Անդրադարձ

Յաճախ ենք լսել այն արտայայտութիւնը, որ քաղաքականութիւնը անբարոյականութիւն է: Սակայն, արի ու տես, որ իրենց կեանքի ու գործունէութեան գնով` քաղաքական գործիչներ կան, որ հակառակն են փաստել: Եւ տրամաբանօրէն այն եզրակացութիւնն է ստացւում, որ նրանք, որոնք տարածում են քաղաքականութիւնն անբարոյականութիւն համարող միտքը, իրենց արարքներն արդարացնելու համար փորձում են գտնել բանաձեւ: 2019թ. առաջին մէկուկէս ամսում առիթ ունեցանք յիշելու հայ ժողովրդի արդի պատմութեան...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Բոլոր երեւոյթները այսօր ցոյց կու տան, որ Հայաստանի ազգային օրհներգը լուծարելու ծրագիրը պատահական քմայքի ծնունդ չէ: Ան Ազգային ժողովի փոխնախագահ Ալեն Սիմոնեանի բարդոյթներէն ծնած սոսկ նախաձեռնութիւն մը չէ: Անոր ետին գոյութիւն ունի մէկ ամբողջ հաստատութիւն մը (establishment)` իր կանխամտածուած ռազմավարութեամբ, որուն նպատակն է լուծարել ոչ միայն օրհներգը, ոչ միայն աղաւաղել ազգային եռագոյնը եւ Հայաստանի զինանշանը, այլեւ` հարազատ այս...

ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակի ամերիկացի նախկին համանախագահ դեսպան Ռիչըրտ Հոկլընտի տուած հարցազրոյցով արտայայտուած միտքերը դուռ կը բանան որոշ դիտարկումներու բանակցային իրավիճակին եւ անոնցմէ բխող հայկական կողմի ընելիքներուն մասին: Հոկլընտ կ՛ըսէ, որ այսօր սեղանի վրայ գտնուող հարցի Լաւրովեան նախագիծին նկատմամբ որեւէ կողմ իր համաձայնութիւնը չէ տուած, ուստի բեկումնային պահ սպասելը ճիշդ պիտի չըլլայ, հակառակ անոր որ շփման գիծին ուղղութեամբ կտրուկ կրճատուած են...

ՍՈՆԻԱ ՔԻԼէՃԵԱՆ-ԱՃէՄԵԱՆ «Բագին»-ը Այսօր 2003 թուականին Պօղոս Սնապեան իր առողջական վիճակին պատճառով դադրեցաւ իր պաշտօնէն: 2003-2015 թուականին «Բագին»-ի խմբագիր նշանակուեցաւ Յակոբ Պալեանը: 2015-ի աւարտին, խմբագիր Յակոբ Պալեանի հանգստեան կոչուելէն ետք, 1 յունուար 2016-ին Կեդրոնական վարչութիւնը «Բագին»-ի խմբագիր նշանակեց Սոնիա Քիլեճեան-Աճեմեանը, իսկ փոխխմբագիր` Նորա Բարսեղեանը (2016-2018):  Խմբագրին եւ փոխխմբագրին կողքին կազմուեցաւ նաեւ խմբագրական խորհուրդ մը, որ կը գործէ հետեւեալ կազմով. Քրիստիան...

ԳԵՂԱՆԻ ԷԹԻԵՄԵԶԵԱՆ Աւելի քան քառորդ դար առաջ, ինչ բովանդակութեամբ յոբելենական ձեռնարկ կազմակերպած էինք` իբրեւ Համազգայինի Լիբանանի Շրջանային վարչութիւն, յիշողութիւնս, այլապէս բաւական լաւ, չ՛արձագանգեր: Անշուշտ ունեցած պէտք է ըլլանք տեղական ուժերով պատրաստուած գեղարուեստական յայտագիր մը, բանախօսութիւն: Արխիւները կրնան լոյս սփռել եւ փարատել շփոթս, մանաւանդ` պատասխանը տալ միտքս չարչրկող հիմնական հարցումին, թէ այդ հանդիսութեան իբրեւ պատգամ ի՛նչ փոխանցուած էր մեզի: Շատ լաւ...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Գաղափար կազմելու համար 1917-1920 մամուլի էջերուն ընթեռնելի վիճակին մասին` ստորեւ կը ներկայացնեմ վատագոյն նմուշ մը: Ձախին` երբեմն էջերը մութ գոյն ստացած եւ աջին` համակարգիչի միջոցով որոշ չափով յստակեցուած պատճէնը: Այլ պարագայ է նաեւ հակառակը, երկրորդ նմուշը` գունատ էջեր եւ մելանը գրեթէ ցնդած: Սակայն նախ պէտք է որոնած նիւթերը գտնել այս վիճակներուն մէջ, ապա,  նիւթը գտնելէ ետք, զատել, ընդօրինակել...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Լեռնային Ղարաբաղի Հայաստանի վերակցման հայրենի հայութեան պահանջատիրական շարժումը ստացաւ աննախընթաց տարողութիւն: Հայրենի ժողովուրդը համընդհանուր գործադուլի եւ դասադուլի դիմեց. Հայաստանի բոլոր շրջաններէն պահանջատէր հայորդիներ հաւաքուեցան Երեւան, ծովածաւալ եւ խաղաղ ցոյցերով արտայայտելու այն պահանջը, որ պաշտօնապէս ներկայացուած էր Քրեմլինի ղեկավարներուն, Ղարաբաղի ինքնավար շրջանը վերադարձնելու համար հայութեան եւ սրբագրելու` ստալինեան բռնատիրութեան օրով գործուած պատմական սխալը: Պետական ուժեր անյաջող փորձեր կատարեցին ցրուելու...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Սփիւռքի մէջ հայ երգի տարածման եւ հրատարակման ինքնուրոյն դերը ստանձնած «Շիրակ» հրատարակչատան «Շիրակ երգարան»-ի հեղինակ եւ հրատարակիչ Կարապետ Հաննէսեան իր մահկանացուն կնքեց երկուշաբթի, 18 փետրուար 2019-ին: Տասնեակ տարիներ «Շիրակ երգարան»-ը բոլոր սփիւռքահայերուն տուները մուտք գործած է, այդ ալ այն տարիներուն, երբ հայ երգի տարածման եւ պահպանման ի խնդիր ընդհանուր ճիգ մը ի գործ կը դրուէր: Պէտք է ընդգծել,...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ԹՈՐՈՍԵԱՆ Վերջերս, թղթածրարներս դասաւորած պահուս ուշադրութիւնս գրաւեց հարազատ լուսանկար մը, որ կը ներկայացնէր Գրիգոր Շահինեան աղբարիկս եւ Ճեմարանի ֆրանսերէնի դասատու Եոլանտ Աճեմեանը` քով քովի զրոյցի պահուն: 1960-ին Պէյրութի ֆրանսական մշակութային սրահին մէջ կու տայի առաջին ցուցահանդէսս` Փարիզի յաջողութիւններէս ետք: Ցուցահանդէս այցելող առաջին անձը եղաւ Գրիգոր Շահինեանը: Միասին ունեցանք երկար զրոյց մը` գեղարուեստի եւ գրականութեան մասին: Մեկնելէն առաջ Գրիգոր զիս...

ՍՈՆԻԱ ՔԻԼԷՃԵԱՆ-ԱՃԷՄԵԱՆ Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան 90-ամեայ գործունէութեան մէջ առանձնայատուկ տեղ կը գրաւէ «Բագին» գրական հանդէսի հրատարակութիւնը, որ սփիւռքի պատմութեան մէջ հազուադէպ երեւոյթ մըն է` իր երկարակեցութեամբ եւ հայ գրականութեան ու մշակութային կեանքին մէջ ունեցած ներդրումով: Անշուշտ բոլորս ալ կրնանք հաստատել, որ այս հրատարակութիւնն ու անոր երկարակեցութիւնը արդիւնքն են ՀՅԴ Բիւրոյին եւ Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան եզակի խնամքին եւ...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Համբարձում Տէրտէրեան Համբարձում Տէրտէրեան.- Իրաւաբան, քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան խորհրդարանի երեսփոխան, ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ: Ծնած է Նոր Նախիջեւանի Թոփտի գիւղը, 1884-ին:  Նախնական կրթութիւնը ստացած է նախ ծննդավայրին մէջ, ապա փոխադրուած է Չալթըր գիւղի դպրոցը, որ 1896-ին աւարտած է ու նոյն տարին ընդունուած է Նոր Նախիջեւանի թեմական դպրոցը: Թեմական դպրոցը աւարտելէ ետք ընդունուած է Վլատիկաւկասի պետական ուսումնարանը: 1903-ին...

ԹԱՄԱՐ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Այնճարը 80 տարեկան է: Այնճարի ամենաճանչցուած, սիրուած սիւն¬արմատներից մէկը` 85 տարեկան: Սարգիս Այնթապլեան կամ Այնճարի բարբառով` Թուճճար պապուկ: Սովորաբար արժանի յոբելեարների մասին կազմում, գրում եւ հրատարակում են գրքեր մասնագէտ գրականագէտները: Սակայն անսպասելի, իւրօրինակ եւ ուշագրաւ բացառութիւն է «Թուճճար պապուկը» լոյս տեսած գիրքը, որը մտայղացել, գրել եւ հրատարակել են պապուկի զաւակները եւ թոռները: Իրենց հոգու եւ սրտի մղումով, իրենց...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ 100 տարի առաջ, երբ Հայաստանի Հանրապետութիւնը դեռ նոր կը նշէր իր անկախութեան առաջին տարեդարձը, ՀՅԴ-ն, առաջին անգամ ըլլալով, իր 9-րդ Ընդհանուր ժողովը գումարեց հայկական պետութեան մէջ` նորանկախ Հայաստանի սահմաններուն մէջ: ՀՅԴ 9-րդ Ընդհանուր ժողովը կայացաւ թէ՛ ընկերային-տնտեսական եւ թէ՛ ապահովական ծանր պայմաններու ներքեւ: Հայաստանի Հանրապետութեան սահմաններուն մէջ համատարած էին` սով, աղքատութիւն եւ չքաւորութիւն ու ներքին պոլշեւիկեան խռովութիւններ, իսկ...

ՔՐԻՍՏԱՓՈՐ ԻՍԿԷՆՏԷՐԵԱՆ «Մեր լեզուն մեր խի՛ղճն է...» ՀԱՄՕ ՍԱՀԵԱՆ Գրաբարն ու աշխարհաբարը Մինչեւ 19-րդ դարու առաջին կէսը հայոց գրական լեզուն գրաբարն էր: Թէեւ ժողովուրդը իբրեւ խօսակցական լեզու չէր գործածեր գրաբարը ու կը հաղորդակցէր զանազան բարբառներով, սակայն տիրողը կը մնար գրաբարը, թէկուզ` որպէս Սուրբ Գիրքի եւ կրօնական գիրքերու լեզու: Ուստի, այն նիւթերը, որոնք մասնաւոր կապ մը չունէին կրօնին հետ եւ կամ...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ 1915-1923 թուականներուն օսմանեան ու թրքական իշխանութիւններու գործադրած Հայոց ցեղասպանութիւնը, ինչպէս նաեւ 1920-ին Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան անկումն ու անոր յաջորդող խորհրդային իշխանութիւններու հալածանքները պատճառ դարձան, որ վերապրող հայութիւնը  ցրուի աշխարհի չորս կողմերը:  Միջին Արեւելքի երկիրները (Սուրիա, Լիբանան, Եգիպտոս, Յորդանան, Պաղեստին, Իրաք) հանդիսացան գլխաւոր ապաստաններ: Այս տարագիր եւ ցրուած հայութիւնը պէտք էր կազմակերպել եւ միացնել: Պէտք էր հայ մտաւորականութիւն ստեղծել...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Համազգայինի 90-ամեակի առիթով այս յօդուածով պիտի փորձեմ կեդրոնանալ վերջին 30 տարիներու Համազգայինի Լիբանանի շրջանի գործունէութեան, իրագործումներուն, ձեռքբերումներուն, անձերու, այսինքն արուեստագէտներու եւ համազգայնականներու, որոնք իրենց ինքնուրոյն դրոշմը ձգեցին Համազգայինի ընդմէջէն լիբանանահայ մշակութային կեանքին վրայ: Անցնող 90 տարիները բաժնենք չորս մասերու. առաջինը` 1928-1958` Համազգայինի հիմնադրութիւնը Ճեմարանի, Համազգայինի տպարանի, թատրոնի ու երգչախումբի սկիզբը. հիմնադրութեան աշխատանքներուն կը յաջորդէ մասնաճիւղերով աշխատելու երկրորդ հանգրուանը`...

ՇԱՂԻԿ ԿՈԿՈՆԵԱՆ-ՉԱՄԻՉԵԱՆ Իրաւ քանի լեզու գիտես` Այնքան մարդ ես` իրաւն ասին, Բայց, որ քո հայ լեզուն չունես, Էլ ի՞նչ յոյս ես քո Մասիսին ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ՇԻՐԱԶ Նոյեմբեր 1999-էն ի վեր ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի կողմէ 21 փետրուարը հռչակուած է մայրենի լեզուի միջազգային օր` նպատակ ունենալով քաջալերել լեզուներու եւ մշակոյթներու բազմազանութիւնը: Բազմաթիւ լեզուներ գիտնալն ու անոնց տիրապետելը հարստութիւն է անկասկած, բայց այդ մէկը նպատակ ունենալով`...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Հայրենիքէ հեռու ըլլալու իրողութիւնը շատերու համար պատճառ է եղեր, որ անոնք չխօսին իրենց մայրենին, միաձուլուին տուեալ երկրի «պատկանելիութեան» հետ եւ, իբրեւ «տիպար» աշխարհաքաղաքացի, սորվին օտարի լեզուն, իւրացնեն անոր բարքերը, տէր ըլլան պատմութեան եւ մշակոյթին, այլ խօսքով` համարկուին տեղական միջավայրին ու մթնոլորտին մէջ, որպէսզի կարենան օգտուիլ պետական թէ հանրային բարիքներէ եւ ապահովեն իրենց ապրուստը: Այսպէս, անոնք տակաւ առ տակաւ...

Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան Լիբանանի Շրջանակային Յանձնաժողովը եւ ՀԲԸՄ-ՀԵԸ-ի Կեդրոնական Վարչութիւնը ՀԲԸՄ-ի  եւ  ՀԲԸՄ-ՀԵԸ-ի Լիբանանի մեծ ընտանիքը իր բոլոր յանձնախումբերով, վարչական ու համակիր անդամներով, սրտի խոր կսկիծով կը գուժէ ՀԲԸՄ֊ի բազմամեայ նախագահ, Ազգային բարերար ԼՈՒԻԶ ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ-ՍԻՄՈՆԻ մահը, որ պատահեցաւ երեքշաբթի, 19 փետրուար 2019-ին: Լուիզ Մանուկեան-Սիմոն, ըլլալով  արդի հայ իրականութեան ամէնէն ազդեցիկ գործիչներէն մէկը եւ հանդիսանալով  միաժամանակ ՀԲԸՄ-ի հարիւրամեայ պատմութեան մէջ...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Կարելի չէ Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան մասին խօսիլ` առանց Համազգայինի Հայագիտական բարձրագոյն հիմնարկին մասին խօսելու: 31 տարի գոյատեւած (1974-2005) եւ մեր վարժարաններէն ու թերթերէն շատերուն գոյատեւումը ապահոված այս հիմնարկը երեւոյթ է մեր կեանքին մէջ: Երեւոյթ մը, որ թէեւ 14 տարիէ դադրած է գոյութիւն ունենալէ, բայց անոր դերակատարութիւնը կը մնայ անփոխարինելի: Պէտք է հաստատել, որ հայագիտական նիւթերու...