Անդրադարձ

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Զաւէնն ու վեր. Մ. Ճանպազեանը «Պէպոյի» դերին մէջ։ Խոր յուզումով, արդար հպարտութեամբ եւ անսահման գոհունակութեամբ ակընդիր եղայ Այնճարի «Սարգիս Զէյթլեան» կեդրոնին մէջ հանդիսաւոր մթնոլորտի մէջ տեղի ունեցած Զաւէն Թաշճեանի կիսանդրիի քողազերծման արարողութեան, որ արժանի յարգանքի տուրք մըն էր այն գաղափարապաշտ հայորդիին, որ իր ամբողջ կեանքը նուիրեց ազգին, ժողովուրդին եւ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան սրբազան առաքելութեան: Այս եզակի եւ խորիմաստ...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Ընտրութեան յաջորդած օրը, երբ նախնական արդիւնքները յայտարարուեցան, հասարակութեան լայն շրջանակներուն մէջ կայուն համոզում գոյացաւ, որ յունիս 7-ի ընտրութիւնները տեղի ունեցած են համատարած կեղծումով եւ արդիւնքներու նենգափոխումով: Ու հայաստանեան սովորութեան համաձայն, սկսան քաղաքագիտական վերլուծութիւններ կատարուիլ եւ անսխալական դիրքերէ կարծիքներ տեղալ: Ի՞նչ պէտք է ընէ ընդդիմութիւնը, ի՞նչ պէտք է ըրած ըլլար, պէտք է ընդունի՞ արդիւնքները եւ Ազգային ժողով մուտք գործէ,...

Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» հրատարակչատան նախաձեռնութեամբ եւ գործակցութեամբ «Վլում» ելեկտրոնային գրադարանի տնօրէնութեան, երեքշաբթի, 16 յունիսին, երեկոյեան ժամը 6:30-ին տեղի ունեցաւ «Զում»-ով հանդիպում մը «Վլում»-ի ծրագիրը լիբանանահայ վարժարաններուն ներկայացնելու համար: Յայտնենք, որ «Վլում»-ը այսօր հայաշխարհի ամէնէն ընդարձակ ելեկտրոնային գրադարանն է, եւ անոր ծրագիրը կը ներառէ տարիքային տարբեր շերտեր: Հանդիպումը կը նպատակադրէր լիբանանահայ վարժարաններուն հետ համագործակցութիւն ստեղծել: Առաջին առիթով Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» հրատարակչատան...

ԱՐԱՄ ՉԱՓԱՐԵԱՆ Երկար սպասումէ եւ քաղաքական ու վարչական զօրահաւաքէ մը ետք տրուեցաւ վճիռը` բանալու նախկին նախագահ Ռընէ Մուաուատի անուան օդակայանը, եւ սկսան անհրաժեշտ գումակային (լոճիսթիք) աշխատանքները` զայն ծառայութեան մէջ դնելու համար: Սակայն, երբ այդ վճիռը տրուեցաւ, մէջտեղ եկաւ Լիբանանի մէջ ծանօթ իրականութիւն մը. մրցակցութիւն մը սկսաւ Պեքայի որոշ քաղաքական ուժերու միջեւ` պահանջելու համար Ռայաքի օդակայանին բացումը: Ատիկա սկզբունքով արդար պահանջ...

ՍԻՒԶԱՆ ԽԱՐՏԱԼԵԱՆ 2./ Զոմպի կրօնէն դէպի «Սրբազան» Պայքար. Հայ հասարակութեան ինքնապահպանման ճիգը Վերջին երկու տարիներուն հայ հասարակութիւնը ապրեցաւ աննախադէպ ցնցումներ, որոնք մերկացուցին ոչ միայն պետական հիմնարկներու տկարութիւնը, այլ նաեւ` մեր հոգեւոր հիմքերու խորունկ ճգնաժամը: Ֆրանսացի ընկերաբան  Էմանուէլ Թոտի տեսութիւնը այստեղ կը դառնայ լուսարձակ մը, որ կ՛օգնէ հասկնալու, թէ ինչո՛ւ հայկական իրականութեան մէջ յանկարծակիօրէն առաջնային դեր ստանձնեցին հոգեւորականները: «Զոմպի» վիճակէն` իմաստի...

ՆԱՐԵԿ ԱՐՔ. ԱԼԵԷՄԷԶԵԱՆ Սանայէ Թաքաիչի Հոկտեմբերին ականատես եղանք փոխակերպող եւ պատմական պահու մը, երբ Սանայէ Թաքաիչին Ճափոնի առաջին կին վարչապետը դարձաւ` Ճափոնի քաղաքական աշխարհի կիները երկրի որոշումներու կայացումին մէջ բարձրագոյն դերէն զրկող «երկաթեայ առաստաղը» փուլ բերելով: Ազգային քաղաքականութեան մէջ իր երկարատեւ պաշտօնավարութեան ընթացքին ան մարտահրաւէր կարդաց այս սահմանափակումին եւ Ճափոնի մէջ կիներու ընտրելու իրաւունք ձեռք բերելէն ութսուն տարի ետք վերջապէս...

ՏՈՔԹ. ՓԱՕԼՕ ԳԱԶԱԶԵԱՆ Համալսարանական տարիներուս, 1972-ի շրջանին, երբ ամուսնացայ կնոջս` Լուսին Չամիչեանի հետ, ան որոշեց իր դեղագործութեան  մասնագիտութիւնը շարունակել Իտալիոյ մէջ, ուր ես բժշկութիւն կ՛ուսանէի: Այդ որոշումին հիման վրայ իր 2 տարուան ծրագիրը Պէյրութի ամերիկեան համալսարանէն փոխադրեց Իտալիոյ Պոլոնիայի  համալսարան: Այն ժամանակ ես Փարմա քաղաքը կ՛ուսանէի, իսկ Պոլոնիա քաղաքը մօտ 90 քմ հեռու էր. սկիզբը կնոջս հետ քանի մը անգամ...

Քննական Նախաբան Արեւմտեան Հայաշխարհի Հազարամեայ Պատմութեան Թագաւորութիւններէ մինչեւ Զարթօնք Քաղաքականութիւն եւ Մշակոյթ Առաջին Հանգրուանը Տասներորդէն Տասնհինգերորդ Դարեր Prolegomenon to the Millennial History of the Western Armenian World – From 'Kingdoms' to an Awakening Politics and Culture The First Phase Tenth to Fifteenth Centuries Հեղինակ` ՓՐՈՖ. ՍԵԴԱ Պ. ՏԱՏՈՅԵԱՆ Տատոյեան կը կատարէ յարացոյցներու այլ յեղաշրջում մը (paradigm shift)` ենթադրուած «հայկական գաղափարաբանութենէ»...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Ազգային կեանքի մէջ միասնականութիւնը նոյնանման տեսակէտներու գոյութենէն աւելի` տարբեր մտածողութիւններու, հակումներու եւ մօտեցումներու առկայութեան պայմաններու մէջ, ընդհանուր նպատակներու շուրջ համախմբուելու կամքն ու կարողութիւնն է: Ան նախ եւ առաջ հաւաքական նպատակներու շուրջ համախմբուելու կարողութիւնն է, որով տարբեր մտածողութիւններ, կուսակցական պատկանելիութիւններ, աշխարհայեացքներ եւ նախասիրութիւններ կը գտնեն համագործակցութեան եզր մը` ազգային գերագոյն շահերուն ծառայելու համար: Ազգային-քաղաքական կեանքի մէջ միասնականութիւնը կը նշանակէ...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Հայ ժողովուրդը յաճախ կը բնորոշուի իբրեւ պատմական յիշողութեամբ առաջնորդուող, անցեալէն դասեր քաղող ազգ մը: Սակայն կան նաեւ պահեր, երբ նոյն ժողովուրդը, դէպքերու ամբողջական պատկերը տակաւին չամբողջացած, կը շտապէ երկրորդական հարցերու շուրջ բուռն քննարկումներու մէջ մտնել` անտեսելով աւելի հիմնարար խնդիրները: Այսօր ալ, ընտրական գործընթացներու աւարտէն հազիւ քանի մը օր անց, հանրային քննարկումներու կեդրոնը արդէն խորհրդարանական մանտաթներու ընդունման կամ մերժման...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Քանի մը ամիս առաջ շնորհակալութեամբ ստացայ էի, հեղինակին իսկ մակագրութեամբ, վերոնշեալ 30 էջանի գրքոյկը: Իր ծաւալով փոքր, բայց բովանդակութեամբ հարուստ աշխատասիրութիւն մըն էր, որ մեր ուշադրութիւնը գրաւեց: Գրքոյկը պահ մը մեր գրասեղանին վրայ մնաց` սպասելով ընթերցումի: Պարզապէս որովհետեւ իր բովանդակութեամբ այնքան հետաքրքրական այս գրքոյկը պէտք էր մէկ շունչով կարդալ եւ սպիտակ թուղթին յանձնել սեփական մտորումները: Ի դէպ, առաջին...

ԳՐԻԳՈՐ ԱՐՔ. ՉԻՖԹՃԵԱՆ Մարդկութիւնը հիմնական երկու խումբերու բաժնուած է: Սոյն գաղափարը նախ շատ դժուար է ըմբռնել, ինչպէս նաեւ` այս մասին բացատրութիւն տալը: Մէկը կրնայ հարցնել. «Հապա այսքան մարդու տեսակներ, բնաւորութեան տարբերութիւններ, խառնուածքի տեսականի, ինչպէ՞ս կարելի է այսքան զանազանութիւնը երկու խումբի վերածել»: Համաձայն ենք այս հարցումի հեղինակներուն եւ նման մտածողութեան տէր մարդոց: Հարցումին պատասխանը, սակայն, միայն իրենց տուած հարցումին ծիրին մէջ...

ՍԻՒԶԱՆ ԽԱՐՏԱԼԵԱՆ 1./ Անդունդի եզրին` իմաստի փնտռտուքը. Ինչո՞ւ մեր հասարակութիւնը վերադարձի կարիք ունի Ժամանակակից աշխարհը կը թեւակոխէ աննախադէպ փոխակերպում մը, ուր հոգեւոր հիմքերը կը սասանին, իսկ անոնց տեղը կը յայտնուի անորոշութիւն մը: Ֆրանսացի նշանաւոր ընկերաբան եւ մարդաբան Էմանուէլ Թոտ (Emmanuel Todd) իր ուսումնասիրութիւններով կը փորձէ բացատրել, թէ ինչպէ՛ս կրօնի նահանջը ոչ թէ կը հասցնէ մեզ «լուսաւորեալ» բանականութեան, այլ կը ստեղծէ...

ՆԱՐԵԿ ԱՐՔ. ԱԼԵԷՄԷԶԵԱՆ 15 ապրիլ 2026-ին «ԹԱՅՄ» վեց խմբաւորումով` դիմանկարներ, արուեստագէտներ, ռահվիրաներ, տիտաններ, ղեկավարներ եւ նորարարներ, կը ներկայացնէր 2026 թուականի աշխարհի 100 ամէնէն ազդեցիկ մարդիկը: Հոս, ամփոփելով, կ՛առանձնացնեմ ղեկավարները: Լեւոն ԺԴ. քահանայապետ Ֆրանչեսքոս քահանայապետի ընտրութիւնը դարձակէտ մը հանդիսացաւ Կաթողիկէ եկեղեցւոյ պատմութեան մէջ: Միջին դարերէն ի վեր ան առաջին պապն էր, որ Եւրոպայէն չէր գար եւ յիսուսեան միաբանութեան անդամ էր: Լեւոն...

ՍԻՐԱՆ ԱՒԸՆԵԱՆ-ԱՄՊԱՐՃԵԱՆ Կտաւս կը հանգչեցնեմ եռոտանիին վրայ, բայց մտքիս մէջ արդէն իսկ սկսած է գունագեղ իրարանցում մը: Գարուն է, ու որպէս ծաղիկներու անուղղայ սիրահարի` ներաշխարհս ողողուած է միմոզաներով: Այդ փոքրիկ, թաւշեայ գնդիկները անդադար կը զնգան ու կը պարեն: Չեմ ուզեր դասական ու պարզ միմոզա մը գծել. այդ մէկը պիտի սպաննէ անոր շունչը: Իմ ուզածը mixed media-ի լեզուով ստեղծուած յուշերու հիւսուածք...

ԳԱՌՆԻԿ ԱՒ. Ք. Գ. Գաղափարաբանութիւն… Տեսանք, որ Քիւրքճեան Որբաշխարհի գիրին (ոչ ամբողջական, նոյնիսկ` շատ մասնակի, որովհետեւ այլապէս պէտք էր հատոր մը լեցնէր, գրած է - անկասկած` նուազագոյնը) եւ Ֆրանսահայ գրականութեան երեւելի դէմքերու գրական վաստակին համառօտ ընթերցումներով` «գաղափարաբանութիւններ» վերլուծած է, նպատակ ունենալով անոնց ախտաբանական կառոյցները կամ հոգեկազմերը սեւեռել, եւ անոնց մահահոտ գաղափարներէն դուրս գալու կամ ելքի ստիպողականութիւնը շեշտել` վասն նորոգումի: Գրած...

Քննական Նախաբան Արեւմտեան Հայաշխարհի Հազարամեայ Պատմութեան Թագաւորութիւններէ մինչեւ Զարթօնք Քաղաքականութիւն եւ Մշակոյթ Առաջին Հանգրուանը Տասներորդէն Տասնհինգերորդ Դարեր Prolegomenon to the Millennial History of the Western Armenian World – From 'Kingdoms' to an Awakening Politics and Culture The First Phase Tenth to Fifteenth Centuries Հեղինակ` ՓՐՈՖ. ՍԵԴԱ Պ. ՏԱՏՈՅԵԱՆ Փրոֆ. Սեդա Պ. Տատոյեանի հեղինակութեամբ` «Քննական նախաբան արեւմտեան հայաշխարհի հազարամեայ պատմութեան -...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ ՀՅ Դաշնակցութեան հերոսապատումին մէջ «Անձինք նուիրեալք» ըմբռնողութիւնը, իր խորիմաստ արտայայտութեամբ, միշտ ալ դարձած է նորահաս սերունդներու դաստիարակութեան անփոխարինելի կռուան ու գաղափարական սնուցման յորդարար աղբիւր: ՀՅ Դաշնակցութեան ազգային գաղափարական ու յեղափոխական այլապէս հարուստ ժառանգութիւնը Մուսա Լերան շառաւիղ Այնճար հայաւանին մէջ հարստացած է անոր հողի երկունքով ժայթքած նոր դիւցազուններու կատարած գործով ու սխրագործութիւններով: Այո՛, պատմութիւնը մեծագոյն վկան է, որ Այնճարի...

Յառաջ-Գալուստ Կիւլպէնկեան ազգային վարժարանի աշակերտ Անժելինա Աշգարեան 2025-ին, երբ մէկ տարուան համար Միացեալ Նահանգներ կը գտնուէր, հետեւեալ գրութեամբ իր մասնակցութիւնը բերաւ «Բացայայտէ ընտանիքիդ պատմութիւնը» համահայկական շարադրական մրցումին, որուն համար ան արժանացաւ յատուկ մրցանակի: Ան այս մրցումին մասնակցեցաւ Տիթրոյթի ՀԲԸՄ Ալեք եւ Մարի Մանուկեան վարժարանին կողմէ: Ստորեւ կը ներկայացնենք այս հետաքրքրական շարադրութիւնը` նուազագոյն միջամտութիւններով, աշակերտական ոճը պահելու համար:  ԱՆԺԵԼԻՆԱ ԱՇԳԱՐԵԱՆ Արմատները...

ԱԼՊԵՐ ՊԱԼԱՊԱՆԵԱՆ ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէի կողմէ հայկական վարժարաններու ուսուցիչներու գնահատման այս նախաձեռնութիւնը բնականաբար ունի առանձնայատուկ նշանակութիւն: Հայ ժողովուրդի ընկալումով, ուսուցիչը երկրորդ ծնողք է: Իսկ ծնողք հասկացողութիւնը յատուկ բնորոշում ունի մեր արժէքային համակարգին մէջ: Ուսուցիչը պատասխանատու է ոչ միայն հայ ընտանիքի զաւակներուն կրթութեան ու դաստիարակութեան, այլ նաեւ ազգային-հաւաքական իմաստով ամբողջ սերունդի կազմաւորման, եւ հետեւաբար` մեր...