Անդրադարձ

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Այս անհանգիստ մթնոլորտին մէջ էր, որ մենք կը սկսէինք մեր աւարտական տարին 1953-ի աշնան: Կը յիշեմ մեր խմբական վիճաբանութիւնները այդ տարի. գաղափարներուն մէջ բացարձակը փնտռելու մեր հակումը: Կեանքը կը կերպարանափոխուէր մեր շուրջը, իսկ մենք կը զգայինք, որ մեր ազգային գոյավիճակի՛ն իսկ բերումով մատնուած էինք անշարժութեան եւ չունէինք երթալու տեղ... Այսպէս էր, որ գրեթէ բնազդաբար Ճեմարանի գրադարանէն ես վերցուցի...

ՍԵՐԺ ՄՈՒՐԱՏԵԱՆ Ամէն ազգի պատմութեան մէջ կան էջեր, որոնք կը կերտեն եւ կ՛ամրապնդեն այդ ազգին նկարագիրը: Մենք ալ` հայերս, ունինք նման էջեր. Հայկ նահապետէն սկսեալ  կերտուեցաւ հայոց նկարագիրը` բռնակալ Բէլի դէմ Հայկի ապստամբութեամբ. ատիկա ազատասիրութեան եւ ինքնիշխան ապրելու անսանձ ձգտումն էր: Անկէ ետք եղան Վարդանանց եւ Վահանեանց պատերազմները, Դաւիթ Բէկի եւ Մխիթար սպարապետի պայքարները, ֆետայական կռիւները, որոնք ամրապնդեցին մեր ազգային...

Հայ անհատի եւ հայ ազգի հաւաքական ինքնագիտակցութեան եւ մշտանորոգ յիշողութեան հետ անջնջելիօրէն զօդուած են ազգային գաղափարախօսութեան ուղենիշներն ու հիմնադրոյթները: Այդ հիմնադրոյթներու բաղադրիչներէն են նաեւ պետականութեան խորհրդանիշ հանդիսացող ազգային օրհներգը, դրօշը եւ զինանշանը: Վերջին շրջանին շրջանառութեան մէջ դրուած պետական օրհներգը փոփոխութեան կամ վերատեսութեան ենթարկելու քայլը իրողութեան մէջ կը միտի, վարկազրկելով ցարդ գոյութիւն ունեցող եւ սահմանադրութեամբ օրինականացուած պետական մեր խորհրդանիշները, համարժէք տարողութեամբ...

ՏՈՔԹ. ՎԱՐԴԳԷՍ ԱՐԶՈՒՄԱՆԵԱՆ Պիտի մղուիմ այն մեկնակէտէն, որ մեր հայրենիքը սուրբ է: Արդարեւ, քննադատութիւն չէ, որ պիտի կատարեմ, այլ` շինիչ կարծիքներու փոխանցում, նպատակ ունենալով հայեացքները մօտեցնել` գործնական եւ շօշափելի արարքի վերածելու մեր հայրենիքին նկատմամբ ունեցած անսակարկ սէրը: 2015 թուականին կատարուած սերտողութիւն մը,  KPMG համաշխարհային ընկերութեան կողմէ, կը տեղեկացնէ, որ Հայաստանի բնակչութեան թիւը 2.998.600 հոգի է, իսկ «Ուըրլտ պանք»-ի սերտողութեան վրայ...

2019 փետրուար 18-ին Յակոբ Պարոնեանի անուան երաժշտական երգիծական թատրոնին մէջ տեղի ունեցաւ Պռօշեան աւանէն ՀՅԴ ազատամարտիկներու ջոկատին, նահատակուած մարտիկներուն ու հրամանատարներուն նուիրուած ձեռնարկ, որ առիթ էր նաեւ հրամանատարներ Կարօտ Մկրտչեանի եւ Պետրոս Ղեւոնդեանի տարեդարձերուն. այս տարի անուանի ազատամարտիկները կը դառնային 55 տարեկան, ինչպէս նաեւ Պետոյի, Արտակի, Ազնաւուրի, Ազատի, Մնացականի եւ Սերոբի նահատակութեան 25-րդ տարելիցն էր: Ձեռնարկին ներկայ էին` պռօշեանցի ազատամարտիկներուն...

Ն. Փետ­րո­ւա­րի 26էն 28 աշ­խար­հի չորս ծա­գե­րէն մի­լիո­նա­ւոր մար­դիկ սահմռ­կած աչ­քե­րով հե­տե­ւե­ցան ազ­գա­յին «մաք­րազտ­ման» քստմնե­լի ոճ­րա­գոր­ծու թեան մը, որ ժա­մա­նա­կա­կից պատ­մու­թեան սեւ ու ա­րիւ­նա­լի է­ջե­րէն մէ­կը դար­ձաւ՝ «­Սում­կա­յի­թի փոկ­րո­մը» ա­նու­նով։ Իսկ հայ ժո­ղո­վուր­դին հա­մար մինչ այդ գրե­թէ ան­ծա­նօթ անդր­կով­կա­սեան ծո­վե­զե­րեայ քա­ղաք մը՝ ­Սում­կա­յի­թը դար­ձաւ «ման­րան­կար» հո­մա­նի­շը… Տէր-­Զօ­րի։ Այ­սօր ար­դէն ման­րա­մաս­նօ­րէն եւ ան­վի­ճե­լիօ­րէն փաս­տագ­րո­ւած են ա­հա­ւո­րու­թիւնն ու բար­բա­րո­սու­թիւ­նը Խ. Ազր­պէյ­ճա­նի այդ...

Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարարին յստակացումը, որ Թուրքիոյ եւ Իրանի հետ Սուրիոյ մէջ միացեալ զինուորական գործողութիւններ կատարելու ծրագիրներ գոյութիւն չունին, ըստ էութեան Անգարայի նկրտումները զսպելու կը միտին: Խնդիրը ուղղակիօրէն կը վերաբերի սուրիական տագնապին սկիզբէն ի վեր Անգարայի յանկերգած ապահովական գօտիի ստեղծման առաջադրանքին: Լաւրովի այս յստակացումը անգամ մը եւս կը վերահաստատէ, որ Մոսկուա-Անգարա ռազմաքաղաքական գործընկերութիւնը կարճաժամկէտ եւ սահմանափակ դրուածքով կը դրսեւորուի` Սուրիոյ...

ԱՐԻՆ ԳԱԼՈՒՍՏԵԱՆ Համազգայինը մեծապէս կը հաւատայ նոր սերունդին լաւագոյնը տալու եւ տարբեր ձեւերով զայն իր ազգին ու մշակոյթին կապելու կարեւորութեան: Ատկէ մեկնած, ան դիմած է ու կը շարունակէ դիմել նոր ձեւերու` միշտ աշխատելով քայլ պահել նորօրեայ զարգացումներուն հետ: Համազգայինի ուսանողական հաւաքը արդէն այս տարի կը թեւակոխէ իր 25-ամեակը, իսկ նախորդ տարի ընթացք առաւ Համազգայինի Եւրոպայի ուսանողական հաւաքը, մանուկները եւս ունին...

Ստորեւ կը ներկայացնենք ՀՅԴ Արցախի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ Դաւիթ Իշխանեանին խօսքը` Ա. Մկրտչեանի 60-ամեակին նուիրուած ձեռնարկին: Արթուր Մկրտչեանի 60-ամեակին նուիրուած միջոցառումը անկեղծութեան ու խոստովանութեան երեկոյ է: Այդպէս էր 10 տարի առաջ, երբ տօնում էինք ընկ. Արթուրի 50-ամեակը, այն հազուադէպ օրերից, երբ ճշմարտութիւնը ստուերում էր կեղծիքին, երբ ազնուութիւնն աւելի գերադասելի էր դառնում, երբ շողոքորթներն ասելիք չեն ունենում, երբ իրական պատմութիւնն ողողւում...

Պատրաստեց` ԿԱՐՕ ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ Հայոց պատմութեան փառաւոր էջերուն մէջ ոսկեայ տառերով արձանագրուած է Ղեւոնդեանց քահանայից եւ ի մասնաւորի արի քահանայ Ղեւոնդ Երէցի անունները, որոնք իրենց նահատակութեամբ թարգմանը հանդիսացան հայ ժողովուրդի նկարագիրին, կամքին ու կապուածութեան` իր հաւատքին ու ազգին հանդէպ: Ի զուր չէ, որ հայկական տօնացոյցին մէջ Վարդանանց տօնին  (հինգշաբթի) նախորդող երեքշաբթի օրը կը տօնախմբէ Ղեւոնդեանցը, որ ցոյց կու տայ կրօնական եւ...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Նիւ Եորք բնակող բարեկամներէս մէկը Լոս Անճելըս այցելած էր: Անուշավաճառի մը մօտ նստած, երբ կը զրուցէինք, պատմեց, թէ քանի մը օր առաջ հայկական թերթերէն մէկուն մէջ իր անուն-մականունը կրող անձի մը մահազդին հանդիպեր էր: Բարեբախտաբար չէի հանդիպած այդ ծանուցումին: Կարգ մը ընդհանրացած անուն-մականուններու պարագային, նման դէպքեր շատ կրնան պատահիլ: «Ես  քեզմէ շատ առաջ «մահացայ», կատակեցի, եւ ես ալ,...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ 14 փետրուարին ծննդեան տարեդարձն էր հայ մտքի եւ գրականութեան յիշարժան դէմքերէն Հայկանուշ Մառքի: Պոլսահայ հոգեմտաւոր մեծ ժառանգութեան մէջ իր կարեւոր ներդրումը ունի բանաստեղծ ու արձակագիր, բայց մանաւանդ յանդուգն հրապարակագիր Հայկանուշ Մառք, որ իբրեւ այդպիսին` արժանի տեղ կը գրաւէ Սրբուհի Տիւսաբի, Զապէլ Ասատուրի, Զապէլ Եսայեանի օրինակով մեծանուն հայ կին գրողներու փաղանգին մէջ: Բանաստեղծական խոր զգացողութեան եւ մտաւորական լայն հորիզոնի...

ԱՐԹՈՒՐ ՄԿՐՏՉԵԱՆ Վերջին ամիսներին մեր երկիրը ոչ միայն անորոշ, այլեւ քաղաքական բուռն օրեր է ապրում: Կարծես թէ պետական կեանքը եռում է, անսպասելի լուրերի, քաղաքական ու հասարակական աշխուժ անցուդարձերի պակաս չի զգացւում, եւ թւում է` այս բուռն մթնոլորտում  ինչ-որ նոր բան պիտի ծնուի, բայց` ապարդիւն… Վերջին մէկ-երկու ամսում հրապարակ նետուած օրակարգերը եղել են հիմնականում անկարեւոր ու շինծու, իսկ այն ինչին արժէր...

Ստորեւ կը ներկայացնենք Համազգայինի կեդրոնական վարչութեան ատենապետ Մկրտիչ Մկրտիչեանի խօսքը, Լիբանանի մէջ կազմակերպուած Համազգայինի 90-ամեակի ձեռնարկին։ Այսօր, Համազգայինի Կեդրոնական Վարչութեան նստավայրին մէջ, երկու ամիսներու յապաղումով, կ'եզրափակենք Համազգայինի հիմնադրութեան 90ամեակի հանդիսութիւնները: Այս յապաղումը արտօնելի է: Արդարեւ, Համազգայինի հոյակապ հիմնադիրները Միութեան հիմնադրութեան օրը, վստահաբար դիտաւորեալ մտածումով, զետեղեցին 28 մայիս 1928ին՝ Հայաստանի Հանրապետութեան հռչակման 10ամեակի օրը: Հետեւաբար Համազգայինը տասը տարիներու տարբերութեամբ ընդմիշտ պիտի...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Դրօ եւ Սիմոն Վրացեան Ընկերներու առաջարկին ընդառաջելով, 1980ին լոյս տեսած իմ այս յուշագրական յօդուածը - կարգ մը յստակացումներով - կը տեղադրեմ Դիմատետրի իմ էջին վրայ: Այսօր յուզումով կ՛անդրադառնամ, որ երբ ան կը գրուէր, մենք դեռ չունէինք վերականգնուած անկախ պետականութիւն եւ քաղաքականացած ծաւալուն սփիւռք: Պիտի խոստովանիմ, որ անոր ընթերցումը (հրատարակութեան թուականէն գրեթէ քառասուն տարի ետք) իմ մէջ արթնցուց յիշողութիւններու...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ 90-ամեակն է Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան: Այս մեծ միութեան 90-ամեակի նշումը խորիմաստ պատգամներ եւ թելադրանքներ կը պարփակէ իր մէջ: Սովորական միութեան մը հիմնադրութեան տարեդարձը չէ, որ կը նշենք, այլ ամբողջ 90 տարիներ հայրենիքէն դուրս հոգեմտաւոր անփոխարինելի հայրենիք մը ստեղծող ու այդ հայրենիքի կարօտով  տագնապող ու անդուլ աշխատող, այսօրուան Հայաստանի հետ իր կապը անքակտելի դարձնող ու հայութեան...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ 28 մայիս 1928-ին հիմնուած Հայ Կրթական եւ հրատարակչական միութեան հիմնական նպատակին առաջին կէտը «հասնող սերունդին կրթութիւնը» կը սահմանէր: Ծրագիր-կանոնագիրը կը մանրամասնէր հետեւեալը. Միութիւնը` ա. Պիտի հիմնէ մէկ-երկու ճիւղանի միջնակարգ վարժարաններ` եւրոպական քոլեճներու եւ լիսէներու համաստիճան: բ. Պէտք է բանայ մանկական հաստատութիւններ, քառամեայ եւ ութնամեայ դպրոցներ, ինչպէս նաեւ երեկոյեան, շրջուն եւ այլ պարբերական դասընթացքներ` յարմարելով տեղին եւ պահանջին: գ....

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՔԻՒՐՔՃԵԱՆ Փարիզի Հայ ուսանողական տուն, Սիլվա Կապուտիկեանի նուիրուած երեկոյ՝ իր ներկայութեան։Նկարին մէջ, դէմը՝ մթագոյն ակնոցներով՝ Անահիտ Տէր Մինասեան, իսկ նկարի աջին՝ գանգրահեր երիտասարդը՝ իր եղբայրը՝ Գեղամ Գեւոնեանը։ Անկարելի կը թուի ինծի հիմա, ժլատ բառերու ուրուագծումով մը, ընդգրկել դէմքը եւ վաստակը Անահիտ Տէր Մինասեանի: Պատմագէտի ակադեմական բերրի ասպարէզի մը զուգահեռ արտադրուած` բազմատասնեակ ուսումնասիրութիւն-յօդուածներ, յաճախ կանխաւ ներկայացուած` համադրական գիտաժողովներու, կամ նիւթ...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ 11 փետրուարին սրտի խոր ցաւով ընկերային ցանցերէն ստացայ մտաւորական եւ պատմաբան Անահիտ Տէր Մինասեանի մահուան լուրը: Անուն մը, որուն առաջին անգամ հանդիպեցայ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան պաշտօնաթերթ «Դրօշակ»-ի մէջ, իր Սպեցիֆիկներուն (Սոցիալ դեմոկրատական բանուորական հայ կազմակերպութիւն) կողմէ մարքսականութեան հայկականացման փորձին վերաբերեալ ուսումնասիրական յօդուածաշարքը կարդալու ընթացքին: Այս յօդուածաշարքը լոյս տեսած էր «Դրօշակ»-ի թիւ 2 (827), 14 մայիս 1986-ի, թիւ 4-5...

Պետութեան մը խորհրդանիշները մէկէ աւելի անգամներ քննարկումի առարկայ դարձնելը հաւանաբար մեր երկրի պետական կարգ մը այրերուն յատուկ գործելաոճն է: Գործելաոճ մը, որ իրականութեան մէջ պատմութիւնն ու պատմական անկիւնադարձային դէպքերը անկողմնակալօրէն արժեւորելու թերութեան մը կամ ընդհանրապէս պատմութեան մանրամասնութիւններուն անտեղեակ ըլլալու ափսոսալի իրականութեան մը մասին կը խօսի: Անցեալը ուրանալու եւ նորարարութեան պատրուակով ազգային եւ պետական մեր արժէքները նսեմացնելու այս մոլուցքը այլապէս ինչպէ՞ս...