Անդրադարձ

Թարգմանեց՝ ՎԱՐԴԱՆ ՄԱԹԷՈՍԵԱՆ Հայագիտութիւնը եւ ընդհանրապէս հայութիւնը՝ աշխարհի քիչ մը ամէն կողմ, գլխաւորաբար կեդրոնացած են Մեծ Եղեռնի եւ յաջորդող տարիներու քաղաքական դէպքերուն վրայ: Սակայն, նախաեղեռնեան շրջանի Օսմանեան կայսրութեան հայոց կեանքը գրեթէ չէ պեղուած: Եթէ կորսուած անցեալ մը պիտի ողբանք, արդեօք պէտք չէ՞ ծանօթ ըլլանք կորսուածին: 2011ին հիմնուած «Յուշամատեան» ծրագիրը ուղղուած է իմացութեան ու յիշողութեան այս հսկայ բացը գոցելու: «Յուշամատեան»ի ու...

  ՀՐԱՅՐ ԱՒԵՏԵԱՆ Այս տարի Ճեմարանի հիմնադրութեան 70ամեակն է: Իբրեւ առաջին շրջանաւարտներէն մէկը, ինձմէ խնդրուեցաւ, որ այս մասին քանի մը տող գրեմ: Շատեր արդէն գրած են իրենց սահուն գրիչներով: Ուստի, իմ կարգիս որոշեցի գրել դրուագի մը մասին, որ մեծ անդրադարձ ունեցած էր կեանքիս վրայ: 1948ի դպրոցական վերամուտ էր: Ճեմարանը արդէն իր հիմնադրութենէն ի վեր տարի մը բոլորած էր եւ կը...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Մեր խօսքը կը վերաբերի Հայաստան-սփիւռք վերջին խորհրդաժողովին ու այդ առթիւ ստեղծուած կարգ մը երեւոյթներու: Սկզբունքով նման համախմբումներ միայն դրական լիցքեր կրնան ստեղծել, կամ` պէ՛տք է ստեղծեն: Երբ նոյն ազգին պատկանող տարաբնոյթ հոսանքներու, մտածողութիւններու եւ ասպարէզներու մարդիկ քով-քովի կու գան` հասարակաց օրակարգերով: Երբ առաջադրուածը համախմբում, կամ միասնութիւն ստեղծել է, առնուած գործնական քայլերը եւս պէտք է յենին նոյն այդ տրամաբանութեան...

ՑՈՂԻԿ ԱՇԸԳԵԱՆ «Հայաստան երթալ կ՛ուզեմ , Արարատ տեսնել կ՛ուզեմ, Արարատի լանջերուն, Բանակում ընել կ՛ուզեմ»: Արարատի լանջերուն չէր մեր բանակումը, այլ` Արագածի: Բիւրականի բանակավայրին մէջ ԼԵՄ-ը իր առաջին բանակումը ունեցաւ Հայաստանի մէջ: ՀԵՄ-էն խումբով մը միացանք անոնց: Նախքան բանակումը, երբ կը խօսէի ԼԵՄ-ական ընկերներուս հետ, կը զգայի անոնց խանդավառութիւնը եւ պահ մը կը վերյիշէի, որ պատանեկան տարիներուս Սուրիոյ մէջ մեր բանակումներուն...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Հայաստան-սփիւռք 6-րդ խորհրդաժողովի գլխաւոր երեւոյթներէն մէկը Կարօ Փայլանի ներկայութիւնն էր: Անկախ անոր հանգամանքէն, անոր ներկայութիւնը զանազան առիթներով ոգեւորութիւն եւ ուրախ մթնոլորտ մը ստեղծեց: Բոլորս ալ քաջ գիտենք անոր խիզախ եւ անկաշկանդ վերաբերմունքը: Բոլորս ալ յուզուած ենք թրքական խորհրդարանին մէջ անոր հետ տեղի ունեցած վերաբերմունքէն: Սակայն խորհրդաժողովի ընթացքին, այս ոգեւորութեան եւ ուրախ մթնոլորտին կողքին, կային նաեւ ըսողներ, որ ի...

Օտարերկրացի դէմքերու Արցախ այցելութիւններէն  մինչ այժմ ամէնէն հզօր հարուածը Պաքուին` Թուրքիոյ քաղաքացի մտաւորականներու ներկայութիւնն էր Ստեփանակերտ: Հայաստանի Հանրապետութեան տարածքով Արցախ այցելած գրող Սայիթ Չեթինօղլուի, քաղաքական գործիչ Ուֆուք Ուրասի, լրագրողներ Ալի Պայրամօղլուի եւ Էրոլ Քաթըրճըօղլուի քայլը «դաւաճանութիւն է ո՛չ միայն եղբայրական Ազրպէյճանի, այլեւ Թուրքիոյ նկատմամբ»: Նման յայտարարութիւն կատարած է Ազրպէյճանի խորհրդարանի պատգամաւոր Այտըն Հուսէյնով: Հուսէյնով ցանկութիւն յայտնած է, որ թուրք մտաւորականները...

Հայոց Ցեղասպանութեան 100-րդ Տարելիցի Միջոցառումները Համակարգող Քանատայի Յանձնախմբի Նախագահ Մհեր Գարագաշեանի (Քանատա) Ելոյթը Հայաստան-Սփիւռք Համահայկական 6-րդ Համաժողովի Ժամանակ Սփիւռքի գոյառման հետ սկիզբ առած է նաեւ անոր հայեցի դիմագծի պահպանման խնդիրը: Այլասերող ու կլանող միջավայրերու մէջ՝ հայապահպանումի ճիգը այսօր ալ կը մնայ սփիւռքահայութեան գոյութենական մեծագոյն տագնապը:Այս տագնապի լուծման հիմնական բանալիներէն մին, եթէ ոչ՝ ամենահիմնականը՝ դեռեւս կը նկատուի հայ դպրոցը: Այս իմաստով,...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Յոգնակի: Բացի բացման եւ փակման պաշտօնական ելոյթներէն` տարբեր սրահներու մէջ խօսուեցան Հայաստանը եւ սփիւռքը հետաքրքրող բազմատեսակ հարցեր` տնտեսութիւն (պիզնես), բանակ, հայապահպանում: Ինչպէս ոմանք կ’ընէին, մէկ սրահէ միւսը չերթեւեկեցի, երեք օր շարունակ մնացի «հայապահպանում» ընդհանուր բնութագրումին տակ հարցեր քննող սրահին մէջ: Նախ պիտի ուզէի արտայայտուիլ «հայապահպանում» եզրին մասին: Ան իմաստ ունէր հայրենահանուած առաջին եւ երկրորդ սերունդին համար: Անոնք անմիջական...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ Հայաստան-սփիւռք վեցերորդ համաժողովի աշխատանքները աւարտելէ ետք ուզեցի դարձեալ այցելել Հայաստանի պատմական որոշ վայրեր: Տեսած էի Գառնին, Գեղարդը եւ Խոր Վիրապը, բայց բնականաբար արժէր նորէն տեսնել զանոնք: Վերջապէս, չէ՞ որ իմն է, մերն է, Հայաստանն է: Եւ նորէն այցելելն ու տեսնելը կ՛աւելցնէ ջերմութիւնը եւ հպարտութիւնը հայուն` իր քաղաքակրթութեան նկատմամբ, ինչ որ անհրաժեշտ գրաւական է ապրելու եւ երբեք` ձանձրացուցիչ:...

Սփիւռքահայ Երեք Յարանուանութեանց, Երեք Կուսակցութիւններուն, Բարեգործական-Բարեսիրական Կազմակերպութիւններուն, Հայրենակցական Եւ Մշակութային Միութիւններուն Յարգարժա՛ն հայրենակիցներ, Ստորագրեալս աւելի քան 35 տարիներու բանասէր-մանկավարժ-դասախօս եղած եմ, տարած եմ գրական-հրատարակչական, ազգային-հասարակական բեղուն աշխատանք` սփիւռքի տարբեր համայնքներու մէջ: Ինծի համար (եւ, ինչո՞ւ չէ, շատ քիչ հայերու համար), լուրջ խնդիր է սփիւռքի հայապահպանման դժուար հարցը: Նախ մեր երախտագիտութիւնը կը յայտնենք մեր նախնիներուն եւ կազմակերպութիւններուն, որոնք 1920-ականներէն մինչեւ 1980-ականները...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Քանի մը օր առաջ աշխարհի տարածքին յարգանք ու համարում վայելող լրատու աղբիւրներ մե՜ծ գիւտ մը ըրին. յայտարարեցին, որ Սէուտական Արաբիոյ իշխանութիւնները ի վերջոյ որոշած են ինքնաշարժ վարելու արտօնութիւն տալ կիներուն, կիրարկելի` յառաջիկայ տարի, այս իրագործումը վերագրեցին երիտասարդ գահաժառանգին եւ ընդամէնը 25 վայրկեան տեւող միջազգային լուրերուն շարքին, հազար ու մէկ մեկնաբանութիւններով, շուրջ 5 վայրկեան տրամադրեցին այս լուրին: Եմէն Թէ...

ՄԱՆՈՒԷԼ ՔԷՇԻՇԵԱՆ Վերամուտը այս տարի դիմաւորեցինք իբրեւ վերականգնման խորհրդանիշ: Վերամուտը դիմաւորեցինք լաւատեսութեամբ` յուսալով, որ ամէն ինչ դէպի աւելի լաւը պիտի ընթանայ: Վերամուտը ընդունեցինք ընդգծուած լաւատեսութեամբ` ցոյց տալու համայն աշխարհի մեր հայրենակիցներուն, որ ամէն գէշ իրավիճակ դարձած է անցեալ, որ Հալէպի հայ գաղութը կը շնչէ կենսունակօրէն, որ` մեր սիրտն ու հոգին չեն թարախոտած, որ` մեր միտքը նոյնքան պայծառ է, որքան էր...

Ծնած է Թաւրիզ: Նախնական ոսումը կը ստանայ Նոր Նախիջեւան, ուր կը յարի Դաշնակցութեան: Կը յաճախէ Մոսկուայի եւ Սբ. Փեթերսպուրկի համալսարանները: Հ.Յ.Դ. գործիչ, արհեստով` լուսանկարիչ: Կը գտնուի Ժընեւ, ուր Քրիստափորի առաջարկով, Երեւանէն Նիկոլի հետ կ’անցնի Վան` բանտարկուած Վարդգէսը փոխարինելու եւ որպէս Հ.Յ.Դ. գործիչ կազմակերպելու շրջանը եւ կապ պահելու արտասահմանի հետ: Կը Հսկէ Կովկասէն Վան ռազմամթերքի փոխադրութեան գործին: Կը վարէ կռիւներ Վասպուրականի...

Պուէնոս Այրեսի Սան Անտրես համալսարանի միջազգային յարաբերութիւնների փրոֆեսէօր Խաչիկ Տեր Ղուկասյանի ելույթը Հայաստան-Սփիւռք համահայկական 6-րդ համաժողովի ժամանակ Մինչեւ 2009-2010, Լատինական Ամերիկայի մէջ հակահայ արշաւը գրեթէ բացառապէս թրքական դիւանագիտութեան նախաձեռնութիւնն էր եւ կեդրոնացած Ցեղասպանութեան ժխտումի ջանքերուն վրայ: Այդ արշաւը, որ առաջ կը տարուէր մասնաւորաբար Հարաւային Ամերիկայի հայաշատ երեք համայնքներու երկիրներու՝ Արգենտինա, Ուրուկուայ եւ Պրազիլ քաղաքական-դիւանագիտական շրջանակներու եւ հանրային կարծիքին ուղղութեամբ, չյաջողեցաւ:...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Երէկ էր կարծես, երբ դպրոցական նստարաններու վրայ պատանիներ ու պարմանուհիներ էինք:Այսօր, դարձած ենք ծնողներ ու մեծ ծնողներ: Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմը ցիր ու ցան ըրաւ բոլորս, սակայն այդ մէկը զիրար մոռնալու պատճառ չդարձաւ: Շնորհիւ արհեստագիտութեան բարիքներուն` տարիներ ետք վերագտանք զիրար: Վերակենդանացուցինք մեր դպրոցական օրերը: Կազմեցինք «խմբակ» մը` ե-նամակի խմբակ, որուն միջոցով իրարու հետ կապի մէջ ենք գրեթէ ամէն օր:...

ՅԱԿՈԲ ԵԱՓՈՒՃԵԱՆ Հուրիկը ճանչցայ 1963-1966 տարիներուն, երբ միջնակարգէս ետք յաճախեցի Ճեմարան: Նորեկ աշակերտ` առաջին մէկ երկու շաբաթը համարձակութիւնը չունէի նոր ընկերներուս, մանաւանդ դասընկերուհիներուն հետ մօտիկ յարաբերութիւն մշակելու: Սակայն զբօսանքներուն երեք զոյգ պասքեթպոլ խաղալնիս առիթ եղաւ այդ կապը հաստատելու, մանաւանդ` Հուրիկին հետ, որ մարդամօտ, խօսուն եւ համակրելի աղջիկ մըն էր: Հուրիկը շատ լաւ մարզիկ էր եւ ոչ միայն Ճեմարանի առաջին խումբէն...

ՍԵԼԼԱ Շնորհիւ աշխարհացրիւ ճեմարանական ընկերներու ե-նամակագրութեան` վերջերս վերագտած էի ո՛չ միայն ճեմարանական,  այլ նաեւ ՀՄԸՄ-ի պասքեթպոլի խումբի ընկերուհիներէս Հուրիկ Թուխանեանը: Մեր պասքեթպոլի խումբին մէջ Հուրիկը խելացի, ապագայ խոստացող խաղացող մըն էր, իսկ ան բաց մը թողելով` 1966-ին մեկնեցաւ Միացեալ Նահանգներ: Տարիներ ետք աշխարհացրիւ բուռ մը ճեմարանականներու յարաբերութիւնը  թափ առաւ եւ կը շարունակուի մինչեւ այսօր, ու մենք կը գրենք իրարու` սարէն...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՃԵԱՆ Քաղաքական վերլուծաբան Կարելի էր, ի հարկէ, որպէս վերնագիր ընտրել` Ազրպէյճանի նախագահը ՄԱԿ-ի բարձր ամպիոնից հատեց ու անցաւ Ռուբիկոնը: Բայց դա, անշուշտ, կը համաձայնէք, չափազանց բարձր կը հնչէր Իլհամ Ալիեւի համար: Չնայած Ազրպէյճանի միահեծան բռնատէրի իր ճչուն դիրքին, այնուամենայնիւ, ու՞մ չէ յայտնի, անգամ` ազրպէյճանական հանրութեան շրջանում, որ նա եղել ու մնում է չարչիական հոգեբանութեան տէր նոյն մանրավաճառ առեւտրականը, ով...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Ռուբէն Յովսէփեան «Ռուբէն Յովսէփեանի տեսակը համահայկական իրականութեան մէջ վտանգ ներկայացնելու չափ պակսած է: Յանձնառու մտաւորականի տեսակը առհասարակ տեղ չունի տնտեսապաշտ հասարակութիւններու մէջ»: *** Հետեւաբար, սիրելի՛ Ռուբէն, միայն դուն հիւանդ չէիր, ոչ ալ երկիրդ` իր հիւանդութեամբ առանձին: Ամբողջ աշխարհը հիւանդ է եւ ինքզինք կ՛առաջնորդէ դէպի նոր աղէտներ: Ազատագրուելու միակ միջոցը այդ նոր երեւոյթներուն դէմ ծառանալն է, դիմադրողներու թիւը եւ...

Քառասուն օրեր առաջ հեռաւոր Աւստրալիայէն ստացանք Սիրան Քահկեճեանի մահուան գոյժը: Սիրան Քահկեճեանին կորուստը սուգի մատնեց եւ խոր ցաւ ու կսկիծ պատճառեց ո՛չ միայն իր հարազատներուն, այլեւ` իր գաղափարի եւ գործի ընկեր-ընկերուհիներուն: Ընտանիքի օրինակելի եւ տիպար մայր մըն էր: Ան նաեւ միութենական կեանքի մէջ յատկանշուեցաւ շրջապատին հետ իր ունեցած իւրայատուկ վերաբերումով եւ իմաստութեամբ լեցուն խաղաղասիրութեամբ: Որքան ալ ծանրակշիռ ըլլար վիճակ մը,...