Անդրադարձ

ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ Երբ ղարաբաղցին բարձր կանգնած է անծայր հարթավայրերու վրայ, անոր հորիզոնները կ՛ընդարձակուին իրմէ դուրս, հեռուները, թէկուզ` առանց խորանալու իր մէջը, Մաշտոցի, Նարեկացիի նման: Ղարաբաղցին հպարտ է ու մռայլ եւ տիրական ոգի ունի իր երկրի նման. եւ ոչ մէկ արգելք անյաղթելի է` իր նպատակներուն հասնելու համար: Ան յամառ է, տոկուն, չարքաշ... եւ անհատականութիւն է իր բարձունքներուն նման: ՌՈՒԲԷՆ Մեր ժամանակակից...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Թէ մուսալեռցիք մեծ սէր ունէին երգի եւ պարի հանդէպ, կասկածէ վեր է: Դարերու ընթացքին այս ժողովուրդի առօրեային մաս կազմած են  երգն ու պարը ` թմբուկ-զուռնայի տիրական ներկայութեամբ: Մուսա Լերան ժողովրդային բոլոր տօնակատարութիւններուն ընթացքին (ազգային, կրօնական թէ ընտանեկան) ներկայ եղած են մանաւանդ թմբուկ-զուռնան եւ ժողովրդային  շուրջպարերը, որոնք յատուկ շունչ եւ ոգի  փոխանցած են ներկաներուն: Նշանաւոր էին թմբկահար Կիրակոս Խօշեանը,...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Թուրքիոյ պաշտպանութեան նախարար Հուլուսի Աքար 3 սեպտեմբերին յայտարարեց. «Եթէ Միացեալ Նահանգներ չյարգեն (Սուրիոյ մէջ) անվտանգութեան գօտիին վերաբերող իրենց խոստումները, մենք «Բ.» եւ «Գ.» ծրագիր ունինք, ու պատրաստ ենք զայն գործադրելու»: Աքարի յայտարարութիւնը թրքական այդ ծանօթ յանկերգին անտեղի կրկնութիւն մըն էր, որովհետեւ ամերիկեան բանակը ատոր պատասխանը արդէն տուաւ 31 օգոստոսին, երբ Սուրիոյ Իտլիպ նահանգին մէջ հարուածեց Քայիտայի մէկ կեդրոնը`...

ՍԵՒԱՆ Ճ. ԱԲԷԼԵԱՆ Քանի մը շաբաթէ ի վեր ձեռնարկները սկսած են Այնճարի հիմնադրութեան 80-ամեակին առիթով: Այդ մտածումներուն մէջ էի, երբ յիշեցի քանի մը ծերուկներ, որոնցմէ երկուքը տարիներ առաջ բաժնուած են այս աշխարհէն: Անոնցմէ մէկը մեր դրացի Առաքել պապուկն է, որ ծանօթ էր «Թթմալօ» կեղծանունով: Ո՞ր մէկ պզտիկը կամ պատանին չի ճանչնար այս պապուկը, մանաւանդ անոնք, որոնք հեծանիւ կը քշէին, որովհետեւ...

«Որքա՜ն լաւ օրերս գնացին». այսպէս ան կ՛երգէր «Սայլորդ»-ը, առանց իմանալու, թէ իր կեանքի լաւ ու վատ օրերը այսքան արագ պիտի հեռանային իրմէ: Սեպտեմբեր 1-ին իր աչքերը յաւիտեան փակեց Ատիս Հարմանտեան` սփիւռքահայ հանրածանօթ էսդրատային երգիչը, խոր կսկիծի մէջ ձգելով լիբանանահայ գաղութը: Սակայն հակառակ անոր, ան պիտի շարունակէ ապրիլ հայութեան հետ, որովհետեւ իր դիւթիչ ձայնով հմայած է հայ պատանին, իր երգով երիտասարդը...

ՄԱՅՔ ՉԻԼԻՆԿԻՐԵԱՆ Հայաստանը պոլշեւիկներու ձեռքը կ՛իյնայ Կարճ ժամանակ առաջ թրքական զօրքերը արդէն գրաւած էին Ալեքսանդրապոլը (Գիւմրի) եւ կը պատրաստուէին ընդհանուր յարձակման: 2 դեկտեմբեր 1920-ին հայկական կառավարութիւնը երկիրը կը յանձնէ համայնավարներուն, եւ Հայաստան կը դառնայ խորհրդային տարածք: Հ.Յ.Դաշնակցութեան անդամներու հաւաք Գոքինիոյ մէջ, կեդրոնը՝ Գաբրիէլ Լազեան, 18 Մարտ 1923 Վրայ կը հասնին համայնավարներուն կողմէ նախկին հայկական կառավարութեան անդամներուն եւ բանակի սպաներու դէմ...

ՍԱՐԳԻՍ ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Վերջերս Մոնրէալի մէջ լոյս տեսաւ բժիշկ Կարպիս Հարպոյեանի նորագոյն հատորը` «Խճանկարներ Հայկական ցեղասպանութենէն» խորագիրով: Անիկա նորագոյն վկայարան մըն է Թուրքիոյ պետութեան կողմէ յղացուած, կազմակերպուած ու գործադրութեան մասին, լուսարձակի տակ կը բերէ որոշ ծալքեր, թէ պատմական ոճիրին իրականացումն ու հետեւանքները ինչպիսի՛ տարողութիւն ունէին ու զգալի են նաեւ այսօր: Աւելի քան 500 էջերու վրայ տարածուող եւ մեծ թիւով լուսանկարներով հարստացած...

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ Ֆրանսայի միջնորդութեամբ, Ռոհանի-Թրամփ հաւանական հանդիպման եւ դրա արդիւնքում Իրան-Միացեալ յարաբերութիւններում հնարաւոր դրական տեղաշարժի վերաբերեալ ոգեւորութիւնը շատ արագ մարեց Իրանի նախագահ Ռոհանիի եւ ԱԳ նախարար Զարիֆի յայտարարութիւնների եւ մեկնաբանութիւնների խորապատկերին: Հասան Ռոհանին Իրան-Միացեալ Նահանգներ յարաբերութիւններում հնարաւոր տեղաշարժը պայմանաւորեց Իրանի նկատմամբ սահմանուած պատժամիջոցների չեղարկմամբ, իսկ Մոհամետ Ճաւատ Զարիֆն էլ յայտարարեց, որ ներկայ պայմաններում Ռոհանի-Թրամփ հանդիպումն այսպէս կոչուած «ֆանթասթիքայի» ժանրից է, որը...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Պահ մը զանց առնելով աշխարհաքաղաքական բարդ իրադարձութիւններն ու անոնց ազդեցութիւնը, փորձագիտական վերլուծութիւններն ու, համարեա, բոլոր նախատեսութիւնները, որոնք կ՛առնչուին հայոց Արցախին ու անոր ճակատագիրին, հայ պատմագիտական ու քաղաքական միտքը կը գտնուի պարտաւորութեան մը դէմ յանդիման` զգաստ պահելու հայ ժողովուրդի բարոյահոգեբանական ու նեարդային վիճակը, պայքարի ոգին ու ազգային աշխարհահայեացքը: Իրօք, ազգային աշխարհահայեացք մը, որ պէտք է առաջին հերթին պարփակէ պետական...

ԹԱՄԱՐ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Արուեստագիտութեան դոկտոր Անմոռանալի է յիշողութեանս մէջ այդ օրը: Դա 2004 թուականի սեպտեմբերի 2-ն էր: Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը տօնում էր իր անկախութեան 13-րդ տարեդարձը: Ես` Արցախի մայրաքաղաք Ստեփանակերտի սրտում ծառազարդ, գեղատեսիլ հրապարակում էի: Եւ այդ ժամանակ իմ մէջ արթնացաւ անցեալ օրերի անմար յիշողութիւնը: Մեր կեանքում առկայ են երկու տարբեր հասկացութիւններ. ամբոխ եւ ժողովուրդ (քանակով նոյն, որակով տարբեր): Այս ընթացիկ...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ Քաղաքական վերլուծաբան Սեպտեմբերի 2-ին լրանում է Լեռնային Ղարաբաղի (Արցախի) Հանրապետութեան հռչակման 28-րդ տարեդարձը: Մարդկութեան պատմութեան համար այդ ժամանակահատուածը, անշուշտ, հազիւ մէկ ակնթարթ է: Բայց ինչպիսի՛ ակնթարթ... Պռնկեպռունկ լեցուն բաժակի պէս այն յագեցած է այնպիսի նշանակալի քաղաքական, իրաւական, ռազմական իրադարձութիւններով, որոնցից իւրաքանչիւրը, անկախ իր յաջող կամ ձախող աւարտից, ըստ էութեան, բախտորոշ է հայ ժողովրդի մի առանձին հատուածի` արցախահայութեան եւ...

Ծառայասիրութիւնը առաքինութիւն մըն է, որով օժտուած են շատ քիչեր, անոնցմէ մէկը ուրիշ մը չէր, եթէ ոչ` ընկերուհի Սօսէն: Անձնդիր, համակ նուիրումի, անխորտակելի կամքի, անյողդողդ պայքարի մարմնացումն էր ան: Ամբողջ կեանքը նուիրած էր ազգին: Եղած էր վերանկախացած հայրենիքի մէջ Հայ օգնութեան միութեան հիմնադիրներէն: Ի՜նչ հպարտութեամբ կը պատմէր մեզի, Արցախի սահմաններուն, նենգ ոսոխի գնդակով վիրաւորուած մարտիկներուն տածած խնամքին մասին, կամ թէ ինչպէ՛ս...

ԿԱՐՕ ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ «Տիեզերքում աստուածային մի ճամբորդ է իմ հոգին. Երկրից անցուոր, երկրի փառքին անհաղորդ է իմ հոգին. Հեռացել է ու վերացել մինչ աստղերը հեռաւոր, Վար մնացած մարդու համար արդէն խորթ է իմ հոգին» ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ԹՈՒՄԱՆԵԱՆ -------------------------- Կեանքի փիլիսոփայութեան եւ մարդկային յարաբերութեան մէջ մենք` հոգեղէն եւ բանաւոր միտքի արարածներս, իւրաքանչիւրս` իր ներանձնական կեանքի զբաղումներէն բացի, կը տենչանք իբրեւ մարդ արժեւորուելու, հանդիպելու...

ԱԲՐԱՀԱՄ ԳԱՍՊԱՐԵԱՆ Հիմնական թողարկմանը մնացել էր երկու ժամ: 18:50-ին շարունակում էի հետեւել թուրքական մամուլի օրաւարտի լրահոսին: «Ժողովո՜ւրդ»` աւանդական «նիւզռումային» բացագանչութիւնից գործընկերներս հասկացան, որ կարեւոր բան է կատարուել: Հինգ րոպէ անց «Հայլուր»-ում եռուզեռ էր, զգուշաւոր սպասողական վիճակ: Եղելութիւնից առաջ` զարհուրելին հաւաստող յուսախաբութիւն: Ճակատագիրը գիտէի. կանխատեսելի էր: Նրանք չեն խաթարի անվտանգային յարաբերութիւնները Անգարայի հետ... թէկուզ «Մաւի Մարմարա»-ի գործով հրապարակային նսեմացման ենթարկուելուց յետոյ:...

Հ. ԱԴԱՄԵԱՆ Երբ ուզենք կարդալ Մուսա Լերան պատմութեան մասին, պիտի անդրադառնանք, որ զանազան պատմուածքներ ու վկայութիւններ գոյութիւն ունին Մուսա Լերան հերոսամարտին մասին, սակայն մանրամասն եւ լայնածաւալ ուսումնասիրութիւններ չկան այդ աշխարհագրական տարածքին ու անոր բնակչութեան մասին: Անշուշտ ո՛չ մէկ ձեւով պէտք է արժեզրկել կատարուած այն ուսումնասիրութիւնները եւ հետազօտութիւնները, որոնց շնորհիւ այսօր մենք ծանօթ ենք մեր պապենական մշակութային սովորութիւններէն որոշ բաժինի մը: ...

ԱՐՄԱՆ ՆԱՒԱՍԱՐԴԵԱՆ Արտակարգ եւ լիազօր դեսպան Եթէ ընթերցողի համբերութիւնը հերիքի եւ մինչեւ վերջ կարդայ ազրպէյճանական 1news-ի յուլիսի 2-ին լոյս ընծայած «Ազրպէյճանի մշակութային դիւանագիտութիւնը ազգային հետաքրքրութիւնների ծառայութեան գործում» վերտառութեամբ օպուսը, ապա խորհուրդ կը տայի այն ընթերցել անպայման նստած, նոյնիսկ կապուած` օրկաններից որեւէ մէկը սալջարդի չենթարկելու նկատառումով: Ի դէպ, ձեւով եւ բովանդակութեամբ ամբիցիոզ ու ստայօդ այս յօդուածը նուիրուած է «Ազրպէյճանական հանրապետութեան դիւանագիտական...

ՄԱՅՔ ՉԻԼԻՆԿԻՐԵԱՆ 25 օգոստոսին լրացաւ հայ ժողովուրդի երախտաւոր զաւակներէն` Գաբրիէլ Լազեանի մահուան 60-րդ տարելիցը: «Ազատ Օր» կը հրատարակէ «Նոր Օր»-ի հիմնադիրի եւ յունահայ գաղութի անզուգական գործիչին կենսագրութիւնը` որպէս նուազագոյն տուրք իր բազմավաստակ գործունէութեան եւ յիշատակին: 19-րդ դարու երկրորդ կիսուն ծաւալած ազգային ազատագրական պայքարը խորապէս կապուեցաւ հայ ժողովուրդի ճակատագրին հետ եւ շեշտաւորեց անոր ուղին մինչեւ մեր օրերը: Հակառակ այն իրողութեան, որ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ 17 սեպտեմբեր 2018-ին Սոչիի մէջ ստորագրուեցաւ յուշագիր մը` Իտլիպի մէջ ստեղծելու լարուածութեան մեղմացման գօտի մը, ուրկէ, ըստ կնքուած ռուս-թրքական համաձայնութեան, դուրս պիտի բերուէին ահաբեկչական խմբաւորումները: Այդ աշխատանքը պէտք էր կատարէր Թուրքիան, սակայն վերջինս չգործադրեց իր ստանձնած յանձնառութիւնը եւ շրջանէն դուրս չբերաւ իր աջակցութիւնը վայելող ահաբեկչական խմբաւորումները, որոնք սկսան յարձակումներ շղթայազերծել Մոսկուայի աջակցութիւնը վայելող սուրիական բանակի դիրքերուն, ռուսական Հմէյմիմ...

ՏՈՔԹ. ԻՇԽԱՆ ԵՂԻԱՅԵԱՆ Հանրածանօթ դէմքերու, աշխարհահռչակ անձերու, հերոսներու, պատմական վայրերու, թուականներու կամ մայրաքաղաքներու մասին կարելի է մեծաթիւ գրութիւններ, արձանագրութիւններ, յուշագրութիւններ եւ նոյնիսկ գիրքեր գտնել: Համացանցի վրայ նոյնիսկ աւելին կարելի է տեսնել: Բայց քիչ են այն շարժումները, հասարակական կազմակերպութիւնները, կամաւորներու միութիւնները, որոնք ՀՄԸՄ-ի չափ մելան կը հոսեցնեն, անոր հմայքը ունին, ժողովուրդի հետաքրքրութիւնը կը շարժեն, շարունակական աշխատանք ունին եւ դրոշմ ձգած են...

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ Իրանի ԱԳ նախարար Մոհամմետ Ճաւատ Զարիֆի անակնկալ ուղեւորութիւնը Պիարից, ամբողջովին ստուերեց ֆրանսական այս գողտրիկ բնակավայրում ընթացող G7-ի գագաթնաժողովի երկրորդ օրուայ քննարկումներն` ապացուցելով, որ Իրանը եւ Իրանի հետ կապուած իրադարձութիւնները «Մեծ եօթնեակ»-ի քննարկումների առանցքն են կազմում: Զարիֆի այցը Պիարից, անշուշտ վկայում էր այն մասին, որ նախորդ 24 ժամուայ ընթացքում լուրջ քննարկումներ եւ իրադարձութիւններ էին տեղի ունեցել G7-ի գագաթնաժողովում, որոնց...