Անդրադարձ

«ԱԿՕՍ».- Սեբաստիոյ հինգերորդ Ուսման զինանոցի սահմաններուն մէջ գտնուող հայկական եկեղեցին շուտով պիտի նորոգուի: Երկար ժամանակէ ի վեր այդ ուղղութեամբ աշխատանքներ կը տարուէին: 20 օգոստոսին, Սեբաստիոյ կուսակալ Սալիհ Այհանը, եւ զինանոցի հրամանատար Էրթուղրուլ Էրպաքանը այցելեցին եկեղեցի: Կուսակալը այստեղ յայտնեց, որ եկեղեցւոյ սեփականութիւնը փոխանցուած է քաղաքի վարչութեան, եւ սկսած է վերանորոգման ծրագիրի մշակումը: Արդէն նախագիծ մը պատրաստուած ու վաւերացուած էր յուշարձաններու պահպանման...

Ռ. Հ. Իմաստութիւնը երկերես չէ. միայն թէ ան մեզի շարունակ կ՛ըսէ, որ իրմէ դուրս ամէն բան երկու երես ունի: Մարդուն խելքն է, որ իրեն պիտի օգնէ, որպէսզի հասկնայ, թէ սա կամ նա պահուն երկու հակադիր խրատականներէն ո՛ր մէկը պէտք է ընտրէ: Ժամանակը եւ կեանքի առօրեայ պարագաները շատ բան կրնան փոխել սկզբունքներու մէջ: Երէկ պատահեցաւ դէպք մը, եւ ես ընտրեցի զգուշ...

Ս. Աստուածածնի Վերափոխման տօնին առիթով տեղի ունեցած ուխտագնացութիւնները` դէպի Քեսապ եւ Արամօ, առիթ են լուսարձակի տակ առնելու յիշեալ գիւղերու եւ մերձակայ աւաններու հայութեան պարզած պատկերն ու դիմագրաւած մարտահրաւէրները: Քեսապի հայութեան թիւին նուազումը արգելք չէ դարձած երբեք գիւղի ազատագրումէն ետք վերականգնումի աշխատանքներու ծաւալումին: Ազգային կեդրոններ, եկեղեցիներ վերանորոգուած ու վերագտած են իրենց նախկին կենսունակութիւնը: Տօներ, միութենական եւ դպրոցական ձեռնարկներ յաճախ կը կազմակերպուին`...

Կը մտածեմ սփիւռք(ներ)ի հայկական դպրոցի մասին, որպէսզի ան յաջողի ազգային կենդանի լեզու եւ ինքնութեան ազգային մշակոյթ փոխանցել` առանց անոնց մանրուքով գոհանալու: Հայաստանը պետութիւն է, ունի մանկավարժական համալսարան, ուսանողներ կը պատրաստուին ուսուցչութեան: Կրթութիւնը բոլոր պետութիւններուն համար առաջնահերթ քաղաքական օրակարգ է` իր շատ կարեւոր ամավարկով, պետական եկամուտներու կարեւոր տոկոսը այդ ուղղութեամբ կը ծախսուի:Մասնագիտական խումբեր կը զբաղին ուսումնասիրութիւններով, ծրագիրներու եւ մեթոտներու մշակումով, անոնց...

ՅԱԿՈԲ ՄԻՔԱՅԷԼԵԱՆ Իսկապէ՛ս որ Նոր Գիւղը մեզի համար փոքր Հայաստան մըն էր: Մեր թաղերուն մէջ ապրող երկու արաբ ընտանիքներուն երեխաները մեզի պէս հայերէն կը խօսէին, եւ մենք ուշ իմացանք, որ անոնք հայ չէին: Այն աստիճան մեր սեփականութիւնը կը նկատէինք այս թաղամասը, որ մանկական չարութեամբ, երբեմն մեր թաղէն անցնող այլազգի դպրոցականներուն արգելք կը հանդիսանայինք եւ իրենցմէ «ազատ անցումի տուրք» կը պահանջէինք`...

ՑՕՂԻԿ ԱՇԸԳԵԱՆ Երեւանեան տօթը կիզիչ է, նոյնիսկ` առաւօտեան ժամերուն: Հանրակառքի երկար պտոյտէն ետք, վերջապէս հասած էի Էրեբունիէն Կասկատ, գոգնոցս կապած էի եւ անտրտունջ սկսած էի գործիս: Սրճարանին սեղանները կը սրբէի, անուշադիր` անցնող-դարձողներուն նկատմամբ, որոնք մեծ մասամբ ամառուան շրջանի զբօսաշրջիկներ էին: Կը մտածէի, թէ որքա՛ն բախտաւոր էի, որ այսքան լաւ գործ կրցած էի գտնել եւ ամառուան արձակուրդս լաւապէս օգտագործած էի` հաւաքելու...

Անծանօթ դէմք մը չէ Սօս Սարգսեան: Տարբեր առիթներով անդրադարձած ենք անոր ստեղծագործական կեանքին, յատկապէս` իր դերասանական փառահեղ վաստակին: Պատահական չէ, որ ան կը համարուի հայրենի թատերական արուեստի ՆԱՀԱՊԵՏԸ: Անձնապէս բախտաւոր եղած եմ ո՛չ միայն  անոր հետ կապ ունենալուս համար, այլեւ վայելած եմ նաեւ անոր ընկերութիւնն ու նոյնիսկ մտերմութիւնը: Ան եղած է նաեւ գործընկերս, այն առումով, որ «Բագին» ամսագիրը (երբեմն նաեւ`...

«Մեծ սխալներէն մէկն է կիրարկուած քաղաքականութիւնն ու ծրագիրները դատել ըստ անոնց նպատակներուն ու ո՛չ թէ` արդիւնքներուն» («One of the great mistakes is to judge policies and programs by their intentions rather than their results») Միլթըն Ֆրիտման (1912-2006, Նոպէլեան մրցանակակիր ամերիկացի տնտեսագէտ) Վտանգաւոր է «նէօ-լիպերալ» (նոր-ազատական) շարժումին մասին խօսիլ, քննադատել, մութ ծալքեր ու սխալներ մերկացնել... մէջբերելով խօսք մը` այդ բնագաւառէն ներս...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Այս տարի, հակառակ անոր որ արեւմտեան լրատուական միջոցները եւ պետութիւնները քննադատեցին Չինաստանի վերաբերմունքը թուրք ույղուր ժողովուրդին նկատմամբ, Էրտողան լուռ մնաց: Իսկ անոր ղեկավարած Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութիւնը Թուրքիոյ Ազգային ժողովին մէջ չքուէարկեց ի նպաստ օրինագիծի մը, որ կը քննադատէր Չինաստանի քաղաքականութիւնը ույղուրներուն նկատմամբ, բան մը, որ զայրացուց իր ազգայնական դաշնակիցները եւ ապշեցուց աշխարհը: Իբրեւ փոխադարձ վերաբերմունք` չին կառավարութիւնը...

ԱՇՈՏ ՎԱՎԵԱՆ Օգոստոսի 27-ը Գարեգին Առաջին ամենայն հայոց կաթողիկոսի ծննդեան տարեդարձն է, ով նաեւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան գահակալն էր նախքան Էջմիածնում իր ընտրութիւնը: Նա կարող էր լինել 87 տարեկան: Մեծ է ու պատմական Գարեգին կաթողիկոսի ներդրումը մեր ժողովրդի ազգային եւ եկեղեցական կեանքում: Նա հիմնեց տասնեակ ազգային-եկեղեցական հաստատութիւններ, կառուցեց ու վերանորոգեց բազմաթիւ եկեղեցիներ, հրատարակեց հարիւրաւոր գրքեր: Վերականգնեց ու զարգացրեց ինչպէս հայոց երկու կաթողիկոսութիւնների,...

ՏՄԻԹՐԻ ՓԻՍԱՐԵՆՔՕ Օսմանեան կայսրութեան իրականացրած Հայոց ցեղասպանութեան 104-րդ տարելիցի կապակցութեամբ Sputnik Արմենիայի սիւնակագիր Տմիթրի Փիսարենքոն ներկայացնում է իր առաջին ուղեւորութիւնը դէպի Արեւմտեան Հայաստան եւ պատմում, թէ ի՛նչ ապրումներ է ունեցել այդ ճամբորդութեան ընթացքում: ... Վանի օդակայանը (պատմական Արեւմտեան Հայաստան, այժմ` Թուրքիայի տարածք) գտնւում է ծովափին: Մինչ ինքնաթիռը վայրէջք կատարելուց յետոյ կանգ էր առնում, այն սկսեցին շրջապատել զրահամեքենաները` պտտուող աշտարակներով եւ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Պատկերասփիւռի գերմանական կայան մը ուրբաթ, 23 օգոստոսի իր լուրերուն շարքին հաղորդեց, որ Պոլիվիոյ մէջ մանուկներու վճարովի աշխատանքը արտօնուած է օրէնքով. 10 տարեկան կամ աւելի փոքր մանուկներ կրնան աշխատիլ եւ դրամ շահիլ: Հպանցիկ պրպտում մը ձեզի ցոյց պիտի տայ, որ օրէնքը խորհրդարանին մէջ որդեգրուած է 2014-ին: Այս ու նման արդի ողբերգութիւններու մասին ահագին նիւթ կարելի է գտնել. մամուլը ընդհանրապէս...

ՍԻՄՈՆ ԿՈՍՏԱՆԴԻՆԵԱՆ Ձկնորսն այսօր կը պոռայ, Լեցուն սակառ ուսէն կախ, Կ՛ուզէ ծախել քալելով, Վերադառնալ տուն շուտով: Հաւաքուած են դիտողներ, Մեծ ու պզտիկ կը զննեն, Կը չարչարեն խեղճ ձուկեր, Կ՛առնեն միայն կարծիքներ: Աջէն, ձախէն բիրտ խօսքեր` Ձկնորսը, բայց կամքի տէր, Կատակներ կը հանդուրժէ, Կ՛ուզէ ծախել իր ձուկերն: Յանկարծ կու գան գնորդներ, Մէկ նայուածքով կը գնեն, Կը վճարեն ժպտադէմ, Կը հեռանան ձկնորսէն:...

Սոյն գրութիւնը խտացումն է Սուրբ Աստուածածնայ Վերափոխման տօնին, Պիքֆայայի «Ուխտի օր»-ուան առիթով Արամ Ա. վեհափառ  հայրապետին տուած պատգամին` ուղղուած Ս. Աստուածածին վանքի շրջափակին մէջ հաւաքուած հոծ բազմութեան, շաբաթ գիշեր, 17 օգոստոս 2019: Դէպի Առողջ Հայ Ընտանիք Ու Յանձնառու Հայ Դպրոց Սուրբ Աստուածածնի Վերափոխման տօնին, այս հոգեպարար մթնոլորտին մէջ, մեր ժողովուրդի զաւակներու խուռներամ ներկայութեան, ինչպէս գիտէք, կ՛անդրադառնանք մեր ժողովուրդն ու հայրենիքին...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր 29 մայիս 2019-ին երկու ամերիկահայեր Միացեալ Նահանգներու Քալիֆորնիոյ կեդրոնական շրջանի դաշնակցային դատարան դիմած են դատական եզակի խնդիրքով, որ հիմնուած չէր Հայոց ցեղասպանութեան վրայ: Անոնք դատ բացած են թրքական կառավարութեան դէմ: Դատական հայցը յարուցուած է 88 տարեկան Պարգեւ Ղազարեանի եւ անոր զաւկին` Կարօ Ղազարեանի կողմէ` պնդելով «տարեցներու նկատմամբ օրէնքով սահմանուած բռնութեան գործադրման, դիտաւորեալ...

ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ Կոստան Զարեան կը «վերադառնայ»... Երեւանի «Մեսրոպ Մաշտոց» հին ձեռագիրներու հիմնարկը սրահի մը մէջ դրած է մետաղեայ կարծր փականներով հին, տախտակէ սնտուկ մը: Այդ սնտուկին մէջ կայ յայտնի հայ գրող Կոստան Զարեանին արխիւը, որ օտար ափերէն օրերս տուն դարձած եւ հանգրուանած է հայրենիքի մէջ: Գրողին ժառանգորդները իր ձեռագիրներուն արխիւը նուիրած են Մատենադարանին: Այս մեծ սնտուկը ինծի կը յիշեցնէ գրողին...

Երկուշաբթի, օգոստոս 19-ին, «Ամուլսարի հանքարդիւնաբերման նախագիծ»-ի ծիրին մէջ հանքի շահագործման վերսկսման դէմ Երեւանի մէջ տեղի ունեցող բողոքարարներու գործողութիւնները նկատի ունենալով, Հայ իրաւաբանական միութեան` Հայերու իրաւունքներու դիտորդական յանձնախումբը ականատես եղաւ քաղաքացիներու նկատմամբ Հայաստանի ոստիկանութեան կողմէ  ուժի անհամաչափ կիրարկման:  Մենք նկատեցինք, որ ձերբակալուած են վեց ցուցարարներ, որոնք ակնյայտօրէն կ՛իրականացնէին խօսքի եւ հաւաքներու ազատութեան իրենց քաղաքացիական իրաւունքները: Վստահելի տեղեկութիւններով հաստատուած է, որ ոստիկանութիւնը...

  Յ. ՊԱԼԵԱՆ Այո՛, «Չարը կորչէր, ու բարին բուն դնէր» ոչ միայն մեր, այլեւ ամբողջ մարդկութեան սրտում... Կորչէր պատերազմը եւ աշխարհից վերանային թշնամութիւնն ու ատելութիւնը, եւ լինէր համատարած խաղաղութիւն: Մեզ` հայերիս համար միակ ցանկալին եւ երանելին խաղաղութիւնն է: Մենք սակաւաթիւ ու փոքր ազգ ենք, եւ մեր տաղանդն է, որ իրաւունք է տալիս մեծ ու բազմամիլիոն ազգերի շարքում կանգնել եւ ապրել...

Ա. Ա. Ամուլսարի ոսկիի հանքին շահագործման վերաբերեալ հայաստանեան հասարակութեան տարբեր խաւերուն մէջ ստեղծուած քիչ մը խառնաշփոթ կացութեան մէջ, Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը տեղին եւ նպատակայարմար առաջարկութեամբ մը հանդէս եկաւ` հանրաքուէի միջոցով որոշելու հանքավայրին շահագործման ճակատագիրը: Եթէ ժողովուրդը այո՛ ըսէ հանքավայրը բանալու եւ ոսկին ու արծաթը պեղելու ընտրանքին, ապա «Լիտիան Արմենիա» ընկերութեան կանաչ լոյս կը տրուի, եւ աշխատանքները կը սկսին: Այլապէս, հանքավայրը...

ՄԱՏԼԷՆ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ «4 տարեկա՞ն ալ եղաւ...», պզտիկ գլուխը շոյելով, զարմացած` կ՛ըսեմ. Այո՛, իսկ եթէ գիտնաս, թէ վաղը ի՛նչ պիտի ընէ, առանց ինծի որեւէ ենթադրութեան կամ գուշակութեան առիթ տալու` «դպրոց պիտի սկսի երթալու», նոյն ինքն ըրած հարցումին, այնքան ուրախ կը պատասխանէ առաջին անգամուան համար մայր դարձած երիտասարդ զարմուհիս: Ուրախութեամբ համեմուած զարմանքս շատ լայն համեմատութիւն սկսաւ առնելու, չէ՞ որ այդ մանչուկին ծնունդով...