Ընկերային Մտահոգութիւններ
Գործազրկութիւնը
Որքա՛ն խոր ցաւ կը զգանք, երբ ընտանիքի հայր մը «տարիէ մը ի վեր անգործ եմ» ըսէ, երբ հազիւ օրը օրին կ՛ապրէր: Ընկերային կեանքի ամէնէն ցաւոտ հարցերէն է գործազրկութիւնը: Աշխարհի բազմաթիւ երկիրներու ժողովուրդներ կը տառապին այս հիւանդութենէն, յատկապէս` արդիւնաբերական մեծ քաղաքներու մէջ:
Անգործութիւնը մարդուն, երիտասարդ թէ տարիքոտ, յուսահատական վիճակ կը ստեղծէ եւ հոգեպէս կը տառապեցնէ, մինչեւ որ փոքրիկ աշխատանք մը ապահովէ: 1930-ական թուականներուն, տնտեսական համաշխարհային տագնապներուն, Ամերիկայի, Անգլիոյ, Ֆրանսայի եւ Գերմանիոյ անգործներու բանակները մրցանիշը կոտրեցին: Անուրանալի է, որ բոլոր կառավարութիւնները իրենց կարելի միջոցներով օգնեցին անգործներուն եւ անոնց ընտանիքներուն:
Այսօր բաւական փոխուած է կացութիւնը: Եւրոպական եւ ամերիկեան պետութիւններ բարեփոխած եւ կանոնաւորած են ընկերային եւ աշխատաւորական օրէնքները` ի նպաստ գործաւոր դասակարգին: Անգործի մը վիճակը միշտ խղճալի է, կարօտ` նիւթական եւ բարոյական օժանդակութեան: Կառավարութիւններ` ամէնէն առաջ անգործներու հարցով կը զբաղին, որպէսզի անգործներուն թիւը չբարձրանայ: Երկրի մը մէջ չարագուշակ կացութիւն կը ստեղծուի, երբ պետութեան գանձը կը ստիպուի անգործները կերակրել: Բարեբախտաբար ամբողջ աշխարհի մէջ ներկայիս, մտահոգիչ թիւ չեն ներկայացներ անգործները:
Անգործութիւնը ի՞նչ պատկեր կը ներկայացնէ Լիբանանի մէջ: Այս փափուկ հարցով Լիւսիէն Պէյրութի մանրամասն ուսումնասիրութեամբ մը կը յայտնէ, որ 1964-ի դեկտեմբերին Լիբանան 165.000 անգործներ ունեցած է: Այս թիւը աշխատանքի ատակ դասակարգին մէկ հինգերորդ տոկոսը կը ներկայացնէ: Դժբախտաբար այսօրուան կացութեան մասին պաշտօնական վիճակագրական տեղեկութիւններ չունինք մեր տրամադրութեան տակ:
Լիբանանի մէջ անգործները ընդհանրապէս կը կազմեն արհեստ չունեցող երիտասարդներ, պըրէվէ եւ պաքալորէա ունեցողներ եւ կարգ մը մասնագէտներ, որոնց համար տեղ կը պակսի հաստատութիւններու մէջ: Ամէն տարի հազարաւոր երիտասարդներ դպրոցներէն, քոլեճներէն եւ համալսարաններէն վկայեալ դուրս կու գան, որոնցմէ շատերը միայն գործ եւ պաշտօն փնտռելով կը զբաղին:
Միւս կողմէ, Լիբանանի գիւղացիութեան նոր սերունդը, որ քիչ մը ուսում կ՛առնէ գիւղական դպրոցի մէջ` առանց ժամանակ կորսնցնելու ինքզինքը քաղաք կը նետէ, որեւէ գործ մը աշխատելու նպատակաւ: Գիւղերէն քաղաք եկողները ընդհանրապէս արհեստ չունին, որով իբրեւ օգնական գործաւոր կամ օգնական պաշտօնեայ կ՛աշխատին: Իսկ եկողներէն շատերը ատեն մը անգործ փողոցները թափառելէ ետք կը բռնեն դէպի Ամերիկա արտագաղթի ճամբան` ոսկի ամբարելու շողշողուն հեռանկարներով: Կարելի՞ է կասեցնել այդ արտագաղթը: Շա՛տ դժուար է:
Լիբանանի հողագործութիւնը, դժբախտաբար, ի վիճակի չէ լրիւ գոհացում տալու աճող նոր սերունդին պահանջներուն: Արդէն արդիական մեքենական աշխատանքներով հետզհետէ մարդկային ձեռքերու կարիքն ալ կը նուազի հողագործական շրջաններու մէջ: Այս պատճառով գիւղացի երիտասարդներ կը խտացնեն քաղաքներու անգործներուն շարքերը:
Շինարարական գործերու մէջ կարեւոր թիւ կը կազմեն որմնադիրները, ատաղձագործները եւ սեւ աշխատանքի վարժուած գործաւորները: Լիբանանի մէջ կառուցումներու մարզին մէջ սուրիացի գործաւորներն են, որ մեծապէս օգտակար կ՛ըլլան` կատարելով շէնքի մը ամէնէն դժուար եւ ծանր աշխատանքը: Որով, սուրիացի գործաւորները եթէ չգան Սուրիայէն, գործաւորի մը օրավարձը մինչեւ քսան լ. ոսկի կրնայ բարձրանալ: Բարեբախտաբար սուրիական կառավարութիւնը առանց դժուարութեան կ՛արտօնէ այդ գործաւորներուն մեկնումը` հակառակ պետական խիստ արգելքներուն:
Կրթական մարզին մէջ լիբանանեան եւ օտար վարժարաններ կարեւոր թիւով շրջանաւարտներ կու տան, որոնցմէ շատերը պաշտօններ գտնելու յոյսերով կ՛ապրին: Այս տարուան Փարիզի մայիսեան դէպքերը մասամբ արդիւնք են ուսանողական այն մտահոգութեանց, որ առաջ կու գան վկայական ստանալէ ետք պաշտօն գտնելու համար: Ուսանողներ կը պահանջեն, որ վկայական առնելէ ետք, կառավարութիւնը անմիջապէս գործ հայթայթէ իրենց: Ուսանողներու միակ մղձաւանջը գործ գտնելու դժուարին հարցն է, յատկապէս` գրականութեան, փիլիսոփայութեան, ընկերաբանութեան, տնտեսագիտութեան, իրաւագիտութեան եւ ուսուցչութեան ճիւղերուն հետեւողներուն համար: Թեքնիք ճիւղերու` երկրաչափութիւն, ելեկտրոնիք, քիմիագիտութիւն, առեւտուր եւ բժշկութիւն, առ այժմ բաւական լայն ասպարէզ կայ աշխատելու համար:
Անդրադառնալով Լիբանանի անգործներու մասին, երկրին տնտեսական կառոյցը աչքի առջեւ ունենալով, յատկապէս` արտաքին առեւտուրին տարեկան բացը (1634 միլիոն լ. ոսկի 1966-ին), անհրաժեշտ է, որ Լիբանանի մէջ զարգանան արդիւնաբերութեան բոլոր մարզերը: Առաջին գիծի վրայ կու գայ ճարտարարուեստի կազմակերպումը` իր բազմաթիւ ճիւղաւորումներով: Ճարտարարուեստի ընդլայնումը կը պահանջէ մասնագէտ վարպետներ եւ գործաւորներ` կարողանայ աշխատցնելու համար արդիական սարքաւորումներով հիմնուած գործարանները: Երկրորդ գիծի վրայ կու գան` հողային արդիւնաբերութիւնը, շինարարական ճիւղը, սննդեղէնի արդիւնաբերութիւնը եւ այլն:
Երկրի մը տնտեսական կեանքը կանոնաւորելու համար իրերհասկացողութեան մթնոլորտ մը անհրաժեշտ է դրամագլուխի եւ գործաւոր դասակարգի միջեւ: Թէեւ պետութեան կողմէ ընկերային օրէնքներով ճշդուած են կողմերու պարտաւորութիւնները, այսուհանդերձ, համերաշխ ոգիով կարելի է բազմաթիւ դժուարութիւններու առաջքը առնել: Երբ գործարանատէրը չի շահիր, կը գոցէ իր հաստատութիւնը եւ, այսպիսով, աշխատաւորը կը դառնայ գործազուրկ: Դրամագլուխը առանց աշխատաւորի, իսկ աշխատաւորն ալ առանց դրամագլուխի` չեն կրնար աշխատիլ: Աշխատաւորը գործ կ՛ունենայ, երբ արտադրութիւնը սպառի: Ապրանքը կը սպառի, երբ գինը կը յարմարի միջազգային գիներուն: Դրամագլուխը կրնայ անհատի մը եւ կամ պետութեան մը պատկանիլ: Դրամներուն կամաւոր արժեզրկումները յաճախ կապուած են արտաքին առեւտուրի նուազումին: Որպէսզի գործաւորները աշխատին, պետութիւնները կ՛ուզեն աժան դրամով ապրանք արտածել եւ յաճախ յաջողած են այս գետնի վրայ:
Գործազրկութիւնը միջազգային ընկերային հիւանդութիւն է: Ամէն երկիր կը տառապի առաւել կամ նուազ չափով: Գործազուրկներուն թիւը տեսակ մը աստիճանաչափ է երկրի մը տնտեսական կացութեան:
ԳԷՈՐԳ ՍԱԶՃԵԱՆ
