Յօդուածներ

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Անցեալ ամիս իսրայէլեան օդուժի «Էֆ-35» ռմբաձիգները Իրաքի մէջ երկու անգամ ռմբակոծեցին իրանեան ռազմական թիրախներ, բան մը, որ անորոշութիւն մը ստեղծեց ամերիկեան վարչակազմին մօտ: Վերջին անգամ իսրայելեան օդուժը Իրաքը ռմբակոծեց, երբ 1981-ին Սատտամ Հիւսէյն կը պատրաստուէր հիւլէական ծրագիրի մը, եւ իսրայէլեան կառավարութիւնը ամերիկեան հետախուզական կազմակերպութեան հետ ռմբակոծելով Իրաքը` վերջ դրաւ այդ ծրագիրին: Մինչ Ուաշինկթըն կանաչ լոյս տուած է Իսրայէլին`...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Աշխարհն ու մարդկութիւնը փոթորկող, եռեւեփող իրադարձութիւններ օր աւուր ա՛յնքան արագ եւ գլխապտոյտ պատճառող թափով կը զարգանան քիչ մը ամէն տեղ, որ մարդս, կամայ թէ ակամայ, կը ներգրաւուի ստեղծուած խայտաբղէտ յորձանուտներու մէջ եւ շատ առիթ չ՛ունենար գլուխը վեր բարձրացնելու զինք կլանող առօրեայէն: Քաղաքական-ռազմական աշխարհը, առեւտրական պատերազմներն ու անոնց «ձագուկները» ամէն օր իրենց բազմերանգ նորութիւններով կ՛ողողեն մարդոց ուշքն ու միտքը:...

Վերջին մայրաքաղաքի Սասունցի Դաւիթը (գործ` Երուանդ Քոչարի) Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ուշադրութիւն գրաւելու, մրցակցութեան, տպաւորելու եւ մարդորսութեան համար սովորական են ցուցադրական-տպաւորիչ (շոու-show) նախաձեռնութիւնները, որոնք տուրք կու տան անմիջականի, վնասակար չեն, բայց ապագայակե՞րտ են, ի՞նչ ձեւով կը նպաստեն մեր ժողովուրդի հիմնահարցերու լուծման, Հայաստան եւ սփիւռք(ներ): Վնասակար չեն, բայց օգտակա՞ր են: Նորութիւն չէ` ինչ որ պիտի ըսեմ, շատեր գիտեն, բայց չենք խօսիր` մեր անզօրութիւնը...

Այս դիւցազնավէպին ամբողջ պատմութիւնը քանի մը տողով անկարելի է տալ... «Էտուալ Բելժ»-ի ականատես թղթակից եւ «Ժիրոնտ» նաւու բժիշկ «ՀՅ Դաշնակցութեան պատմութիւն» ՄԻՔԱՅԷԼ ՎԱՐԱՆԴԵԱՆ Ի սկզբանէ յայտնենք, որ խօսքը ուղղուած է հայ պատմաբանի(ներու) եւ հայ զբօսաշրջիկի(ներու), որոնք գոյութիւն ունեցած են հայ կեանքի բոլոր ժամանակներուն եւ փուլերուն: Արդ, կրնայ ըսուիլ, թէ այս պարագային ինչո՛ւ ընդհանրացնել նման երեւոյթ, երբ յականէ-անուանէ յստակ է այդ...

նՊատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Ընթերցողներու Հանդիպում` Ամերիկահայ Գրող, Կրթական Մշակ Եւ Մտաւորական Գէորգ Պետիկեանի Հետ Երեքշաբթի, 6 օգոստոս 2019-ի կէսօրէ առաջ ժամը 11:00-ին, Հայաստանի Ազգային գրադարանի սրահին մէջ, ներկայութեամբ մեծ թիւով գրականագէտներու, գրողներու, բանասէրներու, մտաւորականներու եւ մշակութասէրներու, տեղի ունեցաւ «Ընթերցողների հանդիպում` ամերիկահայ գրող, կրթական մշակ եւ մտաւորական Գէորգ Պետիկեանի հետ» խորագիրով մշակութային գեղեցիկ ցերեկոյթ մը: Պէտք է յիշենք, որ վերջերս նաեւ...

Հայրիկ Պատասխանատու Հակապետական Խլրտումներու Եւ Երուսաղէմ Աքսորի Կայսերական Հրաման ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Պոլիս. Գում Գափուի ոստիկանատունը Կարնոյ առաջնորդանիստ Սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ եւ շուրջը պատահած ընդհարումը` 1890 յունիսին, հայերու եւ թուրք ոստիկաններու միջեւ, եւ հայերու կոտորածը, խոր արձագանգ գտաւ եւ ժողովուրդի համախմբման առիթ հանդիսացաւ: Կարնոյ հայութիւնը թրքական ահ ու սարսափի մթնոլորտին մէջ կ՛ապրէր եւ նոր ջարդ մը հաւանական կը նկատուէր: Թրքական...

«Գարակէօզեան» ամառնային դպրոցի հիմնական նպատակը կը կայանայ խաղի եւ հաճելի դասապահերու ընդմէջէն ջամբել նաեւ ազգային բարոյական արժէքներ: Արդ,  երկուշաբթի, 5 օգոստոս 2019-ը յիշատակելի օր մը եղաւ «Գարակէօզեան» ամառնային դպրոցի նախակրթարանի վերի կարգերու` երրորդ, չորրորդ, հինգերորդ եւ վեցերորդ դասարաններու աշակերտներուն համար: Այդ օր անոնք, «Կեանքի հմտութիւններ» դասապահէն մեկնած,  իրենց  իսկ առաջարկով, այցելեցին մեր գաղութի Ազգային ծերանոցն ու կուրանոցը եւ ծանօթացան հայ...

Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցի Համահայկական հռչակագիրի հիմնաւորումներուն վերջին կէտը հետեւեալ ձեւով կը բանաձեւուէր. «Արժեւորելով 1915 թուականին միջազգային հանրութեան կողմից Անտանտի պետութիւնների մայիսի 24-ի համատեղ հռչակագրով հայ ժողովրդի դէմ իրականացուած ծանրագոյն յանցագործութիւնը պատմութեան մէջ առաջին անգամ որպէս «մարդկութեան եւ քաղաքակրթութեան դէմ իրականացուած յանցագործութիւն» որակումը եւ օսմանեան իշխանութիւններին պատասխանատուութեան կանչելու հանգամանքի շեշտադրումը, ինչպէս նաեւ 1920 թուականի օգոստոսի 10-ի Սեւրի հաշտութեան պայմանագրի եւ...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Ի վերջոյ, Սեւրի դաշնագիրը հայկական հարցի լուծումն էր, որ իրականացուց Արեւմուտքը: Ատիկա ոչ միայն սիրոյ, յարգանքի եւ հայոց մշակոյթին նկատմամբ գիտակցութիւն էր, այլ նաեւ կը բխէր իրենց շահերէն: Ի դէմս Հայաստանի, Արեւմուտքը կը տեսնէր Մերձաւոր Արեւելքի մէջ խոշոր քրիստոնեայ Հայաստան-պետութիւն մը: Եթէ ստեղծուէր, այսօր տարբեր Մերձաւոր Արեւելք կ՛ունենայինք: ՌՈՒԲԷՆ ՍԱՖՐԱՍՏԵԱՆ (Թուրքագէտ, արեւելագէտ, պատմաբան ակադեմիկոս) Livenews.am (2-8-2019) Լոյսի` մշակոյթի...

Արդէն քառասուն թերթիկներ պատռուեցան օրացոյցէն, անցան քառասուն օրեր, որոնց ընթացքին շատեր եկան քու առյաւէտ հեռացումիդ համար ցաւակցութիւն յայտնելու, բաժնեկցելու մեր սուգը եւ հոգիիդ լուսաւորութիւն հայցելու, բոլորին սիրելի Ստեփան (Չիֆ): Արդէն քառասուն օրեր առաջ մեզմէ, քու սիրելիներէդ եւ հարազատներէն բաժնուեցար վերջնականապէս` երթալու անդենական: Գուրգուրոտ եւ հոգատար էիր մեզի հանդէպ, միշտ հետամուտ ամէնէն լաւն ու կատարեալը տալու, մեզ դէպի ուսում ուղղելու, կրթելու...

Հայկական արտադրութեան պահածոները առաւել քան 10 օրէ ի վեր վաճառքի համար ներկայացուած են Շիքակօ քաղաքի ցանցային մեծ ընկերութիւններէն մէկուն` «Ֆրեշ ֆարմզ»-ի մէջ: Առաջին օրերու շրջանառութիւնը ցոյց տուած է, որ արտադրանքին նկատմամբ հետաքրքրութիւն կայ: Այս մասին, ըստ «Արմենփրես»-ի, պատմած է Շիքակոյի մէջ «Պիզնես Արմինիա»-ի պաշտօնական ներկայացուցիչ, Հայաստանի պատուաւոր հիւպատոսի խորհրդական Պարոյր Սարգսեանը, որ մեծապէս նպաստած է այդ աշխատանքի կազմակերպման: «Բացի մշակութային...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Արձանագրենք միջազգային բեմին վրայ վերջերս արձանագրուած քանի մը կէտ` տեսնելու համար, թէ անոնք ինչպէ՛ս եւ ո՛ւր կը միանան իրարու, որպէսզի նաեւ զգանք, թէ ինչպիսի՛ իրական եւ շինծու «դամոկլեան սուր»-եր կը կախուին մեր գլուխներուն վերեւ, եւ այդ սուրերը ինչպիսի շահագործումի, չարաշահութեա՛ն առիթ կու տան կախողներուն: Ա.- Միացեալ Նահանգներու նախագահը որոշեց պաշտօնապէս խզել նախկին Խորհրդային Միութեան հետ 1987-ին ստորագրուած` միջին...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Պատկեր առաջին Տարիներ առաջ ընկերական հաւաքի մը կը խօսէի ընկերվարութեան մասին եւ բաղդատական վերլուծումներով կը փորձէի բացատրել ՀՅԴ-ի ընկերվարութիւնը: Կ՛ըսէի, թէ տնտեսական ու դասակարգային պայքարի գաղափարախօսութեան հիմքի վրայ հաստատուած խորհրդային օրինակը (մոտել) փաստեց, թէ հոն, ուր հաւասարութիւն կայ, ազատութիւն չկայ, եւ միեւնոյն տրամաբանութեամբ ալ, հոն, ուր ազատութիւն կայ, հաւասարութիւն չկայ, չի կրնար ըլլալ: Կը բացատրէի, որ մեր ընկերվարութիւնը...

ՄԱԿԱՐ Կեդրոնականցի Արմենակին եւ Էլպիսին հանդիպեցանք Ատլանտեանի ափի հանգստավայր մը, ուր մարդիկ կու գան ոչ թէ լողալու եւ թխանալու, այլ` քիչ մը մերկանալու եւ արեւուն տակ փռելու իրենց թօշնած մաշկը: Սրճարանի մը մայթին, սեղանի մը շուրջ զրուցեցինք` սառնորակ գարեջուր վայելելով: Քիչ խօսող Էլպիս ըսաւ. - Ո՞վ կրնայ ըսել` այս զուարճացող եւ անհոգ ամբոխը դիտելով, որ երկրին մէջ գործազրկութիւն կայ, աներդիքներ...

ՆՈՒՊԱՐ ՏԵՄԻՐՃԵԱՆ Տիանա Աղաբէկ Աբգարեան, ծնած է 12 հոկտեմբեր 1859-ին, Ռանկուն, Բրիտանական Պուրմա: Փոքր տարիքին իր ընտանիքին հետ հաստատուած է Կալկաթա, ուր հայկական աշխուժ գաղութ մը գոյութիւն ունեցած է: Ծնողքը եղած են պարսկահայ, հայրը` Նոր Ջուղա քաղաքէն, իսկ մայրը` Շիրազէն: Ան եղած է ընտանիքին 7 զաւակներէն ամէնէն փոքրը: Տիանա Աբգար իր նախնական ուսումը ստացած է Կալկաթայի Ս. Սանդուխտեան վարժարանի աղջկանց...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Օսմանեան կայսրութիւնը Ա. Համաշխարհային պատերազմի մէջ մտաւ իբրեւ Գերմանիոյ կողմնակից` ընդդէմ Ֆրանսայի, Միացեալ Թագաւորութեան, Ռուսիոյ, Միացեալ Նահանգներու եւ քանի մը այլ երկիրներու: 2,6 միլիոն օսմանցի զինուորներէն 250 հազարը գերեվարուեցան Դաշնակից տէրութիւններու կողմէ` իբրեւ ռազմագերիներ: Գերութեան մէջ տասնեակ հազարաւորները անոնցմէ մահացան հիւանդութիւններու, սովի եւ կլիմայական ծանր պայմաններու պատճառով: Օսմանցի զինուորներուն մեծ մասը թուրքեր...

ԿԱՐԻՆԷ ԲԱԽՇԻԵԱՆ ՀՅԴ երիտասարդական միութիւններ են գործում Արցախում, Հայաստանում եւ արտասահմանեան մի շարք երկրներում, մասնաւորապէս` Լիբանանում, Ֆրանսայում, Միացեալ Նահանգներում, Արժանթինում, Քանատայում, Կիպրոսում, Յունաստանում եւ այլուր: Այդ բոլոր երկրների երիտասարդական միութիւնների փոխհամագործակցութեամբ կազմակերպւում են բազմապիսի բարեգործական, ազգանպաստ միջոցառումներ, որոնք միայն մի նպատակ են հետապնդում. երիտասարդ սերունդներին աւելի մօտեցնել հայոց պատմութեանը, ծանօթացնել Դաշնակցութեան հետ եւ այնպէս անել, որ վաղուայ երիտասարդութիւնն աւելի ազգանուէր...

Վերջին շաբաթներուն, հակառակ ամառնային արձակուրդին եւ շոգին, Արցախի հիմնահարցի առնչութեամբ բեղուն աշխատանք կը տարուի: Թէ՛ հայկական եւ թէ՛ ազրպէյճանական կողմերը գործի լծուած են, իսկ սահմանամերձ շրջաններուն մէջ Պաքու կը շարունակէ հետեւողական ձեւով չյարգել զինադադարը` հետզհետէ դժուարացնելով ԵԱՀԿ-ի Մինսքի համանախագահներու պարտականութիւնը` շրջանին մէջ խաղաղութիւն պարտադրելու: Քաղաքական բեմահարթակի վրայ, դեռ քանի մը շաբաթ առաջ Ֆրանսայի իշխանութիւնները ազերիներու կիրարկած «ձկնկիթեան քաղաքականութեան» ուռկանին մէջ...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Հռոմէական կայսրութիւնը իր շուրջ 1229 տարիներու պատմութեան ընթացքին (Ք.Ա. 753-էն Ք.Ե. 476) երեք անգամ յատկանշական, ջախջախիչ, նուաստացուցիչ պարտութիւն կրած է. առաջինը` Ք.Ա. 216-ին Կարթագէնի Հանիպալէն, Քաննիի ճակատամարտին, երկրորդը` Ք.Ա. 53-ին Խառանի ճակատամարտին, Սուրէն զօրավարին գլխաւորութեամբ հայ-պարթեւ բանակին կողմէ, իսկ երրորդը`  Ք.Ե. 62-ին Հռանդեայի (Եռանդ, Արածանիի հովիտ) ճակատամարտին` Տրդատ Ա.-ի կողմէ: Ահա ստորեւ այս քիչ պատմուած Արշակունեաց առաջին թագաւորին...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Ռիկա, 1942. Վայրա` 5 տարեկան, ան շուտով գաղթական պիտի ըլլայ Գաղթականութեան դառնութիւնները ճաշակած հայ ազգը ամէնէն լաւ գիտցողներէն է այն տառապանքը, որ կը դիմագրաւէ անհատը` այդ փորձանքին մէջ հասակ առնելով, եւ անշուշտ կ՛ուրախանայ, երբ մանաւանդ երեխային ծնողը վառ կը պահէ անոր մէջ ազգային պատկանելիութիւնը եւ գաղթականը, յաղթահարելով բոլոր դժուարութիւններն ու բարդոյթները,  կեանքի մէջ կը յաջողի, կը վերադառնայ...