«Եթէ»-ն Ընդդէմ «Եթէ»-ի

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ

Թուրքիոյ պաշտպանութեան նախարար Հուլուսի Աքար կիրակի, 14 փետրուարին յայտարարեց, որ Թուրքիոյ զինեալ ուժերու «Արծիւի մագիլ-2» գործողութեան ընթացքին Իրաքի հիւսիսը յայտնաբերուած են 2015 թուականին «ահաբեկիչներու»` իմա Քրտական աշխատաւորական կուսակցութեան (ՔԱԿ) կողմէ առեւանգուած 13 թուրք քաղաքացիներու մարմիններ:

Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութիւնը հաղորդագրութիւն մը հրապարակելով` յայտնեց. «Միացեալ Նահանգներ կ՛աջակցին ՕԹԱՆ-ի իրենց դաշնակից Թուրքիոյ եւ կը ցաւակցին զոհուածներու ընտանիքներուն», սակայն աւելցուց. «Եթէ իրական են այն տեղեկութիւնները, որ Թուրքիոյ քաղաքացիները Քրտական աշխատաւորական կուսակցութեան զոհը դարձած են, ապա Ուաշինկթըն խստօրէն կը դատապարտէ այդ գործողութիւնները»:

Անգարայի համար ամերիկեան այդ «եթէ»-ն անհանդուրժելի է, որովհետեւ իր 13 քաղաքացիներու սպանութեան համար իր եւ Ուաշինկթընի կողմէ ահաբեկչական նկատուող ՔԱԿ-ի պայմանաւորեալ դատապարտում ըլլալուն կողքին նաեւ կասկածի տակ կ՛առնէ դէպքերու թրքական պաշտօնական տարբերակը եւ կը վերահաստստէ Անգարայի նկատմամբ ամերիկեան վարչակազմի անվստահութիւնը, որ յստակ կերպով արտայայտուեցաւ Էնթընի Պլինքընի կողմէ 19 յունուարին Միացեալ Նահանգներու ծերակոյտին մէջ արտաքին գործոց նախարարի պաշտօնին իր թեկնածութեան հաստատման լսումի ընթացքին, երբ Թուրքիան կոչեց` «Մեր երկրի, այսպէս կոչուած, ռազմավարական գործընկեր»:

Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան յայտարարութեան հրապարակումէն մէկ օր ետք ամերիկեան «եթէ»-ին պատասխանեց իր «եթէ»-ով, որ նաեւ անուղղակի կերպով կը հակադարձէր Ուաշինկթընի մէջ Անգարայի նկատմամբ անվստահութեան հարցին: «Եթէ Թուրքիոյ հետ միջազգային ընտանիքի եւ ՕԹԱՆ-ի մակարդակով դաշնակցային յարաբերութիւններու շարունակումը կ՛ուզէք, ապա պէտք է ահաբեկիչներուն կողքին կանգնելէ ետդարձ կատարէք», ըսաւ ան:

Թուրքիոյ նախագահը Միացեալ Նահանգներու նկատմամբ, «ահաբեկիչներուն կողքին կանգնելնուն» համար, անվստահութիւն յայտնելով չբաւարարուեցաւ, այլ ատկէ շատ աւելի անդին երթալով` զանոնք թուրք քաղաքացիներու սպանութեան մեղսակից նկատեց, երբ յայտնեց. «Ոեւէ մէկը, որ ահաբեկչական ՔԱԿ կազմակերպութեան աջակցութիւն կը տրամադրէ, կը զօրակցի կամ կը համակրի, անոր ձեռքերը Ղարայի մէջ սպաննուած 13 թուրք քաղաքայիններու արիւնով ներկուած են», ապա խօսքը ուղղակի կերպով Միացեալ Նահանգներուն ուղղելով` ըսաւ. «Կը պնդէիք, որ ՔԱԿ-ի եւ Ժողովուրդի պաշտպանութեան ջոկատներուն կողքին չէք կանգնիր. հաստատ, որ անոնց կ՛աջակցիք ու կ՛օժանդակէք»:

Թուրքիոյ նախագահի անհամաչափ հակազդեցութիւնը ամերիկեան «եթէ»-ին պատճառած «խոր վէրք»-ին մասին վկայութիւն մըն էր: Իրողութիւն մը, որուն լոյսին տակ Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարար Էնթընի Պլինքըն անմիջապէս հեռաձայնային հաղորդակցութիւն մը ունեցաւ իր թուրք պաշտօնակից Մեւլութ Չաւուշօղլուի հետ, ցաւակցութիւն յայտնեց հիւսիսային Իրաքի մէջ թուրք պատանդներու սպանութեան համար եւ ըստ նախարարութեան բանբեր Նետ Փրայսի, «վերահաստատեց մեր տեսակէտը, թէ ՔԱԿ-ի ահաբեկիչները կը կրեն ատոր պատասխանատուութիւնը»:

Թուրքիոյ պաշտպանութեան նախարարութիւնը իր կարգին 16 փետրուարին հաղորդագրութիւն մը հրապարակելով` յայտարարեց. «Անգարայի մէջ Միացեալ Նահանգներու դեսպան Տէյվիտ Սաթըրֆիլտ Թուրքիոյ պաշտպանութեան նախարարութեան մէջ թուրք պաշտօնատարներու հետ իր ժողովի ընթացքին ցաւակցութիւն յայտնեց հիւսիսային Իրաքի Ղարա շրջանին մէջ գործադրուած «Արծիւի մագիլ-2» գործողութեան ընթացքին մեր զինուորներու նահատակութեան եւ ՔԱԿ-ի զինեալներու ձեռքով նահատակուած 13 քաղաքայիններու նահատակման համար` վստահեցնելով, որ իր երկիրը ջարդին համար պատասխանատու կը նկատէ կազմակերպութիւնը (ՔԱԿ-ը)»:

Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարար Անթընի Պլինքըն 27 յունուարին յայտարարած էր. «Ամերիկեան դիւանագիտութիւնը պիտի վերաշխուժացնենք ամրապնդելու համար աշխարհի վրայ մեր շահերն ու արժէքները»: Պայտըն իր կարգին 4 փետրուարին արտաքին քաղաքականութեան վերաբերեալ իր առաջին ճառին ընթացքին յայտարարած էր. «Ամերիկան կը վերադառնայ արտաքին քաղաքականութեան կեդրոն», եւ որովհետեւ այդ մէկը կատարելու առաջին քայլը դաշնակիցներու հետ նախկին վարչակազմի օրօք խանգարուած յարաբերութիւններու վերականգնումն է, Սպիտակ տան ղեկավարը նոյն ճառին ընթացքին խոստացաւ վերականգնել դաշնակիցներու հետ յարաբերութիւնները. իսկ Թուրքիան այդ դաշնակիցներէն մէկն է:

Էրտողան այդ իրողութիւնը շահագործեց, երբ ամերիկեան «եթէ»-ին իր պատասխանին մէջ  ըսաւ. «Եթէ Թուրքիոյ հետ միջազգային ընտանիքի եւ ՕԹԱՆ-ի մակարդակով դաշնակցային յարաբերութիւններու շարունակումը կ՛ուզէք, ապա պէտք է ահաբեկիչներուն կողքին կանգնելէ ետդարձ կատարէք»` այդպիսով թրքական ծանօթ երկարատեւ պահանջը բարձրացնելով նախապայմանի մակարդակի:

Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան «եթէ»-ն սայթաքում մըն էր, եւ չի նպաստեր նոր վարչակազմի նպատակներու իրագործման, ուստի պէտք էր գործուած վնասը դարմանել կամ առնուազն մեղմացնել: Ահա, թէ ինչո՛ւ ամերիկեան դիւանագիտութիւնը արտաքին գործոց նախարարի, ինչպէս նաեւ Թուրքիոյ մէջ դեսպանի մակարդակով շտապեց ճշդում կատարելու: Ճշդում մը, որ, սակայն, բաւարար չէ թուրք-ամերիկեան յարաբերութիւնները կարգաւորելու, որովհետեւ այդ խնդիրը բաւական բարդ է, եւ այնտեղ կը տիրէ փոխադարձ անվստահութեան մթնոլորտ մը, որուն մէկ արտայայտութիւնն էր «եթէ»-ներու մարտը:

 

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )