Ստացուած Գիրքեր. «Նամականի Յ. Գեղարդի Հետ» (Հեղինակ` Վարդան Թաշճեան)

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ

Պէյրութի մէջ 2023-ին լոյս տեսաւ «Նամականի Յ. Գեղարդի հետ» հատորը: Հեղինակ` Վարդան Թաշճեան: Գիրքը բաղկացած է 296 էջերէ:

Նախաբանին հեղինակը` Շահան Գանտահարեան կը նշէ, որ նամակագրութիւնը գրականութեան մէջ յատուկ սեռ է: Անմիջականութիւնը, երբեմն մարդոց միջեւ գոյութիւն ունեցող նիւթերու հետաքրքրութեան, թեմաներու առաջնահերթութեան, նոյն ձեւով մտածելու կամ նոյնիսկ տարակարծութիւնները գրականութեամբ եւ անոր համապատասխան մակարդակով բացայայտելու հարթակ է:

Ներածականին մէջ Վարդան Թաշճեան կը գրէ, որ Յ. Գեղարդի հետ իր բարեկամութիւնը սկսած է 1976-ի ամրան: Սիրալիր, մտերմիկ եւ յարատեւ բարեկամութիւն մը` քսան եւ հինգ տարիներ տեւող շարունակական նամակագրութեամբ:

Յ. Գեղարդ, բուն անունով` Յարութիւն Գազանճեան, ծնած է Գոնիա, 1928-ին, եւ Հալէպ կարճատեւ կայքէ մը ետք ծնողքին հետ հաստատուած է ՊԷյրութ: Պէյրութի ֆրանսական բժշկական համալսարանէն 1954-ին վկայուած է իբրեւ վիրաբուժ-ատամնաբուժ: Աշխատակցած է մամուլին, եղած է սկաուտ ու մարզիկ, «Ակօս»-ի խմբագիր եւ արտօնատէր «Բագին»-ի եւ «Բժիշկ»-ի: Եղած է ազգային երեսփոխան:

Լիբանանի քաղաքացիական կռիւներուն մնացած է պատնէշի վրայ, հրաշքով փրկուած մահափորձէ եւ կորսնցուցած կալուած, գոյք ու գանձ:

Յ. Գեղարդ հեղինակ է շարք մը երկերու:

* * *

Յ. Գեղարդի եւ Վարդան Թաշճեանի միջեւ նամակագրութիւնը սկսած է 1978-ին:

4 հոկտեմբեր 1982 թուակիր նամակին մէջ Յ. Գեղարդ կ՛ըսէ, որ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի դժոխային շրջանին մնայուն կերպով ապրած է արեւմտեան Պէյրութի մէջ, մահը մօտէն տեսած եւ Գաբրիէլ հրեշտակապետին հետ քանի մը անգամ ձեռք սեղմած է:

27 յունիս 1984 թուակիր նամակին մէջ կը գրէ. «Փետրուար 6 գեհենական թուական մը եղաւ: Մէկ օրուան մէջ փոխուեցաւ աշխարհը: Կեանքը գլխիվայր շրջուեցաւ: Ինը տարիները այնքան չընկճեցին մարդիկը հոգեպէս, բարոյապէս, ֆիզիքապէս եւ տնտեսապէս, որքան այս վերջին 4-5 ամիսները»:

31 մարտ 1985 թուակիր նամակին մէջ Գեղարդ կը նշէ. «Ծանր դէպքեր պատահեցան ու տակաւին կը պատահին Լիբանանի մէջ, բայց մեզի համար ծանրագոյնը Ս. Զէյթլեանի առեւանգումը եղաւ: Բարեբոյր ազդանշան մը չէ»:

Իսկ 27 յունիս 1985 թուակիր նամակին մէջ Յ. Գեղարդ կը գրէ. «Լիբանանի վիճակը ծանր է. արեւմտեան կողմը ապրող հայերուս համար` աւելի ծանր: Առօրեայ հաճոյքներու հանգստաւէտութենէն հրաժարած ենք վաղուց»:

Յաջորդ` 9 սեպտեմբեր 1985 թուակիր նամակին մէջ ան կը նշէ. «Շատերու պէս` մենք ալ անցուցինք շատ դժնդակ օրեր եւ ժամեր: Օր չկայ, որ թաղին մէջ, տունին շուրջ ինկող հրթիռ մը, ականուած կառք մը սարսափ չստեղծէ, կապարի կտորներ չանցնին մօտիկէդ, չզարնուին տան պատերուն: Գիշեր մը մանաւանդ ողբերգական պահեր ապրեցանք… մեր շէնքը թիրախ դարձուցին: Ութ ռումբ ստացանք:… Շէնքը դղրդաց, ցնցուեցաւ հիմքէն:… Մանուկներու, կիներու լաց ու կոծ: Վիրաւորները հիւանդանոց փոխադրեցին:… Բոցերը սկսան մագլցիլ… շնչել կարելի չէր… մութին մէջ էինք»:

* * *

Յ. Գեղարդի եւ Վարդան Թաշճանի միջեւ նամակագրութիւնը շարունակուած է մինչեւ 17 փետրուար 2006: Թաշճեան կ՛ըսէ. «Հոս կը դադրի Գեղարդին գրիչը, երբ ցաւալիօրէն կը դադրի իր սրտին տրոփը… Եւ ափսո՜ս, վերջ կը գտնէ նաեւ երկարատեւ այս նամակագրութիւնը»:

Յ. Գեղարդ իր աչքերը յաւիտենականօրէն փակեց 14 մարտ 2006-ին, Փարիզի մէջ:

Այս գիրքին ճամբով կարելի է թափանցել Յ. Գեղարդի հոգիին ու մտքին մէջ, նաեւ անոր ապրած ժամանակաշրջանի, յատկապէս լիբանանեան իրադարձութիւններուն մօտէն իրազեկ դառնալ: