Անդրադարձ

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Կիւզել Պոլիսը Ընթերցողին: «Ապրուած օրեր» անունը նոր չէ: 1948-ին նոյն անունով լոյս տեսած է Արմէն Գարոյի գիրքը: Այս գրութիւնները անոր շարունակութիւնը չեն, այլ` ուրիշ ժամանակի ու սերունդի ապրուած օրեր: Տարիներու ընթացքին կուտակուած այս յուշերը իմ կեանքիս պատառիկներն են, բայց նաեւ` մեր հաւաքական հայկական կեանքէն համեստ մաս մը: Անոնց մէջ կան օսմանահայ ընտանիքիս համն ու հոտը, սփիւռքեան ու հայաստանեան...

ՎԱՀԱԳՆ ԳԱՐԱԳԱՇԵԱՆ Արցախի պետական լրատուամիջոցները տասնամեակներէ ի վեր տեղեկատուական պատերազմի բովէն ներս պայքար մղած են բազմաճակատ հարթակի վրայ, բեւեռացուած աշխարհաքաղաքական պայմաններու մէջ, սակայն դիմակայած են ու քողազերծած ազրպէյճանական ապատեղեկատուութիւնն ու հակահայ քարոզչութիւնը: Անցնող օրերուն Երեւանի մէջ կայացաւ Անի Մանկասարեանի հեղինակած «Արցախի մետիայի ձայները» փաստավաւերագրական ժապաւէնին շնորհահանդէսը: Ժապաւէնը կը ներկայացնէ Արցախի Հանրապետութեան տեղեկատուական դաշտի պետական երեք լրատուամիջոցներու` Արցախի հանրային ռատիոյի, «Ազատ...

ԶՈՀՐԱԲ ԸՌՔՈՅԵԱՆ «Խորապէս հաւատալով արդարութեան յաղթանակին` կը կանխազգամ ուշ կամ կանուխ Արցախ վերադարձի իրողութիւնը»: ԶԱՔԱՐ ՔԷՇԻՇԵԱՆ Արդէն 35 տարուայ պատմութիւն ունի Արցախի Շուշի քաղաքի «Վարանդա» մանկական, պատանեկան եւ երիտասարդական երգչախումբը, որը հիմնել է լիբանանահայ խմբավար, շուիահար ու դուդուկահար Զաքար Քէշիշեանը: Այդ տարիների ընթացքում «Վարանդա»-ն մօտ 200 համերգ է ունեցել Արցախում` Ստեփանակերտ, շրջաններ, զօրամասեր, դպրոցներ եւ այլ վայրեր, Հայաստանում, Լիբանանում: Իր...

Հայաստանի Հանրապետութեան կրթութեան, գիտութեան, մշակոյթի եւ մարմնակրթութեան նախարարութեան աջակցութեամբ, Հայաստանի պետական սենեկային նուագախումբը՝ գեղարուեստական ղեկավարութեամբ խմբավար Սիփան Օլահի (Բրիտանիա), 21-30 սեպտեմբերին հիւրախաղերով ելոյթ պիտի ունենայ Հնդկաստանի եւ Չինաստանի մէջ` ներկայացնելով Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան 35-րդ տարեդարձին նուիրուած համերգային ծրագիր: Յիշեալ համերգներուն իբրեւ մենակատար ելոյթ պիտի ունեայ լիբանանահայ սոփրանօ Շողիկ Թորոսեան: Հնդկաստանի մէջ համերգները պիտի հովանաւորէ Հնդկաստանի մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպանութիւնը: Համերգաշարի...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Ուսումնական նոր տարեշրջանի մը սեմին ենք արդէն: Մէկ խօսքով` դպրոցական վերամուտ: Սա նաեւ կը նշանակէ վերադարձ դէպի վարժարան, իսկ հայ աշակերտին համար` հայ դպրոց: Նոր պատեհութիւն: Տարբեր ուրախութիւն եւ հպարտանք: Այս բոլորը կը տեսնենք եւ կը զգանք, որովհետեւ իբրեւ հայեր, մանաւանդ` սփիւռքահայեր, մեզի համար հայ վարժարանը ոչ միայն հայ աշակերտին երկրորդ տունը նկատած ենք, այլ` իբրեւ հիանալի եւ...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Ժողովրդավարական կարգեր որդեգրած եւ խորհրդարանական կառավարման վարչաձեւ ունեցող երկիրներու մէջ սովորական երեւոյթ է խորհրդարանի մէջ կառավարութեան հարցապնդումի նիստերու կայացումը: Շատ մը երկիրներու մէջ նմանատիպ նիստերը տեղի կ՛ունենան ճշդուած կանոնաւոր պարբերականութեամբ: Վարչապետին կողմէ հակիրճ զեկուցումէ մը ետք, նախարարները եւ վարչապետը կը պատասխանեն երեսփոխաններու հարցումներուն: Շատ յաճախ, հարցումները գրաւոր ներկայացուած կ՛ըլլան նախապէս, պատասխաններն ալ գրաւոր պատրաստուած նոյնպէս նախարարներուն կողմէ: Հարցապնդումը...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Ոչ միայն հետաքրքրական, այլ նաեւ արժէքաւոր  է մուսալեռցի Մովսէս Ա. քհնյ. Շրիգեանի յուշագրութիւնը, որ կը ներկայացնէ տէր հօր  անակնկալներով լեցուն կեանքի ճանապարհը, որ կը սկսի Մուսա Լերան Եօղուն Օլուք գիւղէն, 1903 թուականին, հասնելով Ամերիկայի տարբեր քաղաքներ` 20-րդ դարու վերջերուն: Նախքան անդրադառնալը այս հրատարակութեան` պէտք է արձանագրենք, որ այս հրատարակութիւնը կարելի դարձաւ շնորհիւ Նարեկ Ա. քհնյ. Շրիգեանին, այժմ` վախճանած,...

Ներածութիւն Սփիւռքի զօրաշարժի խորհրդաժողովի երկրորդ կլոր սեղանը նուիրուած էր ազգային արժէքներու եւ Հայ եկեղեցւոյ դերակատարութեան ուսումնասիրութեան` սփիւռքի մէջ հայկական ինքնութեան պահպանման եւ զարգացման պարունակին մէջ: Քննարկումները տեղի ունեցան այնպիսի ժամանակաշրջանի մը, երբ հայ ժողովուրդը կը դիմագրաւէ բազմաթիւ մարտահրաւէրներ` քաղաքական, անվտանգային, ժողովրդագրական, մշակութային եւ արժեհամակարգային: Այս մարտահրաւէրները կը շօշափեն ոչ միայն Հայաստանի Հանրապետութիւնը, այլ նաեւ ամբողջ սփիւռքը` անհրաժեշտ դարձնելով վերաիմաստաւորել հայ...

ՇԱՂԻԿ Գ. Խ. Կրնանք երկարօրէն վիճիլ եւ վստահաբար յաղթական դուրս գալ այնպիսի վէճէ մը, ուր կ՛արծարծուին ու կասկածի տակ կ՛առնուին`  լիբանանահայ վարժարանին այժմէականութիւնը, նորարարութիւններուն հետ քայլ պահելու անոր պատրաստուածութիւնն ու պատրաստակամութիւնը, անոր կողմէ  կրթական ժամանակակից հասկացողութիւններու կիրարկումը եւ նման այլ հարցեր: Ի վերջոյ, ինչի՞ մասին է խօսքը, երբ ոչ իրազեկ անհատներ կը քննադատեն հայ դպրոցը եւ անոր ընդհանուր մակարդակը: Ի՞նչ...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Քաղաքացին վաղուց սորված է հրաշքի սպասել  Լիբանանի մէջ: Ծորակը կը բանայ` ջուրի յոյսով: Անջատիչին կոճակը կը սեղմէ` լոյսի բաղձանքով: Սակայն իւրաքանչիւր անգամ, հրաշքի փոխարէն, հաշուեցոյց  մը (facture) կը ներկայացուի անոր: Փողոց կ՛ելլէ` կենսոլորտային մաքուր միջավայր տեսնելու երազով: Բայց աղբակոյտերը, գարշահոտութիւնը իրմէ առաջ  արդէն հասած  կ՛ըլլան` զինք  դիմաւորելու: Շուկայ կը մտնէ` գէթ քանի մը «մարսելի» գիներ գտնելու ակնկալութեամբ: Բայց...

 ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Ընթերցողին: «Ապրուած օրեր» անունը նոր չէ: 1948-ին նոյն անունով լոյս տեսած է Արմէն Գարոյի գիրքը: Այս գրութիւնները անոր շարունակութիւնը չեն, այլ` ուրիշ ժամանակի ու սերունդի ապրուած օրեր: Տարիներու ընթացքին կուտակուած այս յուշերը իմ կեանքիս պատառիկներն են, բայց նաեւ` մեր հաւաքական հայկական կեանքէն համեստ մաս մը: Անոնց մէջ կան օսմանահայ ընտանիքիս համն ու հոտը, սփիւռքեան ու հայաստանեան իրականութիւնները, հինը`...

ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Սուրիահայ գաղութի ծաղկումը մնայուն նպատակը եղած է այդ երկրի ջուրը խմած եւ օդը շնչած բոլոր հայորդիներուն: Նորահաս սերունդները, որոնք կը վայելեն մեր ակումբներն ու  բանակավայրերը, ընդհանրապէս ծանօթ չեն, թէ ի՜նչ ի՛նչ զոհողութիւններով  մեր միութիւնները սեփականատէր եղած են այդ անշարժ գոյքերուն: Դիմատետրի վրայ տեղադրուած էր Սուրիոյ երիտասարդական միութեան բանակումէն համայնապատկեր մը` Քեսապ, Էքիզօլուքի բարձունքին, Աճամի  շրջանը,  ՀՄԸՄ-ի  բանակավայրէն ներս:...

ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ Թող ոչ ոքի համար տարօրինակ չթուայ, որ հայկական Արցախի կորստից յետոյ սպասելի էր ողջ տարածաշրջանի ինչպէս եւ միջազգային աշխարհաքաղաքական սթաթիւս քուոն փոխուելու էր ըստ ներկայիս աննպաստ ու սպառնալից իրավիճակի: Փաստօրէն այդ կորուստը ոչ միայն ծանրագոյն ու ճակատագրական վնաս է պատճառել մեզ` աշխարհասփիւռ հայութեանն ու Հայաստանի պետականութեանը, այլեւ անմիջականօրէն ներուժ ու ներգործուն սպառնալիքների դուռ է բացել հարեւան ԻԻՀ-ի ու...

Կը մեկնարկենք «Զարցանց»-ը` արեւմտահայերէնով նոր առցանց ծրագիր մը, որուն դռները բաց են աշխարհի չորս ծագերէն մանուկներու, պատանիներու եւ չափահասներու դիմաց: Հաճելի, ապահով եւ ջերմ մթնոլորտի մը մէջ, զանազան աշխատանոցներու ընդմէջէն արեւմտահայերէնը բոլորին առօրեային մաս պիտի կազմէ: Ծրագիրը պիտի սկսի 20 սեպտեմբեր  2026-ին: «Զարցանց»-էն ներս 3 տարեկանէն սկսեալ բոլոր մանուկները, պատանիները եւ չափահասները առիթ պիտի ունենան` արեւմտահայերէնով արտայայտուելու, միտքեր փոխանակելու, ստեղծելու,...

Այս տարուան մայիսին Վատիկա կատարած այցելութեան ընթացքին Արամ Ա. վեհափառը Արցախի հայկական եկեղեցիներուն պատկերները բովանդակող երկու հատորներ նուիրեց Վատիկանի վարչապետին, Պապէն ետք երկրորդ կարեւոր անձը նկատուող Քարտինալ Փարոլինին: Արցախի պատմամշակութային ժառանգութեան պահպանումը, փաստագրումը, արժեւորումն ու հանրութեան ներկայացումը վերջին տարիներուն Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան կարեւորագոյն առաջնահերթութիւններէն մէկը դարձած է: Արցախի շրջափակման, ապա` ամբողջական հայաթափման եւ բռնագրաւման պայմաններուն մէջ, երբ...

ՏՕՆԻԿ Տ. «Դէպի արմատներ»-ը ֆիզիքական ճամբորդութիւն մը չէր միայն: Անիկա Հայաստանը (արեւմտեան մասը) ճանչնալու կողքին, դէպի ընտանեկան պատկանելիութեան զգացումի, պատմական յիշողութեան, վայրերու հարազատութեան, հողին արժանապատիւ վերադարձի,  անկոտրում եւ յամառ կառչածութեան եւ բազմաթիւ այլ զգացումներու դրսեւորումն էր, արմատախիլ եղած հոգիի մը (կամ բազմաթիւ) վերադարձն է անոր ներաշխարհ: Անշուշտ վերեւ նշուած իւրաքանչիւր «վերադարձ»-ի (ընտանեկան պատկանելիութեան զգացումի... եւ այլն) մասին կարելի է առանձին...

Շուրջ 8-9 տարի սպասած էի Արեւմտեան Հայաստան այցելելու  առիթի մը: Այս ուխտերթը ինծի համար դարձաւ խորապէս յուզիչ եւ հոգեւոր ապրում: Մօտէն ծանօթանալով մեր նախնիներու հողին, սրբավայրերուն եւ տակաւին կանգուն ազգային ու մշակութային ժառանգութեան մնացորդներուն` զգացի մեր արմատներուն հետ ունեցած խորունկ կապս: Այս ուխտերթը ինծի համար պարզ այցելութիւն մը չէր, այլ վերադարձ մը` դէպի մեր պատմութեան, մեր կարօտաբաղձեալ հողին ու ջուրին,...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութեան գլխաւոր կազմակերպիչ Թալէաթ փաշան 1915 թուականի իր նամակներուն մէջ կը գրէր հայերու ամբողջական բնաջնջման հրէշային ծրագիրին մասին. «Կ՛ուզէինք մէկ հայ ողջ ձգել, այն ալ… թանգարանին մէջ»: Եթէ Հայաստանի մէջ ընթացող աղիտալի զարգացումները շարունակուին, ապա այն, ինչ որ Թալէաթ չյաջողեցաւ ամբողջութեամբ իրականացնել, իր լրումին պիտի հասցնէ Հայաստանի կառավարութիւնը: Վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի կառավարութեան բարձրաստիճան պաշտօնատար Արսէն Թորոսեանը մայիսին...

Սփիւռքի զօրաշարժի խորհրդաժողովին (Փարիզ, ապրիլ 11-12) ընթացքին տեղի ունեցած չորս կլոր սեղաններու քննարկումներուն ամփոփումը յառաջիկայ մեր թիւերով կը ներկայացնենք մեր ընթերցողներուն: Այս համառօտագիրները կ՛անդրադառնան` սփիւռքի դերակատարութեան, ազգային ինքնութեան, Հայաստան-սփիւռք յարաբերութիւններուն եւ համազգային կազմակերպման հիմնական մարտահրաւէրներուն ու հեռանկարներուն:  Անոնք միայն քննարկումներու արձանագրութիւններ չեն, այլ նաեւ փորձ մը` համակարգելու սփիւռքի առջեւ ծառացած հիմնական խնդիրները եւ նախանշելու ապագայի ռազմավարական, քաղաքական, կրթական ու կազմակերպչական...

Ր.Ս.Դ. ՊԵՏԵԱՆ Օրէնքի գերակայութեան եւ օրէնքով կառավարելու միջեւ էական տարբերութիւն կայ։ Առաջինը ժողովրդավարական կարգի հիմքն է, իսկ երկրորդին պարագային օրէնքը կրնայ վերածուիլ իշխանութեան ձեռքին քաղաքական գործիքի։ Օրէնքի գերակայութիւն կը նշանակէ, որ բոլորը՝ նախագահէն ու վարչապետէն մինչեւ ոստիկանն ու դատաւորը, ենթակայ են միեւնոյն օրէնքներուն։ Օրէնքը պէտք է հաւասարապէս կիրարկուի բոլորին նկատմամբ, իսկ անկախ դատարանները պէտք է ի վիճակի ըլլան զսպելու նաեւ...