Անդրադարձ

ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ Յունիսի 1-ին երգչուհի Լուսինէ Զաքարեանի ծննդեան օրը, Երեւանի իր բնակած տան մէջ բացուեցաւ երգչուհիին տուն-թանգարանը... Երեւանի Եզնիկ Կողբացի 42 տուն 3 հասցէն երկար ժամանակ մշակութասէր հանրութեան ուշադրութեան կեդրոնն էր: Լրատուամիջոցները յաճախ կ'այցելէին այդ տունը, ուր բնակած է հոգեւոր երգերու եւ կոմիտասեան տաղերու անզուգական մեկնաբան Լուսինէ Զաքարեանը իր ամուսինին` հայագէտ, մանկավարժ ու երգիչ Խորէն Պալեանին հետ: Հեռատեսիլէն յաճախ ցոյց...

Ֆրանսա-Արցախ քաղաքային խորհուրդներու գործակցութեան համաձայնագիրները անվաւեր յայտարարող ֆրանսական դատարանի որոշումին միանշանակ մեկնաբանութիւններով արձագանգելը քաղաքականօրէն կրնայ ճիշդ ընկալումի համարժէք չըլլալ: Նախ անշուշտ սկզբունքով ֆրանսական արդարադատութիւնը անջատ է քաղաքական տիրոյթէն եւ հետեւաբար անկախ է նաեւ գործադիր իշխանութենէն: Հետեւաբար շեշտել, որ պաշտօնական Փարիզը քաղաքական ազդակ կ՛ուղարկէ Պաքուին` տնտեսական յարաբերութիւններուն նոր թափ տալու օրակարգով, այնքան ալ բացարձակ ընկալում կրնայ չունենալ: Նման մեկնաբանութեան հիմք կրնայ...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՈՂԼԵԱՆ Մամուլը` Ընդհանրապէս Ի՞նչ կը նշանակէ «մամուլ» Բառացի` երկաթագործի յատուկ գործիք մըն է, որ կը ծառայէ առարկայ մը ամուր բռնելու, անշարժացնելու նպատակի: Հին տարիներուն, մինչեւ 1960-70 թուականները հատիկ-հատիկ, քով-քովի կը շարուէին բառի մը գիրերը, եւ այդպէս կը կազմուէր էջը ափսէի մը վրայ, որ տպագրական մեքենայի մամուլին մէջ կ՛ամրացուէր, որպէսզի գիրերը չտարտղնուին, եւ կը տպուէր թերթը, այսինքն մամուլէն լոյսին կու...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ընթերցողիս համար հաւանաբար քիչ մը տարօրինակ ու արտասովոր թուի այս սիւնակը, որովհետեւ ընդհանրապէս հակամէտ ենք վեր առնելու պատմական դէմքերու, մեծ իրադարձութեանց ու իրագործումներու յիշատակը, կազմակերպելու յոբելենական ձեռնարկներ եւ այլն: Ուրեմն, նախ ըսեմ, թէ «բանը ինչո՛ւմն է»: Գրադարանիս մէջ թերթերու վերապահուած դարակէն երբ դուրս կը քաշէի փնտռածս, անոր «փակած«` դուրս եկաւ նաեւ բարակուկ թերթ մը, որուն կողքին արձանագրուած է...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Հոգեկան մեծ գոհունակութեամբ հետեւեցայ Սարդարապատի յուշահամալիրի տարածքէն ներս Արամ Մանուկեանի յուշակոթողի կերտման սրտառուչ գործընթացին: Կարեւոր հանգրուա՛ն մը, արդարեւ, Արամ Մանուկեանի ազգային ինքնագիտակցութեան պատգամը սերունդներու երթին յանձնելու եւ մեր Հիմնադիր Հօր ոգեկան ներկայութիւնը խարսխելու մերօրեայ կեանքի պահանջկոտ մարտադաշտերէն ներս: Մեր անկախ պետականութիւնը ամէն օր աւելի կը հարստանայ, երբ իր պատմական յիշողութիւնն է, որ քայլ առ քայլ կը վերականգնի եւ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Թրքական ուսումնասիրութիւններու հիմնարկը (ԹՈւՀ) շահ չհետապնդող կազմակերպութիւն է, որ հիմնադրուած է 1983-ին, Ուաշինկթընի մէջ, Թուրքիոյ կառավարութեան կողմէ 3 միլիոն տոլար նուիրատուութեամբ: 31 մայիս 2019-ին ԹՈւՀ հանդէս եկաւ մամլոյ հաղորդագրութեամբ` յայտարարելով, որ կը դադրեցնէ իր գործունէութիւնը 30 սեպտեմբեր 2020-ին: Այս յայտարարութիւնը անսպասելի էր երկու պատճառով. 1) Երեք միլիոն տոլարը համեմատաբար մեծ գումար մը...

ՆԱԹԱԼԻ ՔԷՆՏԻՐՃԵԱՆ Ինչպէ՞ս ընդունիմ, որ ալ չկաս, ինչպէ՞ս ընդունիմ, որ ձեռքդ ուսիս պիտի չըլլայ ա՛լ: Դուն գիտե՛ս, թէ որքան կը սիրեմ քեզ, խօսիլն իսկ աւելորդ է: Այսօր` քառասուն օր ետք, տակաւին դէմքդ եւ մանաւանդ ժպիտդ աւելի կը պայծառանայ մեր աչքերուն առջեւ, մեր սրտերուն մէջ: Բայց գիտեմ, թէ ամէն ծնունդ ունի իր վախճանը, հետեւաբար կեանքին իմաստը պէտք է փնտռենք իր թողած...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Եթէ ճիշդ է այն համոզումը, որ մարդ  իսկապէս կը մեռնի, երբ  մարդիկ կը դադրին զինք յիշելէ, ապա կարելի է ըսել, որ Սամուէլ Պոյաճեանը չէ մեռած, որովհետեւ ոչ թէ մարդիկ զինք չեն մոռցած, այլ միշտ կը յիշեն զինք` որպէս սիրուած, վստահելի, ծառայասէր ուսուցիչ եւ ՀՄԸՄ-ական եղբայր: Արդէն մէկ տարիէ ի վեր եղբ. Սամուէլը մեկնած է այս աշխարհէն, սակայն զինք...

ՍԱՐԻԿ ՊԱՊԵԱՆ Հայրերու օրը կը մօտենայ: Յայտարարութիւններն ու գովազդները կը յիշեցնեն մեզի, որ մեր ընտանիքի թագաւորները` մեր հայրերը, արժանի են յատուկ գնահատանքի, շնորհակալութեան, երախտագիտութեան եւ աւելիին... Մայրերու օրը կը տօնենք ծաղիկներով, անուշահոտով եւ անհուն քաղցր խօսքերով: Սակայն, երբ կարգը կու գայ մեր այր հոգատարներուն, ակնկալութիւնները քիչ մը կը տարբերին: Ըստ մեզ շրջապատող յայտարարութիւններուն, գովազդներուն, մեր հայրերը հետաքրքրուած չեն գունաւոր ծաղկեփունջով...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Յաճախ կը մոռնանք այն տղաքը, որոնք կանուխ բաժնուեցան մեզմէ, իսկ բանաստեղծութիւնը լեռնապարերու նման աշխարհ մըն է, զոր պէտք է տեսնենք իր ամբողջութեանը մէջ. հոն կան տարբեր բարձրութիւններ, որոնք այս կամ այն ձեւով նպաստած են այդ գրականութեան կազմաւորման, եւ քանի մը գագաթներ, որոնք բոլորիս ուշադրութիւնը կը գրաւեն ու կ՛առանձնանան, սակայն կը մնան ծնունդը մեր գրական ժառանգութեան, տարբեր մշակոյթներու եւ...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Ընդհանրապէս մեր կեանքին մէջ, լիբանանեան, միջազգային թէ ազգային մակարդակներու վրայ, մեծամիտներու շատ կը հանդիպինք: Անոնք իրենց բարքով ու վարքով կ՛ուզեն ուշադրութիւնը կեդրոնացնել իրենց վրայ, կամ շատ անգամ համեստութիւն կը խաղան, սակայն խորքին մէջ մեծ փառասէրներ են, որոնք համեստութիւն «խաղալով»` իրենց բարդոյթները կը ծածկեն: Խորքին մէջ մեծամիտները ինքնասիրահարած են, եւ այդ ինքնասիրահարութիւնը մեծ աւերներ կը գործէ: Մեծամիտը աւեր կը...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ Քաղաքական վերլուծաբան Առաջին իսկ հայեացքից այս տպաւորութիւնն է թողնում Ազրպէյճանի իշխանութիւնների ջղային արձագանգն Արցախում այս օրերին անցկացուող ֆութպոլի Եւրոպայի առաջնութեանը, որ իրականացնում է Անկախ ֆութպոլային ֆետերասիոնների քոնֆետերասիոնը` ՔՈՆԻՖԱՆ: Կարծես թէ Արցախի մարզադաշտերում խփուող անխտիր բոլոր կոլերն էլ խոցում են ոչ թէ մրցակից ֆութպոլային խմբերի մարզական, այլ բացառապէս Ազրպէյճանի քաղաքական դարպասները: Մոռանալով կամ պարզապէս անտեսելով, որ ֆութպոլն ընդամէնը զանգուածային...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Յունաստան եւ Աթէնք կարելի չէ մտածել առանց Յովսէփի: Յունահայութեան զարկերակ «Ազատ օր»-ի բազմաթիւ տարիներու խմբագիր, միութենական եւ կուսակցական կեանքին մէջ միշտ ներկայ եւ անձնդիր ծառայող Յովսէփը ճանչցած էի իր Պէյրութի Ճեմարանը յաճախած տարիներուն: Հակառակ մեր տարիներու տարբերութեան, հետզհետէ դարձած էինք սրտակից ընկերներ: Կը հանդիպէինք Պէյրութ, Աթէնք, Հայաստան: Անակնկալ հրաժեշտ, քանի որ իր տարիքի լիութեան մէջ էր Յովսէփ: Ձերբազատուած...

ՎԼԱԴԻՄԻՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ ԱՀ վաստակաւոր իրաւաբան Nulla poena sine lege «Չկայ պատիժ առանց օրէնքի» Լատինական իրաւական սկզբունք Հայաստանում Եւ Արցախում Յունիսի 14-ը Բռնադատուածների Յիշատակի Օրն Է «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան տօների եւ յիշատակի օրերի մասին» օրէնքի համաձայն, յունիսի 14-ը բռնադատուածների յիշատակի օրն է: Նոյն օրը նախատեսուած է նաեւ Հայաստանի Հանրապետութեան տօնացոյցում: Օրուայ ընտրութիւնը պայմանաւորուած է նրանով, որ ուղիղ 70 տարի առաջ, խորհրդային...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Հայ ժողովուրդի ազգային-ազատագրական շարժման անկեղծ զինուորներու եւ Դաշնակցութեան անձնուէր ֆետայիներու փաղանգին մէջ իր ուրոյն տեղը ունի Վարդան Շահպազ, որուն մահուան տարելիցը կ’ոգեկոչենք յունիս 8-ին: 1959-ի յունիս 8-ին Լիբանանի մայրաքաղաք Պէյրութի ՀՅԴ Ժողովրդային տան «Հայրիկ»-ի իր սենեակին մէջ, տեսողութիւնը կորսնցուցած, մեր աշխարհէն առյաւէտ բաժնուեցաւ 87-ամեայ հայ յեղափոխականն ու դաշնակցական ֆետային, որ Վարդան Շահպազ անունով անջնջելի իր տեղը գրաւած էր...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Երկրի մը վիճակագրական տուեալները գիտականօրէն հիմնաւորուած ծրագիրներ պատրաստելու եւ ճշգրիտ որոշումներ կայացնելու համար անհրաժեշտ ու անփոխարինելի ենթահողերէն կարեւորագոյնն է: Նոր անկախացած հանրապետութիւնը` իբրեւ այդպիսին չունենալով անցեալի փորձառութիւն ու տուեալներ, սկսաւ գործել եւ ստեղծել նոր նախընթացներ ապագայի համար: Ստորեւ կը ներկայացնեմ վիճակագիր Գ. Աղաբէկեանի «Յառաջ»-ի 9 հոկտեմբեր 1920-ի թիւին մէջ գրած «Քաղաքային ստատիստիկան» խորագիրով յօդուածը (1)` արեւմտահայերէնի վերածուած. Քաղաքային...

Հայրենի լրատուադաշտը, նոյնիսկ քաղաքական դաշտը ողողած անպատշաճ որակումները, հայհոյանքներն ու բարոյական արժէքներու դէմ ուղղորդուած արշաւը որակազրկելու սկսած են ոչ միայն լրատուադաշտը, այլեւ թափանցելով հասարակութեան մէջ` փոխադարձ մերժողականութեան անկառավարելի ալիք մը սկսած են բարձրացնելու: Այս դատապարտելի երեւոյթը պահ մը մտածել կու տայ, թէ ո՞վ կը շահի այս խեղկատակութենէն: Ինչո՞ւ մեր երկրին ու ժողովուրդին դիմաց ցցուող իսկական հարցերէն, մարտահրաւէրներէն ու անոնց լուծումներուն...

ՎՐՈՅՐ ՍԵՒԱԿ Երբեք չէի կարող մտածել, որ օրերից մի օր ինքս ինձ հարց կ՛ուղղեմ` ո՞ւր ենք գնում: Սարդարապատի բարձունքում եղանակն էլ համահունչ էր օրուայ խորհրդին` տօթ, բայց` ամպոտ, հեղձուցիչ` շունչդ կտրուելու ու այդ պահին քեզ հետ մտորելու չափ: Իսկ Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադրի յուշակոթողի մէջ հող-մասունքի զետեղման արարողութեան ժամանակ խեղդւում էիր ոչ թէ բազմութեան առատութեանից ու անձկութիւնից, այլ` արմատը կորցնելու գիտակցումը...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Կիսկատար գիտցած արաբերէնս չմոռնալու միտումով պաղեստինցի իսլամ պաշտօնակցուհիի մը հետ խօսած ժամանակս կը փորձեմ իր լեզուով խօսիլ: Երկու իրաւազրկուած ազգեր ենք: Տարբեր ազգի եւ տարբեր կրօնի, երկուքս հեռու` մեր ծննդավայրէն, բնականաբար յաճախ կը յիշենք այն վայրը, ուր ծնած ու հասակ առած ենք: Ես յաճախ կը յիշեմ Էշրեֆիէն եւ Պուրճ Համուտը, իսկ ինք` իր ծննդավայրը, հիւսիսային Լիբանանի Թրիփոլի քաղաքը:...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Անթիլիասի տպարանէն 2018-ին լոյս տեսաւ Պօղոս Շահմելիքեանի «Ճամբորդութիւն յիշողութեան մէջ» հատորը` բաղկացած 431 էջերէ: Հրատարակութիւն` «Ռիչըրտ եւ Թինա Գարօլան» հիմնադրամի, թիւ 26: Խմբագիր` դոկտ. Արմէն Իւռնէշլեան: Հեղինակը գիրքը ձօնած է հօր` Խաչատուր Շահմելիքեանի յիշատակին: «Դպրոց եւ մանկութիւն» բաժինին մէջ հեղինակը կը խօսի Ճեմարանի «փոստա»-ին, դպրոցական կեանքին, Գառնիկ Բանեանին եւ Մուշեղ Իշխանին մասին: «Յուշեր եւ մտորումներ» բաժինին մէջ Շահմելիքեան,...