Յօդուածներ

(Միացեալ Եւ Անկախ Հայաստանի Հռչակման 100-ամեակին Առիթով) Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Աշխարհասփիւռ հայութիւնը այսօր կը նշէ մայիս 28-ը` Հայաստանի անկախութեան 101-րդ տարեդարձը: Հայութիւնը այսօր կը նշէ, պէ՛տք է նշէ նաեւ ազատ, անկախ ու միացեալ Հայաստանի հռչակման 100-ամեակը: Պատմական ու նշանակալից տարեդարձ մը, որ ափսո՜ս, անտեսուած ու մոռցուած է շատերու կողմէ: Արդարեւ, անկախութեան առաջին տարեդարձին օրը` 28 մայիս 1919-ին, Իրանի, Ազրպէյճանի եւ Վրաստանի...

Խոհեր` Միացեալ Եւ Անկախ Հայաստանի Յայտարարութեան 100-ամեակին Առիթով ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Ստուգապէս խօսքը այսօրուան մասին է, մեր ներկայի հաւաքական կեանքին հետ առնչութիւն ունեցող պետական մտածողութեան, ազգային ու քաղաքական մտքի, անվտանգութեան եւ պաշտպանական համակարգի վերաբերող լրջագոյն խնդիրներուն մասին է, որոնց առկայութեան բարձրագոյն մակարդակի ահազանգ կը հնչեցնենք` յայտնելով, որ մայիսեան խոյանքին խորհուրդը պէտք չէ նսեմանայ երբեք այս կամ այն իշխանութեան, կառավարութեան կամ ղեկավարին...

ՍԵՐԺ ՄՈՒՐԱՏԵԱՆ Եթէ 21 սեպտեմբեր 1991 եւ 9 մայիս 1992 համազգային տօները յորդուն խանդավառութեամբ եւ արդար հպարտութեամբ կը նշուին հայութեան բոլոր շերտերուն կողմէ, ապա ի՞նչ է 28 մայիս 1918-ը: Տարիներ շարունակ անպատասխան եւ անլոյծ կը մնայ այդ հարցը, եւ պէտք է ըսել, թէ որքա՛ն ալ շարունակէ այդ վիճակի մէջ մնալ, այնքան ալ մեր ազգային Դատը կաղ պիտի մնայ, եւ բոլոր...

ՅՈՎՍԷՓ ՊԱՐԱԶԵԱՆ Պատմութեան ընթացքին, ազգային պառակտումներ երեւան բերած են ազգի մը տարբեր ու տարբերուած խմբաւորումներու միջեւ գոյութիւն ունեցած հատուածական տարամերժութիւններու ու շերտաւորումներու այլընտրանքներ: Երեւան բերած են մանաւանդ իշխանութեան վրայ աւանդականութեան կարգով ու երկար ժամանակէ ի վեր գահերու վրայ բազմած իշխանութիւններ, առաւել չափով ալ` իշխանութեան տիրանալու ձգտող շահագրգիռ յաւակնորդներու մենատենչական հեռանկարային մարմաջներ: Պառակտումը մեր օրերուն համապատասխանող փտախտն է, եւ դժբախտաբար հայերը...

ՀՄԸՄ-ի երկրորդ հարիւրամեակի մայիսեան առաջին փառատօնն է այս, եւ ինչպէս նախորդները, ան խանդավառութեան, յոյսի եւ լաւատեսութեան աղբիւր է մեզի համար: Քիչ ետք, ՀՄԸՄ-ական տողանցող շարքերը դիտելով, մենք պիտի խանդավառուինք մեր նոր սերունդով եւ պիտի ուրախանանք, որ հարիւրամեակի երթը կը շարունակուի ու պիտի՛ շարունակուի նորերով: Տեւաբար պիտի գան նորերը, եւ մեր ժողովուրդը պիտի շարունակէ իր զաւակներն ու թոռները վստահիլ իր «կամաւոր...

Ուրբաթ, 24 մայիս 2019-ին, երեկոյեան ժամը 7:00-ին, Հայկազեան համալսարանը իր շրջափակին մէջ կազմակերպեց իր տարեկան վկայականաց բաշխման հանդիսութիւնը, որուն ընթացքին 130 ուսանողներ յաջողութեամբ աւարտեցին Պսակաւոր արուեստից եւ գիտութեանց, ինչպէս նաեւ մագիստրոսի աստիճանները` դառնալով Հայկազեանի 59-րդ հունձքի շրջանաւարտները: Պաշտօնական հանդիսութեան ներկայ էին Լիբանանի զբօսաշրջութեան նախարար Աւետիս Կիտանեան, որ կը ներկայացնէր Լիբանանի Հանրապետութեան նախագահ զօր. Միշել Աունը եւ վարչապետ Սաատ Հարիրին, երեսփոխան...

ՏՈՔԹ. ՎԱՐԴԳԷՍ ԱՐԶՈՒՄԱՆԵԱՆ Մայիս ամիս: Բառերը վառ գոյն կ՛առնեն սրտիս մէջ, երբ կ՛ուզեմ խօսիլ մայիս ամսուան մասին, որովհետեւ մայիսը մեզի համար յաղթականներու ամիս է: Տխրասարսուռ եւ մահագոյն մեր պատմութիւնը մայիս ամսուն էր, որ իր ընթացքը փոխեց: Սարդարապատի, Բաշ Ապարանի, Ղարաքիլիսէի եւ այլ ճակատներու յաղթանակը առաջնորդեց մեր հայրենիքի անկախացման, նաեւ մայիս ամսուն էր, որ Շուշիի ազատագրումը առաջնորդեց Արցախի ազատագրման: Յարգա՛նք եւ...

ՎԱՐԴԱՆ Բ. ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Արեւածագ էր, երբ կարծես արեւի ճառագայթները սկսած էին բնաջնջել խաւարով պատած հոգիները եւ մտքերը փոխարինելով նոր շունչ եւ նոր յոյս ներշնչող հանգրուանով մը: Սոյն հանգրուանի կերտումը արդիւնք էր առանց նախապայմանի միասնական կեցուածքի եւ յարատեւ պայքարի իրագործման... Սարդարապատի ճակատամարտը պինդ հիմերու եւ հաստատ ժայռի վրայ հիմնուած կառոյցի մը կեանք տուաւ, որ նոյնիսկ, երբ շատ չանցած համայնավարութիւնը փորձեց քանդել...

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ Ծնողքը կը փափաքէր գրել, կարդալ սորվի, որպէսզի քահանայ ձեռնադրուի։ Այդ նպատակով, 1876ի Մայիսի 14ին, պատանի հասակին, զինք ղրկեցին Մշոյ Ս. Առաքելոց Վանքը։ Հոն հանդիպեցաւ Արաբոյին եւ այլ ֆետայիներուն։ Երկու տարի ետք, 1878ի Մայիսի 4ին, հրաժարեցաւ վանքէն, վերադարձաւ տուն։ Եւ, ինչպէս ան կը գրէ իր յուշերուն մէջ, «այնուհետեւ իմ գործը շարունակ զէնքերը եղան»: Այսպէս յայտնուեցաւ մեր ազատագրական պայքարի խիզախագոյն...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ 1918ի ­Մա­յիս ամ­սու վեր­ջին շա­բա­թը, յատ­կա­պէս ­Մա­յիս 25էն ­Մա­յիս 28 եր­կա­րող քա­նի մը օ­րե­րը, դա­րա­կազ­միկ հան­գո­ւան մը կը խորհր­դան­շեն հայ ժո­ղո­վուր­դի նո­րա­գոյն շրջա­նի պատ­մու­թեան մէջ։ Մա­յի­սի այս օ­րե­րուն, կեր­տո­ւե­ցաւ պան­ծա­լի Ա­ւան­դը «­Մա­յիս 28»ի, որ խտա­ցուց խոր­հուր­դը հայ ժո­ղո­վուր­դի նոր դա­րաշր­ջան մուտ­քին ու, իբ­րեւ Ազ­գա­յին-­Պե­տա­կան Ա­ծուի, յաղ­թա­կան վե­րա­կանգ­նու­մին։ Ա­ռա­ջին Աշ­խար­հա­մար­տի ար­հա­ւիր­քին մէջ տո­ւայ­տող հայ ժո­ղո­վուր­դը, թրքա­կան պե­տու­թեան գոր­ծադ­րած ցե­ղաս­պա­նու­թե­նէն...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԷՆԵԱՆ Անցումային արդարադատութեան գաղափարին առաջին պաշտօնական փորձագետինը յետպատերազմեան Նիւրեմպերկի դատավարութիւններն էին: Նացիզմի կրունկներուն տակ հեծող Գերմանիան, որ բոլորովին փուլ եկած էր թէ՛որպէս պետութիւն եւ թէ՛որպէս հասարակութիւն, պէտք էր անպայման վերականգնէր եւ զայն վերակերտելու մեծ գործը կը պահանջէր անցման շրջանի մէկ նոր կարգավիճակ եւ գործերու ընթացաւորում: Դաշնակից ուժերը կրցան ստեղծել այդ միջանկեալ գործընթացը եւ Գերմանիան առաջնորդել դէպի ազատութիւն եւ կայունութիւն:...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ      «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Վերջին տարիներուն եւ ամիսներուն արաբական երկիրները կ՛ազատագրուին թրքական կառավարութեան քաղաքական լկտի ազդեցութենէն եւ կը սկսին ազնիւ դիրքորոշում ցուցաբերել Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերեալ: Արաբական կառավարութիւնները, հակառակ իրենց երբեմնի համակրանքին եւ աջակցութեան` Հայոց ցեղասպանութենէն ճողոպրածներու նկատմամբ, որոնք ապաստան փնտռած էին Մերձաւոր Արեւելքի զանազան երկիրներու մէջ, դժկամութեամբ կ՛ընդունէին Հայոց ցեղասպանութիւնը` Թուրքիոյ հետ իսլամական միեւնոյն հաւատքը բաժնեկցելու...

ԿԱՐԷՆ ՎԵՐԱՆԵԱՆ Տարածաշրջանային հարցերով փորձագէտ Վերջին ամիսներին իրանա-ամերիկեան յարաբերութիւններում պահպանուող լարուածութիւնն անցել է նոր` ռիսքային փուլ: Ուաշինկթըն ընդլայնում է Թեհրանի նկատմամբ գործադրուած տնտեսական, քաղաքական ճնշումները: Նշենք, որ ընդգծւում են տեղեկատուական-հոգեբանական նշանակութեան գործողութիւնները: Տեղեկատուական-հոգեբանական գրոհի դասական օրինակ կարելի է համարել ընթացիկ տարուայ փետրուարին նախագահ Թրամփի ուղերձն Իրանի հասարակութեանը, որը հնչեց պարսկերէն: Միացեալ Նահանգներ նախագահն ուղերձում մեղադրանքներ էր հնչեցնում Իրանի իշխանութիւնների հասցէին`...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻՐԵԱՆ Պարզ փնտռտուք մը չէ ըրածս, ինչպէս նաեւ պարզ բան մը չէ փնտռածս: ճիշդ է, որ թանկագին առարկայի մը արժէքը ունի, սակայն առարկայ մը չէ: Փնտռտուքս չի նմանիր մամուլի էջերու այն փոքրիկ սիւնակներու մէջ շարքի անցած յայտարարութիւններուն: Անողոք ու անկաշառ մարդկային խղճմտանքէ ծնունդ առած բան մըն է, որ նետեր է զիս մտածման խորերը: Այլ խօսքով` անցեալի եսակեդրոն տարիքիս անփորձութեան...

ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Ցեղասպանութեան թեման` որպէս դասանիւթ, իր ծրագրին մէջ ներարած է Ժընեւի պետական համալսարանի իրաւաբանական բաժանմունքը, որուն դասախօսներէն է դոկտ. Սեւան Կարիպեանը: Զարտուղի Դատավարութիւններ Des  procès peu ordinaires  ծրագրի շարքին երրորդը հինգշաբթի,  2 մայիսի երեկոյեան LA VENGEANCE DES ARMENIÉNS - LE PROCÈS TEHLIRIAN, ՀԱՅՈՑ  ՎՐԷԺԽՆԴՐՈՒԹԻՒՆԸ - ԹԵՀԼԻՐԵԱՆԻ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹԻՒՆԸ ժապաւէնի ցուցադրութիւնն էր Իրաւաբանական համալսարանի ուսանողութեան եւ հրաւիրուած հանրութեան շուրջ 250 հոգի,...

Երէկուան հանրահաւաքը, ըստ էութեան, զուտ պետական դիտանկիւնէ ` անհրաժեշտ գործողութիւն էր երկրին մէջ կառուցողական ընդդիմութեան բանաձեւ ձեւաւորելու ուղղութեամբ: Կայուն մեծամասնութեամբ գոյացած խորհրդարանով, միակուսակցականութեամբ ընդգծուած կառավարութեամբ եւ այժմ զտման գործընթացէ անցնելու նախաշեմին գտնուող դատական համակարգով ղեկավարուող երկրին մէջ արտախորհրդարանական ընդդիմութեան անհրաժեշտութիւնը կը զգացուի: Գործող սահմանադրութիւնը ընդդիմութեան չափաբաժինները, իրաւասութիւններն ու լիազօրութիւնները ընդլայնելով խորքին մէջ կը միտէր  հակակշիռ գործիքակազմը հաստատութենական հիմունքի վրայ տեղադրել:...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Ծաղկազարդի կիրակի առաւօտուն, ճիշդ այն պահուն, երբ կը պատրաստուէինք եկեղեցի երթալու, տխուր հեռաձայն մը ստացայ: «Պրն. Ինճեճիկեանը երկինք բարձրացաւ»: Տիկին Ռոզ Ինճեճիկեանն էր գոյժը հաղորդողը: Գիտէի` անհանգիստ էր: Անսպասելի չըլլալով հանդերձ, անակնկալ էր լուրը: Այդ թուականէն ճի՛շդ շաբաթ մը առաջ կրկին այցելած էի: Անկողնին մէջ կիսախուփ աչքերը յառած էր հեռատեսիլին: «Ասպարէզ» օրաթերթէն օրինակ մը տարած էի հետս, որուն...

Le kharapagh est un boulet pour l՛Arménie. Gérard Challiand, Ժերար Շալեան Յ. ՊԱԼԵԱՆ Բառացի թարգմանութիւնը կը նշանակէ, որ Ղարաբաղը ծանր բեռ է Հայաստանի համար (Le kharapagh est un boulet pour l՛Arménie):  Աքսորավայրերու եւ թիարաններու մէջ դատապարտեալներու ոտքին կ՛ամրացնէին երկաթեայ ծանր գունդ, որպէսզի չփախչին: Այս արտայայտութիւնը ունեցաւ Ժերար Շալեան Երեւանի ՀԲԸՄ-ի կեդրոնին մէջ, Հայաստանի մէջ Ֆրանսական դեսպանութեան կողմէ կազմակերպուած 16 մայիս...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՃԵԱՆ   Քաղաքական վերլուծաբան Ասում են` հարեւանի այգու միրգն աւելի քաղցր է լինում: Այսպէս ասում են հիմնականում փորձառու բաղչագողները, որոնց աչքը ողջ կեանքում` մանկութ տարիներից ի վեր մինչ խոր ծերութիւն, աւանդոյթի ուժով, տնկուած է հարեւանի մրգառատ բաղչայի` այգու վրայ, չմտածելով, աւելի ճիշդ` ալարելով մտածել, որ հարեւանի այգին բերքառատ է ու միրգն այնտեղ շատ աւելի քաղցր է այգու տիրոջ` իր հարեւանի...

Քառասուն օր առաջ լիբանանահայ գաղութը կորսնցուց ազգային հասարակական ծառայութեան մէջ թրծուած ու հանրածանօթ մտաւորական, ֆրանսերէն-հայերէն բառարանի, ինչպէս նաեւ «Կեսարիա, Նոր Կեսարիա եւ ժառանգորդներ» գիրքի հեղինակ Լեւոն Ճերմակեանը: Պէյրութի Ս. Ժոզեֆ համալսարանէն վկայուած երիտասարդը երկար տարիներ պաշտօնավարած էր զանազան բարեսիրական հաստատութիւններու մէջ, ինչպէս նաեւ մաս կազմած է զանազան ազգօգուտ  յանձնախումբերու: Ան իր փորձառութեամբ օգտակար եղած է ԱՖԷՏ միջբարեսիրական յանձնախումբին, Ազգ. առաջնորդարանի...