոյցներ, այն մասին, որ իբրեւ պայթումը տեղի է ունեցել դիտաւորեալ եւ քաղաքական նպատակով, ուստի լիբանանահայութեանը փրկելու համար անհրաժեշտ է հայրենադարձութիւն կազմակերպել, մինչդեռ մինչ այսօր մասնագէտների...

ԷՎԵԼԻՆԱ ՊԱՂՏԱՍԱՐԵԱՆ Արեւմտահայերէնի վերածեց ԵՌԱԳՈՅՆ-ը Սիրելի Լիբանա՛ն, մայրիներու չքնաղ երկիր, երախտապարտ հայ ժողովուրդը քեզ հետ կը սգայ քու նոր կորուստներդ, քու գրկիդ մէջ հանգրուանած իր զաւակներուն կորուստները: Քեզ պատուսհասած նոր, սոսկալի ողբերգութեան պահուն՝ ցաւ ի սիրտ՝ քու կողքիդ է, դարձեալ անելանելի, ծանր վիճակի մէջ յայտնուած հայկական համայնքի կողքին՝ հաւատով, որ Պէյրութը փիւնիկի նման պիտի յառնի մոխիրներէն: Գթասիրտ Լիբանա՛ն, Հայոց Ցեղասպանութենէն...

Պատրաստեց` ԿԱՐՕ ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ 1939-ին Միհրան Գարակէօզեան ամոլը իր վաղամեռիկ զաւկին` տարաբախտ Հաուըրտին ծանր կորստեան ցաւը ամոքելու եւ հայ ազգի զաւակներուն օրհնութիւն բերելու միտումով հիմնեց «Հ. Գարակէօզեան» մանկախնամ հաստատութիւնը: Այս հաստատութիւնը աւելի քան ութսուն մէկ տարի երախտարժան գործունէութիւն տարած է սփիւռքի սիրտը նկատուող Լիբանանի հայ ազգի զաւակներուն, նաեւ ոչ հայ ընտանիքներուն համար: Այս իմաստով վերջերս Լիբանանի մայրաքաղաք Պէյրութի նաւահանգիստի ահաւոր պայթումը...

ՄԱՐՔ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Այլեւս դիւանագիտական զգուշութիւններէն հեռանալով, արեւմտեան մամուլը, քաղաքական շրջանակները եւ հանրային կարծիքը կը թուի թէ աւելի քան մտահոգ են Թուրքիոյ նախագահի նոր-օսմանական յարձակապաշտ նախաձեռնութիւններով: Ան կը խօսի եւ կը գործէ որպէս մեծ պետութիւն: Պիտի չզարմանամ եթէ վաղը ՄԱԿի Ապահովութեան Խորհուրդին մէջ մնայուն աթոռ մը պահանջէ: Արեւմուտքը իր հակախորհրդային առճակատման համար գործածեց Թուրքիան, ըրաւ լիաբուռն յատկացումներ, զինեց ժամանակակից գերարդիական զէնքերով:...

ՀՐԱՉ Նոր մտած եմ թրամուէյ: Միջերկրականեան տօթին ու խոնաւութեան` հաճելի է ներսի զովացուած օդը: Օրաթերթս բացի ու հազիւ սկսած կարդալ` հեռախօսս թրթռաց: Եղբայրս է. «Մանէքսը հեռաձայնեց, գէշ լուր մը տուաւ. ընկեր Սամը յանկարծամահ եղեր է»: ... Եւ մտապաստառիս վրայ սկսաւ ֆիլմը, աւելի քան քառասուն տարուան ապրուած օրերու պատմութիւն մը, իր բոլոր ելեւէջներով, երջանիկ ու տխուր իր հոլովոյթով, իր տաք ու...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Պէյրութը աղէտի գօտի է: Պէյրութը սուգի մէջ է: Լիբանանահայութիւնը` իբրեւ անբաժան մէկ մասը Պէյրութին, ինքն ալ իր կարգին ունի վնասներ: Ինքն ալ իր կարգին ունի մարդկային եւ նիւթական կորուստներ: Այսօր աննախընթաց պատկերի մը առջեւ կը գտնուինք: Լիբանանահայութեան ժպիտը կորսուած է: Կենսունակութիւնը` շոգիացած: Յոյսի եւ կամքի ջիղը` տկարացած: Ամէն բանէ առաջ պէտք է գօտեպնդուինք եւ բոլորս հասնինք այս անզուգական...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Տնտեսական ու ելեւմտական ծանր պայմաններէն ու «Քորոնա» ժահրի հետզհետէ ահագնացող համաճարակէն ետք, 4 օգոստոսին Լիբանանն ու անոր ժողովուրդը ստացաւ երրորդ ծանր հարուածը: Պէյրութի նաւահանգիստին մէջ պահ դրուած 2750 թոն ամոնիոմ նայթրէյթի պայթումը քանդեց Մայրիներու երկրի մայրաքաղաքին շուրջ 40 առ հարիւրը եւ մեծ վնասներ պատճառեց անոր արուարձաններուն, ներառեալ` հայկական թաղամասերը: Իրերայաջորդ երրորդ հարուածը սակայն չի կրնար տապալել լիբանանահայ փիւնիկեան...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու քուէարկողները հազիւ 2.5 ամիս հեռու են նախագահական ընտրութիւններէն: Դեմոկրատներու համագումարին վրայ վարագոյրը իջաւ եւ բացուեցաւ ընտրապայքարի «վերջին մրցավազք»ի բեմադրութիւնը, որ ունի բազմաթիւ ենթապատկերներ: «Վերջին մրցավազք»ի ազդանշանը կը նկատուի, ձեւով մը, Դեմոկրատ կուսակցութեան կողմէ Ճօ Պայտընի թեկնածութեան որդեգրումը: Քանի մը օրէն, Հանրապետական կուսակցութիւնը եւս պաշտօնապէս պիտի ճշդէ իր թեկնածուն, որ յայտնապէս պիտի ըլլայ անխուսափելի Տանըլտ Թրամփը, պիտի...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Օգոստոսի ծուլացնող այս օրերուն, գարադարանիս մէջ տեղ գրաւելու պատիւէն զրկուած եւ ասդին-անդին դիզուած թերթեր ու պրակներ խառնշտկեցի, հինի եւ հինցածի բեռէն ազատելու համար տան տարածութիւնը: Սենեակներն ալ շնչելու իրաւունք ունին: Եւ տոպրակներով թուղթեր աղբաման գացին: Վերջին պահուն, դէզին մէջէն  պրակ մը աչք քթթեց: Կողքի երեք գոյները փրկեցին զինք: 82 տարի առաջ տպուած պրակ մը: Ֆրանսայի ՀՅԴ Կեդր. Կոմիտէն,...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ «Պատահական չէ, որ Միջագետքի մէջ կազմաւորուած քաղաքակրթութիւնները, մասնաւորապէս՝ Տիգրիս եւ Եփրատ գետերու հովիտներուն շրջանը, անընդհատ փոխուած են, սակայն Հայկական լեռնաշխարհի մէջ կազմաւորուած հայկական քաղաքակրթութիւնը շարունակած է պահպանել իր գոյութիւնը եւ կայուն կերպով զարգանալ: «Լեռնականը՝ ուզէ չուզէ, պէտք է պարկեշտ, պատշաճ, հիւրասէր, աշխատասէր, հետաքրքրասէր, ֆիզիքապէս եւ բանականօրէն առողջ, պահպանողական, ջատագովը հասարակական եւ անհատական կարգապահութեան, նախաձեռնող եւ յանդուգն ըլլայ եւ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Համացանցային էջի մը վրայ երկու քաղաքներու  լուսանկարներ:             Նախանձ առթող լուսանկարներ, որոնց բաղդատուելով հայը կը խեղճանայ:             Երկու քաղաքներ՝ որոնց վրայ պայթած էին հիւլէական ռումբերը:             Հիրոշիմա եւ Նակազաքի՝ 1945ին ռմբահարութենէն ետք եւ 2020ին…             Այսօրուան Հիրոշիմայի եւ Նակազաքիի պատկերները դիտող անտեղեակ անձը չի կրնար երեւակայել, թէ ի՞նչ պատկեր պարզած են անոնք 1945ին:             Միամիտի ցաւով կը բաղդատեմ...

ՄԱՐՔ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Թուրքիոյ նախագահ Ռեչէփ Թայիպ Էրողան աշխարհի կրաւորականութենէն քաջալերուած համաթրքականութեան (panturquisme) հին-նոր մեծ երազը կը հետապնդէ: Իրմէ առաջ Սուլէյման Տեմիրէլ արդէն ըսած էր, որ Թուրքիան կը տարածուի Ատրիականէն մինչեւ Չինաստան. համաթրքականութեան առանցքային միտքը: Շահախնդրուած եւ հոգեբանական կուրութիւնը անբուժելի ախտ է: Օրին ըսուածը երբ չենք լսեր, չլսուածը մոռնալու կարիք չ’ըլլար, ինչպէս երէկ, նաեւ այսօր, մեր հանգիստը կը կարծենք չխռովել:            ...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Վերջերս մամուլին մէջ լոյս տեսաւ («Հետք» կէտ Էյ Էմ եւ «Ազդակ») Վահան Զանոյեանի «Նոր շարժառիթ համահայկական զարթօնքի եւ միաւորման» խորագրով յօդուածը։ Հոն, հեղինակը ախտաճանաչում մը կը կատարէ Հայաստանի ներկայ քաղաքական դաշտի (իշխանութիւն-ընդդիմութիւն) իր պատկերացումներուն եւ կ՚առաջադրէ լուծումներ։ Սկիզբէն իսկ կ՚ուզենք հաստատել, թէ մեր ըսելիքները բացարձակապէս չեն մեկնիր նախորդ տասնամեակներուն Հայաստանը ղեկավարած ուժերուն-անհատներուն նկատմամբ մեր տածած համակրանքէն, կամ հակակրանքէն։...