Անդրադարձ

Այնթուրայի որբանոցը. հայ որբերու նուագախումբը ՆԱՐԻՆԷ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութիւնը իր ամբողջութեան մէջ ունի բազմաթիւ մանրամասնութիւններ: 1915 թիւը հայ ժողովուրդի իրողութեան մէջ անհամեմատօրէն բարձր թիւերով որբերու յայտնութեան երեւոյթ մըն է նաեւ: Արդարեւ, կ՛արտատպենք այս մասին ուշագրաւ յօդուած մը, որ լոյս տեսած է «Ասպարէզ»-ի 24 ապրիլ 2019 թիւին մէջ: Ցեղասպանութեան տարիներուն հայ որբերու նկատմամբ թրքական որբանոցներուն մէջ կիրարկուած է պատժամիջոցներու ու բռնութիւններու...

Ա. Ա. Արցախի տագնապի բանակցութիւններուն Արցախի Հանրապետութեան ներկայացուցիչներուն մասնակցութեան խնդիրը բանակցութիւններու շարունակման կամ դադրեցման դրդապատճառի վերածելու Պաքուի իշխանութիւններուն միտումները արդէն իսկ երեւան եկած են արտաքին գործոց նախարար Էլմար Մամետիարովի` Պրիւքսէլի մէջ կատարած յայտարարութիւններուն լոյսին տակ: Արցախի պետութեան ներկայացուցիչները Ազրպէյճանի իշխանութիւններուն համար պարզ է, որ Լեռնային Ղարաբաղի հայ համայնքին ներկայացուցիչներն են, իսկ Ազրպէյճանի հետ Արցախի սահման գոյութիւն չունի, այլ` շփման գիծ:...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ «Զանգ»-ի 12 յունուար 1919-ի թիւին մէջ Գ. Շահինեան «Հայ գրականութիւնը 1918-ին» (1) խորագիրով երկար յօդուածով կ՛ամփոփէ անկախութեան տարուան հայերէն գրականութիւնը: Ստորեւ ամփոփումը` արեւմտահայերէնի վերածուած. «Հայ գրականութիւնը 1918-ին», «Զանգ», 12-1-1919 «Բացի «Գեղարուեստ»-էն (Թիֆլիս հրատարակուող ամսաթերթ, շուրջ 300 էջ,  1908-1921*), զանազան պարբերականներու մէջ, մեծ մասամբ «Հորիզոն»-ին մէջ լոյս տեսած է (Աւետիս*) Ահարոնեանի «Մենութեանս մէջ» տաղանդաւոր յօդուածաշարքը` լեցուն հաւատքով ու «հրաշքով»:...

Չորեքշաբթի, 15 մայիսին, Փարիզի քաղաքապետ Անն Իտալկօ ԹՈՒՄՕ-ի տնօրէն Մարի Լու Փափազեանին յանձնեց Ֆրանսայի Հանրապետութեան պատուաւոր «Palmes Académiques» մրցանակը ու «Ասպետ» կոչումը: «Առանց քեզի, Մա՛րի Լու, ԹՈՒՄՕ-ն գոյութիւն կ՛ունենար` ո՛չ Հայաստանի, ո՛չ Փարիզի մէջ: Եթէ այս մետալը պէտք է ստեղծուէր, անիկա պէտք է ըլլար քե՛զի համար: Դուն աշխարհի քաղաքացի ես: ԹՈՒՄՕ կը նշանակէ ազատութիւն: Անիկա աշխարհի լաւագոյն դպրոցն է: ԹՈՒՄՕ-ի...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ 1919-ի սկիզբը հանրապետութիւնը կը գտնուէր համատարած սովի ճիրաններուն մէջ: Կառավարութեան սկզբնական փորձերը` արտաքին աշխարհէն օգնութիւն ստանալու, լուրջ արդիւնք չտուին: Կովկասեան տարածաշրջանը կը գտնուէր անգլիական ուժերու գրաւման ծիրին մէջ եւ, բնականաբար, Հայաստանի կառավարութիւնը կը յուսար, որ անգլիացի՛ք ըլլային գործնականօրէն արձագանգողը ստիպողական այս կացութեան, բայց անգլիացիք մնացին բոլորովին կրաւորական: Այն օգնութիւնը, որ տրամադրուեցաւ անգլիական ուժերու պահեստներէն, շատ հեռու էր լուծում...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ «Վահրամ Փափազեան» թատերախումբը, Յ. Գնդունիի բեմադրութեամբ, «Ակամայ ստախօսը» վերնագրով ներկայացուց Մայքըլ Գունիի «Քեշ օն Տելիվըրի» (1997) կատակերգութիւնը: Ելոյթը սկսաւ բեմադրիչի զաւակին վաղաժամ մահէն երեք օր անց: Այս կը թելադրէ, որ թատերախումբը որոշած է անձնականը անջատ պահել հաւաքականէն: Հարկ է յարգել այդ որոշումը եւ ելոյթին հետ վերաբերիլ ըստ այնմ: Հեղինակը.- Մայքըլ որդին է Ռայ Գունիի, որ հեղինակն է Յ....

Արցախի Հանրապետութեան արտաքին գործոց նախարարութեան հրապարակած յայտարարութիւնը` բանակցութիւններու ձեւաչափի իրաւական հիմքերը հիմնաւորելու առումով, ուղենշային փաստաթուղթ է, որ ո՛չ միայն հայկական դիւանագիտութիւնը, այլ նաեւ հայ քաղաքական միտքը պիտի օգտագործէ ամէն անգամ, որ նշուած սկզբունքներուն շուրջ բանավէճ կամ ընդհանրապէս քննարկում կայանայ: Յատկապէս միջնորդական ձեւաչափի փոփոխութեան Պաքուի նկրտումները կ’իրաւազերծուին այս յայտարարութեամբ: Այնտեղ ամրագրուած իրաւադրոյթներէն այս հարցին վերաբերող բաժինը  կարելի է ամփոփել հետեւեալ կէտերուն...

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութիւն ՍՄԲԱՏ ՎՐԴ. ՍԱՊՈՒՆՃԵԱՆ Հայ առաքելական եկեղեցին հարուստ է տօներով: Իւրաքանչիւր տօն ունի իր պատգամը եւ խորհուրդը, եւ Հայ եկեղեցւոյ պատմութիւնը ինքնին վկայ կը հանդիսանայ այս տօներու խորհուրդի զօրութեան: Երբ մեր եկեղեցւոյ օրացոյցը բանանք, պիտի տեսնենք, թէ որքան մենք` հաւատաւոր զաւակները այս Ս. Եկեղեցիին, հարուստ ենք հոգեւոր արժէքներով: Նորութիւն մը չէ այս մէկը, որովհետեւ 1700 տարիներէ աւելի...

Կիրակի, 12 մայիս 2019-ին Ճիւնիի Ս. Յարութիւն եկեղեցւոյ մէջ մատուցուեցաւ ս. պատարագ եւ կատարուեցաւ վերանորոգուած մկրտարանի բացումը: Պատարագը մատուցեց եկեղեցւոյ հովիւ Սարգիս քհնյ. Սարգիսեանը, հանդիսապետեց եւ հաւատացեալ ժողովուրդին իր պատգամը յղեց Լիբանանի հայոց թեմի քարոզիչ Անանիա ծ. վրդ. Գուճանեանը: Ան յայտնեց, որ Քրիստոս մեզմէ իւրաքանչիւրին կը յիշեցնէ, որ կեանքի մէջ չի բաւեր միայն լսել այն բոլոր խօսքերը, որ Աստուածաշունչի եւ...

ՆԺԴԵՀ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ Կ՛ըսեն` փոխուած են ժամանակները, փոխուած են սերունդները, փոխուած են նաեւ աւանդութիւններն ու արժէքները: Կ՛ըսեն` նոր սերունդը տարբեր է, տարբեր հետաքրքրութիւններ, տարբեր ըմբռնումներ եւ մտածողութիւն ունի: Պատճառները բազմաթիւ են. համաշխարհայնացում, արհեստագիտութիւն, անտարբերութիւն, կեանքի ընթացք.... Եւ այս պատճառով ընդհանուր մտահոգող կացութիւն մը կը ստեղծուի ամէն տեղ` դպրոց, միութիւն, կուսակցութիւն... 100-ամեայ ՀՄԸՄ- ին մէջ  ալ կը տիրէ  այս մտահոգութիւն պատճառող կացութիւնը: ...

ՎԱՀԷ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ «Այլընտրանքային նախագծեր» խումբ Արցախը հակայեղափոխութեան կամ յեղափոխութեան օճախ տեսնելու` Երեւանի ամենակարեւոր աշխատասենեակներում ծնուած ձեւակերպումն ապշեցնող էր իր վտանգաւորութեամբ: Այս պատմութեան մէջ միակ էականը վտանգն է` իր մի քանի տարբերակներով. վտանգի թերագնահատում, վտանգի պարզունակացում, վտանգի չգիտակցում եւ վտանգի ստորադասում: Մնացածը երկրորդական է: Ի՞նչն էր աչքի ընկնում` բարձրացուած հարցի արհեստականութիւնը: Սա ստիպում է նորից անդրադառնալ դրան. այդ արհեստականութիւնը կարող է...

Համաձայն էք, չէ՞: Կոմիտասի, Թումանեանի ու իրենց տարեկից միւս մեծերուն ծննդեան 150- ամեակներու յոբելեանները կը տօնակատարենք անոնց գործին ու վաստակին մասին ունենալով մակերեսային գիտելիք ու ծանօթութիւն: Գրեթէ կապ չունենալով անոնց հետ: Խօսքս առաւելաբար նոր սերունդին մասին է: Հայկական տարբեր դպրոցներէ շրջանաւարտ Հայկազեան համալսարանի երկու տասնեակ ուսանողներս առաջին դասապահուն միասնաբար չկրցան քանի մը նախադասութիւն շարադրել հայ երաժշտութեան պատմութեան ու անոր արժանաւոր...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Անցեալ շաբաթ ես տեղեկացուցած էի Ազրպէյճանի կրօնական ազատութիւններու խախտումներուն մասին, ինչպէս նշուած էր Միացեալ Նահանգներու Միջազգային կրօնական ազատութեան հարցերով յանձնախումբի (USCIRF) վերջին զեկոյցին մէջ: Այս շաբթուան յօդուածս կը լուսաբանէ կրօնական խախտումները Թուրքիոյ մէջ, ինչպէս կը  հաղորդէ Միացեալ Նահանգներու դաշնակցային գործակալութիւնը` USCIRF-ը: Տարեկան զեկոյցը բացայայտած է, որ` «2018-ին Թուրքիոյ կրօնական ազատութեան վիճակը կը...

ՄԵԼԻՔ ԳԱՐԱԳԱՒՈՐԵԱՆ Հաւաքուած ենք այսօր միասնաբար նշելու հայոց պատմութեան նորագոյն էջերը իմաստաւորող, ազգային արժանապատուութիւնը վերականգնող, Արցախի ազգային ազատագրական պայքարի խորհրդանիշը հանդիսացող Շուշիի ազատագրման 27-ամեակին նուիրուած այս օրուան ձեռնարկին: Աւելի՛ն. հայոց պատմութեան ամբողջ ընթացքին կարելի է անվարան պնդել, որ 1918-ի մայիս 28-ի յաղթանակները եւ հայոց պետականութեան վերականգնումը եւ Շուշիի ազատագրութիւնը հայ ժողովուրդի մեծագոյն նուաճումները, յաղթանակները եւ արժէքները կը հանդիսանան անտարակոյս: Հաւաքուած...

Ս. Մ. Գերմանական պատկերասփիւռի լրատուութենէն «պզտիկ լուր» մը` երկուշաբթի, 13 մայիսին. Գերմանիոյ Համպուրկ քաղաքին մէջ կայ չինական փոքր գաղութ մը, որ գոյութիւն առած է մօտաւորապէս դար մը առաջ, հիմնականին մէջ` նաւահանգիստի աշխատաւորներու ալիքի մը իբրեւ արդիւնք: Բ. Աշխարհամարտի տարիներուն, բազմաթիւ այլ փոքրամասնութեանց պէս, չիներն ալ հալածանքի ու սպանութեան ենթարկուած են (հրեաներու Ողջակիզումը, գիտենք, միշտ ալ գերիվեր ոճիր ներկայացուած է եւ...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ Իրողութեան այս երկուութիւնն առաջին տարին չէ, որ խնդրայարոյց է ազրպէյճանա-արցախեան հակամարտութեան կողմերի համար: Որպէս այդպիսին` այն յիշեցնում է միեւնոյն մետալի երկու կողմերը. դիմերեսին այլ պատկեր է խորհրդանշուած, հակառակ երեսին` մէկ այլ: Եւ հակամարտ կողմերից իւրաքանչիւրը իւրովի է ընկալում ու մեկնաբանում միեւնոյն մետալի երկու երեսները համապատասխանաբար` Պատերազմի աւարտ եւ Հրադադար պատկերագրութեամբ: Ընկալում ու մեկնաբանում է, ի հարկէ, ելնելով ինչպէս...

ԲԺԻՇԿ ԼԵՒՈՆ ՄՈՄՃԵԱՆ Դիմաքանդակ՝ երգահանԿարպիս Ափրիկեանի (Փարիզ) գործ՝ Եւգինէ Եփրեմեան – Տը Կրեֆի Եօթանասունհինգ տարի առաջ Կարպիս Ափրիկեանը սկսաւ երաժշտութեամբ զբաղիլ: Տասնհինգ տարեկանին` Աղեքսանդրիոյ Պօղոսեան ազգային վարժարանին երաժշտութեան ուսուցիչ Աշոտ Պատմագրեանի աշակերտ, անոր բացակայութեան ինք կը ստանձնէր տարեվերջի հանդիսութեան երգչախումբին ղեկավարութիւնը: Իսկ ուսուցիչին մեկնումէն ետք դարձաւ անոր յաջորդը` մինչեւ 1953: Փարիզ մեկնելէն առաջ Կ. Ափրիկեանը Գահիրէի եւ Աղեքսանդրիոյ մէջ շարք...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ճիշդ է` ապրիլ 24-ին Ծիծեռնակաբերդ ուխտի գացած խուռներամ բազմութեան թափօրի հոսքը կարծէք ո՛չ սկիզբ ունէր, ո՛չ վերջ, օրինակելի էր եւ յուզիչ: Ուժի եւ միութեան պատկեր էր: Բայց երբ տուն կը դառնայի եւ կը բարձրանայի Հրաչեայ Քոչարի փողոցով, տեսայ, որ նպարավաճառի իր փոքրիկ կրպակին մէջ նստած էր Յասմիկ: Իր դպրոցական զաւակն ալ հոն էր: Ապրուստի անմիջական հոգը ստիպողութիւն է,...

Ն. ՊԷՊԷՐԵԱՆ 15 Մա­յի­սի այս օ­րը, 1916 թո­ւա­կա­նին, թան­կա­գին ա­րեամբ գրո­ւե­ցաւ հե­րո­սա­կան ու ան­մո­ռա­նա­լի է­ջե­րէն մէ­կը Հա­յոց դիւ­ցազ­նա­կան Ա­զա­տա­մար­տին։ Մա­յիս ամ­սու այս օ­րը, զո­հո­ւե­ցաւ հայ ժո­ղո­վուր­դի ան­զու­գա­կան հե­րոս­նե­րէն Քե­ռին, որ ա­ւա­զա­նի ա­նու­նով մկրտո­ւած էր, եւ որ իր զո­հա­բե­րու­թեան, քա­ջա­գոր­ծու­թեան ու ա­ռա­քի­նու­թեան հա­մար ար­ժա­նա­ցաւ մեր ժո­ղո­վուր­դին կող­մէ ՔԵՌԻ կո­չո­ւե­լու սրտա­բուխ պա­տի­ւին։ Չոր­րորդ գնդի հրա­մա­նա­տար քաջ Քե­ռի, Ինքդ ա­րի եւ գոր­ծերդ միշտ...

Հայացուց` ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ԹՈՐՈՍԵԱՆ Այսօր կ՛ուզէի խօսիլ եզակիօրէն օժտուած մարդու մը մասին, որ արժանի է գրաւելու ուշադրութիւնը ուսեալ մարդոց եւ հետաքրքիր ոչ սովորական հոգիներու, ան կը կոչուի Կնութ Համսուն, իսկ հրատարակիչը` Ալպեր Լանժենը կու գայ յայտնաբերելու այս նորվեկիացիի «Անօթութիւն»-ը: Ոչ մէկ ողբերգութիւն` այս գիրքին մէջ, այլ միայն` անօթութիւն: Եւ այս տխուր նիւթին մէջ ոչ մէկ գործողութիւն` բացի անօթութենէ: Կարելի է մտածել...