Անդրադարձ

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Անցնող ամիս, Համազգայինի Լիբանանի ընտանիքը իր «Բարսեղ Կանաչեան», «Թորոս Ռոսլին», եւ «Գայեանէ» գեղարուեստի դպրոցներու տարեփակի հանդիսութիւններով եւ ելոյթներով,  ինչպէս նաեւ «Կարկաչ» եւ «Գուսան» երգչախումբերու ձեռնարկներով, «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբի ներկայացումով եւ վերջապէս «Քնար» պարախումբի բացառիկ կատարումով մշակութային համակող մթնոլորտ մը ստեղծեց գաղութին մէջ: Մօտաւորապէս 1000-ի հասնող մանուկ, պատանի եւ երիտասարդ սերունդներու տղաք ու աղջիկներ, հայ մշակոյթի շունչով համախմբուելու երեւոյթը...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ «Ազատամարտ» ակումբի եւ «Ղազար Չարըք» ազգային վարժարանի (հետագային` Չաթալպաշեան) անմիջական շրջակայքին մէջ յաճախ կը հանդիպէինք իրեն: Անունը չէինք գիտեր: Պարզապէս` «Կամաւոր»-ը: Այդպէս ճանչցած էինք զինք: Շատ յաճախ, գինով վիճակի մէջ, փողոցի մը անկիւնը պառկած կ՛ըլլար եւ թաղին փոքրերս իրեն մօտենալով, բարձրաձայն «կամաւո՛ր» պոռալով` կ՛արթնցնէինք զինք ու կը փախչէինք: Նոյնիսկ «կամաւոր» բառին իմաստէն անտեղեակ էինք այդ տարիքին, եւ իրմէ...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Ուշադրութեամբ կարդացէք երեք-չորս վանկէ բաղկացեալ այս երկու բառերը` խրտուիլակ եւ խարտաւիլակ: Գրեթէ նմանաձայն են անոնք: Միայն երկու գիրի տարբերութիւն կայ անոնց միջեւ, սակայն իբրեւ իմաստ` անոնք որքա՜ն հեռու են իրարմէ... Խրտուիլակին կը հանդիպինք բերքառատ դաշտերուն կամ պտղաշատ այգիներուն ու պարտէզներուն մէջ: Այդ դաշտերուն տէրերն ու պահապանները խաչաձեւ ձողի մը վրայ մաշած շապիկ մը կամ բաճկոն մը կ՛անցընեն, ձողին...

ԽԱՉԻԿ ԽԱՉԵՐԵԱՆ Հայաստանի Գ. վերանկախացումէն ետք, երկրի քաղաքականութեամբ զբաղիլը իսկապէս հեշտ գործ չէ եղած: Խորհրդային «նոմենքլաթուրան» եւ քաղաքամտածողութիւնը ահաւոր դժուար դարձուցած են անկեղծ նպատակներով տոգորուած քաղաքական որեւէ ուժի մը գործունէութիւնը, որով եւ հաւաքական նպատակներու իրագործման մտմտուքով տարուելէ առաջ, ստիպած անոր` սեփական գլուխը պահելու հրամայականով զբաղիլ: Արդիւնքը եղած է ա՛յն, որ մարդը, մարդկայնութիւնը, միշտ տարածք զիջած է քաղաքական գործունէութեան մէջ: Մերժուելու,...

«ԱՍՊԱՐԷԶ» Արդէն իսկ տարին լրացաւ «Ասպարէզ»-ի խմբագիր Քրիստափոր (Սենօ) Բագրատունիի մահուան: Կիրակի, 9 յուլիսին, Մոնթեպելլոյի Սուրբ Խաչ եկեղեցւոյ մէջ, Սենոյի մահուան տարելիցին առիթով հոգեհանգիստ պիտի մատուցուի:  Թղթատելով Սենոյի խմբագրած տարիներուն «Ասպարէզ»-ի հաւաքածոն` ձեր ուշադրութեան յանձնել որոշեցինք Խանասորի արշաւանքի տարեդարձին առիթով իր գրած խմբագրականը (28 յուլիս 1972): Այստեղ մեզ գրաւեց Սենոյի իւրայատուկ մեկնաբանութիւնը` գլխաւորաբար պատժիչ-վրէժխնդրական նկատառումով կազմակերպուած այս պատմական գործողութեան: Խմբագիր...

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ ՀՅ Դաշնակցութեան համար կարգապահութիւնը հիմնական յատկութիւն է: Իւրաքանչիւր դաշնակցական մարմին եւ շարքային անդամ յատուկ գուրգուրանք եւ բծախնդրութիւն կը ցուցաբերէ կարգապահութեան պահպանման եւ գործադրութեան հարցին մէջ: Այս կազմակերպական իրականութեան ի տես` Դաշնակցութեան էութենէն եւ գործէն անտեղեակ մարդիկ փութկոտութեամբ Դաշնակցութիւնը կը պատկերացնեն իբրեւ բռնատիրական կազմակերպութիւն, իսկ դաշնակցականները` իբրեւ հլու կամակատարներ: Անտեղեակութեան, չըսելու համար` տգիտութեան,  արդիւնք են նման եզրակացութիւններ: Կարծիքներու ազատ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Տարիներ առաջ, Փարիզ, այժմ դադրած «ՅԱՌԱՋ» թերթի խմբագրատունն էի: Սփիւռքի հայ թերթի խմբագրատունը «հայաշխարհի աստղադիտարան»-ն է, եթէ չէ վերածուած ծանուցումի եւ ընթացիկ քարոզչութեան թուղթի. հաճոյակատարութեան լուսանկարային «կազեթ»-ի կամ «ղազեթա»-ի: Արփիկ Միսաքեան զրոյցի մը ընթացքին գզրոցէն հանեց ֆրանսերէն նամակ մը, կարդաց. «Հայրս մեռաւ, բայց ՅԱՌԱՋ-ը պիտի չդադրեցնեմ, թէեւ հայերէն չեմ կարդար»: Ինչե՜ր կ՛ըսէին այդ քանի մը բառերը: Կը վերյիշեմ`...

Այս տարի, Շուշիի ազատագրման 25-ամեակի առիթով, հրատարակուած է «Իմ Շուշի» խորագրեալ լուսանկարներու բացառիկ պատկերագիրքը, որուն շնորհահանդէսները կատարուած են մայիսին Երեւանի եւ Շուշիի մէջ, իսկ 28 յունիսին ներկայացուեցաւ նաեւ լիբանանահայութեան` կազմակերպութեամբ «Թէքէեան» մշակութային միութեան Լիբանանի տեղական վարչութեան, գործակցութեամբ Լիբանանի մէջ Հայաստանի դեսպանատան: : Պատկերագիրքին մէջ ներկայացուած են վաւերագրական եւ գեղարուեստական աշխատանքներ, որոնք լուսանկարչական արուեստին միջոցով կը պատմեն Շուշիի պատմութիւնը` 1992 թուականէն...

ԵՐՈՒԱՆԴ ՏԷՐ ԽԱՉԱՏՈՒՐԵԱՆ Սփիւռքահայ լինելը ողբերգութիւն է եւ ճակատագիր է: Ողբերգութիւն է ե՛ւ նրանց համար, որոնք օտար միջավայրում, օտար իրականութեան մէջ ամէն գնով ջանում են պահպանել (եւ պահպանում են) իրենց հայկական կերպարն ու նկարագիրը, ներաշխարհն ու հոգեբանութիւնը, ե՛ւ նրանց համար, ովքեր դիւրութեամբ հեռանում են հայութիւնից ու հայկականութիւնից եւ ձուլւում են օտար գրաւիչ, բարեկեցիկ ու անհոգ կեանքին: Հայութեան փրկուած խլեակները ցրուեցին...

Լոյս տեսած է Սիւնիքի մարզի պատմական յուշարձաններու քարտէս-ուղեցոյցը, որ զբօսաշրջիկներուն կարելիութիւնը կու տայ իրազեկուելու եւ ծանօթանալու Սիւնիքի պատմական յուշարձաններուն: Ըստ «Հոգիի պարտք» հասարակական կազմակերպութեան նախագահ Շողինէ Յովհաննիսեանի, 2012-ին տպագրուած էր Լոռիի եւ Տաւուշի մարզերու, իսկ 2015-ին Գեղարքունիքի եւ Կոտայքի մարզերու պատմական յուշարձաններու քարտէս-ուղեցոյցները: «Անոնց շրջանառութեան դրական արձագանգը յառաջ բերին այլ մարզերու նմանատիպ քարտէս-ուղեցոյցներ պատրաստելու եւ տպագրելու նպատակ: Եւ Հայաստանի Հանրապետութեան...

ՍԱՐԳԻՍ ՏԱՂՏԷՎԻՐԵԱՆ Բնութեան մէջ, երբ առուակէ մը աճապարանօք կ՛ուզես օգտուիլ, նախ հայեացքդ մէյ մը հոսանքն ի վեր նետէ տեսնելու համար, թէ ան ուրկէ՞ կը հասնի մօտդ` հանքագործարանի մը թունաւոր թափօններու խողովակէ՞ն, անասուններու սպանդանոցի մը աղտոտութիւններու կոյուղիէ՞ն, թէ՞ բարձրադիր լեռներու ձիւնին ու անձրեւին գոյացուցած զուլալ ու կենսատու աղբիւրներէն: Նոյնպէս ալ, Հայաստանի «Առաւօտ» թերթի 28 յունիս 2017-ի թիւին մէջ, գլխաւոր խմբագիր Արամ...

ԱՐՏԱՇԷՍ ՇԱՀԲԱԶԵԱՆ Առաջին հանրապետութեան ստեղծման 100-ամեակի կապակցութեամբ ստեղծուած պետական յանձնաժողովը կազմում է 2018 թուականին իրականացուելիք միջոցառումների ծրագիրը: Ողջունելի է, որ յանձանժողովն ստեղծուել է յոբելենական տարուանից գրեթէ մէկ տարի առաջ եւ դատելով Երեւանի քաղաքապետարանի համապատասխան որոշումներից` արդէն իսկ ինչ-ինչ նախաձեռնութիւններ հաստատւում եւ նոյնիսկ գործադրման ընթացք են ստանում: Այդ նախաձեռնութիւնների հարցում քաղաքապետարանի եւ պետական յանձնաժողովի գործունէութիւնը որքանո՞վ է փոխկապակցուած, այս դէպքում էական...

ՍԵԴԱ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ-ԽՏԸՇԵԱՆ Հայաստանի պատկերասփիւռի պետական Հ1 կայանէն ամէն երկուշաբթի հերթականօրէն կը հեռարձակուի պատմաբանասիրական հաղորդումներու յայտագիր մը, որ կը վարէ պատմաբան Վարդան Օնանեան: Յայտագիրը կ՛ընդգրկէ պատմական նշանակալից դէպքերու եւ ազգային հերոսներու մասին ուսումնասիրութիւններ եւ վերլուծութիւններ: Պատմական անցուդարձերը` ճշմարտութիւնը բացայայտելու եւ արդարութիւնը վերականգնելու ազնիւ նպատակներով, տասնամեակներով խորհրդային բռնապետութեան կողմէ հայոց պատմութեան, յատկապէս վերջին հարիւրամեակին տրուած մեկնաբանութիւններուն նոր ու ճշգրիտ արժեւորումը կատարելով: Յայտագիրներէն...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ Նելսոն Փալոյեանը ծնած է Սանթիակօ, Չիլի: Ան երկրաչափ է եւ մասնագիտացած` համակարգիչներու մէջ: Ան Ցեղասպանութենէ ճողոպրած երրորդ սերունդի հայ է: Կը խօսի եւ կը կարդայ հայերէն եւ ստացած է հայեցի դաստիարակութիւն` իր հայ ծնողքէն: Նելսոն իր մասնագիտութեան կողքին նաեւ հետեւած է երաժշտութեան եւ այսօր իր կարեւոր բաժինը կը բերէ Սանթիակոյի հայկական մշակութային կեանքին մէջ: Կազմած է երգչախումբ...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Յստակացնենք սկիզբէն՝ մեր ըսելիքները կ’առնչուին վարքագծային ու քաղաքական կեցուածքներու եւ ոչ թէ զգացական դրսեւորումներու։ Օրինակի համար, անիմաստ բան է ըսելը, որ այսինչ ժողովուրդը շատ ռազմապաշտ է, կամ խաղաղապաշտ։ Այդպիսի բան չկայ։ Բայց կա՛ն ռազմապաշտ, կամ խաղաղամէտ քաղաքականութիւն վարող, այդպիսի վարքագիծ ունեցող պետութիւններ, քաղաքական միաւորներ։ Օրինակի համար, նացի Գերմանիան ռազմապաշտ էր. սակայն չկարծենք որ իր ոխերիմ թշնամի Մեծն Բրիտանիան...

ՊԵՏՐՈՍ ՔՀՆՅ. ՇԻԹԻԼԵԱՆ Այն, ինչ որ տեղի ունեցաւ անցեալ տարի ապրիլ ամսուն, իր մէջ շատ կարեւոր ու պատմական խորհուրդ մը ունի: Անիկա կարճ պատերազմ մը չէր միայն: Անիկա եղելութիւն մըն էր, որ խորունկ քննարկման պարագային կը բանայ շատ կարեւոր գաղտնիք մը: Արդարացիօրէն կ’ըսենք` «Ապրի՛ն մեր տղաքը: Անոնք կեցուցին աւելի միջոցներ ունեցող թշնամու անակնկալ յարձակումը»: Բոլորս ալ կը հասկնանք, որ Ազրպէյճան...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Անցեալ ուրբաթ ներկայ գտնուեցայ Համազգայինի «Բարսեղ Կանաչեան» երաժշտանոցի տարեվերջի հանդէսին: Անձնապէս մեծ երախտիքով կ՛երթամ, որովհետեւ համոզուած եմ, որ «Լեւոն Շանթ» կեդրոնի ինքնուրոյն առաքելութեան առանցքը կը կազմէ «Բարսեղ Կանաչեան» երաժշտանոցը: Համազգային «Սիմոն Վրացեան» մասնաճիւղի յարկին տակ սկսած, ապա նախկին Ռուբինեան վարժարան փոխադրուած, ապա «Լեւոն Շանթ» կեդրոն հաստատուած «Բարսեղ Կանաչեան» երաժշտանոցը իր իրերայաջորդ մարմիններով եւ անձնակազմով շնորհակալ գործ ունեցած է...

Սուրիահայութեան հիմնահարցերուն նուիրուած գիտաժողովները ողջունելի են, որովհետեւ անոնք տագնապը կիսելու, սփիւռքի թէ  Սուրիոյ բարգաւաճման գործընթացին մէջ սուրիահայութեան ներդրումը վեր առնելու, համայնքին պատմութիւնը լուսարձակի տակ բերելու ու անոր դժուարութիւններուն յաղթահարման համահայկական տարողութիւն տալու կոչուած լուրջ քայլեր են: Քայլեր, որոնք մասնագիտական մօտեցումով Սուրիոյ հայ համայնքի զօրակցութեան ու մեր ինքնութեան պահպանման ուղիները կրնան յստակացնել: Ու երբ նման գիտաժողովներ կը կազմակերպուին հայրենիքի մէջ, կրկնակի...

Միացեալ Նահանգներու արեւելեան շրջանի ՀՄԸՄ-ի 27-րդ Նաւասարդեան խաղերուն առիթով անգամ մը եւս բեմի վրայ է Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միութիւնը: Օրինակելի միութիւն մըն է ՀՄԸՄ-ը: Անսասան ու անդեդեւ` տորմիղ հրաթեւ մըն է այս միութիւնը,  տիպար ու գործօն կազմակերպութիւն մը, որ կը թակէ իր հիմնադրութեան հարիւրամեակը: Այս առիթով, անգամ մը եւս աշխատանքի եւ գործունէութեան հրամայականը սեղանի վրայ է` իբրեւ անմիջականօրէն քննարկուելիք օրակարգ:...

ԷԴԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍԵԱՆ Շարլ Ազնաւուրն անվիճելի մեծութիւն է, աշխարհահռչակ հայ, որի խօսքը գետնին գցել, չյարգել, չլսելու տալ չի լինի: Միւս կողմից էլ` մենք այնպիսի ժողովուրդ ենք, որ պաշտում ենք մեր մեծերին: Ահաւասիկ, մենք Գարեգին Նժդեհի, Յովհաննէս Թումանեանի, Չարենցի, Արամ Խաչատրեանի, Վահրամ Փափազեանի, Մեսրոպ Մաշտոցի, Խորենացու յետնորդն ու ժառանգորդն ենք: Բայց, ցաւօք, մեր կոչումն ու առաքելութիւնը հէնց ժառանգորդ լինելով էլ վերջանում է:...