Յօդուածներ

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Այն պահուն, երբ Բագրատ արք. Գալստանեան իր հազարաւոր հետեւորդներուն հետ Տաւուշէն սկսաւ դէպի Երեւան ուղղուիլ, շատեր կը մտածէին, թէ ի՛նչ պիտի պատահի մայիս 9-ին, երբ անոնք հասնին Հանրապետութեան հրապարակ, ուր վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի գրասենեակները կը գտնուին: Երեւան ժամանելէն ետք Բագրատ սրբազան մէկ ժամ ժամանակ տուաւ Փաշինեանին` հրաժարական ներկայացնելու: Երբ ժամը լրացաւ, եւ ան հրաժարական չտուաւ, սրբազանը յայտարարեց, որ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ  «Մենք պարտաւոր ենք աշխարհը պարկեշտ դարձնել, մեր զաւակներուն կարենալ ըսելէ առաջ, որ պարկեշտութիւնը լաւագոյն քաղաքականութիւնն է» Ճորճ Պեռնար Շօ 1856-1950, Նոպէլեան դափնեկիր, թատերագիր եւ արուեստի քննադատ Հայաստան եւ մօտ ու հեռու երկիրներու եւ քաղաքներու մէջ, ուր  գտնուած եմ, ուր հայեր կան, ներկայ եղած եմ հանդիսութիւններու, տեսած եմ բազմութիւն, ժողովուրդ, հայրենահանուածներ եւ անոնց յետնորդները: Սովորաբար ըսուած է` «տօնակատարութիւն»: Յաճախ...

ԱՐՓԻ ՄԻՆԱՍԵԱՆ-ԿՈՍՏԱՆԵԱՆ Քառասուն օրեր առաջ մեզմէ առյաւէտ բաժնուեցաւ Զաւէն Քիթապճեանը` իր ետին ձգելով երաժշտական աւանդ մը, որուն ծանօթ է լիբանանահայութիւնը: Ծնած է Հալէպ: Փոքր տարիքին նուէր ստացած է շրթնահարմոն (հարմոնիքա) գործիք մը, որուն վրայ փորձեր կատարելով` սկսած է նուագել, այդպէս ի յայտ եկած է իր տաղանդը երաժշտութեան նկատմամբ: Ծնողքը` տեսնելով իրենց զաւկին սէրը այդ մարզին մէջ, որոշած են ձեռնադաշնակ մը...

Հրանուշ Յակոբեանի Գիրքին` «Հայրենիք-Սփիւռք Գործակցութեան Տասնամեայ Ուղին» Գիրքի Հրատարակութեան Առիթով ՍԵԴԱ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ-ԽՏԸՇԵԱՆ Սփիւռքի նախարարը երախտագիտութեան խոր զգացումներով կ՛անդրադառնայ անցնող տասնամեակներուն` սկսած 1946-էն մինչեւ մեր օրերը երկարող ժամանակահատուածին, իւրաքանչիւր տասնամեակին սփիւռքի ունեցած ներդրումին, բարեգործական ծրագիրներով` նիւթական եւ շինարարական աջակցութեամբ, Հայաստան-սփիւռք գործակցութեան զարգացման համար: Բոլոր հանդիսութիւններուն, համագումարներուն, ցուցահանդէսներուն, տօնակատարութիւններուն,  աշխարհի ո՛ր անկիւնն ալ տեղի ունեցան անոնք,  հասաւ բոլորին: Վարար, համակող ու հայրենաշունչ...

ԱՆԻ ԱՍՏՈՒՐԵԱՆ Հուրի Թորիկեան Այսօր` մայիս 28-ին, որոշեցիր մեկնիլ: Դո՞ւն որոշեցիր, թէ՞ մարմինդ... ո՞վ կրնայ գիտնալ: Ոչ ոք: Բայց այսքան տարի չարչարուելէ ետք, երբ մեզի համար այսքա՛ն խորհրդանշական օր մը կը մեկնիս, ակամայ կը մտածեմ, «Դո՛ւն որոշեցիր մեկնիլ ճի՛շդ այս օրը. անկախութիւնդ ձեռք ձգել վերջապէ՜ս եւ կարենալ թռչիլ քո՛ւ թեւերովդ»: Սիրելի, անուշի՛կ ընկերուհիս` Հուրի՛, Ամէն օր կը հեռաձայնէիր ինծի եւ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Բագրատ սրբազանին` Տաւուշէն սկզբնաւորած շարժումը, որ կը հետապնդէ քանի մը նպատակ, մօտաւորապէս մէկ ամսուան ժամանակամիջոցին կտրեց քանի մը հանգրուան, նորագոյնը` 28 մայիսի պատմական օրը: Օղակները պիտի շարունակուին: Հիմնական նպատակն է ժողովուրդը զգաստութեան հրաւիրել եւ ցոյց տալ, որ այս իշխանութիւնը բանիւ եւ գործով կը շարունակէ հայրենիքը կորուստէ կորուստ տանելու «յաղթարշաւ»-ը: Հիմա ա՛լ շատ չ՛արծարծուիր «հիները տուած են, հիները համաձայնած...

ՎԵՀԱՆՈՅՇ ԹԷՔԵԱՆ Մութը ինկաւ Թուրը ինկաւ Դուռը ինկաւ Մտաւ Վախը Փախաւ Յոյսը Երկու եղբայր Մէկը ինկաւ արիւնլուայ Միւսը շատոնց վիրաւոր էր Ինկողը Կայէնն էր Աբէլ ոտքի ելած էր Կայէնը սուր ունէր Աբէլ ծրագրած էր Դուռն իսկ բաց պահած էր Երբ դերը ստանձնեց Երկինք ու  երկիր խաւարումէ փրկեց Մահաքունը նահանջեց ժպտեցաւ Լոյսը Թուրը անշարժացաւ Շքամուտք դարձաւ դուռը Յայտնուեցան շքամուտքին Հրաշագործ Կոմիտասն...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Գիտութիւն եւ կրօն, իրարու դէմ կը պայքարի՞ն, թէ՞ կը միահիւսուին: Ուսումնասիրողները կը գտնեն գործընկերներու հետ հաւատքն ու գիտութիւնը միահիւսելու ուղիներ` Ռամատան ամսուան ծոմերու քննարկումէն մինչեւ կրօնական առակներ գիտական աշխատանոցներու մէջ կիրարկելը: «Նէյչըր» կայքը հրապարակած է այս հարցին շուրջը քանի մը հաւատացեալ գիտնականներու եւ համալսարանի դասախօսներու կարծիքները: Ն. Հնդկաստանի Վարանասի քաղաքին մէջ գիտնական Անուրակ Չաուրասիա ջուրի նմուշներ կը...

Հրանուշ Յակոբեանի Գիրքին` «Հայրենիք-Սփիւռք Գործակցութեան Տասնամեայ Ուղին» Գիրքի Հրատարակութեան Առիթով ՍԵԴԱ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ-ԽՏԸՇԵԱՆ Անցնող աւելի քան եօթը տասնամեակներուն թերեւս  Հայաստան-սփիւռք յարաբերութիւններն ու գործակցութիւնը չէ ունեցած այնքան բեղուն,  այնքան ազատ եւ ջերմ աշխատակցութիւն  եւ ո՛չ ալ այն տարողութիւնն  ու թափանցիկութիւնը,  հանգիստ ու ազատ գործելաոճը, որ ունեցաւ 2008- 2018 տասնամեակին:   Շատ մը ազդակներ եւ   հանգամանքներ, յատկապէս Հայոց ցեղասպանութեան հարիւրամեակի տարելիցին նուիրուած նշումներուն համար...

ԱՐՄԷՆ ՃԵՆՏԵՐԵՃԵԱՆ Համազգայինի Լիբանանի Շրջանային վարչութեան «Քնար» պարախմբի մայիսի 18-ին «Էմիլ Լահուտ» սրահում կայացած ելոյթի առիթով կ՛ուզէի կիսել տպաւորութիւններս ընթերցողների հետ: Դէպքերի բերումով, մի քանի անգամ ներկայ գտնուեցի «Քնար»-ի անհատական եւ խմբային փորձերին: Ինձ հիացրեց մեր երիտասարդների յամառ եւ տաժանակիր, միեւնոյն ժամանակ սիրով եւ մեծ նուիրումով աշխատելու համբերութիւնը, ամէն ցատկի եւ պտոյտի կատարման, դերասանական վարպետութեան որակն աւելի ու աւելի կատարելագործելու...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Պէյրութի մէջ 2023-ին լոյս տեսաւ «Նամականի Յ. Գեղարդի հետ» հատորը: Հեղինակ` Վարդան Թաշճեան: Գիրքը բաղկացած է 296 էջերէ: Նախաբանին հեղինակը` Շահան Գանտահարեան կը նշէ, որ նամակագրութիւնը գրականութեան մէջ յատուկ սեռ է: Անմիջականութիւնը, երբեմն մարդոց միջեւ գոյութիւն ունեցող նիւթերու հետաքրքրութեան, թեմաներու առաջնահերթութեան, նոյն ձեւով մտածելու կամ նոյնիսկ տարակարծութիւնները գրականութեամբ եւ անոր համապատասխան մակարդակով բացայայտելու հարթակ է: Ներածականին մէջ Վարդան...

ՅԱԿՈԲ ԽԱՉԵՐԵԱՆ Հաւաքուած ենք դարձեալ մայիս ամսու վերջին կիրակին, ըստ շուրջ հարիւրամեայ մեր աւանդութեան, տօնախմբելու հայոց պատմութեան ամէնէն պայծառ սխրագործութեան` Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան 106-ամեակը: Հոս ենք` բարձր գնահատելու 600 տարի ռայա հայը ազատատենչ յեղափոխական փաղանգի զինուորագրուողի հոգեփոխող Քրիստափոր Միքայէլեանի, Մկրտիչ Փորթուգալեանի, Աւետիս Նազարբէկեանի եւ անոնց կուսակից ընկերներու անզուգական  իրագործումը: Հոս ենք մեր ողնաշարը շտկելու եւ մեր ճակատը աւելի բարձր պահելու`...

ՎԱՀԱՆ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ 100 տարիներ առաջ, 1915-ի Հայոց ցեղասպանութենէն ճողոպրած եւ Լիբանանի մէջ ինքզինք վերագտնելու ու կազմակերպուելու դաժան ուղին հարթելու կոչուած քաջորդիներ իրենց տունը հիմնելէ, դպրոցը կառուցելէ, եկեղեցին շինելէ ետք անհրաժեշտ նկատեցին նաեւ Լիբանանի մէջ հիմքը դրել ՀՄԸՄ-ին` այն համոզումով, որ հայեցի դիմագիծով օժտուած, ազգային նկարագիրի տէր եւ մէկուկէս միլիոն նահատակներուն աւանդը բոցավառ պահող սերունդներ ունենալու համար հրամայական է նաեւ մարդկային...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Համաշխարհային Ա. պատերազմի վերջաւորութեան, 1918-ի սկիզբը  YMCA-ի (Young men՛s christian association) անդամներէն Ճոն Էլտըր եւ Ճէյմս Արոլ ամերիկեան իշխանութեան կողմէ կը նշանակուին Հայաստանէն ներս ամերիկեան մարդասիրական օժանդակութիւններու պատասխանատու ղեկա-վարներ:  Ճոն Էլտըր տարիներ առաջ, 1914-ին լսած է Միացեալ Նահանգների նախագահ Վուտրօ Ուիլսընի բանախօսութիւնը Փենսիլվենիոյ Փիցպըրկ քաղաքին YMCA կազմակերպութեան մէկ հանդիսութեան ընթացքին: Ան խանդավառուած նախագահին արտասանած ճառէն` սկսած է...

Յ. ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ 1918 մայիս 28-ին Սարդարապատով, Բաշ Ապարանով եւ Ղարաքիլիսայով հայ մարդը ազատագրուեցաւ ստրկութեան հոգեբանութենէն եւ յայտարարուեցաւ անկախ Հայաստան: 2024 մայիս 28-ին անկախ հանրապետութեան հիմնադրութեան 106-րդ տարեդարձին, ոչ միայն յանձնուած է ազատագրուած Արցախը, այլ սահմանագծումի պատրուակին տակ կը յանձնուին Հայաստանի տարածքէն շրջաններ` ի խնդիր խաղաղ ու բարօր ապագայի: Անկախ Հայաստանի հիմնադրութենէն 106 տարի ետք, սուտերով ու կեղծիքով, դարձեալ դէպի ստրկամտութիւն...

Տոքթ. Վարդգէս Արզումանեան ՏՈՔԹ. ՎԱՐԴԳԷՍ ԱՐԶՈՒՄԱՆԵԱՆ Տարիներ առաջ, 1970-ական թուականներուն, շատ փոքր հասակիս, երբ տակաւին երեխայ էի եւ աշակերտ` Համազգայինի Նշան Փալանճեան Ճեմարանի, կային երկու թուականներ, որոնք իմ դասընկերներուս եւ ինծի մեծ ուրախութիւն կը պատճառէին: Մէկը 22 նոյեմբերն էր, իսկ միւսը` մայիս 28-ը: Առաջինը Լիբանանի անկախութեան թուականն էր, իսկ երկրորդը` Հայաստանի առաջին անկախութիւնը: Երկու թուականներն ալ արձակուրդի օրեր էին դպրոցը:...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Մայիս 28-ը հայոց արդի պատմութեան ամէնէն նշանակալից եւ պատմարժէք տօներէն մէկն է: Ան Հայաստանի Հանրապետութեան ծննդեան թուականն է, հայ ժողովուրդի ինքնապաշտպանութեան, ինքնորոշումի եւ սեփական ճակատագրի տնօրինումին տօնն է: Իր պետականութիւնը կորսնցնելէ շուրջ վեց դարեր ետք, 1918-ի մայիս 28-ին ծնունդ առաւ Հայաստանի Հանրապետութիւնը, եւ հայ ժողովուրդը անցաւ պետութիւն ունեցող ազգերու շարքին: Ասիկա հայոց նորագոյն պատմութեան մեծագոյն...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Հայ ժողովուրդը իր երկար թմբիրէն ետք կ՛ունենար պետականութիւն: Ազգութեան եւ պետականութեան գաղափարին այս վերահաստատումը անկիւնադարձը պէտք է նկատել մեր արդի պատմութեան: Շաւարշ Թորիկեան  Տարբեր ժողովուրդներու առասպելաբանութեան մէջ ցուլը ունեցած է, ունի բազմաթիւ իմաստ եւ խորհուրդ: Հայոց պարագային, ցուլը սկսաւ իմաստաւորուիլ եւ խորհրդանիշ դառնալ, ըստ երեւոյթին, Հայաստանի առաջին Հանրապետութեան ստեղծումէն ետք, երբ Հայաստանի (թէկուզ խորհրդայնացած) սրտին մէջ կեանքի կոչուեցաւ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայաստանի վերանկախացումէն առաջ եւ անկէ ետք, մասնաւորաբար վերջին քանի մը տարիներուն, յաճախ օրակարգի նիւթ կ՛ըլլայ Հայաստանի տարածքի հարցը:  Միջազգային օրէնքներ, ՄԱԿ-ի սկզբունքներ, անցեալին կնքուած համաձայնագիրներ եւ դաշնագիրներ կը մէջբերուին` ցոյց տալու, թէ Հայաստան կոչուած երկրին սահմանները ինչպէ՞ս գծուած են, կամ պէտք է գծուած ըլլան (ըլլային), ո՞ր պայմանագիրը կրնայ իրաւական ու արդար հիմք ծառայել մեր հայրենիքին սահմանագծումին համար: Եւ...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայոց նորագոյն պատմութեան մէջ եթէ 1915-ը Ցեղասպանութեան, հայապահպանութեան մռայլագոյն թուականն է, սակայն անոր յաջորդող երրորդ տարին` 1918 մայիս 28-ը հայութեան ամէնէն փայլուն ու լուսաւոր թուականն է, որ շողաց աւելի քան վեց դարերու խաւարէն ետք: Ինծի կը թուի, թէ հայ ժողովուրդի ներքին թաքուն եւ հրաշքանման ուժական կարողութեան արտայայտութիւնն է այդ մէկը, երբ կառափնատէն հազիւ մազապուրծ ազատած ու փրկուած...