Խմբագրական

Պաքուն նոր նախապայման դրած է Երեւանի առջեւ. ճանչնալ Խոջալուի «ցեղասպանութիւնը»: Գրաւելէ ետք հայկական Արցախը, ներխուժելէ ետք հայաստանեան ինքնիշխան տարածքներ,  Պաքուն անջատած է սահմանազատման օրակարգը խաղաղութեան պայմանագիրէն, իր կանոններով սկսելով հատուածական սահմանազատում, հիմա կը համալրէ իր նախապայմանները: Սումկայիթի, Պաքուի, Կիրովապատի, Մարաղայի մէջ ցեղասպանական արարքներ գործադրած, ցեղային զտման ամբողջ քաղաքականութիւն մը հերթական արարներով իրականացուցած եւ Արցախի մէջ ուղղակի Ցեղասպանութիւն կիրարկած Պաքուն այժմ...

Հայաստանի Հանրապետութեան Անկախութեան հռչակագիրին բանաձեւած առաջադրանքներուն շարքին  նշուած է`  «Զարգացնել 1918 թուականի մայիսի 28-ին ստեղծուած անկախ Հայաստանի Հանրապետութեան ժողովրդավարական աւանդոյթները»: Այս պարզ ու ամփոփ բանաձեւը գաղափարաքաղաքական ընկալումով խորիմաստ նշանակութիւն ունի: Վերանկախացող Հայաստանը այս առաջադրանքով կ՛ընդունի մայիս 28-ով ստեղծուած Հայաստանի Հանրապետութեան ժողովրդավարական էութիւնն ու դիմագիծը եւ կ՛առաջադրէ զարգացնել անոր հիմնած ու կիրարկած ժողովրդավարական կարգերն ու ժողովրդավարական մշակոյթը: Առաջին մտածումը` պատմական  այս...

Իրերայաջորդ յայտարարութիւններով Սպանիան, Իրլանտան եւ Նորվեկիան ճանչցան Պաղեստինի պետութիւնը, մինչ Մալթան պարզ դարձուց, որ կը պատրաստուի հետեւիլ այդ երկիրներու օրինակին: Ֆրանսան սկզբունքով դէմ չէ ճանաչումին, բայց պահը յարմար չի նկատեր, յայտնապէս զինադուլի համաձայնական ճիգերը արգելակած չըլլալու համար: Այս փաստը կ՛նթադրէ, որ ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովին որդեգրած երկու պետութիւն բանաձեւը կը թեւակոխէ իրաւական ընթացակարգի առաջին փուլը: Քաղաքական տրամաբանութեամբ այս ընթացակարգին հետ կը...

Իրանի նախագահը Ազրպէյճանէն Թաւրիզ փոխադրող ուղղաթիռին խորտակումը առիթ կու տայ տարբեր ուղղութիւններով վերլուծումներ կատարելու: Պատահարը մինչ այժմ կը վերագրուի եղանակային վատ պայմաններու, մշուշի պատճառով տեսանելիութեան խնդիրներու եւ շարժակի խանգարումի: Այդուհանդերձ չեն բացառուիր խափանարարութեան հետ կապուած տեսակէտները: Առաջին ակնարկով նկատուեցան իրանեան ոչ պաշտօնական աղբիւրներու շրջանառութեան մէջ դրած նիւթերը, որոնց համաձայն, պատահարին ետին կանգնած են իսրայէլեան իշխանութիւններ: Թել Աւիւէն հնչեցին յայտարարութիւններ, որ...

ԵԱՀԿ-ի գործող նախագահին Երեւան եւ Պաքու այցելութիւններուն ընթացքին կատարած յայտարարութիւններէն որոշ հատուածներ պէտք է լուսարձակի տակ  առնել եւ փորձել որոշ հետեւութիւններ արձանագրել հետագայ գործընթացներուն համար: ԵԱՀԿ-ի դիրքորոշումը համահունչ է միջազգային ընտանիքին, այս պարագային` հաւաքական Արեւմուտքին մօտեցումներուն, այն առումով, որ սահմանազատման հարցին մէջ կ՛ողջունէ երկկողմ ձեւաչափը: Երկկողմը կ՛ենթադրէ, ուղղակի, առանց միջնորդի: Երբ միջնորդի մասին կը խօսինք, ապա անմիջապէս կը մտաբերենք երկար...

Սահմանազատման գործընթացի կասեցման պահանջին անպայման պէտք է զուգակցել այլընտրանքային առաջարկ ծրագիր, որպէսզի իշխանութիւններու առաջ մղած այն վարկածը, որ սահմանազատման կասեցումը համազօր է պատերազմի յայտարարութեան, չէզոքացուի: Պէտք է առաջին հերթին արձանագրել` Սահմանազատումը կ՛ընթանայ միակողմանի զիջումներով: Փոխանակումը այստեղ գետնի վրայ ենթահող չունեցող տեսութիւն է: Հայկական կողմը կը յանձնէ իր վերահսկողութեան տակ գտնուող տարածքներ, դիմացը ոչինչ ստանալով: Սահմանազատումը կը պարտադրուի հայկական կողմին: Ազրպէյճան...

Մայիս ամիսը հայ ժամանակակից պատմութեան մէջ յաղթանակներ խորհրդանշող ամիս է: Շուշիի ազատագրում, հայրենական պատերազմ, պաշտպանութեան բանակի հիմնադրութիւն, մայիսեան հերոսամարտեր: Ճիշդ է, որ յատկապէս Շուշիի անկումէն ետք մթագնեցաւ եռատօնը, այդուհանդերձ պատմական փաստերը կը շարունակեն ուղենշել մեր համազգային երթը: Շուշիի թէ՛ ռազմավարական, թէ՛ մշակութային եւ թէ՛ խորհրդանշական կարեւորութեան կը գիտակցի նաեւ Ազրպէյճանը, որ փաստօրէն չհամաձայնեցաւ հրադադարին, մինչեւ Շուշիի գրաւումը: Պատահական չէ, որ...

Կանխամտածուած եւ ծրագրուած սովամահութիւնը, շրջափակումը, ցեղասպանական արարքներ են, ցեղասպանութեան  իրաւական սահմանումին մէջ ներառուած: Այն, ինչ որ Օսմանեան կայսրութիւնը իրականացուց Լեռնալիբանանի ժողովուրդին նկատմամբ, Ա. Աշխարհամարտի օրերուն ցեղասպանութիւն էր: Մայիս 6-ը օսմանեան կայսրութեան ցեղասպանական քաղաքական վարքագիծին համապատասխան գործողութիւն է: Մայիս 6-ին կախաղան բարձրացողները  լիբանանցի մտաւորականութեան վառ դէմքեր էին, ազատատենչ գաղափարի պայքարողներ, որոնք կը մերժէին կրել օսմանեան լուծը: Մայիս 6-ի զոհերը տարբեր համայնքներու եւ դաւանանքներու պատկանող...

Հայրենիքին դիմագրաւած գոյութենական սպառնալիքի ներկայ օրերուն, արուեստական կրնայ հնչել մայիսմէկեան խորհուրդին աւանդական հասկացողութեամբ անդրադառնալը: Դասակարգային պայքարներուն, աշխատաւորներու իրաւազրկումներուն, դրամատիրութեան յաղթարշաւին եւ ընդհանրապէս սենտիքայական շարժումներու տեղատուութիւններուն մասին գրելը կրնայ նոյնիսկ կեղծ օրակարգի տպաւորութիւն ձգել: Այլ խօսքով, պարզապէս մայիս 1-ը նշած ըլլալու եւ մամլոյ անդրադարձ կատարելու պարտականութիւն կրնայ ընկալուիլ: Հայկական մայիս 1-ը ոչ միայն աշխատաւորներու իրաւունքներու, աշխատանքի ժամերը յարգելու, զանոնք չշահագործելու, արդար...

ՔՈՓ29 եւ կանաչ տեսլականը միջազգային ֆորումի ընթացքին Ազրպէյճանի նախագահին կատարած յայտարարութիւնները քանի մը ուշագրաւ առանցքներ ներառած էին: Հայկական կողմը խաչմերուկի իր առաջադրանքը կ՛ուզէ իրականացնել տարածաշրջանէն շատ հեռու գտնուող երկիրներու հետ: Առանց Ազրպէյճանի հետ այս նախագիծերը համաձայնեցնելու, անկարելի է խաչմերուկի առարկայացումը: Այստեղ կը թուի, որ ուղերձը այն է, որ Երեւանը պէտք է Պաքուի կողմէ ճշդուած կանոններու հիման վրայ յանգի խաղաղութեան համաձայնագիրին:  Հանգոյցը...

Ապրիլ 24-ի հերթական նշումի օրերուն Անգարայի պաշտօնական յայտարարութիւնները երեք բաժին ունին: Թուրքիոյ նախագահին ուղերձը պաշտօնապէս ուղղուած Երեւանին, ցաւակցութիւնը` Պոլսոյ պատրիարքին եւ Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան հրապարակումը` միջազգային ընտանիքին եւ հանրային կարծիքին: Ուղերձները պաշտօնական հասցէներ ունին, այդուհանդերձ հրապարակային ըլլալով բազմաթիրախային են: Թուրքիոյ նախագահին ուղերձին մէջ առանցքը դասական մարտավարութիւնն է: Սփիւռքը հակադրել Հայաստանի Հանրապետութեան եւ պատգամել, որ Երեւանի իշխանութիւնները պէտք է ձերբազատին այդ...

Հայոց ցեղասպանութեան 109-ամեակը ծանրագոյն պայմաններուն մէջ կը նշուի: Մեր ժողովուրդի արցախեան հատուածը եւս ենթարկուած է ցեղասպանութեան` շրջափակումի, առեւանգումներու, բռնի տեղահանման եւ  ամբողջական հայրենազրկումի: Ազրպէյճանի ահաբեկչական պետութիւնը պարզապէս կը շարունակէ ցեղասպանական գործողութիւններու շարքը` Սումկայիթէն, Կիրովապատէն, Մաղարայէն, Թալիշէն մինչեւ քառօրեայ ու քառասունչորսօրեայ, մինչեւ սեպտեմբերեան վերջին պատերազմ: Այս բոլորը անցան նաեւ Պուտափեշտի կացինէն, Թալիշի անզէն բնակչութեան անդամահատումներէն եւ պատերազմի ընթացքին ինկած նահատակներու դիակներու...

Այսօր, Արամ Ա. վեհափառ հայրապետին նախագահութեամբ կը մեկնարկէ «Արցախի ժողովուրդի իրաւունքներու վերականգնումի հրամայականը` ընդդէմ Ազրպէյճանի ցեղասպանական քաղաքականութեան» խորագիրը կրող համագումարը: Հայաստանի Հանրապետութենէն, Արցախէն եւ սփիւռքեան տարբեր շրջաններէն 30 պատմագէտներ, միջազգային իրաւունքի մասնագէտներ եւ քաղաքագէտներ երեք օրերու վրայ կը քննարկեն շատ հրատապ խնդիրներ` մեր հայրենիքի գոյաբանական սպառնալիքներուն, մեր ժողովուրդի ապրած նորագոյն ցեղասպանութեան եւ անոր հետեւանքներու վերացման հետ կապուած ուղիներուն վերաբերող: Պատահական...

Սուրիոյ մէջ իրանեան հիւպատոսութեան հարուածման դիմաց Իրանի կողմէ արձանագրուած պատասխան հարուածները շրջանային պատերազմի մեկնարկը ահազանգեցին: Բազմաթիւ էին այն մեկնաբանութիւնները, որոնց համաձայն` տարածաշրջանին մէջ կը գրանցուէին աննախադէպ քայլեր, որոնք պատերազմական կէտերու երեւոյթը պիտի վերածէին տարածաշրջանային պատերազմի: Իրանը նախադէպ ստեղծեց թիրախաւորելով  ուղղակի իսրայէլեան տարածքներու վրայ գտնուող յենակէտեր: Պարզ է, որ ռազմագիտական առումով նախապէս պատերազմի մասին յայտարարելը կանխազգուշացնելու իմաստ կ՛ունենայ եւ կը շրջանցէ...

Երէկ, «Ազդակ» իր ընթերցողներուն ներկայացաւ իւրայատուկ յաւելուածով մը: Իւրայատկութիւնը կը կայանայ այն իրականութեան մէջ, որ յաւելուածի բովանդակութիւնը ամբողջովին կազմուած է 18-20 տարեկան աշխատակիցներէ: Խօսքը անշուշտ «Ապագայ լրագրողներ»-ու ծրագիրին մասնակիցներուն մասին է, որոնք հետեւողականօրէն իւրաքանչիւր փուլին, 9 ամսուան վրայ երկարող տեսական-գործնական վարժողականութենէ ետք լոյսին բերին իրենց երեխայրիքը: 32 էջնոց յաւելուածին մէջ ներառուած են յօդուածներ, հարցազրոյցներ, տեղեկագրութիւններ, որոնք անցան լեզուական, լրագրական, խմբագրական...

Պրիւքսելեան եռակողմ հանդիպումի նախօրեակին քանի մը կարեւոր հրապարակում պէտք է նկատի ունենալ` նախանշելու համար կարեւոր հանդիպումին հետ կապուած գործընթացները: Նախ պարզ է, որ հաւաքական Արեւմուտքի առաջադրանքը` ռուսական գործօնի տարածաշրջանին մէջ չէզոքացման առումով, կը հեռակառավարուի Ուաշինկթընէն, եւ աւելի  անմիջականութեամբ Փարիզէն, ի հարկէ դերերու համակարգումով: Եռակողմի ձեւաչափը ինքնին Պրիւքսել, Ուաշինկթըն եւ Երեւան դերերու բաշխումի եւ հաւաքական Արեւմուտքի համակարգումին մասին կը խօսի: Այս...

Ֆրանսայի վարչապետին կատարած յայտարարութիւնները բնականաբար կ՛արտացոլացնեն իր երկրի արտաքին քաղաքականութեան ուղղութիւնները: Հայկական գործօնին նկատմամբ Փարիզի դիրքորոշումները քաղաքական տրամաբանութեամբ կ՛ընկալուին այդ պարունակին մէջ: Ակնկալելի էր, որ վարչապետը խօսի Հայաստանի անկախութիւնը, ժողովրդավարութիւնը, գերիշխանութիւնն ու տարածքային ամբողջականութիւնը պաշտպանելու հրամայականի մասին: Առաջադրանքի այս բաղադրիչները ընդհանուր ընկալումով Ազրպէյճանի վտանգին ուղղուած ըլլալով, այս պարագային նոյնքան ուղղուած են Ռուսիոյ: Ֆրանսական կամ ընդհանրապէս եւրոպական ու արեւմտեան ընկալումով Հայաստանի...

Լիբանանի քաղաքական հրապարակին վրայ ուշագրաւ շարժումներ կ՛երեւին: Հիմնականին մէջ խօսքը Լիբանանի թղթածրարով զբաղելու լիազօրութիւն ստացած միջազգային հնգեակի մասին է, որ դիւանագիտական ներկայացուցիչներու ձեւաչափով հանդիպումներ կ՛ունենայ ազդեցիկ կեդրոններու հետ եւ յայտարարութիւններ կը կատարէ: Այդ յայտարարութիւնները ներառած են երկու առանցք եւ կը նախանշեն դէպի նախագահի ընտրութիւն առաջնորդող ճանապարհային քարտէսի ընդհանուր ուղղութիւնները: Առանձնացնենք այդ երկու կէտերը: Հնգեակի առաքելութեան  կողմէ Եգիպտոսի դեսպանը կը յայտարարէր,...

Երեւան-Մոսկուա եւ Երեւան-Պրիւքսել ուղղութիւններով խաղաթուղթերը մէկ առ մէկ բանալու ընթացքը արագ է: Այդ չի նշանակեր սակայն, որ խաղաթուղթերու բացման արագութեամբ գործընթացներն ալ կ՛իրականանան: Մեծ պատկերը պէտք է կարենալ տեսնել` հասկնալու համար, որ օրակարգը ոչ թէ Հայաստանը Եւրոպական Միութեան անդամ դարձնելուն կը վերաբերի այս փուլին, այլ փուլ առ փուլ ռուսական տիրոյթ թափանցելու եւ ռուսական ազդեցութեան գօտիներու աշխարհագրութիւնը փոխելու: Կարելի է արձանագրել,...

Բրիտանիոյ պաշտպանութեան փոխնախարարին յայտարարութիւնը Պրիւքսելէն, Գերմանիայէն եւ Ֆրանսայէն հնչած յայտարարութիւններու շարքին մէջ է՛ եւ չէ՛: Շարքին մէջ է այն առումով, որ Միացեալ Նահանգներու մղումով հաւաքական Արեւմուտքի մաս իբրեւ երկիր համազօրակցութեան երեւոյթի շարժիչ գործօնը հակառուսականութիւնը կը դաւանի: Այլ խօսքով, Հարաւային Կովկասէն ռուսական գործօնի դուրս մղումը հաւաքական առաջադրանք է Ուաշինկթընի, Պրիւքսելի եւ հաւաքական Արեւմուտքի մաս երկիրներուն համար: Փորձենք տարբաղադրել յայտարարութիւնը եւ տեսնել,...