Գիտական Նորութիւններ

– Կրնա՞ք Մէկու Մը Հարցնել «Քորոնա»-ի Պատուաստման Իր Կարգավիճակի Մասին
– «Քորոնա» Ժահրով Վարակուելէ Ետք Աշխարհի Մէջ Աւելի Քան 4,58 Միլիոն Մարդ Մահացած Է
– Անգար (Միկրեն) Ունեցողներուն Նոր Լուծում Մը Եւս` «Թրուտհեսա»
– Ընտանի Շուները Կրնան Զգուշացնել Սեփականատէրերը Ընկնաւորութեան (Epileptic) Ջղաձգութենէ (Seizure) (Եւս Մէկ Փաստ, Թէ Ինչո՛ւ Պէտք Է Շուն Ունենաք)

Պատրաստեց` ՔՐԻՍՏ ԽՐՈՅԵԱՆ

Կրնա՞ք Մէկու Մը Հարցնել «Քորոնա»-ի
Պատուաստման Իր Կարգավիճակի Մասին

Պատուաստման մասին խօսիլը բարդ է: Ահա թէ ինչպէ՛ս կրնաք հարցնել այս մասին աշխատավայրին մէջ, եւ կամ` ընկերներու ու ընտանիքի:

Ընկերներ, գործընկերներ ու հարազատներ վերջերս իրարու կ՛ուղղեն բարդ հարցում մը. «Պատուաստուա՞ծ ես»:

Նկատի ունենալով, որ «Քորոնա»-ի խիստ վարակիչ «Տելթա» տարբերակը հետզհետէ կ՛աճի ու կը տարածուի, պատուաստման կարգավիճակին մասին հարցադրումը նոր հրատապութիւն եւ բարդութիւն ստացած է: Հարցումը, եթէ զայն մանրակրկիտ չդիտարկենք, կրնայ վնասել անձնական եւ արհեստավարժ յարաբերութիւններուն:

«Այդ մէկը այնքան պարզ հարցում է, բայց` այնքան ալ ծանր», կ՛ըսէ Եէյլի կառավարման  դպրոցի կազմակերպչական վարքի  փրոֆեսէօր եւ «Social Chemistry: Decoding the Patterns of Human Connection». «Ընկերային քիմիագիտութիւն. մարդկային կապի նմուշներու լուծումը»-ի հեղինակ Մարիսա Քինկ: Մարդիկ վիճելի թեմաներէ խուսափելու հակում ունին իրենց կապերն ու յարաբերութիւնները պահպանելու համար, ըսած է ան: «Մենք չենք գիտեր, թէ ինչպէ՛ս պէտք է այս խօսակցութիւնները վարել արդիւնաւէտ կերպով»:

Ըստ հիւանդութիւններու վերահսկման եւ կանխարգիլման կեդրոններուն, ամերիկացիներուն շուրջ կէսը լիովին պատուաստուած է: Իրականութիւն մը, որ խճողուած խնճոյքներու կամ հանդիպումներու ընթացքին տուն կու տայ պատուաստուածութեան տարբեր կարգավիճակի մարդոց համախմբումի: Թէեւ պատուաստուած մարդիկ շատ աւելի քիչ հաւանական է, որ ծանր քորոնաժահրային հիւանդութիւն կամ մահ ունենան, սակայն անոնց համար տակաւին կարելի է հիւանդակիր ըլլալն ու ուրիշները վարակելը, ներառեալ` տկար անընկալունակութեան համակարգով (immune system) տարեցները, ինչպէս նաեւ երեխաները, որոնք տակաւին իրաւունք չունին պատուաստուելու:

Ուրեմն, ինչպէ՞ս հարցնել մէկու մը պատուաստման իր կարգավիճակին մասին: Յարաբերութիւններուն հասնելիք վնասը նուազագոյնին հասցնելու համար հաղորդակցութեան խորհրդատուները «անկողմնակալ» ըլլալ կը խրատեն: «Փորձեցէք բաժնուիլ ձեր քաղաքական եւ բարոյական հայեացքներէն, որքան ալ ուժեղ ըլլան անոնք», կ՛ըսէ քլինիքական հոգեբան Քաթրին Ստայնըր-Ատեր:

«Մի՛ ձգէք, որ ձեր ուղեղը անտեսէ ձեր հանդարտ մնալու կարողութիւնը», կ՛ըսէ ան, որ անձնապէս կատարելագործեց այս հմտութիւնը` դիտելով լուրերու այն կայանները, որոնց հետ համաձայն չէ:

Ահա թէ ի՛նչ կ՛առաջարկեն հաղորդակցութեան փորձագէտները` մօտենալու պատուաստումներու կարգավիճակի վերաբերեալ հարցերուն` աշխատավայրին մէջ, ընկերային շրջանակի եւ մեծ թիւով ընտանիքի հետ:

Աշխատանքային Վայրի Մէջ

«Գործընկերոջ հարցուցած ժամանակ նախընտրելի է ներկայացնել ձեր հարցումին պատճառը: Յստակացուցէք, որ դուք ոչ թէ դատողութիւն կ՛ընէք, այլ պարզապէս կը փորձէք լուծել խնդիրները», կ՛ըսէ «Դժուար զրոյցներ. ինչպէ՞ս քննարկել այն, ինչ որ կարեւորագոյնն է» գիրքի հեղինակ Տուկլաս Սթոն:

Տեպորա Թանեն` Ճորճ Թաուն համալսարանի լեզուաբանութեան դասախօս եւ հեղինակ «Այդ ըսել չուզեցի. ինչպէ՞ս խօսակցական ոճը յարաբերութիւններ կը ստեղծէ կամ կը խզէ» գիրքին, կ՛առաջարկէ ըսել հետեւեալը. «Ի միջի այլոց, կը ճանչնամ շատ մարդիկ, որոնք պատուաստուած չեն, եւ կը հասկնամ պատճառները, բայց երախտապարտ կ՛ըլլամ, եթէ գիտնամ. կը փորձեմ հասկնալ, թէ գրասենեակին մէջ ո՛վ պատուաստուած է, որպէսզի գիտնանք, թէ ո՛ւր հանդիպումներ կրնանք ունենալ` փոխանակ իմ գրասենեակին մէջ ընդունելու մարդիկ»: Տեղեկացուցէք մարդոց, որ դուք բոլորին կը հարցնէք այս մէկը, կ՛ըսէ ան, եւ որ ձեր հարցումի պատճառը աշխատանքը լաւագոյնս կատարելու ձեւը գտնելու նպատակով է:

Դոկտոր Քինկ կ՛առաջարկէ տեղեկացնել գործընկերոջ, թէ ինչպէս անորոշութիւնը կ՛ազդէ անձամբ ձեր վրայ: Օրինակ` ըսէք. «Ես կը յարգեմ ձեր ընտրութիւնը, բայց երբ մենք դիմակներ չենք դներ, այդ մէկը ինծի անապահով կը զգացնէ եւ կը դժուարացնէ իմ աշխատանքս կատարելը»: Պատրաստուեցէք տհաճ պատասխան մը ստանալու, խորհուրդ կու տայ ան, եւ վարժուեցէք, թէ ինչպէս կրնաք պատասխանել այդ թշնամանքին: Ան կ՛առաջարկէ ըսել. «Լա՛ւ, շնորհակալ եմ զիս տեղեակ պահելու համար» եւ հեռանալ:

«Կարելի է, որ  օգտագործելի այլ լուծումներ ալ ըլլան, եթէ անոնց մասին մտածելու աւելի ժամանակ տրամադրէք», կ՛ըսէ ան:

Մնացէք քաղաքավար եւ յարգալից: Դուք ամենայն հաւանականութեամբ պէտք է արհեստավարժ  յարաբերութիւններ պահպանէք գործընկերներու հետ` անկախ անոնց կարգավիճակէն: Առանձին աշխատողները մեծ ազդեցութիւն չունին իրենց միջավայրին վրայ: «Դուք վերահսկողութեան իրաւունք չունիք», կ՛ըսէ դոկտոր Քինկ:

Ընկերային Շրջանակներու Եւ Ընտանիքի Մէջ

«Դուք կրնաք որոշել ու կառավարել, թէ որո՛ւ հետ կրնաք յարաբերիլ, բայց պատուաստման հարցը կրնայ վնասել ատոր, երբ դուք կ՛որոշէք, թէ ո՛վ կրնայ կամ չի կրնար ներկայ ըլլալ երեկոյթի մը, գալ ձեր տուն կամ խաղալ ձեր զաւակներուն հետ», կ՛ըսէ դոկտոր Թենըն:

Դուք կրնաք այս մասին հարցումի ուժգնութիւնը մեղմացնել` ըսելով. «Ես գիտեմ, որ կը չափազանցեմ զգուշաւորութեանս մէջ», կ՛ըսէ դոկտոր Թենըն: Եթէ մտահոգուած էք ընտանիքի վտանգուած անդամի մը կամ տարեց ծնողի մը պարագայով, ձեր անհանգստութեան բացատրութիւնը կրնայ մեղմացնել լարուածութիւնը:

Ղեկավարութեան մարզիչ Տեպորա Ռիկըլ կ՛առաջարկէ հարցումը ներկայացնել խոցելիութեան եւ հիւմըրի խառնուրդով մը. «Ձեզի իրապէս անյարմար բան մը պիտի հարցնեմ»… կամ` «Ձեզի պիտի ուղղեմ հարցում մը, որ թերեւս քիչ մը անձնական է. այնպէս որ` նախապէս ներողութիւն կը խնդրեմ անոր համար», կամ` «Կը խոստանամ, որ պիտի չհարցնեմ, թէ ձեր աշխատավարձը որքան է, կամ եթէ վերջերս գեղագիտական գործողութիւն ըրած էք», կ՛ըսէ ան:

Յայտնեցէք, որ դուք կը գնահատէք ձեր յարաբերութիւնը ` անկախ անձի պատուաստման կարգավիճակէն:

Դոկտոր Շթայնըր-Ըտէյր կ՛առաջարկէ ծնող-ծնող խօսակցութիւն մը սկսիլ` «Խնդրեմ, անձնականի մի՛ առնէք այս մէկը» նախաբանով. այնուհետեւ շեշտել, թէ որքա՛ն կը գնահատէք ձեր երեխաներուն բարեկամութիւնը: Բացատրեցէք, թէ` «Որպէս ընտանիք` հիմա մենք ստիպուած էինք որոշ դժուար որոշումներ տալու»: Ան խորհուրդ կու տայ հարցը դարձնել «փոքր, ոչ մեծ»` սկսելով «Կրնա՞մ արագ զրոյց մը ունենալ ձեզի հետ» նախաբանով:

Կանխատեսեցէք տարբեր երկխօսութիւններ, կազմեցէք անոնց մշակման ծրագիր եւ լաւ գիտցէք, որ անոնք կրնան հեզասահ չընթանալ: Ընդունեցէք, որ գուցէ ստիպուած կ՛ըլլաք տալու որոշում մը, որ թերեւս վնասէ մէկու մը զգացումներուն: Պարզապէս ըսէք. «Ես գիտեմ, որ իւրաքանչիւր անձ ունի որոշումներ տալու իրաւունք, եւ ես այստեղ դատելու չեմ եկած: Պարզապէս այստեղ եմ, որպէսզի որոշումներ տամ ընտանիքիս վերաբերեալ»:

Եթէ խօսակցութիւնը վատ կ՛ընթանայ, հանդարտեցուցէք կացութիւնը եւ դադար առէք: «Եթէ մենք չմեղմացնենք ու չկասեցնենք խօսակցութիւնը, ապա այդ հակամարտութեան կարգի բերելը կրնայ շատ աւելի երկար տեւել, քան` պարզապէս դադարի ժամանակ յատկացնելը», կ՛ըսէ դոկտոր Քինկ:

«Քորոնա» Ժահրով Վարակուելէ Ետք Աշխարհի Մէջ
Աւելի Քան 4,58 Միլիոն Մարդ Մահացած Է

8 սեպտեմբերի դրութեամբ աշխարհին մէջ «Քորոնա» ժահրով վարակման դէպքերուն թիւը հասած է 221 միլիոն 936 հազար 662-ի:

Ժահրի տարածման սկիզբէն ի վեր «Քորոնա»-ի պատճառած բարդութիւններէն մահացած է 4 միլիոն 586 հազար 188 հոգի:

«Քորոնա»-ով վարակման աւելի քան 20 միլիոն դէպք արձանագրած երկիրներուն մաս կը կազմեն Միացեալ Նահանգները, Հնդկաստանն ու Պրազիլը:

Վարակուածներու եւ մահացածներու թիւով առաջատարը կը մնան Միացեալ Նահանգները, ուր յայտնաբերուած է 40 միլիոն 280 հազար 94 «Քորոնա»-ով ախտահարուածներ, եւ մահացածներու թիւը հասած է 650 հազար 532-ի:

Վարակուածներու թիւերով երկրորդ դիրքը կը գրաւէ Հնդկաստանը, ուր «Քորոնա»-ի հաստատուած դէպքերու թիւը հասած է 33 միլիոն 96 հազար 718-ի, իսկ երկրին մէջ ժահրով վարակուելու բարդութիւններէն մահացածներու թիւը հասած է 441 հազար 441-ի:

Ախտահարուածներու թիւով երրորդ երկիրը Պրազիլն է, ուր համավարակի ժամանակաշրջանին արձանագրուած է 20 միլիոն 914 հազար 237 վարակուած եւ մահացած է 584 հազար 108 մարդ:

Ըստ «Ուըրլտմեթըր» կայքէջի, որուն մասնագիտութիւնը աշխարհի կարեւորագոյն իրադարձութիւններու վիճակագրութիւնն է, մոլորակի 1 միլիոն բնակչութեան հաշուով մահացութեան չափանիշը սեպտեմբերի 7-ի առաւօտեան դրութեամբ հասած է 5901-ի:

Միացեալ Նահանգներու մէջ 1 միլիոն բնակիչի հաշուով մահացած է 2007, Հնդկաստանի մէջ 316, իսկ Պրազիլի մէջ 2726 մարդ, հաղորդած է «Ինթըրֆաքս»:

Անգար (Միկրեն) Ունեցողներուն
Նոր Լուծում Մը Եւս` «Թրուտհեսա»

Միացեալ Նահանգներու Սննդամթերքի եւ դեղերու վարչութիւնը (FDA) հաստատած է մեծահասակներու մօտ անգարի (միկրեն) սուր (acute) կամ նախազգուշացման փուլի (aura phase) բուժման համար Dihydroergotamine Mesylate (DHE) ներքթային (intranasal) դեղատեսակը:

«Թրուտհեսա»-ն (նախապէս` INP104), Impel NeuroPharma Inc-ի կողմէ արտադրուած է եւ կու տայ 0,725 մկ DHE իւրաքանչիւր սրսկումի: Այդ դեղաչափը (dose) արագօրէն կը տարածուի արեան շրջանառութեամբ` վերին քիթի երակներով հարուստ բաժինին միջոցով: Այս ձեւով ան կը շրջանցէ աղիքները եւ ներծծման հնարաւոր խնդիրները, ըսուած է ընկերութեան մամուլի հաղորդագրութեան մէջ:

Ինչպէս աւելի կանուխ հաղորդուած էր «Մետսքէյփ մետիքըլ նիուզ»-ի կողմէ, 3 -րդ փուլի (դեղը մարդոց հոգիներու վրայ փորձելու փուլը) արդիւնքները ցոյց տուին, որ DHE-ի ներքթային ձեւակերպումը (formulation) ապահով էր եւ ընդհանուր առմամբ լաւապէս հանդուրժելի է 52 շաբթուան ընթացքին` սուր անգարի բուժման համար:

Ուսումնասիրութեան ընթացքին քիթի այս սրսկիչին վերաբերող ամէնէն յաճախակի արձանագրուած անբարենպաստ ազդեցութիւններէն եղած են` քիթի արիւնազեղութիւնը (congestion), սիրտխառնուքը, քիթի անհանգստութիւնը, հոտառութեան ոչ բնականոն արդիւնքները եւ փսխումը:

Արդիւնաւէտութեան առնչուած հետազօտական արդիւնքները ցոյց տուած են, որ մէկ դեղաչափէն 2 ժամ անց հիւանդներուն 38 տոկոսը յայտնած է, որ ազատած է ցաւէն: Այս խումբէն 7,1 տոկոսը անգարի կրկնութեան մասին յայտնած է դեղաչափի յաջորդող 24 ժամուան ընթացքին, իսկ 14,3 տոկոսը` 48 ժամուան ընթացքին:

Հիւանդներուն մօտ 52 տոկոսը բուժումին յաջորդած 2 ժամուան ընթացքին յայտնած է, որ ազատած է զինք ամէնէն աւելի անհանգստացնող ախտանիշներէն: 66,3 տոկոսը ցաւազերծուած է քիթի սրսկումի առաջին դեղաչափէն` անգարի յարձակումէն (migraine attack) 2 ժամ անց:

«Մենք կ’ողջունենք կարեւոր նոր բուժում մը, որ կը համատեղէ DHE-ի վաղուց հաստատուած արդիւնաւէտութիւնը եւ ոչ բերնի (non-oral) նորարարական առաքման (delivery) համակարգը, որ թոյլ կու տայ հիւանդներուն ինքնուրոյն կառավարել, ո՛ւր ալ ըլլան անոնք եւ երբ ալ ըլլայ` անգարի յարձակման ժամանակ», ըսած է Գլխացաւի եւ անգարի հիւանդներու միութեան գործադիր տնօրէն Քեւըն Լենապուրկ, հաղորդագրութեան մէջ:

Ընթացիկ մարտահրաւէրներու յաղթահարում

Նոր ընդունուած քիթի սրսկիչը «կրնայ ապահովել արագ, կայուն եւ հետեւողական ամոքում, նոյնիսկ եթէ անգարի յարձակումի ժամէն աւելի ուշ ժամերուն գործածուի», ըսած է Impel NeuroPharma-ի նախագահ եւ գործադիր տնօրէն Ատրիան Ատամսը մամլոյ հաղորդագրութեան մէջ:

«Իմ հիւանդներէս շատեր կարիքը ունին աւելիին` իրենց անգարի բուժման համար, եւ «Թրուտհեսա»-ն կ՛առաջարկէ ոչ բերնի, արագ գործող յուսալի տարբերակ մը, որ կը յաղթահարէ դեղորայքի բազմաթիւ մարտահրաւէրներ», ըսած է Թոմաս Ճեֆըրսըն համալսարանի փրոֆեսէօր, ջղաբան Սթեֆանի Ճ. Նահաս Կայկըր:

«Անոր վերին քիթի առաքումը կը շրջանցէ ստամոքսաաղիքային միջոցը եւ անգարի այլ դեղերու հետ առնչուած ընդհանուր երեւոյթները, ինչպիսիք են` սիրտխառնուքը եւ gastroparesis-ը (այն պարագան, երբ ստամոքսը ի վիճակի չէ ինքնըստինքեան աղիքներուն փոխանցելու իր մէջ եղած ճաշը), որոնք կրնան ազդել բերնի ճամբով բուժման արդիւնաւէտութեան վրայ: Այս բոլորը կարելի է շրջանցել, երբ դեղը քիթի ճամբով տալու ըլլանք», ըսած է Նահաս Կայկըրը:

Կարեւորը այն է, որ դեղամիջոցը անհրաժեշտութեան պարագային ինքնուրոյն կը կառավարուի մէկ դեղաչափով, «այնպէս որ, հիւանդները պէտք չունին անհանգստանալու, որ «Թրուտհեսա»-էն օգտուելու կարելիութիւնը կը կորսնցնեն որոշ ժամանակահատուածի մը մէջ», աւելցուց ան:

Ընկերութիւնը յայտարարեց, որ կը նախատեսէ «Թրուտհեսա»-ն շուկայ իջեցնել հոկտեմբերի սկիզբին:

Աւելցնենք, թէ էրկոթը, որ սունկի տեսակ մըն է եւ կ՛արտադրէ քանի մը տեսակ նիւթեր, որոնք ուղղակի կամ վերամշակուելէ ետք կ՛օգտագործուին տարբեր տեսակի հիւանդութիւններու համար, կը գործածուի նաեւ անգարի բուժման նպատակով:

Դեղը արդէն հոկտեմբերին շուկայի վրայ պիտի ըլլայ, բայց որքանո՞վ մատչելի կ՛ըլլայ անոր գինը ու որքանո՞վ հասանելի` մեր շրջաններուն մէջ…

Ընտանի Շուները Կրնան Զգուշացնել Սեփականատէրերը
Ընկնաւորութեան (Epileptic) Ջղաձգութենէ (Seizure)
(Եւս Մէկ Փաստ, Թէ Ինչո՛ւ Պէտք Է Շուն Ունենաք)

Զգուշացնել ջղաձգութենէ (լորցքէ):

Այո՛, ճիշդ կարդացիք այդ մէկը:

Թէեւ շատ շուներ հմտօրէն կը հետեւին սովորական հրահանգներու, ինչպիսիք են  «նստէ՛» եւ «գլորուէ՛»` որոշ վարժութիւններէ ետք կամ հրամցուելիքի (treat) մը խոստումով, նոր հետազօտութիւնները ցոյց կու տան, որ շուները կրնան տակաւին չառաջացած լորցքերը նախազգալ հոտառութեամբ` փրկելով իրենց տիրոջ կեանքը:

Ըստ «Էփիլեփսի ֆաունտէյշըն»-ի, մօտ 3,4 միլիոն ամերիկացիներ ընկնաւորութիւն (epilepsy) ունին. ջղային խանգարում մը, որուն ամենայաճախակի ախտանիշերէն են անկանխատեսելի լորցքերը:

«Մարդիկ, որոնք ունին ծանր նոպաներ, եւ որոնք կը սարսափին լոգանք մը առնելէ կամ հանրութեան առջեւ միայնակ դուրս գալէ, կրնան յոյս ունենալ», կ՛ըսէ հետազօտութեան հեղինակ Նիլ Փաուել, որ Հիւսիսային Իրլանտայի Պելֆասթ քաղաքի Քուինզ համալսարանի կենսաբանութեան այցելու դասախօս է:

«Մենք այժմ յայտնաբերած ենք յուսալի միջոց մը` ջղաձգման ազդանշանային շուն վարժեցնելու, որ հիւանդներուն մօտ մէկ ժամ առաջ կը նախազգուշացնէ մօտալուտ նոպայի մասին»,  ըսաւ ան:

Գիտնականները փորձարկած են տարբեր ցեղատեսակներու, տարիքի եւ սեռի 19 ընտանի շուներ: Անոնցմէ ո՛չ մէկ շուն անցեալին ընկնաւորութեան վերաբերող փորձառութիւն ունեցած է: Անասունները ենթարկուած են ընկնաւորութենէ տառապող մարդոցմէ առնուած նոպաներու քրտինքի հոտերուն, ինչպէս նաեւ` «վերահսկողութեան» բուրմունքի մը (բաղդատելու համար զայն առաջինին հետ): Հետազօտողները շուները ենթարկեցին այս բոյրերուն եւ հետեւեցան անոնց հակազդեցութեան:

Բոլոր 19 շուները վարքի փոփոխութիւններ ցուցաբերած են, երբ շնչած են նոպաներու հետ կապուած հոտեր:

«Որոշ շուներ նոյնիսկ ընտանիքի միւս անդամներէն առջեւ ու ետեւ կը վազէին` նախազգուշացնելով, որ անձը մօտ է ջղաձգման, եւ այս ամէնը` առանց որեւէ նախնական վարժութեան»,  ըսաւ Փաուել:

«Շունը վարժեցնել մէկը զգուշացնելու մօտալուտ նոպայի մը մասի՞ն. դժուար չէ եւ կարելի է իրականացնել վեցէն ութ շաբթուան ընթացքին` օգտագործելով բոյրի այս պարզ փորձարկումը», յայտնեց ան:

«Դժուար կառավարուող ընկնաւորութենէ տառապող մարդիկ պէտք է իրենց կողքին  ունենան փորձառու շուն, որ կը նուազեցնէ վնասուածքներու կամ յանկարծակի մահուան վտանգը, կը վերականգնէ մարդու անկախութիւնն ու ինքնագնահատականը եւ կ՛օգնէ նուազեցնելու ազդեցութիւնը ընկերային խարանին (social stigma), որ մեծապէս առնչուած է ընկնաւորութեան»,  ըսաւ ան:

Փաուել յայտնեց, որ հետազօտութիւնները կը շարունակուին: «Մեր շարունակական հետազօտութիւնները կրնան ի վերջոյ յանգիլ ելեկտրոնային սարքի մը յայտնաբերման, որ զգայուն կրնան ըլլալ կենսաբանական նշանի (biomarker) աճին, որ, մեր կարծիքով,  կը նախորդէ ջղաձգումներուն», նշեց ան:

Հետազօտութեան արդիւնքները վերջերս հրապարակուած են MDPI Animals ամսագրին մէջ:

Դոկտոր Էտուարտ Մաա, Քոլորատոյի «Տենվըր Հելթ»-ի` ընկնաւորութեան համապարփակ ծրագրի ղեկավարն է եւ ան ուսումնասիրեց գտածոները: «Նոր ուսումնասիրութիւնը կ՛աւելցնէ բան մը «Շուներու համար հոտերը բանալիներ են» զարգացող գրականութեան», դիտել տուաւ ան:

 

 

 

Like on Facebook
  •  
  •  
CATEGORIES
Share This

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )