Անդրադարձ

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Ֆրանսայի նախկին նախագահ Շարլ տը Կոլ 27 նոյեմբեր 1967-ին, շուրջ հազար ֆրանսացի դիւանագէտներու եւ պետական այրերու դիմաց իր արտասանած խօսքին մէջ զգուշացուց, որ Բրիտանիոյ` Եւրոպական Միութեան «նախահայրը» եղող Եւրոպական հասարակաց շուկային անդամակցութիւնը պատճառ պիտի դառնայ վերջինիս քանդման: Այդ վտանգը Բրիտանիոյ անդամակցութեան մէջ չէ, այլ անդամակցութենէն հրաժարումին մէջ: Աւելի՛ն, այդ վտանգը միայն Եւրոպական Միութեան համար չէ, այլ նաեւ` Բրիտանիոյ...

Արցախեան շարժման սկզբնաւորումից անցել է 28 տարի: 28 տարին մէկ սերնդի գիտակցական կեանքի ձեւաւորման եւ աշխուժ կենսագործունէութեան ժամանակահատուած է: Այն սերնդին, որը գիտակցականօրէն (նաեւ հասարակական, քաղաքական առումներով) կայացաւ արցախեան շարժման գործընթացների մէջ, կարելի է անուանել ղարաբաղեան սերունդ: Արցախեան սերունդը, յանուն հայկական պատմական տարածքի ազատագրման, դուրս եկաւ ոչ միայն որոշակի թշնամու, այլեւ խորհրդային հզօր մեքենայի դէմ, Խորհրդային Միութեան փլուզումից յետոյ, միջազգայնացած...

ԱՐԱՄ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ   Հայաստանում հոգեւոր առաջնորդի պահանջարկ կայ: Այնպիսի առաջնորդի, որը երթեւեկում է միջին կարգի «Ռենօ»-ով (որը Երեւանում օգտագործւում է «տաքսի սերվիսի» տակ): Որը խստօրէն արգելում է թիկնապահներին «հեռու քշել» ժողովրդին իր մեքենայից: Որը այլ երկիր է գալիս ինքնաթիռի «էքոնոմ քլասի» սրահով: Որը խօսում է հանգիստ, ցածր ձայնով, առանց պաթոսի: Մի խօսքով, մեզ պէտք է հոգեւոր առաջնորդ Ֆրանչիսկոս պապի նման,...

Վերոյիշեալ հաստատումը կատարեց Արամ Ա. վեհափառ հայրապետը չորեքշաբթի, 22 յունիս 2016-ի առաւօտուն` ընդունելով Հոլանտայի գլխաւոր թերթերու թղթակից Մարքոն Փոնթալը: Թղթակիցը Միջին Արեւելք ղրկուած է Հոլանտայի թերթերուն համար իր արժեւորումներն ու մեկնաբանութիւնները կատարելու Միջին Արեւելքը յուզող հարցերուն նկատմամբ, ու միաժամանակ զեկուցում մը պատրաստելու Հոլանտայի եկեղեցիներուն համար, այս պարագային շեշտելով քրիստոնէութեան ներկայութիւնը եւ մանաւանդ ապագան շրջանին մէջ: Արամ Ա. կաթողիկոս նախ ընդհանուր...

Թուրքիոյ խորհրդարանին մէջ ընդդիմադիր Հանրապետական ժողովրդային կուսակցութիւնը ներկայացնող հայ պատգամաւոր Սելինա Տողան ազգային կրթութեան նախարարին յղած է հարցում մը` ուսումնական հաստատութիւններուն մէջ պարտադիր կրօնական դասընթացքներուն վերաբերեալ: «Ակօս» թերթը կը գրէ, որ Տողան իր հարցումը խորհրդարան յղած էր 2015-ի դեկտեմբերին` ակնկալելով այն ժամանակուան կրթութեան նախարար Նապի Աւճըի պատասխանը: Սակայն հայ պատգամաւորին հարցումներուն պատասխանած է նոր նախարար Իսմեթ Եըլմազ: Միջանկեալ նշենք, որ...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Անդրադառնալով «Յորդանանի հայերը» գիտաժողովը աւարտեց իր աշխատանքները» հաղորդագրութեան («Ազդակ», 11 յունիս 2016)` ութ տարիներու (1972-1980) Յորդանան կեցութեանս յուշերու շարան մը ողողեց միտքս, յատկապէս` մօտէն ծանօթ ըլլալով զեկուցաբերներէն գոնէ երկուքին` Ալին Պեննէեանին եւ Մատլեն Մեծակոբեանին: Պիտի ներկայացնեմ ստուար յուշերէս քանի մը հատը: Շատերուս համար Յորդանանը ընդհանրապէս եւ անոր հայկական գաղութը` մասնաւորապէս, Երուսաղէմ քաղաքով սահմանուած էր, դարերու պատմութիւն ունեցող հայոց...

Ֆրանչիսկոս պապի Հայաստան այցելութեան առիթով կատարած յայտարարութիւնները ընդհանուր առումով թէ՛ հայկական եւ թէ՛ միջազգային պետական, հասարակական եւ լրատուական լուսարձակները կեդրոնացուցին Ցեղասպանութեան բնորոշումին վրայ: Այստեղ անշուշտ կար հետեւողականութիւն պահելու սկզբունքայնութիւն, Վատիկանի մէջ կատարուած յայտարարութեան շարունակութեան տրամաբանութիւն, բարոյական չափանիշներու յարգում, արդարութիւն  եւ խաղաղութեան ուղղութեամբ հոգեւոր պետէ մը ակնկալուած համապատասխան հռետորաբանութիւն: Բարոյական այս չափանիշներուն կ՛ընկերակցէին անշուշտ պապի պահուածքը, զսպուածութիւնը, ժուժկալութիւնը, համեստութեան օրինակ հանդիսանալու...

Հայոց ցեղասպանութեան 101-ամեակին առիթով, լիբանանեան «Ախպար» օրաթերթը հրատարակեց յաւելուած մը, ուր Հայոց ցեղասպանութեան թեման շօշափող նիւթերու կողքին, թերթին խմբագիրներէն Ղասսան Սաուտ եւ Վիվիան Աքիքի երկու ուսումնասիրական յօդուածներով արծարծած էին հետաքրքրական թեմաներ` հայկական ակումբի եւ հայկական դպրոցի մասին եւ անոնց դերակատարութիւնը` նորահաս սերունդներու մէջ հայոց հաւաքական յիշողութեան դարբնումի ծիրէն ներս: Օրին երկու յօդուածները խիստ օգտաշատ նկատելով եւ այնտեղ արծարծուած միտքերը մեր...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Ընդհանրապէս տարեվերջին դպրոցական հանդէսները դրական որոշ մթնոլորտ մը կը ստեղծեն գաղութին մէջ: Աւարտողներ, առաջին անգամ բեմ բարձրացողներ, ուղերձներ եւ այլն: Սակայն տարուէ տարի, երբ մեր մանկապարտէզի շրջանաւարտներու թիւերը ստուգենք, կը զգանք, որ թիւի լուրջ անկում մը կ՛արձանագրուի: Փաստօրէն օտար վարժարաններ յաճախող աշակերտներու մեծ թիւ մը ունինք: Այլեւս այս մասին խօսող ալ չկայ, այպանող ալ չկայ: Ամէն բան բնական...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Այս տարուայ ապրիլի 13-ին Հայկական ուսումնասիրութիւնների ԱՆԻ կենտրոնը ամբողջապէս եւ առաջին անգամ գաղտնազերծեց Մատրիտեան փաստաթուղթը: Մի քանի օր առաջ` յունիս 23-ին, ԱՆԻ կենտրոնը հայերէնով առաջին անգամ հրապարակեց Մատրիտեան փաստաթղթից ածանցեալ Քազանի առաջարկութիւնը` աշխատանքային տարբերակը, որը 2011-ի յունիսին մերժել էր Իլհամ Ալիեւը Հայաստանի եւ Ռուսաստանի նախագահների հետ եռակողմ հանդիպման ընթացքում: Սերժ Սարգսեանը ապրիլին «Պլումպերկ»-ի հետ զրոյցում նշեց, որ Հայաստանը...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Կարծէք թէ Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Էրտողանի գլխացաւերը քիչ էին, հիմա ալ ան կանգնած է նոր մեղադրանքի մը առջեւ. հնարաւոր է, որ ան կեղծած է իր բարձրագոյն կրթութեան վկայականը: Եթէ սա ճիշդ ըլլայ, ապա ան ստիպուած պիտի ըլլայ հրաժարիլ իր նախագահական պաշտօնէն եւ կրնայ ըլլալ, որ բանտարկուի կամ աքսորուի: Որոշ ժամանակ առաջ լուրեր...

Ստորեւ կը հրատարակենք Յովսէփ Էսկիճեանի արխիւներէն «Ազդակ»-ին փոխանցուած յօդուած մը, որուն մէջ կան մերօրեայ կեանքին վերաբերող մտորումներ: «Ա.» 85-րդ տարեդարձն է այսօր, հայոց նորագոյն պատմութեան ամէնէն հերոսական սխրանքներէն,  պատմակերտ թուական դարձած եւ մայիս 28-ով խորհրդանշուող հերոսամարտին: 1915 թուականին թուրք ռազմամոլ եւ արիւնարբու գորշ գայլերու վոհմակը եւ Իթթիհատի ոճրագործները աշխարհի երեսէն հայութեան հետքը  ջնջելու եւ պատմութեան էջերէն ալ նենգափոխուած տուեալներ ներկայացնելու...

Մեծն Բրիտանիոյ մէջ կայացած հանրաքուէի արդիւնքները մէկ կողմէ ցնցիչ են հետագայ իրադարձութիւններու եւ հետեւանքներու տարբեր վարկածներու առաջ քշումով, միւս կողմէ բոլորովին յանկարծակիութեան գործօնով չեն մեկնաբանուիր, շեշտելու համար Մեծն Բրիտանիոյ արդէն իսկ տարիներու վրայ երկարող վերապահութիւնը` համաեւրոպական համաձայնութիւններու եւ կառոյցներու մաս կազմելու առումով: Մեծն Բրիտանիան այսպիսով, որ արդէն մաս չէր կազմեր Եւրոյի գօտիին եւ շենկենեան համաձայնութեան, դուրս կու գայ նաեւ Եւրոպական...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Անցեալ շաբթուան մեր սիւնակին խորագիրն էր «Սխալ է հակաթուրք, կամ հակաազերի մտածողութիւնը»: Փորձ կատարուած էր բացատրելու հարցը ըստ էութեան, միաժամանակ ընդգծելով Հայաստանակեդրոն եւ Հայակեդրոն մտածողութեան անհրաժեշտութիւնը: Ընկերային ցանցերուն վրայ, յարգելի ընթերցող մը մեր նկատողութեան յանձնեց, որ այդ յօդուածին մէջ կը բացակայի Հայաստանի ազգային ապահովութեան գաղափարը: Անկախ այն իրողութենէն, որ մեր նշեալ յօդուածին ամբողջ ներքին տրամաբանութիւնը կառուցուած էր Հայաստանի...

Գաղափարական ընկեր, կազմակերպական կեանքի մէջ ստեղծագործ, նորարարութեան ռահվիրայ: Այնտեղ, ուր կար երիտասարդական ստեղծագործական աշխատանք, հոն էր ընկեր Զարեհը, հո՛ն` երիտասարդին կողքին, անոր սատարելու, յորդորելու ու թիկունք կանգնելու: Գիտութեան լոյսէն չյագեցող ընկեր Զարեհը, ընդմիշտ քաջալեր էր հայ երիտասարդին` հմտանալու ուսման եւ գիտութեան բնագաւառէն ներս: Կազմակերպական կեանքին մէջ իր իւրայատուկ ներդրումը ունեցաւ` ի մասնաւոր երիտասարդականի եւ ուսանողականի շարքերէն ներս: Առաջնահերթութիւն էր անոր...

ԶՕՐԻ ԲԱԼԱՅԵԱՆ 2015-ին «Ամարաս» հրատարակչատունէն լոյս տեսաւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան նախագահի բանբեր, պատմական գիտութիւններու թեկնածու Դաւիթ Բաբայեանի «Հայկական լեռնաշխարհի տեղն ու դերը Աստուածաշնչեան աշխարհաքաղաքականութեան մէջ» գիրքը: Բազմաթիւ ժողովուրդներու եւ կրօններու  համար հայկական լեռնաշխարհի ծիսական եւ քաղաքակրթական դերին անդրադարձող, դիցաբանական, կրօնական եւ պատմական դրուագներ ու փաստեր ներկայացնող այս գիրքին խմբագիրներն են Աղասի Մկրտչեանն ու Ինգա Իոանիսեանը, իսկ էջադրումը կատարած է Գոհար...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Մեր առաջին այցելութիւնը «Պատկեր» կեդրոն տեղի ունեցաւ վերջերս: Առիթը` երաժշտական խումբի մը ներկայացումն էր, որուն հրաւիրուած էին հայ թէ օտար փոքրաթիւ երաժշտասէրներ: Ի դէպ, նուագախումբի կազմութիւնը նախաձեռնութիւնն էր արհեստավարժ, դասական երաժշտութեան հաւատաւոր ծառայող, հայրենասէր ու հայանուէր ամոլի մը` յանձինս Հրաչ եւ Իզապէլ Իսահակեաններու: Անոնք կրցած էին հաւաքագրել երիտասարդ տարիքի  արհեստավարժ նուագողներ, փորձեր կատարած եւ պատրաստած էին պատշաճ յայտագիր...

Ակա՛նջդ խօսի, պրն. Մուշեղ, յուսահատ շուրջդ կը նայէիր` հաւանաբար մտքէդ ըսելով, որ այս սերունդը ե՞րբ հայերէն լեզուին հանդէպ  հետաքրքրութիւն պիտի ցուցաբերէ, ե՞րբ եւ  ի՞նչպէս գրականութեան եւ քերականութեան պիտի տիրապետէ: Վստահաբար կը մտածէիր. «Վնաս չունի, խարդախութեամբ ընդօրինակելով  ալ կարելի է սորվիլ», ու կը մխիթարուէիր... Աշակերտներէդ քիչեր հայերէնի դասաւանդութեան լուրջ կերպով կը հետեւէին,  ամէն մէկ դասարանի մէջ հազիւ մէկ երկու հոգի գրոց...

ՄԵՐՈՒԺԱՆ ՏԷՐ ԳՈՒԼԱՆԵԱՆ Պատանեկութեանս տարիներին, երբ ես առաջին անգամ Ջաւախքից գալիս էի Երեւան, տեսայ Արարատը: Մինչ այդ տեսել էի ոչ թէ գրքերում, թերեւս դասագրքերում չկար Արարատի պատկերը, այլ` բացիկների վրայ: Եւ Թալինից Արարատեան դաշտ իջնելիս տեսայ Լեռը Սրբազան: Յետոյ ոչինչ, որ մեր պատմութեան դասատուին երեւանեան կրկէսի ժամանակաւոր հիւրանոցում ծեծեցին, ով մեզ Հայաստան էր բերել: Մենք բոլորս պատրաստ ու ուժեղ տղաներ...

ՐԱՖՖԻ ՏՈՒՏԱԳԼԵԱՆ Ապրիլեան քառօրեայ պատերազմէն ետք, երբ մսխումներու, թալանի եւ փտածութեան դէմ ժողովրդային բողոքի բուռն ալիք մը բարձրացաւ, իշխանութեան ներկայացուցիչները անմիջապէս փորձեցին հանդարտեցնել մթնոլորտը: Անոնք խոստացան պայքարիլ մենաշնորհներու եւ նորելուկ միլիոնատէրերու չարաշահումներուն դէմ եւ պատժել պետական պիւտճէն թալանողներն ու հարկերէ խուսափող առանձնաշնորհեալները: Մայիսին նախագահ Սերժ Սարգսեան արդէն իսկ յայտարարեց, որ նախորդ ամսուան հարկահաւաքի արդիւնքները աննախընթաց եղած են եւ աւելի քան...