Անդրադարձ

ՎԵՀԱՆՈՅՇ ԹԷՔԵԱՆ Աւազանի անունը միայն ինք գիտէր բոլորին համար Զահրատ էր Իր հնարամիտին ուրկէ եկած ըլլալն ալ միայն ինք գիտէր, անունը Կիկօ էր Առտու կանուխ քանի մը հեղ գնաց եկաւ Գնաց եկաւ Կիկոյին չգտաւ խանութը բացած` ծորակ կը ծախէր Չահրատն ալ իր կատուն գրկած Պճլտուն ոսկեղէն աչուկներով սեւկակ Մայմունին Գնալը կղզին պտըտցնել սկսաւ Զահրատը թափանցիկ Կիկոն գոյնզգոյն էր, կկուի պէս...

2026-ին յատկանշականօրէն կը բոլորուի 60-ամեայ փուլը Յունաստանի մէջ Հայ դատի հետապնդման աշխատանքներուն: Վեց տասնամեակներու վրայ երկարող պահանջատիրական պայքարի բազմաշերտ գործունէութիւն մը, որ իր քաղաքական, իրաւական եւ ցուցական երեսներով համախմբեց բովանդակ յունահայութիւնը մեր ազգային անժամանցելի իրաւունքներու ձեռքբերման նուաճումներուն շուրջ: Նշանակալից այս անկիւնադարձը կարելի չէ տեսնել իբրեւ սոսկ յոբելենական փուլ, այլ` իբրեւ յունահայ գաղութի քաղաքական հասունացման եւ կազմակերպուած պայքարի պատմական ուղեգիծ: Վեց...

Հայոց ցեղասպանութեան զոհերի ոգեկոչման 111-րդ տարելիցն է: Թւում է, թէ տարեթուերը մեզ հեռացնում են մարդկութեան դէմ իրագործուած այդ զազրելի յանցագործութեան հետեւանքներից, սակայն մեր պատմութեան վերջին զարգացումները` Արցախի բռնգրաւումը եւ հայաթափումը, աւելորդ անգամ եւս փաստում են, որ Հայոց ցեղասպանութիւնը ոչ թէ ժամանակի եւ տարածութեան մէջ իրականացուած եւ աւարտուած ոճիր էր, այլ շարունակական յանցագործութիւն, որ միտուած է բնաջնջելու կամ տեղահանելու հայութեանն իր...

ՀՐԱՅՐ ՆԱՀԱՊԵՏԵԱՆ Ապագայի անունով մոռացութիւն, կամ՝ յիշողութեան գնով գնուած պետութիւն Լիբանանը մեզի արդէն տուած է դաժան դաս մը։ Ան իր քաղաքացիական պատերազմը չբուժեց, այլ՝ թաղեց։ 1991-ի համաներումի օրէնքով քաղաքական ոճիրները փակուեցան, իսկ պատերազմի պատմութիւնը երկար ժամանակ դուրս մնաց հանրային ճշմարտութեան ամբողջական հոլովոյթէն եւ նոյնիսկ դպրոցական յիշողութենէն։ Այսօր, յիսուն տարի ետք, նոյն Լիբանանը տակաւին կը կրէ չլուծուած հարցերով անցեալի վէրքը, մինչ...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Շատ դժուար է իմ սերունդիս համար, որ առանց վրէժխնդրական զգացումի` հանդարտ խորհրդածէ տարելիցի մը մասին, որ  յիշողութեան կը բերէ ամբողջ ազգի մը վրայ գործադրուած ահաւոր եղեռնագործութիւնը եւ հայրենահանութիւնը` ծրագրով մը, որ կը միտէր ոչնչացնել հայ ազգը: Ցեղասպանն էր, որ յայտարարած էր, թէ յիսուն տարի ետք նոյնիսկ թանգարաններու մէջ պիտի չգտնուի հայ բառը... Այս էր թրքական պետութեան մշակած քաղաքական...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Շրջանառութեան մէջ դրուած է տեղեկութիւն, որ Հայաստանի իշխանութիւնները կը մշակեն որոշման ծրագիր մը Հայոց ցեղասպանութեան ոգեկոչման մասին: Օրէնքի նախագիծը կը նպատակադրէ ամբողջութեամբ չեղարկել Հայոց ցեղասպանութեան յիշատակի օրուան նուիրուած հանրային նախաձեռնութիւններու կազմակերպումը: Ցեղասպանութեան յուշակոթողը կը դառնայ սոսկական յուշարձան մը, իսկ Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկը կը փոխակերպուի Հայոց պատմութեան թանգարանի: Հայոց ցեղասպանութիւնը կը վերածուի Հայոց պատմութեան բազմաթիւ պատահարներէն մէկուն եւ կը...

ԼՈՒԹԵՐ Ապրիլ 24-ը` Սրբազան Ուխտի Եւ Պայքարի Օր Մեծ եղեռնի արհաւիրքները ապրած, հարազատներ, սիրելիներ ու հայրենի բնօրրան կորսնցուցած եւ գաղթական դարձած հայութեան համար ապրիլ 24-ը յատկապէս Ցեղասպանութեան յաջորդած տասնամեակներուն սուգի, շիւանի եւ լաց ու կոծի օր էր: «Ազդակ» իր առաջին տարուան` 1927-ի 23 ապրիլի թիւին մէջ կը գրէր, որ ապրիլ 24-ը սրբազան ուխտի, նորոգուելու, չընկճուելու, ինչպէս նաեւ մեր նախնիներէն մեզի...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ «Ցեղասպանութիւնը կը սկսի մէկ մարդու սպանութեամբ, ոչ անոր կատարած արարքին համար, այլ` ով ըլլալուն համար»: ՄԱԿ-ի նախկին ընդհանուր քարտուղար Քոֆի Անան այսպէս կը բնութագրէ ցեղասպանութիւնը, եւ որքան դիպուկ եւ ճշմարիտ է այս խօսքը, երբ նկատի ունենանք Հայոց ցեղասպանութիւնը եւ անոր դրդապատճառները: Ցեղասպանութիւն եզրի օգտագործման ընթացքին օգտակար է մերթ ընթ մերթ վերյիշել անոր տարողութեան ահաւորութիւնը: Հայոց ցեղասպանութիւնը կորուստն է...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Արցախ Հայաշխարհը այսօր բոլորովին տարբեր պայմաններու մէջ եւ մարտահրաւէրներու դէմ յանդիման կը նշէ Հայոց ցեղասպանութեան 111-ամեակը: Հայկական պահանջատիրութեան երթը եւ անոր էութիւնն ու գաղափարաբանութիւնը ներկայ փուլին կանգնած են դարձակէտային ու ճակատագրական իրադրութեանց դիմաց, եւ ներազգային ու արտաքին օրակարգերու նոր թղթածրար մը համահայկական այս հիմնախնդիրին դիմաց կը դնէ նոր հարցադրումներու եւ մտահոգութիւններու երկար շղթայ մը: Ա.- Կասկածէ վեր է,...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «Շատ սարսափելի բան մը պատահեցաւ աւելի քան 100 տարի առաջ»: Ճէյ. Տի. Վանս (Միացեալ Նահանգներու փոխնախագահ) Միջինարեւելեան սարսափազդու եւ զազրելի պատերազմական թոհուբոհին մէջ Հայոց ցեղասպանութիւնը յիշելու եւ յիշեցնելու բարոյական պարտադրանքին տակ կը գտնուինք ազգովին: Այո՛, բարոյական պարտադրանքի, որովհետեւ մէկ կողմէ միջազգային խօլ ու անկանխատեսելի արշաւներու սպառնալիքին տակ է համայն մարդկութիւնը, եւ միւս կողմէ` հայ ժողովուրդը կը դիմագրաւէ լինելութեան,...

ՃՐՏԳՏ. ՔՐԻՍՏ ԻՍԿԷՆՏԷՐԵԱՆ Ապրիլ 2025-ին այցելեցի Հայաստան: Պէյրութէն ուղղուեցայ Երեւան` հետս տանելով անսահման արժէք ներկայացնող ժառանգութիւն մը. Հայոց ցեղասպանութենէն վերապրած, 1725-ին տպագրուած եւ լուսահոգի մեծ-մեծ մօրս` Սիրուն Վարժապետեան- Աղամանուկեանի ձեռամբ ինծի յանձնուած հմայիլ մը: Ան մասունք մըն է` նախնիներս ներկայացնող, դարաւոր Կիլիկիա հայրենիքէն փրկուած բեկոր մը, որ շնորհիւ Տիրուհի Մահսէրէճեան-Վարժապետեանին (մեծ մօրս մեծ մայրը) Այնթապէն հասաւ Լիբանան` Շիմլանի որբանոց, ապա...

ՊԱՐՈՅՐ Ծ. ՎՐԴ. ՇԷՐՆԷԶԵԱՆ Դաստիարակութիւնը տեղի կ՛ունենայ զանազան միջոցներով. այդ ձեւերէն մէկը` իր անուղղակի բնոյթով, կը վերաբերի այն պարագային, երբ առօրեայիդ մէջ յատուկ պատկեր մը դիտարկումիդ առարկան կը դառնայ գիտակից կամ անգիտակից կերպով: Այս մէկը աւելի ազդու կը դառնայ, երբ մանաւանդ այդ պատկերը, անկախ իր գեղեցկագիտական արժէքէն, ինքնութեանդ եւ պատկանելիութեանդ ուղղուած ըսելիք ունի: Այդ պատկերին մէջ կը գտնես` քու պատմութիւնդ,...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հայ ժողովուրդի ժամանակակից պատմութեան ամէնէն ծանր, միաժամանակ ճակատագրական առանցքներէն մէկը կը մնայ պատմական արդարութիւնը վերականգնելու հրամայականը: Այս անխուսափելի գաղափարին կեդրոնը կը գտնուի միջազգային հարթակներու վրայ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումը եւ հատուցումները հետապնդելու պայքարը: Պահանջատիրութիւնը պիտի շարունակէ ապրիլ մեր առօրեային,լեզուին,մշակոյթին եւ յիշողութեան մէջ` իբրեւ անաւարտ պատմութիւն: Պատմական արդարութիւնը վերականգնելու պայքարը մեր ժողովուրդին համար դարձած է գոյութեան ուղեգիծ: Մեր ինքնութիւնը կը...

Մենք` իբրեւ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան Լիբանանի երիտասարդական միութեան անդամներ, կը դիմենք ձեզի պատմական պատասխանատուութեան խոր զգացումով եւ բարոյական հրատապութեամբ` 1915-ին Օսմանեան կայսրութեան կողմէ տեղի ունեցած Հայոց ցեղասպանութեան գծով: Անցած են աւելի քան 100 տարիներ այն թուականէն, երբ հայ ժողովուրդը ենթարկուեցաւ համակարգուած բնաջնջումի, բռնի տեղահանութեան եւ թալանի: Սա պատերազմի ողբերգութիւն չէր, այլ գիտակից եւ կազմակերպուած աշխատանք` բնաջնջելու հայ ժողովուրդը: Այս արարքը...

ՎԱՐԴԱՆ Բ. ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Ժամանակին կար ժողովրդական խօսք մը, որ կ՛ըսէր, թէ երբ դատի մը 100 տարին անցնի, այլեւս այդ դատը իր իրաւացիութիւնը կը կորսնցնէ: Սակայն այս գաղափարը` թէ՛ իբրեւ ժողովրդական խօսք, թէ՛ ալ իբրեւ կանոնական օրէնք, անկարելի է, որ իր իրաւացիութիւնը կորսնցնէ, քանի տակաւին այդ դատը ունի իր իրաւունքը պահանջողը եւ անոր տէր կանգնողը: Այսօր, 111 տարի ետք, հայը ամէնուր...

«Նեմեսիս»-ը Վերականգնեց Մեր Արժանապատուութիւնը «Նեմեսիս» գործողութիւնը կարեւոր էր, որովհետեւ փոխեց հայ ժողովուրդին ներքին զգացումը: Եթէ մինչ այդ շատերուն մէջ կար անարդարութեան, լռութեան ու կոտրած ըլլալու զգացումը, ապա անկէ ետք յառաջ եկաւ այն միտքը, որ` եթէ աշխարհը չ՛արձագանգեր, մենք ինքներս կրնանք ձայն ունենալ: Անիկա կարեւոր էր նաեւ, որովհետեւ ցոյց տուաւ, որ յիշողութիւնը միայն անցեալը յիշել չէ, այլ նաեւ դիրքորոշում ունենալ է:...

ՆԱՐԵԿ ԱՐՔ. ԱԼԵԷՄԷԶԵԱՆ Արարատ լեռը` հայոց հայրենիքի սիրտը, ազգային խորհրդանիշն ու հայկական ինքնութեան մաս Բարեկամ ընտանիքի մը երկու երիտասարդ զաւակները, տղայ եւ աղջիկ, վերջերս սա սեղմ նախադասութեամբ խանդավառեցին զիս. «Մենք Արարատ լեռ ելած ենք»: Իսկ քանի մը օր առաջ ձեռքս անցաւ Պէպօ Սիմոնեանի «Ակնթարթներ - մարդու եւ կեանքի առօրեայէն» գիրքը (Պէյրութ, 2012), որուն մէջ կարդացի «Մեղա՜յ, մեղա՜յ Արարատին» վերնագիրը կրող...

ՍԻՄՈՆ ԿՈՍՏԱՆԴԻՆԵԱՆ Ծունկի եկէք բազկատարած Աղօթեցէք ճանչցէք Աստուած, Բայց ոչ այդ ձեր Աստուածը, զոր Դուք պաշտեցիք սուրով, թուրով, Մանուկները յօշոտելով Հայ մայրերուն հէգ, կարեվէր, Արիւնարբու ո՛վ ճիւաղներ. Խմեցիք հայ արիւնը մեր Գանկերու մէջ արիւնահեղ Արբեցուցիք Աստուածը ձեր Ու յագեցաք թուրք գազաններ, Բաժնեցիք խեղճ հայրը զաւկէն, Ինչպէս սիրտը իր վանդակէն, Քոյրը սրտցաւ` որբ եղբայրէն, Ակնակապիճ մ`ինչպէս աչքէն, Մայրը գրկած նորածինէն, Ինչպէս...

ՄԱՇՏՈՑ Թ. Ծ. Վ. ԶԱՀԹԷՐԵԱՆ Զմմառու Պատրիարքական Կղերի Միաբանութեան Պատրիարքական Փոխանորդ եւ Զմմառու Վանքի Մեծաւոր Ցեղասպաննուած, բայց չանէացած ազգի բեկորներու ստուար զանգուածը ծնողազուրկ դառնալով` աքսորական եւ տարագիր,  պանդխտութեան ցուպը ձեռին ուղեկորոյս` դէպի անորոշ վայրեր ուղեւորուեցան: Այնուամենայնիւ չվհատեցան, քանզի հայու անկոտրում կամքը եւ անդրդուելի ազգային նկարագիրն ու խառնուածքը անգամ մը եւս բարունակութիւն ցուցաբերելով` վերընձիւղուեցան, սակայն այս անգամ վտարանդի մէջ: Աշխարհի չորս...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Փոքր տարիքէս միշտ ներկայ եղած եմ ու մասնակցած Հայոց ցեղասպանութեան նուիրուած տարբեր նախաձեռնութիւններու` Քեսապի, Պէյրութի եւ Հալէպի մէջ: Այդ սուրբ օրը մինչեւ եօթանասուն տարիներ առաջ ընդունուած էր իբրեւ սուգի օր: Ազգովին կը սգայինք, կը ցաւէինք, մինչ մեր սփիւռքեան կառոյցներն ու կազմակերպութիւնները աղերսագիրներ կը ներկայացնէին աշխարհի մեծ պետութիւններուն կամ միջազգային կազմակերպութիւններուն... սակայն` ապարդիւն: Ու այդպէս ընթացաւ, մինչեւ որ...