Անդրադարձ

ԱՐԵՒԻԿ ՊԱՊԱՅԵԱՆ Սեպտեմբերի 26-ին հայը կ՛ապրէր: Չգնահատած` անհոգ, խաղաղ ու երջանիկ կեանքի վերջին ժամերն էին: Հայոց երկրորդ մայրաքաղաքին` Ստեփանակերտի մէջ կը նշուէր քաղաքին օրը: Այլեւս աւանդոյթ դարձած էր սեպտեմբերի վերջին շաբաթ օրը նուիրաբերել Արցախի քաղաքամայրին. կը զարդարուէր, կը պճնուէր իրեն յատուկ պարզ շքեղութեան մէջ ու կը զմայլեցնէր շուրջինները: Աշխարհի քարտէսին վրայ աննշան, սակայն համայն աշխարհի չափ սիրտ ունեցող Ստեփանակերտը կը...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Հայ երգարուեստին մէջ յաճախ կը հանդիպինք բանաստեղծական երգերու` քերթուածներու տաղանդաւոր բանաստեղծներու, որոնք ներշնչուած օրուան իրադարձութիւններէն, դէպքերէն կամ այդ իրողութիւններէն` ծնունդ առած հերոսական կեցուածքներ ունեցող անձնաւորութիւններու մասին գրած են ոտանաւորներ: Սակայն այդ քերթուածները իրենց հզօրութեան, ազդու ու մանաւանդ բոլոր ժամանակներու մէջ այժմէական ըլլալուն համար տասնեակ տարիներ ետք երգիչ-մեկնաբաններու կողմէ հարկ զգացուած է երգի վերածել: Այսպիսով, տուեալ բանաստեղծութեան առաւել եւս...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայաստանի եւ հայուն համար պատմական տարեդարձները շատ արագօրէն կը պարպուին իրենց բովանդակութենէն, անկախ անկէ, թէ տուեալ տարեդարձը հպարտառի՞թ, թէ՞ կսկծալի դէպքեր կը յուշէ: Աւելի՛ն. կարծէք թէ թաքուն ծրագիր մը կը գործադրուի, բազում թակարդներ լարուած են, որպէսզի խնդրոյ առարկայ տարեդարձ(ներ)ը կորսուի «կողմակի» աղմուկներու մէջ, վերահաս վտանգն ալ կորսուի բարձրացող փոշիի վարագոյրին ետին: *** Քանի մը օր առաջ Հայաստանի վերանկախացման...

ՄԱՐԻՆԷ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ «Ինձ յաճախ հարցնում են` դժոխքը շօշափելի՞ իրողութիւն է: Ասում եմ` այո, ես տեսել եմ, որովհետեւ այն, ինչ 44-օրեայ պատերազմի ընթացքում տեսանք, միմիայն կարելի է համեմատել դժոխային իրավիճակի հետ, երբ ողբի ձայնն ուղղակի ականջներդ խլացնում է, չես կարողանում դիմանալ դրան: Բայց կարծում եմ, թէ Աստուած ուժ է տալիս, որպէսզի մենք էլ կարողանանք մեր աղօթքով փոքր-ինչ սփոփանք տանք որդեկորոյս ընտանիքներին»,...

ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Խանտակ պողոտան, որ հայ բժիշկներու եւ դեղարաններու շրջանն էր: Ապրուստը եւ առօրեան ապահովող աշխատանքը պարապմունք մըն է, որ բազմերես է, հոն,  համալսարանական վկայեալ բժիշկին ու դեղագործին կողքին, կը տեսնենք` դերձակը եւ շուկայի քրտնաթաթախ բեռնակիրը, ուսուցիչն ու երկաթագործը, վարսայարդարն ու ինքնաշարժի վարորդը: Արեւելահայաստանի դրացնութեամբ, Թիֆլիսն ու Պաքուն հայ ժողովուրդի  արդի պատմութեան  նուաճած ոստաններն էին` մշակութային տնտեսական եւ ընկերային  լաւագոյն...

Ժողովուրդի մը խօսակցական լեզուին մակարդակէն  մեծ մասամբ կախեալ է անոր ապագան, գոյատեւման հոլովոյթին երաշխաւորութիւնը եւ նոյնինքն լեզուին անաղարտութեան տարողութիւնը: Որքան ճիշդ կը խօսի ժողովուրդը լեզուն, այնքան ապահով կրնաս ըլլալ, որ խնդրոյ առարկայ լեզուին ապագան երաշխաւորուած է: Օտար բառեր, դարձուածքներ, ըսելաձեւեր կ՛աղաւաղեն լեզուն եւ կրնան զայն գլորել անդունդը` անդիմագիծ եւ անհաղորդ բարբաջանքի մը վերածելով զայն: Անմիջապէս արձանագրենք: Լեզուն ճիշդ կամ սխալ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Արդէն անցած են երկու օրեր Ամենայն Հայոց հայրապետի նախաձեռնութեան վրայէն, եւ դեռ բաւարարող ոչ մէկ զեկոյց դրուած է հանրութեան սեղանին: Լռութիւնը խլացնող է: Առայժմ չկայ որեւէ նշան, որ թելադրէ, թէ գոյացած է համաձայնութիւն` Հայաստանի եւ Արցախի նախկին նախագահներուն միջեւ ներկայ պահու ազգային միասնականութեան եզրերը սահմանող: Մինչ այդ թշնամին մտած է մեր հողերէն ներս: Թշնամին արդէն խլած է հարիւրաւոր...

ՏՈՔԹ. ՎԱՐԴԳԷՍ ԱՐԶՈՒՄԱՆԵԱՆ Վերջին շաբաթները դժուար էին հայ ազգին համար ընդհանրապէս, եւ մեր հայրենիքի քոյր-երբայրներուն համար մասնաւորաբար: Նկատելի էր` պայծառ կերպով, տխուր եւ զուսպ յիշատակումը մեր հայրենիքի վերանկախացման օրուան: Պատճառները յստակ են եւ ընդունելի, երբ տակաւին 2020-ի Արցախեան վերջին պատերազմի վէրքերը չեն դարմանուած, ահա թէ ազերի թշնամին կը յարձակի հայրենիքի արեւելեան սահմաններուն վրայ, խլելով բազմաթիւ անմեղ զոհեր եւ պատճառելով նիւթական...

Հ. ԳԷՈՐԳ ԵՊՍ. ԱՍԱՏՈՒՐԵԱՆ «Պատմութիւնը պիտի արձանագրէ, թէ որքան երախտապարտ են անոր` հայ քրիստոնեայ ժողովուրդը, կաթողիկէ առաքելութիւնները, Սուրբ Աթոռը եւ ամբողջ եկեղեցին» Պօղոս Զ. Քահանայապետ 26/05/1971 Հայ կաթողիկէ եկեղեցին ակնկալու յոյսով կը նայի դէպի Հռոմի Ս. Աթոռը, ուր «Աստուծոյ ծառայ» կարդինալ եւ Տանն Կիլիկիոյ Հայ կաթողիկէ կաթողիկոս-պատրիարք Գրիգոր-Պետրոս ԺԵ. Աղաճանեանի երանացման դատը պիտի հռչակուի յառաջիկայ 28 հոկտեմբեր 2022-ին: Հռոմի Լատիրան...

ՍԵԴԱ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ-ԽՏԸՇԵԱՆ Այս հարուստ ու ճոխ բովանդակութեամբ գիրքին մէջ տեղ գտած սքանչելի գրութիւնները դժբախտաբար կարելի չէ վերծանել մէկ առ մէկ, սակայն փոքր մէջբերումներով կարելի է բոյր մը տալ յօդուածագիրներու ակնածանքին ու հիացմունքին`  «Իմացական անձին», «խորագէտ աստուածաբանին», միջեկեղեցականին, շինարարին եւ մարդուն մասին: Գրութիւնները վարար գետի մը նման կը հոսին ու կը շլացնեն ընթերցողը, սակայն չեն սպառեր վեհափառ հայրապետին տարիներու ընթացքին իր...

ՍԵԴԱ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ-ԽՏԸՇԵԱՆ «Արժեւորում եւ վկայութիւններ» կը բնութագրուի գիրքը, որ կը ներկայացնէ կրօնական, եկեղեցական, գրական, ազգային առաքելութեան վաստակը մարդու մը,  որուն բախտը կամ ճակատագիրը պատմական այս ժամանակահատուածին վստահեցաւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ դարաւոր ժառանգութեան տէր կանգնելու պատիւը: Անչափելիօրէն պատասխանատու եւ սպառիչ պաշտօն մը, որուն տիրանալէ ետք արժեւորելը  քիչերուն ի վերուստ շնորհուած արժանիք մըն է, իսկ  կառավարելն ու անսասան պահելը  ռազմավարական հնարամտութեան եւ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Բնակչութիւնը ընդհանրապէս չի գիտեր, թէ ի՛նչ տեղի կ՛ունենայ: Եւ ան նոյնիսկ չի գիտեր, որ չի գիտեր» Նոամ Շոմսքի (Ժամանակակից ամերիկացի լեզուաբան) 21 Սեպտեմբերին հանրապետութեան վերանկախացման տարեդարձն էր, նաեւ իրենք զիրենք պարտադրող պարտութիւններու վաղորդայն, գարուն կեանքերու զոհաբերման վարդատօն` Եռաբլուրի բեմին վրայ: Կը բանամ սփիւռքի եւ  եւ Հայաստանի սեղեկատուական էջերը, կ՛ունկնդրեմ ամէն կարգի յայտարարութիւնները` պետական դէմքերու եւ ընդդիմադիրներու: Կը կարդամ...

Կ՛ըսուի յաճախ, որ քաղաքականութիւնը կարելիին արուեստն է, սակայն` ոչ անկարելիին: Խաղաղութեան օրակարգին մասին աւելի քան երկու տարիէ կը խօսուի Հայաստանի իշխանութիւններուն կողմէ, սակայն Ազրպէյճան հակառակ ուղղութեամբ կը գործէ ոչ միայն Արցախի, այլ Հայաստանի տարածք ներխուժելու իր նկրտումներով: «Տարածքային ամբողջականութիւն» եզրոյթը շահագործելով` Ազրպէյճան խլեց Արցախը, հիմա նոյն այդ օրէնքը ի՛նք խախտելով կը յարձակի Հայաստանի ինքնիշխան տարածքներու վրայ` անգամ մըն ալ պարզելով,...

Հիւսիսային Լիբանանէն դէպի Իտալիա մեկնող ապօրինի գաղթականութեան շղթայական առաքումներու վերջին խմբաքանակը սուրիական ջուրերուն մէջ ծովամոյն եղաւ: Աշխարհը ականատես եղաւ մարդկային ողբերգութեան հերթական արարին, երբ անտեսելով ամէն վտանգ եւ տրամադրելով մեծաթիւ գումարներ, ընտանիքներ կը հերթագրուին Լիբանանէն ապօրինի եղանակներով դուրս գալու: Ողբերգութիւններու շղթային հերթական արարը անշուշտ ունի ընկերաքաղաքական պատճառներ: Լիբանանի տնտեսական ահագնացող տագնապը, ապահովական անորոշութիւնը եւ շնչահեղձ եղած ընտանիքը փրկելու մղումը հզօր...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Անցնող շաբաթը լեցուն էր եղելութիւններով, որոնք հիմնական փոփոխութեան մը նախակարապետը դառնալու երեւոյթը կը պարզեն: Հայաստանի վերանկախացման 31-րդ տարեդարձը ուրախ տօն չեղաւ. այդ օրը աւելի սգատօնի կը նմանէր, որովհետեւ պարուրուած էր անկախութիւնը կորսնցնելու վախերով: Նոյնիսկ անոնք, որոնք կը ձեւացնեն, որ արտակարգ ոչինչ պատահած է ու կեանքը կը շարունակուի իր բնական հունով, չէին կրնար պարտկել իրենց մտահոգութիւնը: Անկախութեան օրը սկսաւ...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Շատեր ափսոսանքով կը տեսնեն, որ իրենց զաւակը կամ թոռնիկը իրենց պէս չէ: Շատեր զարմանքով կը տեսնեն, որ հետաքրքրութիւններու, ապրումներու, նկարագիրի եւ կեանքի ըմբռնումներու հսկայ տարբերութիւն մը կայ իրենց եւ իրենց զաւակներուն ու թոռներուն միջեւ: Շատեր կը տագնապին այս իրողութեամբ: Կը դժգոհին, որ նորերը գերին դարձած են բջիջային իրենց հեռաձայններուն եւ անձնատուր եղած են առցանց աշխարհի մը հրապոյրներուն` ել-խաղերու,...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Հրանդ Մաթեւոսեան իր աշխատասենեակին մէջ Երեւան, սեպտեմբեր 1978 Սիրելի՛ ընթերցող, Թէեւ Հրանդի մասին քանի մը առիթներով գրած եմ ու անդրադարձած` նաեւ մեր ընկերական յարաբերութիւններուն, սակայն, այն ինչ որ այսօր պիտի պատմեմ, բոլորովին տարբեր է... Պէյրութէն նոր վերադարձած էի... հեռաձայնեցի. - Հրանդ ջան, «թարմ բարեւներ» եմ բերել... (ինք գիտէր, որ խօսքը «Բագին»-ի մասին է): - Ճիշդ ժամանակին զանգեցիր: Արի,...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայաստանի անկախութեան վերականգնումի 31-րդ տարեդարձը տժգոյն եւ դժբախտ հանգրուան մը եղաւ մեր նորագոյն տարեգրութեանց մէջ: «Թաւշեայ» Հայաստանի «հպարտ քաղաքացիները», որոնք մինչեւ քանի մը տարի առաջ բանակային տողանցքներով եւ բարձրաճակատ կը նշէին այս տարեդարձը, հիմա դարձած են գլխիկոր, երկրի անվտանգութիւնն ու ապագան, հորիզոնները ինկած են մութ ամպերու տակ: Հայաստանի լրատու աղբիւրներուն հետեւողը ականատես եւ ականջալուր եղաւ հազար ու մէկ...

ՍԵՊՈՒՀ ՅՈՎԱԿԻՄԵԱՆ Հայուն ցաւը եղած է խորունկ, ան ցաւով ծնած է ու` տառապանքով աչքերը փակած: Ամէն հանդիպողին բարեկամ կոչած է ու` վիշտը պատմած: Սրտի մորմոքը օտարին յայտնելով` ան լիովին հաւատացած է, որ դիմացինէն կը գտնէ գութ, կարեկցութիւն: Բայց` ի զու՜ր... Այո՛, չենք ճանչցած մեր թշնամին, ուշ նկատած ենք մեր չարակամները եւ մեզ ատողները: Մեր անցեալի տկարութիւններէն ու պատմական աններելի սխալներէն ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայ եկեղեցին Խաչվերացէն երկու շաբաթ ետք, սեպտեմբեր 25-էն մինչեւ հոկտեմբեր 1 հանդիպող կիրակի օրը կը տօնէ Վարագայ Սուրբ խաչի տօնը, իսկ անոր նախորդող շաբաթ օրը Սուրբ Գէորգ զօրավարի տօնն է: *** Սուրբ Գէորգ կապադովկիացի էր: Ան մեծցած էր քրիստոնեայ ընտանիքի մէջ եւ զինուորագրուելով հռոմէական բանակին հասած էր զօրավարի աստիճանին: Դիոկղետիանոս կայսր քրիստոնեաները հալածելու հրովարտակ արձակելէ առաջ խորհրդակցութեան հրաւիրեց...