Անդրադարձ

Լիբանան նկատուած է ազատութեան եւ համայնքներու համակեցութեան հայրենիք: Լիբանանցի ժողովուրդը իր դարաւոր պատմութեան ընթացքին  ճաշակած է օտար նուաճումներ ու տիրապետութիւններ, աւերածութիւններ ու զրկանքներ տեսած է, բայց միշտ պահած է իր ազատատենչ ոգին: Օսմանեան սուլթան Սելիմ Ա. 1516-ին, Հալէպի մօտ, Մարժտապէքի ճակատամարտին պարտութեան մատնեց Եգիպտոսի մեմլուքները, նուաճեց արաբական երկիրները եւ մտաւ Լիբանան: Այսպիսով Լիբանան դարեր շարունակ օսմանեան տիրապետութեան տակ մնաց, բայց...

ՍՕՍԷ ՓԻԼԱՒՃԵԱՆ 15 դեկտեմբեր 1921 թուակիր նամակը, որ Պէյրութէն Փարիզ մեկնած Զմմառու պատրիարքական կղերի միաբան Պօղոս ծ. վրդ. Արիսի յղուած է Մեսրոպ վրդ. Քէշիշեանի կողմէ, կը հանդիսանայ փաստավաւերագրական կարեւոր աղբիւր մը` կողմնորոշուելու տուեալ թուականին հայ գաղթականներու իրավիճակի մասին ֆրանսական հովանաւորութեան տարիներուն, եւ յատկապէս` Կիլիկիոյ հայութեան դէպի Լիբանան տեղահանութեան մասին: Այս նամակը կը ներկայացնէ պատմական փաստաթուղթ, որ կը բացայայտէ քաղաքական, ընկերային...

Ալեքսանդրուպոլիսի Ս. Կարապետ եկեղեցին։ ՎԱՀԷ ԹԱՇՃԵԱՆ Արեւմտեան Թրակիա, կամ` յունական Թրակիա: Անունը արդէն կը յուշէ, թէ հոն այցելութիւնը կրնայ ըլլալ անցեալ ժամանակներու երկրախուզութիւն մը: Հինգ օրուան համար եկած էի այս տարածքը` յունահայ պատմութեան վերաբերող արխիւային նիւթեր թուայնացնելու ծրագիրի մը ծիրին մէջ: Քանի մը տարի առաջ Պերլինի «Յուշամատեան» կազմակերպութիւնը Աթէնքի «Արմենիքա» միութեան հետ միասնաբար ստացաւ Բրիտանական գրադարանէն դրամաշնորհ մը` այս ծրագիրը...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Ամօ՛թ նախագահ Տանըլտ Թրամփին` Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումը վերստին յամառօրէն մերժելուն համար: Ահա թէ ի՛նչ կը պատահի, երբ բարոյական արժէքներէ եւ սկզբունքներէ զուրկ մարդը, որ դատապարտուած յանցագործ է (34 դրուագով), ինչպէս նաեւ պատասխանատու ճանչցուած է սեռային ոտնձգութեան համար, կ’ընտրուի Միացեալ Նահանգներու նախագահ: Թրամփի ժխտումները կը հակասեն Միացեալ Նահանգներու կառավարութեան բարձրագոյն մակարդակներով Հայոց ցեղասպանութեան բազմիցս կատարուած ճանաչումներուն. - 1951 մայիս...

ԴՈԿՏ. ԱՐԹՈՒՐ ԱՆԴՐԱՆԻԿԵԱՆ Ճանչնալով հանդերձ սփիւռքը... ինքնավերապահութիւն մը, ներող կ՛ըլլաք,  թերեւս կ՛ուզեմ ճանչնալ, կը խորհիմ, որ սփիւռքը ներկայիս իրմէ դուրս կ՛ապրի... Կ՛ըսէք` ժամանակները փոխուած են ու մարդոց մտածումներն ալ այլեւս անաչա՞ռ չեն, նաեւ` առողջ. կը խուսափիմ ապառողջ բառէն, որ իրականութեան մը նկարագիրը ընդգծելէ զատ` հոգեբանութիւն կ՛արտաբերէ... Հիմա ես կը նմանիմ մէկու մը, որ կը փափաքի ուժէն վեր բեռներ շալկել` քաջ...

Ռ. ԽԱԺԱԿ Անգլերէն տառերու պաղութեան մէջէն կը լսեմ անոր ձայնը, այն դիցուհիին, որ սիրոյ ալիւր կը մաղէր հարաւիդ ու հիւսիսիդ վրայ: Թարգմանուած ցաւ մըն է սա: You ask what happened, կ՛ըսէ: Իրաւունք ունի. պատասխան չունիմ, միայն հարցումներու շարք մը: And one grain of your soil Equals the treasures of the world. Հաւատա՞մ... Հայրս մէջդ ծնաւ, բայց հողդ երբեք իրը չեղաւ,...

ԴՈԿՏ. ԱԲԷԼ ՔՀՆՅ. ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ Քրիստոս փառաւորեալ, Աւետարան, վայր` Սպահան, 1655 թ., Chester Beatty Library, Dublin, Nr. 578, 15v.: Խաչին տակ պատկերուած են գրիչն ու նուիրատուն` Տէր Գրիգոր եւ Տէր Հայրապետ անուններով: Իսկ մանրանկարի ստորին հատուածին մէջ կ՛ընթերցենք. «Խաչն տէրունական, որ Քրիստոս գայ ի դատաստան եւ փողք Գաբրիէլեանք հնչեն եւ մեռեալք յառնեն»: Քրիստոնէական հոգեւորութիւնը (spirituality) կը վերաբերի հոգեւոր կեանքի այն ձեւին,...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Մայիս մէկը աշխատաւորի քրտինքով, տառապանքով եւ յամառ մաքառումով կերտուած տօն մըն է: Մարդկային իրաւունքներու պայքարին մէջ կոփուած, տառապանքի բարձրաձայն արտայայտութիւնն է: Ճնշուած ձայներու պոռթկումն է: Պոռթկում մը` գործարաններու մութ անկիւններուն մէջ խեղդուող մարդէն: Ճիչ մը` անիրաւ աշխատանքի, անքուն գիշերներու եւ անարգուած արժանապատուութեան դէմ: 19-րդ դարու վերջաւորութեան, մանաւանդ` Միացեալ Նահանգներու մէջ, աշխատաւորները ոտքի ելան` պահանջելով ութժամեայ աշխատանքային օր: Այդ...

Մայիս 1-ը աշխատաւորներու միջազգային օրն է եւ կը տօնուի աշխարհի շատ մը երկիրներու մէջ: Առաջին անգամ 1886-ին ամերիկացի եւ քանատացի աշխատաւորներ ցոյց կազմակերպեցին` ութժամեայ աշխատանքի պահանջով: Շիքակոյի մէջ ցոյցը ցրուելու ընթացքին կատարուած գործողութիւններուն պատճառով զոհուեցան ցուցարարներ եւ ոստիկաններ: Երկրորդ միջազգայնականը  1889-ին որոշեց ամէն տարի մայիս 1-ին հանրահաւաքներ կազմակերպել: Երկրորդ Միջազգայնականի որոշումը գործադրուեցաւ 1890-էն սկսեալ: Ժամանակին, ինչպէս աշխարհի տարբեր երկիրներու, նաեւ...

Տարի մը առաջ մեզմէ առյաւէտ հեռացաւ լիբանանահայ կեանքին մէջ, ինչպէս նաեւ Հայաստան-սփիւռք կապերու ամրապնդման մէջ դերակատարութիւն եւ ներդրում ունեցած ազգային գործիչ, հայրենանուէր, ազգին, հայրենիքին եւ լիբանանահայ համայնքին անսակարկ կերպով ծառայած Նազարէթ Սապունճեան: Նազարէթ Սապունճեան ծնած է 1943-ին,  Հալէպ: Ուսումը ստացած է Հայկազեան վարժարանին, ապա` Քարէն Եփփէ Ճեմարանին եւ Հալէպի Ամերիկեան քոլեճին մէջ: Համալսարանական կրթութիւնը շարունակած է Հալէպի իրաւաբանական կաճառէն ներս:...

ՆԵՐՍԷՍ ԱՊՐԻԼԵԱՆ ՀՅԴ ԼԵՄ-ի «Ա. Շիրակեան» մասնաճիւղ Լիբանանի հայ համայնքը, որ կը նկատուի սփիւռքահայութեան բաբախող սիրտը եւ միեւնոյն ատեն Լիբանանի գլխաւոր եօթը համայնքներէն մէկը, տարիներու ընթացքին ծանօթ է Հայոց ցեղասպանութեան նշումներու իր եզակի եւ յատուկ օրինակներով: Իւրաքանչիւր տարուան ապրիլ ամսուան ընթացքին ամբողջ աշխարհի հայերը եւ նոյնիսկ Լիբանանի ժողովուրդը իրենց հայեացքը կ՛ուղղեն Լիբանանի հայ համայնքին` տեղեկանալու համար, թէ իւրաքանչիւր տարի հայերը...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ 11-12 ապրիլ 2026-ին Փարիզի մէջ կայացաւ սփիւռքի ազգային զօրաշարժին նուիրուած խորհրդաժողով` համախմբելով 26 երկիրներէ, ներառեալ` Հայաստանէն եւ Արցախէն, 160 քաղաքական գործիչներ, համայնքային առաջնորդներ, միջազգային իրաւաբաններ, հոգեւորականներ եւ մտաւորականներ: Խորհրդաժողովին նպատակը Հայաստանի եւ սփիւռքի յարաբերութիւններու համապարփակ գնահատումն էր շարունակուող ազգային մարտահրաւէրներուն եւ փոփոխուող աշխարհաքաղաքական իրողութիւններու պայմաններուն մէջ` միաժամանակ ընդգծելով համահայկական միասնական օրակարգի շուրջ համակարգուած զօրաշարժի անհրաժեշտութիւնը: Ասիկա վճռորոշ պահ...

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Իրենց վերջին յօդուածներուն մէջ ընկերներս` Խաժակ Մկրտիչեան («Սփիւռքի տեսլական Եւ օրակարգ») եւ Յակոբ Պալեան («Սփիւռքի անելիքը Եւ Կարողականութիւնը»), հայկական սփիւռքը կը նկարագրեն իբրեւ երկու լայն խմբաւորումներէ բաղկացած հաւաքականութիւն մը` «հայրենազրկուածներ» (կամ հայրենահանուածներ) եւ «հայրենալքողներ»: Թէեւ երկու եզրերն ալ կ՛ակնարկեն հայրենիքէն բաժանման ձեւերու, սակայն անոնք կը մատնանշեն պատմական տարբեր գործընթացներ: Առաջինը կը վերաբերի Հայոց ցեղասպանութեան հետեւանքներուն եւ վերապրող ժողովուրդի...

ՆԱՐԵԿ ԱՐՔ. ԱԼԵԷՄԷԶԵԱՆ Իրիկունները, երբ տուն կը վերադառնանք, յաճախ կը դժուարանանք մեր առօրեան քննութեան ենթարկելու. «Այսօր ի՞նչ ըրի. օրս ինչպէ՞ս անցուցի. որո՞ւ հետ դրական յարաբերութիւն ունեցայ. որո՞ւ հետ շփումս ժխտական էր: Առաւել` Աստուծոյ հետ եղա՞յ այսօր»: Ընդհանրապէս իրիկուան ինքնաքննութիւնը երեք եզրակացութեան կը յանգի. Ա) Ամբողջ օրուան «սխալները» այնքա՜ն կը յաճախեն մեզ, որ ամօթապարտ կը մնանք: Բ) Խճողուած օրուան յաջողութիւնները կը...

4 եւ 5 մայիսին Երեւանի մէջ տեղի պիտի ունենայ Եւրոպական քաղաքական համայնքի գագաթաժողովը: Եւրոպական քաղաքական համայնքը կը համախմբէ Եւրոպական Միութեան անդամ եւ անոր գործընկեր (Եւրոպական խորհուրդի անդամ) պետութիւններ: Պարբերական ժողովները տեղի կ՛ունենան ամէն տարի տարբեր մայրաքաղաքներու մէջ: Եւրոպական Միութեան եւ գործընկեր երկիրներու ղեկավարները կը հաւաքուին միասնաբար քննարկելու համար Եւրոպային եւ ամբողջ աշխարհին վերաբերող քաղաքական, տնտեսական, ընկերային ու այլ հարցեր: Գագաթաժողովին...

ՓՐՈՖ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ Լեհ մտաւորական Սթանիսուաւ Սրոքովսքիի (Stanisław Srokowski) «Գեղանի հայուհի» (Piękna ormiańka) լեհերէն նոր վէպի շնորհահանդէսին հրաւիրուած էի 2026 թ. մարտ 10-ին, Լեհաստանի Վրոցլաւ քաղաքի հանրածանօթ Երաժշտութիւն եւ գրականութիւն մշակութային կեդրոնին մէջ: Չորս տասնեակէ աւելի հատորներու հեղինակ լեհ մտաւորական Ս. Սրոքովսքին` բանաստեղծ, արձակագիր, գրական քննադատ, թարգմանիչ, ուսուցիչ եւ հրապարակախօս, ծնած է Հնիլչէ 1936 թ. յունիս 29-ին (այդ ժամանակ Լեհաստան,...

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ Մանկան ճիչը զիլ որ մօր կաթը կ՛ուզէ աւազին վրայ կը խլացնէ զիս... Կոյսը Եփրատի ալիքն կը գրկէ կառչած պատմութեան դարպասին վրայ... Մայրը զաւակը գրկած կը վազէ տունն է բռնկուած փրկութիւնն խռովուած մեկնած է արդէն... Ծէրը ծիրանի ճիւղին է յենած ծոռը իր գրկին Լերան խորշերու որջը կ՛որոնէ... Թոնիրը ցախէն որբացած է լուռ... Գերանները կուռ մթութիւն գրկած... Խունկը եթերին հետ...

Սիրելի Գաղութի Անդամներ, Վերջին քսան տարիներուն պատիւը ունեցայ անկողմնակալ, արդար եւ արդիւնաւէտ գործունէութեամբ իմ ծառայութիւնս մատուցանելու Կիպրահայ գաղութին, իբրեւ Հայ Համայնքի Պետական Ներկայացուցիչ Կիպրոսի Խորհրդարանէն ներս։ Այժմ, առաջնորդուելով ժողովրդական փափաքէն եւ քաջալերանքէն առանձնաշնորհումը կը զգամ անգամ մը եւս ներկայացնելու թեկնածութիւնս Մայիս ամսուան մէջ կայանալիք ընտրութիւններուն՝ յառաջիկայ հինգ տարիներուն համար: Ընտրուելու պարագային կը խոստանամ նոյն թափով եւ նուիրումով գլխաւորել ջանքերս արդարացնելու...

ԱՐԱՄ Ա. ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ ՄԵԾԻ ՏԱՆՆ ԿԻԼԻԿԻՈՅ Դա՛րձեալ Հայոց ցեղասպանութեան խորհուրդով ու պատգամով պարուրուած է հայ կեանքը ամէնուրեք: Արդարեւ, որքան ալ տարիները մեզ հեռացնեն 1915 թուականէն, Հայոց ցեղասպանութիւնը ստուեր պիտի չտեսնէ հայ ժողովուրդի հաւաքական գիտակցութեան մէջ: Որքան ալ տարիները թաւալին, հայ ժողովուրդին պահանջատիրութիւնը նահանջ պիտի չարձանագրէ գալիք սերունդներու հաւաքական պայքարին մէջ: Վկա՛յ` անցնող 111 տարիները: Վկա՛յ` նոր սերունդներու ամուր կամքը, վճռական...

ԴՈԿՏ. ԼԱԼԷ ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ Կ՛ուզեմ ձեզի հետ բաժնել միտք մը, որուն շատոնց անդրադարձած եմ: Ես եւ ինծի նման շա՜տ շատեր մեծցած ենք սփիւռքի մէջ` բարձրանալով գաղութային եւ, մեր պարագային, կուսակցական բոլոր աստիճաններէն: Եւ ես միշտ գիտակցութիւնը ունէի, թէ այն, ինչ որ ինծի հետ կը պատահէր, քաղաքական ձեւաւորում էր, որ` այն արժէքները, պատմութիւնը եւ պատասխանատուութեան զգացումը, որոնք ինծի կը փոխանցուէին, միմիայն մշակութային...