Վերջին Զրոյցը (Ընկեր Սամ Խայեաթի Յիշատակին)

ՀՐԱՉ

Նոր մտած եմ թրամուէյ: Միջերկրականեան տօթին ու խոնաւութեան` հաճելի է ներսի զովացուած օդը: Օրաթերթս բացի ու հազիւ սկսած կարդալ` հեռախօսս թրթռաց: Եղբայրս է. «Մանէքսը հեռաձայնեց, գէշ լուր մը տուաւ. ընկեր Սամը յանկարծամահ եղեր է»:

… Եւ մտապաստառիս վրայ սկսաւ ֆիլմը, աւելի քան քառասուն տարուան ապրուած օրերու պատմութիւն մը, իր բոլոր ելեւէջներով, երջանիկ ու տխուր իր հոլովոյթով, իր տաք ու պաղ կշռոյթով: Ու այդ անգին ու յաւերժ սիրելի պատմութեան առանցքը` Էշրեֆիէն, իր անզուգական կեդրոնով` «Ազատամարտ»-ով, ուր անցուցինք մեր մանկութեան, պատանեկութեան, երիտասարդութեան չարաճճի, անհանդարտ, անվերադարձ տարիները, ուր ստացանք ազգային ու յատկապէս գաղափարական մեր կազմաւորումը, խումբ մը հարազատ ընկերներու հետ:

Անուններ կան, իմ սերունդիս համար, որոնք անքակտելիօրէն կապուած են այդ պատերուն. Փիեռ, Սամ, Պարգեւ, Երուանդներ, Վարժապետ, Վարդգէս, Լեւոն, Արաքս, Հելէն, Մակի, Իզօ, Սեդա, Խարուֆ, Գօգօ, Խաչիկ, եւ շարքը երկար է…

Վերջին անգամ Սամը տեսայ փետրուարին, ակումբը, Մարոյին պատրաստած սուրճը վայելեցինք միասին: Խօսեցանք հինէն, նորէն: Հետաքրքրուեցաւ Ֆրանսայի գաղութով, ինք, որ շատոնց ճանչցած էր այդ գաղութը` Փարիզ ուսանած իր տարիներուն: Խօսեցանք Լիբանանի մասին, մե՛ր ածուին մասին: Մտահոգ էր, բայց երբեք` յուսահատ: Այսպէս եղած է Սամը. միշտ լաւատես, դժուարութիւնները անտեսող եւ այդ փիլիսոփայութեամբ ալ յաղթահարած է զանոնք: Սամը ճանչցած եմ, երբ տակաւին շորթ կը հագնէի: Ընտանեկան սերտ յարաբերութիւն ունեցած ենք: Ազնիւ, լուրջ, բարի, մաքուր մարդ էր ան: Սակաւախօս, բայց սամեան իւրայատուկ ժպիտով ու հիւմըրով, հանդարտ, հեզ: Զարգացած էր, ֆրանսերէնին եւ արաբերէնին տիրապետող, անյագ կարդացող, խորք ունեցող, քննական միտք շարժող: Ապա զինք աւելի մօտէն ճանչցայ Համազգայինի տպարանէն իբրեւ պատասխանատու եւ մանաւանդ կուսակցական կեանքին մէջ, ուր երկար տարիներ ու յաջորդական անգամներ վարեց մեր շրջանի հերթապահի պաշտօնը: Եթէ օրին երիտասարդական տաքարիւն գլուխով դժգոհեր ենք երբեմն, այսօր որոշ հեռաւորութենէ դատելով հաստատ կ՛ընդգծեմ, որ ան ձեռնհասութեամբ ու պատուով կատարեր է այդ պաշտօնը, ապահովական առումով դժուար այդ օրերուն ու պայմաններուն մէջ: Մնայուն ներկայութիւն էր ան ակումբէն ներս, գիտակից` իր պատասխանատուութեան, լուռ, անաղմուկ, համեստ: Բոլորիս նման, իր ալ երկրորդ տունն էր ակումբը, իսկ ատեն մը նաեւ` առաջին: Ծառայեց` անշահախնդիր, համոզուած, անսակարկ: Ընկերներուս` Խաչիկին, Տաճատին, Պլըտին հետ, երբ կրկին օր մը հաւաքուինք, վստահաբար պիտի յիշենք ընկեր Սամին կապուած յիշատակներ, քաղցր, պիտի խնդանք, պիտի յուզուինք, պիտի տխրինք ազատամարտեան տերեւաթափով, պիտի վերանորոգուինք, սակայն այդ աւանդով:

Իրապէս հաւատաւոր դաշնակցական ու կարգապահ կուսակցական էր մեր ընկերը: Թերեւս շատեր չեն անդրադարձած, որովհետեւ ինչպէս ըսի` սակաւախօս էր, բայց ան ընկերվարական էր էութեամբ: Քանի մը առիթով երկար զրուցած եմ հետը այս ուղղութեամբ եւ հետեւեալ կարգով նկատած եմ իր մօտ պատկանելիութեանց դասաւորումը. հայ, դաշնակցական, ընկերվարական, քրիստոնեայ: Անձամբ հաստատած է ինծի, որ այս չորսը միաձուլուած են իր մէջ, հաւասարապէս, առանց բարդոյթի, առանց յաւելեալ ճիգի: Իսկ այս թեմայով ինչպէ՜ս չյիշել Պարգեւին ու Եղիային իրաւարարութեամբ` լուսահոգի Վարժապետին եւ Սամին միջեւ բուռն ու կրքոտ վիճաբանութիւնները, որոնք հաճելի էին իրաւամբ ու մանաւանդ` ուսանելի զիրենք ունկնդրող ու շրջապատող երիտասարդներուն համար:

Վարձքդ կատար, սիրելի՛ Սամ: Խորին ցաւակցութիւններս` Հելէնին, Ռուպինային, Կարէնին, Մակիին, ընկեր Յակոբին ու բոլոր հարազատներուն: Լոյս` հոգւոյդ, ազնի՛ւ ընկեր: Յիշատակդ` վառ:

Կարօտով`

ՀՐԱՉ

CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )