Երեքշաբթի, 16 դեկտեմբեր 2025-ին ԼՕԽ-ի յարկին տակ նշուեցաւ Յովհաննէս Այվազովսքիի մահուան 125-ամեակը:
ԼՕԽ-ի քայլերգի յոտնկայս ունկնդրութենէն ետք, դաստիարակչական յանձնախումբի անունով բացման խօսքը արտասանեց Ազնիւ Միքայէլեան: Ողջունելով ներկաները` ան անդրադարձաւ ընտրուած նիւթին` աշխարհահռչակ նկարիչ, ծովային արուեստի վարպետ` Յովհաննէս Այվազովսքիի մահուան 125-ամեակին նուիրուած: «Իր ծովային բնանկարները արուեստի գլուխ գործոցներ են: Իր գլուխ գործոց նկարներն են` «Իններորդ ալիքը», «Նաւաբեկութիւնը» եւ «Փոթորիկը», ըսաւ ան` դիտել տալով, որ Յովհաննէս Այվազովսքին առաջին հայ նկարիչն էր, որ գծեց Արարատ լեռը` «Արարատեան դաշտավայր» գեղանկարին մէջ: Իր գործերուն մեծ մասը կը գտնուի Երեւանի Արուեստի ազգային թանգարանին մէջ:
Ապա Ազնիւ Միքայէլեան ներկայացուց օրուան դասախօսը` Գօգօ Կարապետը, եւ հրաւիրեց զայն ներկայացնելու Այվազովսքիի նկարչական արուեստը:
Դասախօսը իր խօսքը սկսաւ ԼՕԽ-ի դրուատիքով` որպէս լաւագոյն միութիւն: Ապա անցնելով նիւթին` ըսաւ. «Իւան Այվազովսքին ծանօթ է աշխարհին ռուսական անունով, բայց իր աւազանի անունը Յովհաննէս Այվազեան եղած է, ծնած է Խրիմի մէջ, 1817-ին: Ս. Փեթերսպուրկի Արուեստի կայսերական ակադեմիայի մէջ կրթութիւն ստանալէ ետք կը մեկնի Եւրոպա, 1840-ական թուականի սկիզբը կ՛ապրի Իտալիա, ապա կը վերադառնայ Ռուսիա եւ կը նշանակուի ռազմածովային ուժերու գլխաւոր նկարիչ: Ինք սերտ կապեր ունէր ռուսական կայսրութեան ռազմական եւ քաղաքական վերնախաւին հետ եւ յաճախ կը մասնակցէր զօրավարժութիւններուն:
Գօգօ Կարապետ յայտնեց, որ Այվազովսքին նշանաւոր էր նաեւ թէ՛ Եւրոպայի եւ թէ՛ Ամերիկայի մէջ, ուր անհատական ցուցահանդէսներ տուած էր: Իր ստեղծագործական ժամանակաշրջանի գրեթէ 60 տարիներուն ստեղծած է շուրջ 6000 նկար, իր գործերուն մէկ մասը կը գտնուի Երեւանի Ազգային թանգարանին մէջ` շուրջ 400 նկար:
Գօգօ Կարապետ խօսեցաւ Այվազովսքիի կեանքին մասին. «Ան Խրիմի Սուրբ Սարգիս Հայ առաքելական եկեղեցւոյ մկրտութեան տոմարներուն մեջ արձանագրուած է իբրեւ Յովհաննէս Գէորգ Այվազեանի որդի: Իր նախնական կրթութիւնն ալ ստացած է Թէոդոսիա, Սուրբ Սարգիս հայկական եկեղեցւոյ մէջ: 1838-ին Այվազովսքին միացաւ Ալեքսանտր Չաուերվետի մարտական նկարչութեան դասին եւ մասնակցեցաւ Պալթեան նաւատորմի զօրավարժութիւններուն` Ֆինլանտայի ծոցին մէջ, եւ ան կայսերական արուեստի ակադեմիան աւարտեց ոսկի մետալով: Այնուհետեւ անոր յաջողութիւնները կը տարածուին ամբողջ աշխարհի մէջ: 1851-ին Ռուսիոյ կայսր Նիքոլայ Առաջինին հետ կը մեկնի Սեւաստափոլ` մասնակցելու ռազմական զօրավարժութիւններուն, եւ 1853 թուականին կ՛ընտրուի ռուսական Աշխարհագրական ընկերութեան լիիրաւ անդամ:
Ապա Գօգօ Կարապետ խօսեցաւ Այվազովսքիի ստացած շքանշաններուն մասին` Ֆրանսայէն, Մոսկուայէն, Կոստանդնուպոլիսէն եւ Յունաստանէն: 1848-ին Այվազովսքին կ՛ամուսնանայ անգլիացի Ժուլիա Կրեւսիի հետ, կ՛ունենայ չորս դուստր, բայց 1860-ին անոնք կ՛ամուսնալուծուին:
1872-ին Այվազովսքին կը հրաւիրուի Կոստանդնուպոլիս` սուլթան Ապտուլազիզի կողմէ, որուն կողմէ անոր կը շնորհուի oսմանեան թրքական շքանշան: 1880-ին ան իր Թէոտոսիայի տունը կը վերածէ արուեստի պատկերասրահի, որ դարձաւ ռուսական կայսրութեան երրորդ թանգարանը:
Դասախօսը յայտնեց, որ Այվազովսքի երկրորդ անգամ ամուսնացաւ Աննա Բարնազեանի հետ, որ իրմէ 40 տարեկան փոքր էր, եւ անոր հետ ամուսնանալով` աւելի մտերմացաւ իր ազգին, հայ ժողովուրդին հետ: Աւելի ուշ, երբ համիտեան ջարդերը տեղի ունեցան 1894-1896 թուականներուն, օսմանեան սուլթանի կողմէ իրեն տրուած մետալները ծովը նետեց: Նշանաւոր արուեստագէտը կը մահանայ 1900 թուականին, իր փափաքով զինք կը թաղեն Սուրբ Սարգիս հայկական եկեղեցւոյ բակը, իսկ իր տապանաքարին վրայ փորագրուած է Մովսէս Խորենացիի մէջբերումը. «Ծնած է մահկանացու եւ թողած է անմահ ժառանգութիւն»:
