Անդրադարձ

2026 թուականի խորհրդարանական ընտրութիւններում վերարտադրուելու համար Նիկոլ Փաշինեանը մեծ խաղադրոյք կատարեց, եւ այժմ եկել է այդ մեծ գինը վճարելու ժամանակը: Խօսքն այս դէպքում այն մասին չէ, որ պաշտօնը եւ դրանից բխող անձնական անձեռնմխելիութեան երաշխիքները պաշտպանելու համար Փաշինեանը դիմեց ընտրական խարդախութիւնների, շանթաժի, սպառնալիքների ու մրցակիցների հետապնդումների` բացայայտելով ժողովրդական առաջնորդի, արդարութեան մարտիկի պատկերի քաղաքական ողջ սնանկութիւնը: Երկրի ղեկավարը ընդգծուած արկածախնդրական վարք դրսեւորեց...

Հրապարակուեցաւ ՀՅԴ-ի պաշտօնաթերթ «Դրօշակ»-ի ընթացիկ տարուան 8-րդ թիւը, որուն մէջ բազմազան նիւթերու շարքին հիմնական տեղ կը գրաւեն ազգային-պետական տագնապալի կեանքին նուիրուած վերլուծական բնոյթի յօդուածները: Պաշտօնաթերթի «Առաջնորդող»-ը քննութեան նիւթ կը դարձնէ բեռը այն խնդիրներուն, որոնք այսօր ծառացած են զարտուղի ուղիներով սեփական իշխանութեան վերարտադրութիւնը ապահոված երկրի ղեկավարի ուսերուն: «Դրօշակ»-ի այս թիւին մէջ արեւելագէտ Լիանա Պետրոսեանի հրապարակած յօդուածի խորագիրը կը յուշէ արծարծուած նիւթի...

ՍՕՍԷ ՓԻԼԱՒՃԵԱՆ Մեսրոպ Մաշտոցի անուան մատենադարանի մէջ 22-24 յուլիս 2026-ին կայացաւ 3-րդ Հայագիտական միջազգային գիտաժողովը, որ նուիրուած էր Մխիթար Սեբաստացիի ծննդեան 350-ամեակին, եւ որ` համախմբեց աշխարհի 16 երկիրներու առաջատար համալսարաններու եւ գիտական հաստատութիւններու մասնագէտներն ու հայ հոգեւոր-ձեռագրական կեդրոններու ներկայացուցիչներ: Առ այդ, նպատակայարմար նկատեցինք համեստ ուսումնասիրութեամբ մը լուսարձակի տակ առնել Զմմառու պատրիարքական կղերի միաբանութեան եւ հայ կաթողիկէ նուիրապետութեան հիմնադիր Աբրահամ Ա....

ՏՈՔԹ. ՓԱՈԼՕ ԳԱԶԱԶԵԱՆ Աշխարհի տարածքին ապրող իւրաքանչիւր անձ, զանազան երկիրներու մէջ ծնած, տարբեր միջավայրերու մէջ ապրած, յատուկ տարիքի մը` երազներ կ’ունենայ... Ըլլայ այդ մէկը մանկապարտէզի, կամ յետոյ` դպրոցի եւ համալսարանի տարիներուն. ամէն անձ իր երազը եւ փափաքը կ’ունենայ` թէ ի՞նչ կ’ուզէ ընել կամ ըլլալ ապագային: Մարդկութեան բնական ընթացք մըն է այս: Փափաքներէն ամէնէն կարեւորը` իրեն յարմար թուացող գործ մը ունենալ...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ «Բարեւ ձեզ, հա՞յ էք»: Օգոստոս 2026, Պուտվա, Մոնթենեկրօ: Պուտվան կը գտնուի Մոնթենեկրոյի մէջ եւ գեղեցիկ քաղաք մըն է Ատրիական ծովու երկայնքին: Քաղաքը ունի պատմութիւն, եւ իր կեդրոնական մասին մէջ կայ «հին քաղաք»-ը, ուր միջնադարու պարիսպները եւ նեղ փողոցները կու տան յատուկ ջերմութիւն: Կ՛ապրիս պատմութիւնը իր ամբողջութեան մէջ: Չեմ գիտեր` ինչպէ՞ս եղաւ, որ Մոնթենեկրօ այս այցելութեանս չհետաքրքրուեցայ, թէ...

ՎԵՐԱ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ Հայկական դպրոցը սփիւռքի գոյատեւման կարեւորագոյն գործօններէն մէկը եղած է: Ցեղասպանութենէն ետք ան միայն կրթական հաստատութիւն չէր. ան լեզուի, ինքնութեան, մշակոյթի եւ ազգային յիշողութեան փոխանցման հիմնական միջավայրն էր: Սակայն այսօր հարցը այլեւս միայն այն չէ, թէ ինչպէ՞ս բաց պահենք հայկական դպրոցները, այլ` ի՞նչ հայկական դպրոց կ՛ուզենք ունենալ ապագային: Սփիւռքի գրեթէ բոլոր գաղութներուն մէջ հայկական դպրոցը կը դիմագրաւէ` աշակերտութեան նուազում,...

Խ. ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Անկախութեան Հռչակագրի 36-ամեակը յատկանշական եղաւ՝ ինչպէս նախորդ ոչ մէկ տարեդարձ։ Պատճառը պարզ է. կառավարութեան ծրագրով նախատեսուած սահմանադրական փոփոխութեան իրականացմամբ՝ Սահմանադրութենէն Հռչակագրին յղումը ջնջելու մտադրութիւնն է։ Նախաձեռնութիւնը, ըստ իշխանութիւններուն, պէտք է դիտել այսպէս կոչուած «Չորրորդ Հանրապետութեան» պաշտօնական գաղափարախօսութեան՝ «իրական» Հայաստանի տրամաբանութեան մէջ, որ, պարզ զուգադիպութեամբ, կը բաւարարէ նաեւ Ալիեւի պահանջը։ Հետաքրքրական պիտի ըլլայ ուսումնասիրել, թէ ո՞վ առաջինը հրապարակաւ...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայոց պատմութիւնը բնորոշ յատկանիշ մը ունի. երբ պարտադրաբար, զէնքերը կը լռեն, ինքնապաշտպանութեան բնազդը մշակոյթը կը վերածէ զէնքի: Շնորհիւ մշակոյթին, պայքարը կը շարունակուի: Երբ Շուշին կորսնցուցինք, Շուշիի «Վարանդա» երգչախումբը փոխադրուեցաւ Ստեփանակերտ: Երբ Ստեփանակերտը եւս կորսնցուցինք, տարուան մը տատանումէն ետք, «Վարանդա» երգչախումբը վերածնաւ Երեւանի մէջ: Երգչախումբի հիմնադիրը, գեղարուեստական ղեկավարն ու խմբավարը` Զաքար Քէշիշեան, քանի մը նուիրեալներու օժանդակութեամբ, երեք տարիներէ ի...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Անցնող երեք տարիներուն Ազունիէի Հայ ազգային բուժարանին մէջ բարգաւաճման եւ բարեկարգման ծրագիրները թափ առած են: Հիմնական մայր շէնքի բարեզարդումը` ներքին եւ արտաքին, մատուռի, խորանի եւ սրբանկարի վերանորոգութիւնը, ջուրի, ելեկտրականութեան, շարժակներու, զտարաններու նորոգութիւնը, հիւրասենեակներու ստեղծումը, խոհանոցի նորոգութիւնը, նոր փոխադրակառքով օժտուիլը, պաշտօնէութեան վերաորակաւորումը, 100-ամեակի առիթով յուշամատեանի հրատարակութիւնը, տեսախցիկներու զետեղումը, պարտէզի եւ ծառերու հսկողութիւնը դրական անդրադարձ ունեցան թիւի, բարերարներու հետաքրքրութեան եւ...

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Կելիպոլի հայկական թաղամասը Ընթերցողին: «Ապրուած օրեր» անունը նոր չէ: 1948-ին նոյն անունով լոյս տեսած է Արմէն Գարոյի գիրքը: Այս գրութիւնները անոր շարունակութիւնը չեն, այլ` ուրիշ ժամանակի ու սերունդի ապրուած օրեր: Տարիներու ընթացքին կուտակուած այս յուշերը իմ կեանքիս պատառիկներն են, բայց նաեւ` մեր հաւաքական հայկական կեանքէն համեստ մաս մը: Անոնց մէջ կան օսմանահայ ընտանիքիս համն ու հոտը, սփիւռքեան ու...

Այս անգամ ես միջամտեցի. - Ես յիշում եմ, որ երբ առաջ էիր գալիս ու խօսքը ուղղում ոչ թէ բեմում հաւաքուած դերասան «կարսեցիներին», այլ` ուղղակի ժամանակակից երեւանցիներին, չգիտեմ` ինչո՞ւ ես յիշում էի Արամ Մանուկեանին, գուցէ դրա համար էլ հանդիսատեսը ծափողջոյններով ողջունում էր քեզ, աւելի ճիշդը` քո մարմնաւորած Մազութի Համոյին: - Այո, որովհետեւ ես խաղում էի «Հայոց արքայ» եւ ոչ թէ կեղծաւոր,...

ԱՀԱՐՈՆ  ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Բ.- Բազմաթիւ Կառոյցներ, Բայց` Միասնական Ռազմավարութեան Բացակայութիւն Երբ սփիւռքի մասին կը խօսինք, առաջին հերթին պէտք է արդարօրէն գնահատել անոնք, որոնք տասնամեակներ շարունակ անձնուէր ծառայած են ազգային կեանքին: Եկեղեցիներ, կուսակցութիւններ, ազգային վարժարաններ, մշակութային եւ մարզական միութիւններ, բարեսիրական հաստատութիւններ, երիտասարդական շարժումներ, մամուլ եւ բազմաթիւ այլ կառոյցներ` բոլորն ալ իրենց բաժինը բերած են հայ ինքնութեան պահպանման առաքելութեան: Անոնց նուիրումը եւ զոհողութիւնը...

ՍԻՒԶԱՆ ԽԱՐՏԱԼԵԱՆ Ջուրը կ՛եռայ մաքարոնին համար, լուացքը կիսածալուած է զամբիւղին մէջ, եւ հեռախօսիս պաստառին վրայ վերլուծաբան մը կը բացատրէ, թէ միջազգային կարգը, ինչպէս որ գիտէինք, փաստօրէն սպառած է: Դուրսը աշնանային եղանակ է, հանդարտ, բայց մտքիս մէջ կը շարունակէ հնչել մնայուն թնդիւն մը` գլխապտոյտի զգացում մը, որ  քարտէսը, զոր տուած էին մեզի այս աշխարհը նաւարկելու համար, այլեւս չի համապատասխաներ իրականութեան եւ...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Անահիտ Թոփջեան եւ Լեւոն Թուխիկեան Չեմ կրնար ըսել, որ Լեւոն Թուխիկեանը ուսանողական տարիներու իմ  մտերիմ ընկերներէն եղած է, սակայն լրիւ ճշմարտութեան կը համապատասխանէ, եթէ ըսեմ, որ ան ինծի համար ոչ միայն համակրելի ու վստահելի  ընկեր մըն էր, այլ նաեւ  յարգանքի արժանի ու գնահատելի բացառիկ երեւոյթ մը` հայրենի թատերական կեանքէն ներս: Սկզբնական շրջանին իմ կապը իրեն հետ ընտանեկան բնոյթ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Ցեղասպանութեան կանխարգիլման Լեմքինի հիմնարկը (Lemkin Institute for Genocide Prevention), որ Փենսիլվանիոյ մէջ արձանագրուած ոչ առեւտրական կազմակերպութիւն մըն է, վերանուանուած է 2023 թուականին` աջակցելու համար անոնց, որոնք կը գտնուին ցեղասպանութեան եւ զանգուածային այլ ոճիրներու զոհ դառնալու վտանգին առջեւ: Հիմնարկը կոչուած է լեհ-հրէական ծագում ունեցող, Ողջակիզումէն վերապրած իրաւաբան Ռաֆայէլ Լեմքինի (1900-1959) անունով: Ան 1944 թուականին ստեղծած է «ցեղասպանութիւն» (genocide) եզրոյթը`...

ՀՐԱՅՐ ՆԱՀԱՊԵՏԵԱՆ Լիբանանի մէջ պանդոկիս պատշգամը նստած` կը նայիմ այս գեղեցիկ ու պատմական երկրին: Ծովուն հովը կը դիպչի դէմքիս, հեռուէն եկող քաղաքի ձայները կը խառնուին յիշատակներուս, եւ հոգիս կը լեցուի մտածումներով: Այս պահուն կը յիշեմ սիրելի բարեկամիս մէկ պարզ, բայց խորիմաստ խօսքը. «Հրայրը դարձեալ սկսաւ գրել»: Այդ քանի մը բառերը կարծես արթնցուցին ներսս պահուած ձայն մը, որովհետեւ գրել` միայն բառեր...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Փաստօրէն սփիւռքի գաղութներու ներկայ իրավիճակը մտահոգիչ ու ոչ հեռանկարային կացութիւն մը կը պարզէ: Սփիւռքը իր պատմութեան ընթացքին այսքան թոյլ եւ խարխափումի մէջ չէ գտնուած: Որքան ալ փորձենք ամէն բան լաւ ցոյց տալ, իրականութեան մէջ բոլորս ալ գիտենք, որ լուրջ ու ծանր մարտահրաւէրներու դէմ յանդիման կը գտնուինք: Կրթական, միութենական, ազգային, մտաւորական, կրօնական թէ կուսակցական պատկերը նոյնը չէ: Մերթ ընդ...

Նախաձեռնութեամբ Փարիզի քաղաքապետարանին եւ Ֆրանսայի հայկական կազմակերպութիւնները համակարգող խորհուրդին (CCAF), օգոստոս 31-էն մինչեւ սեպտեմբեր 4 Փարիզի սրտին մէջ կը ցուցադրուին Ազրպէյճանի կողմէ ապօրինի կերպով պատանդ պահուող 19 հայ քաղաքական բանտարկեալներուն դիմանկարները` լուսարձակի տակ առնելու համար արցախահայութեան դէմ Պաքուի բռնութիւնները, բռնի տեղահանութիւնն ու Արցախի քաղաքական ղեկավարութեան ձերբակալութիւնները: Քաղաքապետարանի շէնքի վրայ ցուցադրելով հայ գերիներուն դիմանկարները` Ֆրանսայի մայրաքաղաքը կը շարունակէ հաւատարիմ մնալ արցախահայութեան...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ  Իւրաքանչիւր ժողովուրդ իր պատմութեան մէջ կ՛ունենայ պահեր, երբ ստիպուած կ՛ըլլայ կենալ, շրջապատին նայիլ եւ ինքն իրեն հարց տալ` ո՞ւր կը գտնուինք, ո՞ւր կերթանք եւ ի՞նչ ճամբայ պէտք է ընտրենք: Երէկի լուծումները կորսնցուցած են իրենց արդիւնաւէտութիւնը, մինչդեռ նոր իրականութիւնը կը պահանջէ նոր մտածողութիւն: Այսօր սփիւռքահայութիւնը կը գտնուի այդպիսի փուլի մը առջեւ: Տասնամեակներ շարունակ մենք սփիւռքը դիտած ենք իբրեւ հզօր...

Ա. Շ. Մարդիկ կ՛երթան, բայց իրենց մարդկային ջերմութիւնը, բարութիւնը եւ իրենց ապրած կեանքի լոյսը կը մնան: Կան անձեր, որոնց բացակայութիւնը ժամանակը չի կրնար մարել, որովհետեւ անոնք իրենց ներկայութեամբ տեղ մը գրաւած են ոչ միայն մեր կեանքին, այլ նաեւ` մեր յիշողութեան մէջ: Այդպիսի յիշողութիւն տարելիցներու նշումով չի սահմանափակուիր, ան կը վերադառնայ ամէն անգամ, երբ կը զգանք անոնց կարօտը, կը յիշենք անոնց...