Անդրադարձ

ՓԱՆՈՍ ՃԵՐԱՆԵԱՆ Մօրս աչքերն յաճախ խոնաւ են եղած, երկինքներու արեւամերձ տարածքն այդ` չարտաբերուած բառի մը ջերմութեամբ` հայեացքիս մէջ պահելու: Տարագրութեան անչափելի տարիներուն, թաշկինակի կարիքն ան կորսնցուցած էր ի սպառ, արտասուքն իր գոգնոցով կը ցամքեցնէր: Կը թուէր, թէ ան իր դէմքը երկու անգամ կը ցօղուէր. իր օրուան մէջ, կարծես երկու առաւօտներ ըլլային: Մէկը` նօսր մեր աչքերուն մէջ կայթող` միւսը` - անցեալ...

«Պլումզպըրի աքատիմիք» հրատարակչատունը պաշտօնապէս յայտարարեց հանգուցեալ դոկտ. Կարապետ Կ. Մոմճեանի «Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը եւ սահմանադրականութիւնը Օսմանեան կայսրութեան մէջ, 1895-1908» (The Armenian Revolutionary Federation and Constitutionalism in the Ottoman Empire, 1895-1908) հատորին լոյս ընծայումը: Գիրքը մաս կը կազմէ «Հայերը արդի եւ վաղ արդի աշխարհին մէջ» (Armenians in the Modern and Early Modern World) մատենաշարին, որուն գլխաւոր խմբագիրն է դոկտ. Պետրոս Տէր...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Հայաստանի Ազգային ժողովի ընտրութիւնները կայացան յունիս 7-ին` լայնածաւալ, համակարգային եւ փաստաթուղթերով հաստատուած կեղծիքներով: Այս ընտրութիւններուն նպատակը պարզապէս ժողովուրդի ներկայացուցիչները կամ երկրին ապագայ կողմնորոշումը ճշդելը չէր: Վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան լիովին կը գիտակցէր, որ որոշուած արդիւնքէն կախեալ է` ինք պիտի շարունակէ՞ յաւելեալ հինգ տարիներ միանձնեայ երկիրը ղեկավարել, թէ՞ պիտի ենթարկուի քրէական պատասխանատուութեան` սահմանադրութիւնն ու հարիւրաւոր օրէնքներ խախտելուն համար: Գիտակցելով, որ...

ԳԷՈՐԳ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մայիսի 26-ին Միացեալ Նահանգների արտաքին գործերի նախարար Մարքօ Ռուպիոյի` Հայաստան կատարած կարճատեւ այցի ընթացքում Հայաստանն ու ԱՄՆ-ն նախաստորագրեցին ԹՐԻՓՓ-ի վերաբերեալ ռազմավարական համագործակցութեան մասին շրջանակային համաձայնագիրը, ստորագրեցին կարեւորագոյն հանքանիւթերի եւ հազուագիւտ հանածոների արդիւնահանման եւ մշակման ոլորտում մատակարարման ապահովման շրջանակային յուշագիրը եւ երկու երկրների միջեւ համապարփակ ռազմավարական գործընկերութեան կանոնադրութիւնը: ՀՅԴ Բիւրոյի Հայ դատի կեդրոնական գրասենեակը համակարգային վերլուծութեան է ենթարկել ԹՐԻՓՓ-ի...

ՍՈՒՍԱՆՆԱ ԱԴԱՄԵԱՆ ԱՂՈՒԱՆ ՊԱՊԵԱՆ Թանգարանները իւրաքանչիւր ժողովրդի յիշողութեան, ազգային ինքնութեան եւ մշակութային ժառանգութեան պահպանման կարեւորագոյն օճախներից են: Դրանց հիմքում ընկած ֆոնտերն իրենցից ներկայացնում են հսկայական հաւաքածուներ, որտեղ պահւում են գիտական, պատմական, գեղարուեստական, ազգագրական արժէք ունեցող նմուշներ: Թանգարանների ֆոնտերի ուսումնասիրութիւնն անգնահատելի է, դրանցում առկայ նմուշները կարեւոր փաստեր են հաղորդում պատուիրատուի, սեփականատիրոջ, պատրաստողի մասին` դառնալով տուեալ ժողովրդի անցեալի նիւթական վկայութիւնը: Ցուցադրութիւնների եւ...

ԾԱՒԻ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Վա՜յ, բան մը յիշեցուցիր: Ի՜նչ: Հաճիս պատմէ, պա՛պ: Միշտ կ՛ըսեմ տէտէին մասին ինչ որ միտքդ գայ, գրէ՛ կամ ինծի պատմէ՛: Հա՛: Դուն մեր տունը կը յիշե՞ս: Չէ, չես տեսած դուն հին ձեւը: Ուրեմն տէտէն` պապաս, ամէն առտու կ՛արթննար, տանիք կ՛ելլէր, երկինք կը նայէր եւ «ղուրպան օլտում Ալլահը» կ՛ըսէր: Հահա: Կարծեմ ղուրպան եղեր եմ Աստուծոյ ըսել է: Նորէն ալ...

Տարօն-Տուրուբերանի հայրենակցական միութեան Հալէպի վարչութիւնը ուրախութեամբ կը տեղեկացնէ, որ արդէն իսկ տպագրուած ու հրապարակ հանուած է իր կողմէ հովանաւորուած նոր հատոր մը, որ կը կոչուի «Հայ գիրի եւ մշակոյթի ՏԱՐՕՆՑԻ սպասաւորներ»: Պատմագիտական ու բանասիրական բնոյթի այս նորատիպ գիրքին հեղինակը հալէպաբնակ կրթական մշակ ու գրականագէտ Լեւոն Շառոյեանն է: Հատորը 320 էջ է ու պատկերազարդ: Ինչպէս խորագրէն ալ կարելի է ենթադրել,  երկասիրութիւնը...

ԽՈՐԷՆ ՓԻԼԱՒՃԵԱՆ Ինչպէ՞ս կարելի է կողմնորոշուիլ, որ տուեալ անձը իսկապէս օժտուած է վեցերորդ զգայարանով: Պարզ ընկալմամբ, եթէ նկատենք, ապա կը տեսնենք, որ այդ անձը անընդհատ կը գուշակէ որեւէ բան, եւ այդ գուշակութիւններուն մեծ տոկոսը կ՛իրականանայ: Ուստի, ամէնէն միամիտ բացատրութեամբ, ան գուշակելու հետ կապուած է, կ՛ըսուի: Ուրիշ կարգ մը զգացումներ եւս կը վերագրուին վեցերորդ զգայարանի, օրինակ` անձ մը կը զգայ, թէ...

Հայկազեան համալսարանը խոր վիշտով գուժեց անժամանակ մահը համալսարանական մեծ ընտանիքի արժանաւոր անդամ, վաստակաշատ կրթական մշակ եւ գիտնական` դոկտ. Սոնա Մ. Ճէրէճեանին: Դոկտ. Ճէրէճեան շուրջ երեք տասնամեակ իր նուիրեալ ծառայութիւնը բերաւ Հայկազեան համալսարանին` նախ իբրեւ դասախօս, ապա` տեսչութեան օգնական դասախօս: Ան իր ժրաջան գործունէութեան ճամբով գիտութիւն ջամբեց ուսանողներու ամբողջ սերունդներու` առաջնորդութեան, կազմակերպչական վարքագիծի, ռազմավարական կառավարման, մարդկային ուժերու կառավարման եւ կազմակերպչական փոփոխութիւններու...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Դժբախտաբար, յունիս 7-ին Հայաստանի մէջ տեղի ունեցան հերթական կեղծուած Ազգային ժողովի ընտրութիւնները: Վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի գլխաւորած Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցութիւնը ի գործ դրաւ օրինական եւ անօրինական ամէն միջոց` բաւարար քուէներ ստանալու եւ Փաշինեանը հինգ տարի եւս վարչապետի պաշտօնին համար վերընտրելու նպատակով: Փաշինեան խախտած է Հայաստանի ընտրական օրէնսդրութեան բազմաթիւ դրոյթներ: Ան իր քարոզարշաւին համար օգտագործած է պետութեան հսկայական միջոցները` այդպիսով...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հայ ժողովուրդի պատմութիւնը նահատակներու, հերոսներու եւ գաղափարական մարտիկներու վկայարան է: Այդ երկար ու տառապալից ճամբուն վրայ կան դէպքեր եւ անուններ, որոնք ժամանակի հոլովոյթին մէջ չեն խամրիր, որովհետեւ անոնք դարձած  են ազգային յիշողութեան, հաւաքական խղճի եւ արժէքային ժառանգութեան անխզելի  օղակները: Այդպիսի փառապանծ էջերէն մէկն է Քսան կախաղաններու նահատակութիւնը: 15 յունիս 1915-ը Հայոց պատմութեան մէջ օր մըն է, երբ գաղափարը...

ՍԻԼՎԱ ՍՈՂՈՄՈՆԵԱՆ «Ազգի մը ապագան կը կերտուի ոչ միայն քաղաքական պայքարով, այլ նաեւ` մշակութային ստեղծագործութեամբ» ԼԵՒՈՆ ՇԱՆԹ Այդ համոզումով ծնաւ Համազգայինը` իբրեւ դպրոց, բեմ, գիրք, երգ, նկարչութիւն, երաժշտութիւն եւ ազգային յիշողութիւն պահպանող մեծ օճախ: Այսօր Համազգայինի Գեղարուեստի դպրոցներէն երաժշտանոցի աշակերտներուն տարիներու աշխատանքին բերքն է, որ կը քաղենք: Համազգայինի իսկական ուժը շէնքերը կամ ծրագիրները չեն: Անոր ուժը դո՛ւք էք, մարդն է,...

ՇԱՆԹ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Համախմբուած ենք ուրախութեամբ եւ գոհունակութեամբ նշելու Համազգայինի Գեղարուեստի դպրոցներու աւարտական հանդէսը: Այս հանդէսը վկայութիւնն է ամբողջ տարուան մը աշխատանքի եւ մշակութային առաքելութեան, որ իր արտայայտութիւնը կը գտնէ մեր աշակերտներուն, ուսուցիչներուն եւ համայնքին ճիգերուն մէջ: Առիթ մըն է` կանգ առնելու, արժեւորելու կատարուածը, արձանագրուած ձեռքբերումները, դիմագրաւուած դժուարութիւնները եւ միաժամանակ հայեացք նետելու յառաջիկայ շրջանի ծրագիրներուն ու մարտահրաւէրներուն: Այսօր, առաջնային կարգով, օրն...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ Մալեզիա կը գտնուի հարաւային Ասիոյ մէջ: Երկիրը կը յատկանշուի իր ցեղային ու մշակութային այլազանութեամբ, որ կ՛ընդգրկէ` մալայներ, հնդիկներ, չիներ ու տեղական զանազան ցեղախումբեր: Այս այլազանութեան մէջ կը ներառուին` տարբեր լեզուներ, ճարտարապետութիւն, մշակութային եւ կենցաղային արժէքներ ու տակաւին: Երկիրը կ՛արձանագրէ տնտեսական աճ եւ դարձած է զբօսաշրջիկներու համար լաւագոյն վայր մը: Մալեզիա որդեգրած է իսլամ կրօնը, սակայն հոն կան...

ԴՈԿՏ. ԱԲԷԼ ՔՀՆՅ. ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ Բրիտանական գրադարան, Լեւոն թագաւորի ժամագիրք, վայր` Կիլիկիա, ծաղկող` Ստեփանոս Վահկացի, 1270 թ., MS Or. 13993, թերթ 9v: Իր տեսակին մէջ եզակի այս մանրանկարը կը ներկայացնէ հայկական Կիլիկիոյ Լեւոն Բ. թագաւորը պատարագի արարողութեան ընթացքին` խոնարհած սուրբ սեղանին դիմաց, սկիհին մէջ մարմնացած մանուկ Յիսուսին առջեւ: Յատկանշական է, որ ծաղկողը սուրբ սկիհին մէջ ոչ թէ սրբագործուած նշխար մը կը...

ՎԵՐԱ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ Հայ քաղաքական խօսոյթը 21-րդ դարուն կը գտնուի պատմական շրջադարձային փուլի մը դէմ յանդիման: Հայաստանի անկախութենէն ի վեր ձեւաւորուած քաղաքական, գաղափարական եւ ազգային օրակարգերը այսօր կը բախին ոչ միայն տարածաշրջանային անվտանգային սպառնալիքներու, այլ նաեւ` համաշխարհային համակարգի խորքային վերափոխումներուն: Աշխարհակարգի փոփոխութիւնը, մեծ պետութիւններու մրցակցութիւնը, միջազգային իրաւունքի տկարացումը, ինքնութեան քաղաքականութեան վերելքը, ժողովրդագրական ճգնաժամերը, թուայնացումն ու տեղեկատուական պատերազմները արմատապէս կը փոխեն փոքր...

Ժողովուրդներու գոյատեւման կեանքին մէջ առանցքային դեր ունին հասարակական, ընկերային կառոյցները, միութենական թէ կազմակերպական խմբակները: Կամաւոր այդ անհատ անդամները անշահախնդիր եռանդով կը գործեն ի սպաս իրենց անդամակցած միութեան: Կամաւորական այդ խմբակներու արական թէ իգական դէմքերու ,բանակըե կը կազմեն այն նուիրեալները, որոնք իրենց անհատական ,եսե-ը կը զոհեն ի սպաս ,մենքե-ին` հաւաքականին, ընկերութեան, համայնքին եւ ժողովուրդին: Այդ կամաւորներու ճիգերը կ՛արդիւնաւորուին շնորհիւ իրենց յօժարակամ,...

Մենք զանոնք «աղբ» կը կոչենք, կ՛ուզենք ձերբազատիլ անոնցմէ եւ կ՛որոշենք անոնց ճակատագիրը` կուտակել մեր քաղաքին բանուկ փողոցներուն անկիւնը, ինչ որ կ՛աղտոտէ եւ կ՛ապականէ մեր բնակած թաղերն ու մեր քաղաքը` մեծ վնաս հասցնելով մեր առողջութեան: Անդին` լիբանանեան այլ շրջաններու եւ քաղաքներու մէջ, քաղաքապետութիւններու հետ գործակցութեամբ, տնեցին եւ գործատէրը կը զատեն աղբերը իրենց տուներէն եւ հաստատութիւններէն ներս, կը բաժնեն զանոնք տարբեր պարկերու...

ՏՈՔԹ. ՓԱՈՒԼՕ ԳԱԶԱԶԵԱՆ Նախորդ յօդուածներով, ուր գրած էինք մարդկային իրաւունքներու եւ ցեղասպանութեան մասին («Ազդակ», 2 սեպտեմբեր 2025 - https://www.aztagdaily.com/archives/659179), յիշած էինք կարեւոր անձի մը` Ռաֆայէլ Լեմքինի մասին, որ հիմնական դեր ունեցած է Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան մէջ իր աշխատանքով եւ առաջին անգամ ըլլալով մտադրած է համապատասխան ճշգրիտ անուանում մը տալ ջարդերուն ու սպանդներուն եւ այդ բոլորը բնորոշած է մէկ բառով` ցեղասպանութիւն...

Մ.ԿԵՍԱՐԵԱՆ Տաւուշը յանուն հայրենիքի շարժում Տարօրինակ մարդիկ են հայերը: Ինչքան նոյնանման փորձանք ալ գայ իրենց գլխուն, այնքան կը պնդեն իրենց բազում անգամներ կրկնած ու կրկնած սխալին վրայ: Հիմա ալ նախկին ու ինքզինք կրկին պարտադրել փորձող, յաւիտենականութեան ուղղութեամբ սլացող վարչապետին տարօրինակ գիւտերուն դէմ ճակատելու ձեռնարկած ենք, թերեւս մտածելով, որ անոր անպարկեշտ ծրագիրները մեր ձեւով (փոխ առնելով սկիզբն երկանց արտայայտուած խօսք մը)...