ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ
1948-ին Իսրայէլի պետութեան ստեղծումով եւ բնիկ պաղեստինցիներուն արտաքսումով ՄԱԿ-ը ինքզինք ամօթալի վիճակի մէջ գտաւ: Պատերազմին պատճառով կային մօտ 800.000 պաղեստինցի արաբ գաղթականներ, որոնք տարածուած էին շրջակայ երկիրներուն մէջ: Անշուշտ Իսրայէլի բուն նպատակն էր ձուլել պաղեստինցի գաղթականները արաբական երկիրներուն մէջ, սակայն ասիկա տեղի չունեցաւ, եւ այսօր ՈՒՆՐՈՒԱ-ն մօտ հինգ միլիոն պաղեստինցի գաղթականներու կ՛օժանդակէ:
Սակայն ՈՒՆՐՈՒԱ-ի գործը կը տարբերի ՄԱԿ-ի գաղթականներու գործակալութեան գործէն: Ըստ ՄԱԿ-ի տուած պարտականութեան, ՈՒՆՐՈՒԱ-ի նպատակն է օժանդակել պաղեստինցի գաղթականներուն, մինչեւ որ «վերջնական արդար լուծում մը գտնուի, եւ գաղթականները վերադառնան իրենց հայրենիքը»: Իսկ ՄԱԿ-ի գաղթականներու գործակալութեան նպատակն է գաղթականները հաստատել ապահով վայերու մէջ եւ բնակեցնել զանոնք երրորդ երկրի մը մէջ, այսինքն` անոնց հայրենիքէն հեռու: Ներկայիս Իսրայէլի վարչապետը ամէն ջանք կը թափէ չէզոքացնելու կամ միացնելու ՈՒՆՐՈՒԱ-ն ՄԱԿ-ի գաղթականներու գործակալութեան եւ այրելու պաղեստինեան «տունդարձ»-ի կամուրջները:
Վերջերս Միացեալ Նահանգներուն առած անհիմն քայլը` Երուսաղէմը ճանչնալու իբրեւ Իսրայէլի մայրաքաղաք` պատճառ դարձաւ, որ Նեթանիահու հարուած մը ուղղէ ՈՒՆՐՈՒԱ-ին: Միացեալ Նահանգները սառեցուցին իրենց նիւթական օժանդակութիւնները, եւ եթէ այդ օժանդակութիւնները չհասնին մինչեւ մայիս, ապա ՈՒՆՐՈՒԱ-ն կը փակուի:
Իսրայէլեան կողմը երկու հիմնական հարց ունի ՈՒՆՐՈՒԱ-ի հետ: Իսրայէլ ՈՒՆՐՈՒԱ-ն կը տեսնէ իբրեւ ինքնին գոյութիւն ունեցող հարց: Ան մտավախութիւն ունի, որ եթէ ապագային 5 միլիոն պաղեստինցի վերադառնայ, ապա երկրին ժողովրդագրական պատկերը պիտի փոխուի եւ ըլլայ ի նպաստ արաբներուն, իսկ հրեաները պիտի դառնան փոքրամասնութիւն: Հետեւաբար ասիկա կենաց-մահու խնդիր է հրէական դիտանկիւնէն: Իսրայէլ ամէն ջանք կը թափէ, որ պաղեստինցիներուն հարցը ստանձնէ ՄԱԿ-ի գաղթականներու գործակալութիւնը, որպէսզի այս գաղթականները բնակութիւն հաստատեն այլ երկիրներու մէջ, եւ այսպիսով պաղեստինեան դատին եւ պահանջատիրութեան հիմնական ազդակը չէզոքացուի:
Իսրայէլ 2008-ին Կազայի դէմ պատերազմին ժամանակ բազմիցս քննադատեց ՈՒՆՐՈՒԱ-ն, որ իր դպրոցներուն մէջ կը պահէին զինամթերք, եւ Համաս կ՛օգտագործէր այդ դպրոցները` Իսրայէլի ուղղութեամբ հրթիռներ արձակելու: ՈՒՆՐՈՒԱ մերժեց այս ամբաստանութիւնը եւ բազմիցս յայտարարեց, որ ինք պատերազմի ժամանակ կողմ չէ, եւ միաժամանակ զգուշացուց Համասը, որ չօգտագործէ իր դպրոցները հրթիռարձակման համար: Իսրայէլ նաեւ ամբաստանեց այս կառոյցը ահաբեկչութիւնը քաջալերելու եւ դպրոցներուն մէջ հակահրէական քարոզչութիւն տարածելու յանցանքով: Հոս պէտք է նշենք, որ ՈՒՆՐՈՒԱ-ն դասագիրքեր չունի, այլ իր դպրոցներուն մէջ կ՛օգտագործուին պաղեստինեան կառավարութեան կողմէ պատրաստուած դասագիրքեր, ուր Իսրայէլը անուանուած է իբրեւ բռնագրաւեալ տարածք, եւ հրեաները կը նկատուին օտարներ, որոնք գրաւած են պաղեստինցիներուն հայրենիքը:
Սակայն ՈՒՆՐՈՒԱ-ի լուծարումը ծանր հետեւանքներ պիտի ունենայ Իսրայէլի համար: Եթէ ՈՒՆՐՈՒԱ-ն լուծարուի, ո՞վ պիտի տրամադրէ մարդասիրական, կրթական եւ բժշկական օգնութիւն 5 միլիոն գաղթականի, մասնաւորապէս` այն գաղթականներուն, որոնք կը բնակին Կազայի մէջ: Հրեայ բարձրաստիճան զինուորականներ մտահոգ են, որ եթէ ՄԱԿ-ի կազմակերպութիւնը լուծարուի, ապա հազարաւոր աշակերտներ պիտի դառնան ահաբեկչական եւ ծայրայեղ իսլամական կազմակերպութիւններու որսը: Առաւել, հազարաւոր պաղեստինցի աշխատաւորներ պիտի դառնան անգործ:Արդեօք Իսրայէլ այս բոլորը պիտի կարենա՞յ ապահովել եւ հսկողութեան տակ առնել պաղեստինեան փողոցը:
Ուրեմն ի՞նչ է լուծումը: Որոշ տարակարծութիւններ կան հրէական քաղաքական եւ զինուորական խաւերուն միջեւ, եւ ամէն մէկը իր տեսակէտը ունի ՈՒՆՐՈՒԱ-ի հարցով, սակայն անոնց հիմնական նպատակը կը մնայ նոյնը եւ անփոփոխ` թաղել պաղեստինեան հարցը եւ մոռացութեան մատնել հայրենիք վերադառնալու իրաւունքը: Իբրեւ հայեր` նոյնանման պատմական փորձառութիւն ունեցած ենք 1921-1923 տարիներուն, նախքան Լոզանի համաձայնագիրին ստորագրութիւնը, երբ քեմալական Թուրքիան փորձեց մոռացութեան մատնել հայ գաղթականներուն հայրենիք վերադառնալու հարցը` այսպիսով հայերը քաղաքացիութիւն ստացան Միջին Արեւելքի տարբեր երկիրներու մէջ: Սակայն հայրենիք վերադառնալու պայքարը վառ մնաց եւ այսօր Հայ դատի հիմնական պահանջներէն մէկն է: Այս է նաեւ պաղեստինեան դատին հիմնական սիւնը. որքան հզօր ըլլան միջազգային դաւադրութիւնները, ժողովուրդին կամքը կը մնայ ամէն բանէ վեր:
