Կազմակերպութեամբ Լիբանանահայ օգնութեան խաչի Շրջանային վարչութեան առողջապահական յանձնախումբին եւ «Արաքսի Պուլղուրճեան» ընկերաբժշկական կեդրոնի նախազգուշական բաժանմունքին, չորեքշաբթի, 27 յունուար 2016-ին, առաւօտեան ժամը 10:00-ին, կեդրոնի «Թնճուկեան» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ «Գլխացաւերու պատճառները» նիւթով դասախօսութիւնը, զոր ներկայացուց մանկաբուժ տոքթ. Պերճ Տագէսեան:
Առողջապահական յանձնախումբի անունով բացման խօսքը կատարեց Սոնա Եափուճեան: Ան ներկայացնելէ ետք դասախօսը նշեց, թէ գլխացաւի պատճառները զանազան են, պարզ գլխացաւը կ՛անհետանայ քանի մը ժամէն կամ օրէն` Փարասիթամոլի օգտագործումով կամ տնային դարմանումներով: Սակայն, երբ գլխացաւին կ՛ընկերանան տարբեր մարմնական անհանգիստ վիճակներ կամ ախտանշաններ, ինչպէս` բարձր ջերմութիւն, տեսողութեան կամ խօսելու դժուարութիւն կամ այլ նշաններ, այս պարագային անհրաժեշտ է անմիջապէս դիմել բժշկական օգնութեան:
Տոքթ. Պերճ Տագէսեան դասախօսութիւնը սկսաւ բացատրելով թէ գլխացաւը ամէնէն ընդհանրացած երեւոյթներէն մէկն է, որ մարդոց 90 առ հարիւրը իրենց կեանքին ընթացքին անպայման կ՛ունենան: Ան գլխացաւը բաժնեց երկու հիմնական տեսակներու.
1.- Առաջնային, նախնական գլխացաւ
2.- Երկրորդական գլխացաւ
Նախնական գլխացաւը ոչ այդքան վտանգաւոր, ընդհանրապէս առանց պատճառի գլխացաւերն են, իսկ երկրորդական գլխացաւերը ընդհանրապէս արդիւնք են այլ հիւանդութիւններու, որոնք յաճախ ունին ծանր հետեւանքներ:
Առաջնային կամ նախնական գլխացաւեր.
1.- Միկրեն.- Այս գլխացաւէն տառապողներուն համեմատութիւնը կը կազմէ 12 առ հարիւր: Այս գլխացաւը ընդհանրապէս կը տեւէ 4-72 ժամ: Ամէն մէկ սրտի զարկի կ՛ընկերանայ գլխացաւի զարկը ուղեղին մէջ:
Նշեալ գլխացաւը կը պատճառէ սրտխառնուք, ինչպէս նաեւ անհատը կը խուսափի լոյսէ եւ ձայնէ, աղմուկէ, կը նախընտրէ նստիլ մութ սենեակի մէջ:
Հետեւեալ ախտանշանները կը պարզուին Միկրենի ընթացքին` սուր գլխացաւ, աչքի առջեւ կը սեւնայ, ոտքի եւ ձեռքի մատներուն ծայրամասերը կը թմրին եւ ենթական կը սկսի յօրանջել:
Գլխացաւը նուազեցնելու համար կարելի է օգտագործել «Փանատոլ»-ը, «Ասփիրին»-ը, «ՊրուՖեն», իսկ կանխարգիլելու համար` «Էնտերալ»-ը:
2.- Քլասթըր խմբաւորում կոչուող գլխացաւը.- Այս պարագային ցաւերը կ՛ըլլան ճակատէն, աչքին վերեւ եւ գլխուն երկու կողմերը: Այտերը կը սկսին կարմրիլ, արցունքոտ աչքեր, քիթը կը հոսի, կոպերը կ՛ուռին: Այս վիճակը կրնայ տեւել 15 վայրկեանէն մինչեւ 3 ժամ:
Բուժումը թթուածինի օգնութեամբ է. երբ ենթական բաւարարաչափ թթուածին ստանայ.- վերոնշեալ բոլոր նշանները կ՛անհետանան:
3.- Թենշըն.- Պրկումի, ճնշուածութեան իբրեւ արդիւնք, գլխացաւ կրնայ յառաջանալ, գերճնշումի հետ կապ չունեցող երեւոյթ: Ենթական ճնշում կը զգայ գլխուն մէջ, երկկողմանի կրնայ ըլլալ: Ասիկա կը տեւէ ժամեր կամ օրեր: Գլխացաւը նուազեցնելու համար կարելի է օգտագործել «Փանատոլ», «Ասփիրին» եւ այլն:
4.- Էքզոսշընըլ գլխացաւ.- Այս գլխացաւը յաճախ արդիւնքն է ծանր մարմնական, մտային, Ֆիզիքական աշխատանքի: Այս գլխացաւը կրնայ ըլլալ երկկողմանի: Կրնայ տեւել քանի մը վայրկեան կամ ժամեր` յաճախ առանց դեղի հանգիստ ընելով կարելի է բուժել:
Տոքթ. Տագէսեան ներկայացուց գլխացաւեր, որոնք հետեւանք են աւելի լուրջ ու ծանր անհանգիստ վիճակներու.
1.- Ուղեղատապ (Մենենժիթ).- Ուղեղի մաշկի բորբոքում: Ընդհանրապէս պատճառները զանազան մանրէներ կրնան ըլլալ, ինչպէս նաեւ ժահրեր: Անհատը կը տառապի բարձր ջերմութենէ, գլխացաւէ:
Հիւանդութեան զարգացման ընթացքը շատ արագ է եւ ախտաճանաչումն ու բուժումը պէտք է կատարուին 48 ժամուան ընթացքին, ուշացումի պարագային անհատը կրնայ մահանալ կամ մահաքունի մէջ մտնել:
2.- Կռիփի կամ հարբուխի իբրեւ հետեւանք ենթակային խոռոչները կրնան բորբոքիլ, եւ ասիկա կը յառաջացնէ սուր ցաւեր, ինչպէս նաեւ գլխացաւ: MRI-ի կամ CT Scan-ի միջոցով կարելի է ախտորոշել եւ շուտով բուժման դիմել:
3.- Ուղեղին մէջ յայտնուող զանազան ուռուցքներ լաւորակ կամ վատորակ, կարելի է պատճառեն գլխացաւ: Ուռուցքները մեծնալով ճնշում կը բանեցնեն ուղեղին վրայ, ասիկա կը պատճառէ գլխացաւ:
Ախտորոշումը կ՛ըլլայ MRI-ի կամ CT Scan-ի միջոցով եւ վիրահատութեամբ, կամ այլ բուժումներով:
4.- Ուղեղի կաթուածի պարագային, ինչպէս նաեւ զանազան թմրեցուցիչներու գործածութեան իբրեւ արդիւնք, ենթական կրկին կրնայ տառապիլ սուր գլխացաւերէ, որոնք ունին իրենց կանխարգիլման ու բուժման զանազան միջոցները:
Աւարտին տոքթ. Պերճ Տագէսեան զանազան օրինակներով ու բացատրութիւններով պատասխանեց ներկաներուն հարցումներուն:
