Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ
Փորթուգալի մայրաքաղաք Լիզպոնի կեդրոնը կը գտնուի իւրայատուկ «պուպրիկներու հիւանդանոց» մը: Հոն, այս նուրբ խաղալիքները կը նորոգուին կամ կը հաւաքուին զգուշութեամբ եւ սիրով` հինգ սերունդներէ ի վեր:
***
Իւրաքանչիւր պուպրիկ ունի իրեն յատուկ «հիւանդի քարտը»: Այս հիւանդները կը խնամուին փորձառու երեք «բժշկուհիներու» կողմէ: Այս կիները անոնց կը դնեն նոր աչք մը, թեւ մը կամ մազեր, որ կ՛ընտրեն պզտիկ դարակներու մէջ շարուած հարիւրաւոր կտորներէ:
***
1830-ին հիմնուած այս հաստատութեան անունը յիշուած է զբօսաշրջիկներու ուղեցոյցի գիրքերուն մէջ` իբրեւ աշխարհի ամէնէն հին «պուպրիկներու հիւանդանոցներէն» մէկը, որ տակաւին կը բանի, ինչպէս նաեւ` աշխարհի տասը ամէնէն շատ հետաքրքրական խաղալիքներու խանութներէն մէկը:
«Հիւանդանոցին» յաճախորդները թանգարաններ են, հաւաքածոներու սիրահարներ, սակայն յատկապէս` անհատներ, որոնք շատ կապուած են այս առարկաներուն:
***
Ընտանեկան այս հաստատութեան պատմութիւնը սկսած է 19-րդ դարուն: «Փոքրիկ պառաւ կին» մը` Քարլոթա տա Սիլվա Լուս իր ժամանակը կ՛անցընէր կտորէ պուպրիկներ շինելով` նստած իրեն ծանօթ բժշկական խոտեր եւ համեմներ ծախող անձի մը փողոցի թիւ 7 խանութին առջեւ Լիզպոնի Փրասա տա Ֆիկերայի մէջ, ուր բացօթեայ մեծ շուկայ մը գոյութիւն ունէր:
Ժամանակի ընթացքին խանութին ցուցափեղկերը զարդարող պուպրիկները գրաւեցին բժշկական խոտերուն եւ համեմներուն տեղը: Ամբողջ թանգարան մը յատկացուեցաւ այդ պուպրիկներուն` առաջին յարկին վրայ. մօտաւորապէս 4000 պուպրիկներ կը լեցնեն այդ թանգարանը մինչեւ առաստաղը, ոչ շատ հեռու այն աշխատանոցէն, ուր կը խնամուին «հիւանդները»: Հոն կարելի է գտնել յախճապակիէ գլուխներով հարիւրամեայ պուպրիկներ, պուպրիկներու տուներ, Փորթուգալի տարբեր շրջաններու աւանդական հագուստներով պուպրիկներու հաւաքածոյ մը եւ նոյնիսկ` քանի մը արդի Պարպիներ:
Հետաքրքրական
Ո՞ր Գոյնը Մեր Աչքերը
Ամէնէն Լաւը Կը Տեսնեն
Մեր աչքերը ամէնէն լաւը կը նշմարեն դեղին-կանաչ գոյնը: Ասիկա այն պատճառներէն մէկն է, որ մեր փողոցները լուսաւորող լոյսերը դեղին են եւ ոչ` ճերմակ, որպէսզի մենք աւելի լաւ տեսնենք:
Որքան Մարդիկ Շատնան Երկրագունդին Վրայ,
Այնքան Անիկա Կը Ծանրանայ
Ճի՞շդ, Թէ՞ Սխալ
Ճիշդ է, որ տարիներու ընթացքին երկրագունդը աւելի ծանրացած է (անիկա այժմ կը կշռէ մօտաւորապէս 6000 միլիառ միլիառ թոն): Սակայն ասոր պատճառը մարդոց աւելի բարձր թիւը չէ, այլ` տասնեակ հազարաւոր թոներով ամէն տարի անջրպետէն ինկող երկնաքարերը եւ տարբեր տեսակի փոշիները:
Ճի՞շդ Է, Որ Լեռները «Կը Բուսնին»
Կարելի է հաստատել… սակայն` ոչ բոլոր լեռները:
Ինչպէս գիտենք, լեռները կը յայտնուին հոն, ուր ցամաքամասերը իրարու կը զարնուին: Անոնք նախ շատ արագ կը մեծնան պրո՛ւմ: Երկրաշարժ, հրաբուխ եւ այլն: Ապա անոնք կամաց-կամաց կը մեծնան, որովհետեւ ցամաքամասերը կը շարունակեն շարժիլ: Օրինակի համար, Եւրոպայի մէջ Ալպեան լեռները տարեկան 1-2 մմ «կ՛աճին»: Իսկ աշխարհի ամէնէն բարձր լեռները` Հիմալայեայի լեռները, տարեկան մինչեւ 1 սմ կը բարձրանան:
Ապա, անոնք կը սկսին կորսնցնել իրենց բարձրութենէն, յատկապէս` հովին պատճառով, որ գագաթի հողէն քիչ մը «կը կրծէ», սակայն ասիկա շատ դանդաղ հոլովոյթ մըն է, մօտաւորապէս 3 մմ` ամէն 100 տարի:
Ո՞ր Ժողովուրդը Չի Հաշուեր
Պրազիլի վայրի անտառներուն մէջ ապրող Փիրահա ցեղախումբը: Անոնք թիւերուն ծանօթ չեն, եւ այս պատճառով է, որ անոնք իրենց տարեդարձները չեն տօներ:
Առաւել, անոնց լեզուն աշխարհի ամէնէն պարզ լեզուն է… ան բաղկացած է 8 բաղաձայնէ եւ 3 ձայնաւորէ:
Իսկ ինչ կը վերաբերի քաղաքավարութեան, անոնց բառամթերքին մէջէն բացակայ են «բարեւ», «շնորհակալութիւն» եւ «ներողութիւն» բառերը:
Անհաւատալի, Բայց Իրա՛ւ
– Կորիլլաները երբեմն ուրախ երգեր կ՛երգեն ուտելու ժամանակ:
– Ամէն օգոստոս ամսուն Պոլիվիոյ մէջ մարդիկ կը հաւաքուին քարեր կտրելու` բախտ ունենալու համար:
– Միլիառատէր մը իր շան համար գնեց 1000 տոլար արժող ութ սմարթֆոն հեռաձայններ:
– Շուները կրնան հասկնալ մարդոց խօսակցութիւնը:
– Շերեփուկները կրնան ջուրին տակ ապրիլ մինչեւ երկու տարի:
– Սկզբնական շրջաններուն քեչափի բաղադրութեան մէջ կարելի էր գտնել` սունկ, ոստրէ եւ ընկոյզ, սակայն` ոչ լոլիկներ:
– Աշխարհի շէկ մազերով անձերուն 10 առ հարիւրը կ՛ապրի Իրլանտայի մէջ:
– Ծովաստղերը արիւն չունին:
– Երբ մեղուն կը խայթէ, ան կ՛արձակէ պանանի հոտ ունեցող քիմիական նիւթ մը:
– Գիտնականները կրցած են ձիեր մարզել, որպէսզի մարդիկ անոնց հետ նշաններու միջոցով կարենան հաղորդակցիլ:
– Գիտէի՞ր, թէ Ռեքիաւիքի մէջ, Այսլենտ, գոյութիւն ունի Կաղանդ պապայի թզուկներու յատուկ դպրոց մը:
– Տուք անունով շուն մը Ամերիկայի Մինիսոթա նահանգին մէջ գտնուող Քորմորանթ քաղաքին քաղաքապետն է:
– Գիտնականները ծիածաններուն միջոցով կ՛ուսումնասիրեն օդին ապականումը:
– Աշխարհի ամէնէն երկար վազքի մրցումին ընթացքին վազողները օրական մօտաւորապէս 97 քմ կը վազէին 52 օրուան ընթացքին:
– Անասուններուն մեծ մասը իր ուտելիքը չի ծամեր:
– Սիպերիոյ մէջ գտնուող լիճ մը առանձինն կը պարունակէ ամբողջ աշխարհի անուշ ջուրին մէկ հինգերորդը:
– Ընձուղտը կրնայ իր քիթը իր լեզուովը մաքրել:
– Սարդերը իրենց ոտքերով կը լսեն:
– Ծնունդի պահուն Խաղաղականի հսկայ ընգղան մօտաւորապէս մեղուի մը չափը ունի:
– Կէտերը կրնան համտեսել միայն աղի ուտելիքներ:
– Շուներուն լուերը շատ աւելի բարձր կը ցատկեն, քան` կատուներուն լուերը:
– Ծառերը «կը քնանան» գիշերը:
– Բոյսերը կրնան աւելի արագ աճիլ, եթէ անոնք երաժշտութիւն լսեն:
– Կարգ մը կարիճներ 12 աչք ունին:
Ժամանց
