Անդրադարձ

ԿԱՐԷՆ ՎԵՐԱՆԵԱՆ Տարածաշրջանային հարցերով փորձագէտ Ականատես ենք լինում Մերձաւոր Արեւելքում հայկական գործօնի շահարկումների հերթական փուլին: Պէտք է նշել, որ այդ միտումը դրսեւորուեց քաղաքական ու տեղեկատուական-քարոզչական դաշտում: Այսպէս, օրերս տեղեկութիւն տարածուեց, թէ Սիրիայի ժողովրդավարական ուժերի կազմում հայկական զօրախումբ է ստեղծուել: Յայտնի է, որ Սիրիայի ժողովրդական ուժերը, որոնք գտնւում են քրտերի գլխաւորութեան ներքոյ, վայելում են Ուաշինկթընի աջակցութիւնը: Յայտնի է, որ այդ ուժերի...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ 20-րդ դարու վերջաւորութեան Պէյրութը ծանօթ էր իբրեւ արաբական աշխարհի հիւանդանոցային սպասարկութեան ռահվիրան: 21-րդ դարու սկիզբէն ի վեր Լիբանանի հիւանդանոցներու բժշկական սարքերու եւ ծառայութեան մակարդակի բարձրացումը մեծ ոստում արձանագրեց: Իւրաքանչիւր հազար քաղաքացիի 4 բժիշկ կը ծառայէ, թիւերը այդ ցոյց կու տան: Լիբանանի հիւանդանոցային սպասարկութեան 90 տոկոսը անձնական է, իսկ 10 տոկոսը` պետական: Անձնական հիւանդանոցներու մուտքերը չորս տեղերէ են. Ա.-...

«Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնադրամի հայկական համայնքներու բաժանմունքի նախաձեռնութեամբ, սփիւռքի հետազօտական նոր ծրագիրի մը տնօրէն նշանակուած է Օքսֆորտ համալսարանի դասախօս դոկտ. Հրաչ Չիլինկիրեանը: «Հայ սփիւռքի հարցախոյզ» (Armenian Diaspora Survey) հետազօտական ծրագիրին նպատակն է խիստ կարեւոր բաց մը գոցել սփիւռքի վերաբերող գիտելիքներուն մէջ, որպէսզի կարելի ըլլայ գոյացնել փաստերու վրայ հիմնուած հասկացողութիւն մը` բազմակողմանի եւ բազմաշերտ սփիւռքեան ժամանակակից կեանքին մասին: «Ուրախ ենք, որ դոկտ....

Այժմէական կարգով 1994-ի հրադադարի ամէնէն հնչեղ շեշտադրումը  կ՛ըլլայ ստորագրութեան եռակողմ  ձեւաչափի իրողական եւ իրաւական հանգամանքներու արծարծումը, ինչ որ կ՛ենթադրէ արցախեան հակամարտութեան հանգուցալուծման հիմքին` պաշտօնական Ստեփանակերտի մասնակցութեան անշրջանցելիութիւնը: Այս առումով հրադադարի վերահաստատում կամ դէպի քաղաքական մեծ համաձայնութիւն տանող որեւէ փաստաթուղթ կարելի չէ պաշտօնականացնել առանց Ստեփանակերտի: Թէկուզ միջանկեալ պայմանաւորուածութեան տեսքով  որեւէ հետագայ փաստաթուղթ պէտք է կրէ Արցախի Հանրապետութեան ներկայացուցիչներու իրաւաքաղաքական համաձայնութիւնը: Երկրորդ,...

ԹԱԴԵՒՈՍ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ ՀՅԴ Բիւրոյի տնտեսակա հետազօտութիւնների գրասենեակի ծրագրերի համակարգող, տնտեսագէտ Օրերս Ազգային ժողովն ընդունեց կառավարութեան կառուցուածքի փոփոխութիւն նախատեսուող օրէնքը: Թերեւս դրականն այն է, որ պաշտօնակատարների փոխարէն` վերջապէս կը նշանակուեն բոլոր նախարարները, եւ կ՛ունենանք լիարժէք ձեւաւորուած կառավարութիւն: Ի վերջոյ կը կատարուեն կառավարութեան ձեւաւորմանը վերաբերող ՀՀ սահմանադրութեան պահանջները: Միւս կողմից էլ, արդէն այս փուլում նոր թափ են առնում պետական համակարգում այսպէս կոչուած`...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Պոլսոյ «Արաս» հրատարակչատան հայերէն թէ թրքերէն բազմապիսի հրատարակութիւնները մի՛շտ ալ կ՛ուրախացնեն մեզ: Շահեկան, գունագեղ եւ այժմէական: Կարելի է անվարան ըսել, որ պոլսահայ կեանքի վերջին քառորդ դարու ամէնէն դրական եւ օրինակելի երեւոյթներէն մէկը եղաւ «Արաս», որ մէկ կողմէ հայ գրականութիւնն ու պատմութիւնը մատչելի դարձուց թրքախօս լայն զանգուածներուն, մէկ կողմէ ալ գոհացում տուաւ հա՛յ ընթերցողին: «Արաս»-ի հրատարակութիւնները այլեւս կրնան լեցնել ամբողջ գրադարան մը:...

Մինչ Միացեալ Նահանգներու ծերակոյտին եւ Ներկայացուցիչներու տան յանձնախումբերը 2020 տարեշրջանի ամավարկի մանրամասնութիւնները կը վերջնականացնեն, Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախումբի ներկայացուցիչները, ընկերակցութեամբ Արեւելեան թեմի առաջնորդ Անուշաւան արք. Դանիէլեանի, շարք մը քոնկրեսականներու հետ խորհրդակցութիւններ ունեցան` Հայաստանի եւ Արցախի հանրապետութիւններուն ամերիկեան յաւելեալ աջակցութիւն ապահովելու, Միացեալ Նահանգներու եւ Հայաստանի միջեւ ռազմավարական համագործակցութիւնը սերտացնելու եւ Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանչնալու եւ յիշատակելու պատեհ քաղաքականութիւն մը որդեգրելու նպատակով: Ամերիկայի...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Մայիս 13-ին կ՛ոգեկոչենք մահուան 89-րդ տարելիցը նորվեկիացի մեծ մարդասէր Ֆրիտեոֆ Նանսենի, որ հայ ժողովուրդի պատմութեան էջերուն արժանի տեղ գրաւած հայասէր օտարներու փաղանգին մէջ կը զատորոշուի հայապաշտպանի իւրայատուկ լուսապսակով: Մարդկային դաժանութիւն եւ տառապանք շատ տեսաւ Նորվեկիոյ մեծանուն այս զաւակը, որ իբրեւ Ա. Աշխարհամարտի աւարտին ստեղծուած Ազգերու լիկայի գաղթականական հարցերով լիազօր յանձնակատար` մօտէն առնչուեցաւ տարբեր ժողովուրդներու բաժին հանուած մեծ ողբերգութեանց...

ՏՈՔԹ. ՍԱՐԳԻՍ ԱՏԱՄ Սուրբ Գիրքին  մէջ կ՛ըսուի, որ Նոյ նահապետը ջրհեղեղէն ետք Արարատ լերան ստորոտին տնկեց խաղողի առաջին որթատունկը: Երբ այծը կերած է վայրի խաղողին պտուղները, հարբելով` սկսած էր հրմշտել միւս կենդանիները: Աւելի ուշ Նոյ  նահապետ  Արարատ լերան լանջերուն վրայ  խաղողի այգի տնկեց եւ պտուղներէն գինի ստացաւ: Գինին այնքան համեղ էր, որ ան չդիմացաւ, «խմեց եւ արբեց»: Այս է հայոց...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ամէն ոք ունի իր գաղափարները, բնութիւնը այդպէս տնօրինած է... Ագռաւը իր ձագերը սիրուն կը գտնէ եւ երիտասարդ կապիկի կեանքը կը դիւթէ զինք ծնողները: Թոմաս Մուր, Անգլիացի պետական դէմք, իմաստասէր (1779-1852) «Երբ հարուստները կը պատերազմին, թշուառները կը մեռնին»: Այսպէս խօսած է Ի. դարու ֆրանսացի յանձնառու գրող եւ իմաստասէր Ժան-Փոլ Սարթր: Այսինքն, երբ դիրքապաշտական կռիւ-պայքարներ կը մղուին, միշտ համեստները կը...

ՊԵՏԻԿ Երկու տարի առաջ, երբ պետական երեսփոխան եւ ՀՅԴ Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ Յակոբ Բագրատունի արձակեց իր կոչը` «Հայկականացնենք երիտասարդութիւնը», այս կոչը զիս մատնած էր խոր մտահոգութեան, որովհետեւ կը գիտակցէի անոր լրջութեան ու ծանրութեան: Այսօր, երբ կը մտաբերեմ այս կոչը ու ակնարկ մը` դէպի անցնող տարիները, տխուր ու մտահոգ կ՛ըսեմ` պէտք է որ մենք «հայկականանք», մենք` իբրեւ ծնողներ եւ իբրեւ հայ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Յաճախ հարց կու տանք մենք մեզի, թէ ինչպիսի՞ն էր Հայոց ցեղասպանութեան նախօրեակը... Ի՞նչ կ՛ընէին մեր պապերը 1915-ի յունուար, փետրուար, մարտ ամիսներուն: Ով ի՞նչ հարցեր կը լուծէր, ով ինչո՞վ կը տագնապէր, ով ի՞նչ կը տօնէր, ով ի՞նչ նախատեսութիւններով կ՛ապրէր եւ կ՛ապրեցնէր իր ընտանիքը եւ ի՞նչ երեւակայութեամբ կը դիեցնէր իր հոգին: Այո՛, կարեւոր է գիտնալ, թէ ի՞նչ երեւակայութեամբ կ՛ապրէր մեր...

Ազատագրութեան, պայքարի եւ ՅԱՂԹԱՆԱԿ-ի խորհրդանիշն է Շուշին: Իր աշխարհագրական դիրքն ալ կը մատնէ այս բարձր ցցուած հողաշերտը, որ պատմութեան ընթացքին շարունակ պայքարած է` մնալով պինդ, խրոխտ եւ հպարտ: Միշտ բարձրագլուխ...  այսպէս կը յատկանշուի սէգ Շուշին: 8-9 մայիս 1992-ին արձանագրուած յիշատակելի յաղթանակը վերջին օղակն է այդ շարքին, որ լեցուն է դարերու վրայ երկարող արեան եւ ազատութեան տենչի հետքերով: Դարեր շարունակ, շնորհիւ...

Մ. Լ. Ամերիկացիները Հայաստանի Ժան տ՛Արքը կ՛անուանեն Հայոց ցեղասպանութենէն վերապրած Օրորա Մարտիկանեանը (Արշալոյս), որ ունի Ան Ֆրանքի անմեղութիւնը եւ իտալացի գրող Փրիմօ Լեւիի իրատեսութիւնը: Այս վերջինը նշանաւոր է իր «Si c՛est un homme» հատորով, ուր կը նկարագրէ Աուշվիցի համակեդրոնացման եւ ոչնչացման ճամբարին մէջ իր բանտարկութիւնը 1944-ին: Ապրիլ 2017-ին Թոմա Տիլանի (ծագումով` Տիլանեան) անգլերէնէ ֆրանսերէն թարգմանութեամբ լոյս տեսած է Օրորա Մարտիկանեանի...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ 2018 տարեվերջին Համազգայինի «Վահէ Սեթեան» տպարանէն լոյս տեսաւ փոքրածաւալ հատոր մը` «Սողոմոն Թեհլիրեան-1896-1960»` իբրեւ երկրորդ համարը «Արամ Մանուկեան» մատենաշարին. հազիւ 100 էջերու վրայ տարածուող ու ափի մը ծաւալը ունեցող գրքոյկը ուսումնասիրական մենագրութիւն մըն է, գիտական աշխատանքի մօտեցումով, սակայն լայն իմաստով` հրապարակագրական եւ ազգային աւանդներ ուսուցելու տրամադրութեամբ, պատրաստուած` Կարօ Յովհաննէսեանի կողմէ: Հատորին ծաւալը միակ գործօնը չէ, որ կ՛որոշէ անոր...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Շուշիի ազատագրութիւնը այն օրն էր, երբ ազգը իր լաւագոյն որդիներով իջաւ մարտի դաշտ` վերջնականօրէն քաշելու կարմիր գիծը մեր եւ մեր անցեալին միջեւ եւ աշխարհով մէկ ծանուցելու մեր ազգային լինելիութեան նոր դարաշրջանը: Շուշին ոչ միայն ռազմավարական անհրաժեշտութիւն էր արցախեան ազատամարտի ձեւաւորման մէջ, այլեւ ոգեկան հզօր մէկ ոստիւն մեր ժողովուրդին համար: Ան ոչ միայն մեր յաղթանակն էր ցեղասպան թշնամիին դէմ,...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Շարունակելով «Ջանփոլատեան» թատրոնի շէնքին պատմականը,Երեւանի առաջին այս պետական գաւառական ուսումնարանին մէջ, Խաչատուր Աբովեան 1843-1848 իբրեւ տեսուչ եւ ուսուցիչ պաշտօնավարած է: Ուրեմն 1842-1903` Գաւառական ուսումնարան, ապա 1907-1923` Ջանփոլատեան-«Իլիւզիոն» թատրոն, ապա ժամանակ մը` մալարիա հիւանդութեան 100 մշտական եւ 300 այցելու հիւանդներու բուժարան, կրկին թատրոն, վերջապէս 1923-2005 «Սպայից տուն»` ակումբ: Կառավարական որոշումով 2005-ին քանդուած է, այժմու Վազգէն Սարգսեան փողոցի «Փիացցա կրանտէ»...

ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Եղիշէ Չարենցի բնորոշած «Հանճարեղ լոռեցին» իր ծննդեան 150-ամեակին առիթով ներկայ էր Ժընեւի միջազգային տօնավաճառներու «Փալեքսփօ» համալիրէն ներս, գիրքի հերթական փառատօնին, «Սալոն տիւ լիվր», որ  այս տարի կայացաւ 1-5 մայիս 2019-ին: Կարգ մը երկիրներ ներկայացնող տաղաւարներու մէջ, գիրքերու ցուցադրութեան զուգահեռ, տեղի կ՛ունենան գրական, քաղաքական, ընկերային եւ այլ բնագաւառներու կլոր սեղաններ, ասուլիսներ ու նոր հրատարակուած գիրքերու ներկայացումներ: Բացման առաջին օրը,...

ԱԼԻՍ ԻՓՐԱՃԵԱՆ Ծառայասէր ու կենսունակ, Կեանքի նպատակդ յստակ. Հեզ ու խոնարհ, համբերատար, Եղար մարդոց իտէալ տիպար: Դէմքդ ժպտուն, հոգիդ ազնիւ, Ու բարի գործերդ անթիւ, Որքան գովեմ քեզ իմ անգին, Քիչ են խօսքերը քո մասին: Հայրենիքի հանդէպ սէրդ անհուն, Միշտ վառ պահող ես հայոց լեզուն Եւ երբ հարց տան ինծի արդեօք ո՞վ է ան, Հաստատ կ՛ըսեմ` զարմիկս է աննման:  

ՅՈՎՍԷՓ ՊԱՐԱԶԵԱՆ Դարմանատուն Փակրաթիի մէջ, 1923-1924 «Հայ գաղթականները Յունաստանի մէջ. 1922-1940» պատմական-վաւերագրական լուսանկարներու ցուցադրութիւնը, Նէա Զմիռնիի ելեկտրոնային թանգարանի սրահին մէջ, յունահայ գաղութի պատմութեան մէջ արժանահաւատօրէն փաստագրական անցագիր մը եւս կ՛աւելցնէ համայնքային մեր պատմութեան ժամանակագրական կարգի, պատմական հանգրուանային հոլովոյթի, այլեւ անուն ու ազգանուն ունեցող հայերու, եղելութիւններու եւ առօրեայ բնոյթ կրող իրողութիւններու բազմանպատակային գոյութեան ու ապրելակերպին շուրջ: Ցեղասպանութիւնը եւ անոր հետագայ գաղթականական...