50 Տարի Առաջ (16 Մարտ 1970)

Կրթական Մտահոգութիւններ

Հայ Ուսուցիչին Դերը

Հայ ազգային կեանքին մէջ կարելի չէ երեւակայել գործ մը` այնքան փափուկ ու գուրգուրանքի կարօտ, որքան` կրթական հարցը: Դպրոցը միակ ջիղն է ազգային կենսունակութեան եւ ցեղային հասկացողութեան:

Հայ իրականութեան մէջ նոր սերունդը մտաւորապէս եւ բարոյապէս բարձրացնելու միակ ազդակը դպրոցն է, ուր ան, աւելի քան երբեք, հիմնական առողջ դաստիարակութեամբ առաջնորդուելու պէտք ունի: Կրթական գործին մէջ կարեւորութեան առաջին դիրքին վրայ կը գտնուի ուսուցչական խնդիրը:

Ուսուցիչը` մտքի տոկուն մշակը, լռիկ աշխատանքով պէտք է տարուի պատրաստելու ցեղին մէջ` գաղափարական մարդը, արթնցնելու ազգային գիտակցութիւնը եւ ազնուացնելու հայ հոգին ու միտքը: Ուսուցիչը հայելին է աշակերտին, մանուկներու ապագան առաւելապէս կախում ունի նախնական կրթութիւն տուող ուսուցիչէն: Ներկայ շրջանին համար մասնաւորաբար, ուսուցիչը տեսակ մը բարոյագիտութեան առաքեալ պէտք է ըլլայ դպրոցէն ներս եւ դուրս: Շատ անգամ ուսուցիչին մէկ հակաշարժումը կրնայ բոլորովին մեռցնել աշակերտին մէջ ինչ որ բարի է ու ազնիւ, ինչ որ զարգանալու վիճակ կը ներկայացնէ:

Ուսուցիչները իրենց աշակերտներուն հետ յարաբերութեան մտնելու եւ անոնց հետ վարուելու տիպար եղանակներ հնարելու պարտաւոր են, որովհետեւ աշակերտները իրենց ուսուցիչներուն քով կը մնան գրեթէ ամբողջ ցերեկը:

Ծնողներուն վարմունքը, յարաբերութիւնը աւանդական է եւ ոչ թէ` սիսթեմաթիք: Ուսուցիչը յարաբերութեան մէջ է աշակերտներուն հետ դասի, խաղի, սերտողութեան եւ այլ պարագաներու ընթացքին:

Ուսուցիչը, դպրոցական թէ հաւաքոյթի բոլոր պահերուն որոշ եւ կարեւոր նկարագիր մը պէտք է ունենայ, այն է` իր դաստիարակողի հանգամանքը, զոր պէտք չէ լքէ ոչ մէկ ատեն եւ ոչ մէկ պահ: Ուսուցիչը դասի պահուն կը գտնուի տղուն հոգեբանական կարողութեանց դիմաց: Իր այս պաշտօնը շատ փափուկ է մանկավարժական եւ հոգեբանական կրկնակ տեսակէտներով: Ան իր դասերը մշակուած եւ փորձուած մեթոտով մը պէտք է պարզէ, բացատրէ, շարունակ ուշադրութիւն դարձնելով աշակերտներու տպաւորութեան, ուշադրութեան եւ հետաքրքրութեան. իր վերաբերմունքը պէտք է ըլլայ լուրջ, քաղցր, համբերատար: Ան ոչ միայն հանդարտ եւ հմտաբար ջանալու է պարզել, հասկնալի դարձնել իր դասերը , այլեւ հրապոյր, շահեկանութիւն դնելու է անոնց մէջ եւ անուղղակի` թելադրական եղանակով, լարելու է անոնց մէջ եւ անուղղակի` թելադրական եղանակով, լարելու է մտքերը, անոնց տալով բաղձացուած ուղղութիւնը:

Ուսուցիչը այնքան լաւ պէտք է ճանչնայ իր աշակերտը, եւ այս վերջինը այնքան մեծ վստահութիւն եւ սէր պէտք է ունենայ իր ուսուցչին եւ անոր արժանապատուութեան վրայ, որ անոնք իրարու հետ պէտք է հաշտուին, բարեկամանան իրենց մտքի երեւոյթով: Աշակերտին իւրաքանչիւր մտաւոր շարժումը այնքան արժեցնելու է, որ անոր արժանապատուութեան եւ ԵՍ-ին վրայ աւելնայ ինքնավստահութիւն, մանաւանդ` գիտակցական տարր:

Դժբախտ է այն ուսուցիչը, որուն ներկայութիւնը կամ շարժումները վախ ու սարսափ, կեղծ պատկառանք եւ բռնադատեալ լրջութիւն կը պարտադրեն աշակերտներուն: Դժբախտ է այն ուսուցիչը, որ չէ կրցած սիրել իր աշակերտները եւ սիրուիլ անոնցմէ փոխադարձաբար:

Ուսուցիչը երբ դպրոցին կամ դասարանէն ներս մտնէ, աշակերտութիւնը պէտք է ցնծայ, խանդավառուի: Իրենց բոլոր վարանումները, կասկածները պէտք է փոխուին ինքնավստահութեան, քաջութեան: Աշակերտը իր ուսուցիչէն կը ներշնչուի եւ անոր հետ կը վարուի այնպէս, ինչպէս ինք կը վարուի անոնց հետ:

Դասի ատեն թէ խաղի, ժամանակ ուսուցիչը հնարքներ պէտք է գտնէ դաստիարակելու: Մանաւանդ բարոյական դաստիարակութիւնը տիրապետող հանգամանք պէտք է ունենայ դաստիարակութեան բոլոր արտայայտութեանց մէջ:

Ուսուցիչները ամէն վայրկեան պէտք է յիշեն, որ իրենք կը ծառայեն նոր սերունդին, ապագայ հայ սերունդին: Ուստի անոնք պարտին փորձել մանուկներու մէջ տեսնել ապագայի մեծ եւ տիպար հայ մարդը:

Ուսուցիչը պէտք է գործէ եւ աշակերտին գործել վարժեցնէ: Դաստիարակը դասարանին առաջնորդն է. անոնց բոլոր զբաղումները պէտք է վարէ, բայց` աստիճանաբար: Ան նկարագրի կառուցման մէջ մեծ դեր ունի: Երբեք ներելի չեն յանդիմանական, բարկութեան, կրքոտ ձեւերու եւ շարժումներու վերարտադրութիւնը: Ուսուցիչը ոչ միայն պէտք է գիտնայ աշակերտներու հետ վարուիլ, այլ համբերատար եւ յարատեւ աշխատութեամբ պէտք է աշակերտներուն վարժեցնէ իրարու հետ վարուիլ եւ ընկերային լաւ յարաբերութիւններ մշակել: Վարմունքի ատեն, ինչպէս որեւէ ատեն, որ մէկ կանոն, օրէնք, հրաման կրնայ պարտադրուիլ աշակերտին: Այս կերպը բնաւ դաստիարակիչ չէ, ինչ բան, որ աշակերտին վրայ ստիպում կը բերէ, գէշ է: Պէտք է աշխատիլ որ ստիպումը, հրամանը գայ աշակերտին կամքէն, գիտակցութենէն. աշակերտը ուսուցիչին թելադրութեամբ պէտք է ստանայ լաւ վարմունքի յօժարութիւն, եւ ուսուցիչէն պէտք է սորվի այդ յօժարութիւնը կիրարկելու լաւագոյն կերպը: Աշակերտին մէջ նկարագրի ամենազգայուն կէտը պէտք է ըլլայ իր մարդկային արժանապատուութիւնը, որ աշակերտին ներաշխարհէն պէտք է բխի:

Աշակերտը կու գայ դպրոց` իբրեւ իր երկրորդ տունը, ընտանիքը: Հոն պէտք է գտնէ զօրաւոր եւ անկեղծ պաշտպաններ, որոնք ոչ մէկ ատեն եւ ոչ մէկ պարագայի զինք պիտի լքեն եւ պիտի պաշտպանեն ամէն գնով, ինչպէս` իր ծնողները: Ազնուացնողը պէտք է ազնիւ ըլլայ, բարձրացնողը` բարձր: Ուսուցիչը եթէ ինքզինք դնէ պաշտպանի դերին մէջ, այն ատեն անոր ներքին մարդը կ՛ունենայ ծնողքի տպաւորութիւն: Արդարեւ, եթէ աշակերտը ինքզինք անպաշտպան եւ լքեալ զգայ, այն ատեն ինչպէ՞ս կարելի է արդիւնք սպասել: Այս երեւոյթը իրագործելու համար, կայ միայն մէկ արգելք` ուսուցիչին անարժանութիւնը, այսինքն ուսուցիչին ներքին մարդուն ունենալիք դաստիարակողի հանգամանքին բացակայութիւնը: Ուսուցիչը ոչ միայն պէտք է պաշտպանէ իր աշակերտը, այլ նաեւ հնարաւորութիւն պէտք է տայ, որպէսզի ան ինքզինք պաշտպանէ թէ՛ ընկերներուն, թէ՛ ուսուցիչներուն եւ թէ՛ աշխարհին առջեւ:

Ուսուցիչը պէտք է հասարակ մարդէ վեր ըլլայ, ընտրեալ մարդ մը, գաղափարով եւ զգացումով բարձր, ազնիւ, նուիրուած` կրթական իտէալով: Ուսուցիչը իր կոչումով յափշտակուած պէտք է ըլլայ: Մատաղ սերունդին ապագան իր իսկ կեանքէն, ապագայէն աւելի թանկագին պէտք է ըլլայ, որպէսզի մանկութեան եւ պատանեկութեան պաշտպան հանդիսանալու էր գերմարդկային դերը ըմբռնէ եւ զայն գործնականացնէ կորովով եւ սիրազեղ սրտով:

ՍԱՐԳԻՍ ՖՈՒՃՈՒՐԵԱՆ

——————————————

ՕՐԱՏԵՏՐ                              ՄԱՐՏ  16

  • 1845 – Ծնունդ բանասէր Նորայր Բիւզանդացիի, Մահացած 1916-ին:
  • 1912 – Մահ թատերագիր Գաբրիէլ Սունդուկեանի:
  • 1913 – Ծնունդ բանասէր Էդուարդ Աղայեանի: Մահացած  1991-ին:
  • 1921 – Մոսկուայի մէջ կնքուած ռուս-թրքական դաշինքով. Հայաստան բաժնուեցաւ քեմալական Թուրքիոյ եւ Բոլշեւիկեան Ռուսիոյ միջեւ:
  • 1924 – Մահ դերասանուհի Երանուհի Գարագաշեանի:
  • 1936 – Ծնունդ գիւտարար Ռէյմոնտ Վահան Դամադեանի:
  • 1956 – Մահ զօրավար Սմբատի:
  • 2001 – Մահ կրթական մշակ, մտաւորական, հրապարակախօս եւ ազգային, քաղաքական եւ կուսակցական գործիչ, Համազգայինի Նշան Փալանճեան, ապա` Մ. եւ Հ. Արսլանեան ճեմարաններու տնօրէն Հրաչ Տասնապետեանի: Ծնած է 1928-ին:

 

 

Like on Facebook
  •  
  •  
CATEGORIES
Share This

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )