Անդրադարձ

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ 2011 թուականի յունիսին Քազանում Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի նախագահներին Ռուսաստանի այն ժամանակուայ առաջնորդ Տմիթրի Մետվետեւի կողմից առաջարկուած փաստաթուղթը, որը մերժեց Իլհամ Ալիեւը, իր փիլիսոփայութեամբ յիշեցնում է 1997-ի փուլային առաջարկը: Այսօր էլ Հայաստանի ղեկավարութիւնը համաձայն է ղարաբաղեան կարգաւորման հիմնարար սկզբունքների մասին այդ փաստաթղթի հետ (գոնէ հրապարակաւ յայտարարում է), որը ենթադրում է հետեւեալ քայլերը` ըստ հերթականութեան. Առաջին. հայկական ուժերը դուրս են...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Յակոբ Կարապենց հայ գրող էր, «ծագումով հայ» չէր: Օտարագիր ծափահարուող հայածնունդ գրող չէր: Հարազատութեան շարունակող էր: Երբեմն տխրութեամբ կը կանգնիմ գրադարանիս գիրքերուն առջեւ: Բարեւի կեցած զինուորներու պէս շարուած (եթէ այցելու ունենան) կամ ասդին անդին իրարու վրայ դիզուած, սպասելով բարեգութ ձեռք մը, որ զիրենք տեսանելի դարձնէ: Դէզեր խառնշտկեցի եւ քանի մը գիրքեր ըսին, որ դեռ բոլորովին չեն անյայտացած, իրարու...

ԼԱԼԱ ՄԻՍԿԱՐԵԱՆ-ՄԻՆԱՍԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի գործունէութեան եւ ընդհանրապէս Հայ դատի հետապնդումի ծիրին մէջ կատարուած իրագործումներուն անհրաժեշտօրէն մաս կը կազմէ թարգմանութիւնը: Որքան որ կարեւոր է մեր ներկայ սերունդին գիտականօրէն, փաստերու միջոցով մատուցել կատարուածը, նոյնքան եւ աւելի կարեւոր է հայկական փաստացի հետազօտութիւններու թարգմանութիւնը` օտարներուն հնարաւորութիւն տալով լիարժէք գաղափար ունենալ անցած դարասկիզբին մարդկութեան դէմ գործուած մեծագոյն չարիքի մասին, որ հայութեան մեծ հատուածի բռնի...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ  Ա. Ծիծեռնակաբերդ. Քառօրեայ Պատերազմին Շարունակութիւնը Օրը կիրակի էր, 24 ապրիլ 2016: Ընկերոջս` Գէորգին ու իր կնոջ` Սիլվային հետ որոշած ենք բարձրանալ Ծիծեռնակաբերդ: Սիրտի, հոգիի ու խիղճի պարտք մը կայ վերջապէս, չէ՞: Ինքնաշարժներու խճողում կայ Քիեւեան կամուրջին վրայ, ուրկէ անդին երթեւեկը արգիլուած է: Այնտեղէն կը սկսինք քալելու ու անցումի մուտքին ծաղիկ գնելէ ետք, բազմահազար ուրիշներու հետ կը բռնենք վերելքի...

ՅՈՎՍԷՓ ԷՍԿԻՃԵԱՆ Թէեւ այսօր փակուած է այն ճաշարանը, որուն ակնարկութիւն կը կատարուի ստորեւ հրատարակուած յօդուածին մէջ, բայց եւ այնպէս զայն կը հրատարակենք արտայայտուած շինիչ գաղափարներուն եւ տեսակէտներուն համար: «Ա.» Յամի Տեառն 2005 թուականին արտասահմանի զանազան երկիրներէ հայրենիք ժամանած զբօսաշրջիկներու խումբիս ապրած ուրախ եւ յիշատակելի պահերու կողքին, Երեւանի Մաշտոց պողոտային վրայ զգացի անօրինակ ցասում` «Սուլթան խորոված» մատուցող օտարոտի «Ռեստորան»-ին առջեւ: Արդարեւ,...

Միքայէլ Նալպանտեանի քանդակը ՆԻԿՈԼԱՅ ՆԻԿՈՂՈՍԵԱՆ Նիկողայոս (Նիկոլայ) Նիկողոսեանը Հայաստանի ամենանշաւոր արուեստագէտներէն մէկն է: Անոր ամենաճանչցուած գործը ազատութեան երգիչ Միքայէլ Նալբանդեանի արձանն է, որ կարծէք իբրեւ ծաղր, կամ բողոք, դրուած է Երեւանի նախկին Քա. Կէ. Պէ. շէնքի դիմաց: Ան հեղինակ է նաեւ Չարենցի եւ կամ Իսահակեանի նման շարք մը դէմքերու նուիրուած յուշարձաններուն: Ն. Նիկողոսեանը այժմ իննիսունութ տարեկան է եւ կը շարունակէ...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Երբ Սերժ Սարգսեանը ապրիլի 2-ին խօսում էր Արցախում 18 զոհի եւ 35 վիրաւորի մասին, շատերը չհաւատացին: Ես էլ չհաւատացի: Սարգսեանի ելոյթից որոշ ժամանակ անց Ստեփանակերտում ունէի տեղեկութիւն, որ հայկական կողմի կորուստները` զինուորական, քաղաքացիական, 104 է: Այդ տեղեկութիւնը, համոզուած էի, որ ճշմարտութիւնն է կամ` շատ մօտ է ճշմարտութեանը: Սակայն դրա մասին չգրեցի իմ յօդուածներում, հեռարձակուած տեղեկագրութիւններում եւ հարցազրոյցներում: Կամուկացի...

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ Վաղը` երկուշաբթի, 16 մայիսին, Թուրքիոյ Ազգային ժողովը օրակարգի վրայ պիտի ունենայ երեսփոխաններու անձեռնմխելիութեան վերացման օրինագիծը: Ասիկա խիստ վտանգաւոր քայլ մըն է, որ պիտի նուիրագործէ ընդդիմադիր երեսփոխաններու դէմ Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի նախաձեռնած մարդորսութիւնը: Կարելի չէ այլ կերպ բնութագրել այս օրինագիծը, որովհետեւ այդ մարդորսութիւնը գործադրութեան մէջ է տարիներէ ի վեր: Աստիճանաբար ան զարգացաւ` հասնելու մինչեւ Թուրքիոյ Ազգային Ժողովի...

Արդեօք գերակայութեան բարդոյթի արդիւ՞նքն է պատահածը, թէ՞ հակառակն էր որ պատահած էր եւ ստորակայութեան բարդոյթի հետեւանք` դիմուած էր այդ գերակայութեան: Թուրքիոյ նախագահ եւ այդ բարդոյթներով տառապող Էրտողանի թիրախը այս անգամ տարիներու իր գործընկերն էր` յանձինս վարչապետ, արտաքին գործոց նախկին նախարար եւ իշխող Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութեան ղեկավար Ահմեթ Տաւութօղլուին, որ մայիս 6-ին, իր հրաժարականը տալէն օր մը առաջ, հարցազրոյցի մը...

Կ’ընթանա՞նք դէպի ահեղ մեծ պատերազմ, թէ՞ արդէն ան սկսած է: Ոչ ոք կ’ուզէ զայն որպէս այդպիսին ընդունիլ: Եթէ մեծ պայթումը տեղի ունենայ, յաղթողներ եւ պարտուողներ պիտի չըլլան, մարդկութիւնը պիտի վերադառնայ նախնականութեան դարերը, եթէ դեռ մեր կապոյտ մոլորակը բնակելի ըլլայ: Աշխարհ խառնուած է: Միամտութիւն է խորհիլ, որ պատահած դէպքերը մասնակի եւ շրջանային երեւոյթներ են: Աշխարհին տիրելու հիւանդագին փառասիրութիւնը միշտ գոյութիւն ունեցած...

Պէյրութի ընտրաշրջանին քուէարկութեան մասնակցութեան համեմատութիւնը իր պատճառները ունի անշուշտ: Քաղաքական անորոշութեան մէջ, երբ երկրի պետական կարեւորագոյն հաստատութիւններու ղեկավարման թէ՛ անձերու եւ թէ՛ եղանակներու խնդիրները կը մնան անորոշ, երբ քաղաքացին մինչեւ վերջին վայրկեանը ընտրութիւններու կայացման իրողութիւնը կասկածի տակ կ՛առնէ նախընթաց օրինակները նկատի ունենալով, երբ հանգոյցներու հսկայական թիւեր կը յամենան, պետութեան հանդէպ վստահութիւնը խնդրոյ առարկայ դարձնելու ամէնէն անմիջական ձեւը որեւէ ընտրութեան նկատմամբ...

Արթուն Նազարէթ Ֆըսթըգճեան չորեքշաբթի, 6 ապրիլ 2016-ին խաղաղութեամբ մահացաւ Ժել էլ Տիպի իր բնակարանին մէջ, Պէյրութ, Լիբանան: Ան 91 տարեկան էր: Անոր մահը կը սգան իր այրին` Ալիս Կիտանեանը, զաւակները` տէր եւ տիկին Նազարէթ եւ Նիլա Ֆըսթըգճեանները, տէր եւ տիկին Րաֆֆի եւ Նինա Ֆըսթըգճեանները, տէր եւ տիկին Զաւէն եւ Նենսի Ֆըսթըգճեանը եւ տէր եւ տիկին Գէորգ  եւ Թալին Պապիկեանը: Թոռները`...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Քալիֆորնիոյ Օրենճ շրջանի բնակիչ եւ Թուրք-ամերիկեան ընկերակցութիւններու համագումարի նախկին նախագահ Էրկուն Քիրլիքովալի իր ամբողջ կեանքին ընթացքին տոնքիշոթեան պայքար մղած է Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման դէմ: Ի դժբախտութիւն իրեն` ան որքան շատ ժխտէ Ցեղասպանութիւնը, այնքան աւելի նպաստած կ՛ըլլայ ատոր քարոզչութեան: Ահա Քիրլիի «հերոսական» վերջին գործողութիւններէն դրուագ մը, որ անգամ մը եւս շրջուեցաւ իր եւ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Գիրքի Սիրահարը Յաւերժութիւն Գացած Է, Գիրքերը Չէ Կրցած Իրեն Հետ Տանիլ Եթէ տարած ըլլար, միամիտներ ցաւ պիտի չզգային: Գիրքերն ալ որբ պիտի չմնային: Ափսո՜ս... Գիրքի ժառանգութիւնը կը մերժենք, գիրքի փոխարէն` կը ժառանգենք բարձրախօսներու փսխած կարգախօսներու հակամշակոյթ անցողական աղմկարարութիւնը: Ափսո՜ս կրկին... Հայ գիրի ու գրականութեան սփիւռքեան քուրմերէն յաւերժութիւն գացած վերջիններէն մէկուն գրադարանին մէջ նստած եմ: Գիրքերը երկրորդ պատ մը...

Ամէն ժամանակ ունեցած է իր մարտահրաւէրները եւ զանոնք դիմագրաւելու միջոցները: Ինչ որ մեր օրերը կը յատկանշեն, ժամանակի եւ հեռաւորութեան կապուած մարտահրաւէրներն են: Ժամանակը կապուած է արագութեան հետ` օրուան պահանջներուն հետ արագ քայլ պահելու, արագ պատշաճելու, արագ զարգանալու եւ արագ փոխուելու հրամայականին հետ: Մինչդեռ հեռաւորութիւնը կապուած է արդի արհեստագիտութեան հետ, որուն շնորհիւ աշխարհագրութիւն եւ սահման հասկացողութիւնները կը դառնան ժամանակավրէպ: Սերունդներ այսօր...

ԺԱՆ ԳՈՍԱԳԵԱՆ Գրեթէ դար մը առաջ` 1920-ական թուականներուն, հայ ազգը կորսնցուց իր պատմական հայրենիքէն հիմնական երեք տարածքներ` Արցախ, Նախիջեւան եւ Ջաւախք: Անշուշտ սոյն տարածքներու կորուստը յաջորդեց 1915-ին սկսած հայ ժողովուրդի Ցեղասպանութեան եւ, ըստ այնմ, Արեւմտահայաստանի ամբողջական կորուստին: Արցախին ու Նախիջեւանին տրուեցան խորհրդանշական բնոյթի ինքնավարութիւններ Խորհրդային Ազրպէյճանէն ներս, իսկ, Ջաւախքը դարձաւ Խորհրդային Վրաստանի հողատարածքին մէկ մասնիկը: Խորհրդային ու համայնավարական իշխանութեան ինը...

Մայիս 9-ն է: Համայն հայութիւնը կը տօնէ Շուշիի հերոսական ազատագրման 24-րդ տարեդարձը: Յառաջիկայ տարի արդէն պիտի նշենք Շուշիի յաղթանակին 25-ամեակը` քառորդ դարը, իսկ քանի մը օր ետք Համազգայինի «ԿԱՐԿԱՉ» մանկական եւ պատանեկան երգչախումբերը բեմ պիտի բարձրանան հանրութեան ներկայացնելու իրենց նոր երգացանկը: Որքան ալ շատ ըլլան մեր ըսելիքները, այսօր բոլորիս մտասեւեռումը կը կեդրոնանայ մէկ կէտի` ԱՐՑԱԽԵԱՆ ՆԵՐԿԱՅ ՈՒ ԱՊԱԳԱՅԻ ՊԱՅՔԱՐԻՆ վրայ:...

ԼՈՒՍԻՆԷ ՅԱԿՈԲԵԱՆ 1994 թուականի զինադադարը, որը կնքուեց Ազրպէյճանի, Հայաստանի եւ Արցախի ներկայացուցիչների միջեւ` Ռուսիոյ մասնակցութեամբ, իրական գնահատական չտուեց` խաղաղութիւնը պարտադրուե՞լ է, թէ՞ ոչ: Այս կարծիքին է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան փոխվարչապետ Արթուր Աղաբեկեանը: Արցախում «Երկիր»-ի հետ զրոյցում նա անդրադարձաւ ապրիլի սկզբին եւ դրան յաջորդած ժամանակահատուածում հայ-ազրպէյճանական շփման գծում տիրող իրավիճակին, ԼՂ հակամարտութեան խնդրի կարգաւորման տարբերակներին, միջազգային հանրութեան որդեգրած քաղաքականութեանը եւ մի...

Թուրքիոյ մէջ գործող հայկական «Նոր զարթօնք» կազմակերպութիւնը յայտարարութիւն մը կատարած է` դատապարտելով քրտամէտ Ժողովուրդներու ժողովրդավարական կուսակցութեան պոլսահայ երեսփոխան Կարօ Փայլանի վրայ Թուրքիոյ խորհրդարանին մէջ կատարուած յարձակումը: Յայտարարութեան մէջ կ՛ըսուի, որ իշխող Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութիւնը, անհանգստանալով ժողովուրդներու պայքարէն եւ համերաշխութենէն, այս անգամ իբրեւ թիրախ ընտրած է քրտամէտ կուսակցութիւնը ներկայացնող երեսփոխան: «Իշխանութիւնները, որոնք կը ջանան քիւրտ ժողովուրդն ու անոր պայքարը մեկուսացնել...

Հայ դատի Միացեալ Նահանգներու յանձնախումբը կոչ ուղղած է Թուրքիոյ մէջ Միացեալ Նահանգներու դեսպան Ճոն Պասին` հրապարակայնօրէն բարձրաձայնելու Միացեալ Նահանգներու մտահոգութիւնը Թուրքիոյ խորհրդարանին մէջ հայ երեսփոխան Կարօ Փայլանի անվտանգութեան հարցով: Յանձնախումբի ղեկավար Արամ Համբարեան դեսպանին ուղղուած նամակին մէջ յիշեցուցած է, որ տարիներ առաջ ալ Միացեալ Նահանգներու ղեկավարութիւնը որեւէ մտահոգութիւն չյայտնեց Հրանդ Տինքի անվտանգութեան հետ կապուած, թէպէտ իրենք բազմիցս բարձրացուցած էին այդ...