«Առաջին լրատուական»-ի զրուցակիցն է ՀՅԴ ԳՄ ներկայացուցիչ, Ազգային ժողովի Դաշնակցութիւն խմբակցութեան քարտուղար Աղուան Վարդանեանը:
ՀԱՐՑՈՒՄ.- Պարո՛ն Վարդանեան, Տաւուշի կողմից հայկական սահմանի նկատմամբ Ազրպէյճանի զինուժի յարձակումներն ի՞նչ են նշանակում: Այս անգամ ինչո՞ւ այդ երկիրը նման քայլի գնաց:
ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- Նախ պէտք է ցաւակցել զոհուածների, խաղաղ բնակիչների հարազատներին: Սա, իսկապէս, բացառիկ դէպք է, երբ խաղաղ բնակիչների շրջանում երեք զոհ ենք ունենում: Տարօրինակ զուգադիպութեամբ իւրաքանչիւր անգամ, երբ բարձրաստիճան հանդիպումներ են նախատեսւում, Ազրպէյճանը նման գործողութիւնների է դիմում: Ինչպէս յայտնի է, Նիւ Եորքում երկու երկրների նախարարները պէտք է հանդիպէին: Սա արդէն Ազրպէյճանի մօտ սովորութիւն է դարձել: Ի հարկէ, յարձակումը Հայաստանի սահմանի վրայ է, եւ սա շատ վտանգաւոր հեռանկար կարող է ունենալ: Բայց, կարծում եմ, միակ զսպող ուժը մեր բանակի գործողութիւնները պէտք է լինեն` համարժէք եւ շատ աւելի ծանր հարուածներ հասցնել ազրպէյճանցիներին:
Հ.- Համարժէք չե՞ն մեր բանակի հակայարձակումները:
Պ.- Մենք, ցաւօք, չենք տիրապետում ամբողջական տեղեկատուութեանը, թէ ինչ գործողութիւններ են տեղի ունենում: Բայց առնուազն եղած յայտարարութիւնների մակարդակով` յորդորը, թէ ազրպէյճանական գիւղերն ու խաղաղ բնակիչները չդառնան վահան իրենց բանակի համար, սա, կարծում եմ, խիստ զգուշացում է: Նաեւ որոշ յայտարարութիւններ եղան արտաքին գործերի նախարարութեան կողմից, արտաքին գործերի նախարարի զրոյցը Մինսքի խմբի համանախագահողների հետ եւ այլն: Բայց սրանք, ի վերջոյ, կարող են արդիւնք տալ երկու պարագայում: Նախ` եթէ միջազգային հանրութիւնն ու առաջին հերթին համանախագահող երկրները ցանկանան կատարուածին տալ միասնական գնահատական: Ես վստահ եմ, որ եթէ լինի այդ ցանկութիւնը, նրանք ունեն բոլոր միջոցներն ու կարողութիւնը, որպէսզի զսպեն Ազրպէյճանի նման նախայարձակ քայլերը:
Հ.- Դուք չէ՞ք տեսնում այդ ցանկութիւնը:
Պ.- Այն մակարդակով, այն տարողութեամբ, որ իսկապէս զսպեն Ազրպէյճանին, ես չեմ տեսնում: Կային համանախագահողների յայտարարութիւնները, դարձեալ կոչեր կողմերին` առանց յստակ գնահատական տալու: Երկրորդը եւ ամենահիմնականը մեր բանակն է, մենք ուրիշ պաշտպանուելու հնարաւորութիւն չունենք: Կարծում եմ` Ազրպէյճանի կողմից այդ յարձակումը նաեւ ՀԱՊԿ-ի խնդիրն է: ՀԱՊԿ-ի կողմից առնուազն դատապարտող յայտարարութիւններ պէտք էր լինէին, բայց այդ յարձակումներից արդէն երկու օր է անցել, եւ դեռ չկան:
Հ.- Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի անդամ է, Ազրպէյճանը` ոչ: Ազրպէյճանը, փաստօրէն, յարձակում է գործադրում ՀԱՊԿ սահմանի վրայ, բայց այդ կառոյցը գոնէ որեւէ դատապարտող յայտարարութիւն չի անում:
Պ.- Այն մեքանիզմները, որոնք դրուած են այդ համաձայնագրերի հիմքում, թերեւս ենթադրում են, որ Հայաստանը պէտք է դիմի ՀԱՊԿ-ին օգնութեան կամ յորդորով, թէ ինչ է կատարւում: Ես չգիտեմ` Հայաստանի իշխանութիւնները նման քայլ անելու անհրաժեշտութիւն տեսնո՞ւմ են, թէ՞ ոչ, ես չեմ էլ ուզում ամէն մի դէպքից յետոյ նման դիմումով հանդէս գալ: Կարեւորն այն է, որ ինքներս կարողանանք մեզ պաշտպանել: Բայց առնուազն յայտարարութիւնների մակարդակով, կարծում եմ, որ ՀԱՊԿ-ը` որպէս կառոյց, պէտք է այս միջադէպերի վերաբերեալ հնչեցնի իր գնահատականը:
Հ.- ՀԱՊԿ խաղաղարար ուժերի կենտրոն ստեղծելու մասին Սերժ Սարգսեանի յայտարարութիւնը, ձեր կարծիքով, ի՞նչ էր նշանակում կամ ի՞նչ էր ենթադրում:
Պ.- Եթէ դա գործող կառոյց է եւ կոչուած է իր նպատակների հետապնդմանը, այդտեղ որեւէ արտառոց կամ անյարմար բան չեմ տեսնում: ՀԱՊԿ անդամ երկրներում կարող են լինել նման վերապատրաստման կենտրոններ, բայց եթէ խօսքը վերաբերում է ռուսական խաղաղապահ ուժեր տեղադրելուն, ես կարծում եմ, առնուազն այս փուլում դրա անհրաժեշտութիւնը չկայ: Մինչեւ այսօր մենք կարողացել ենք մեր սահմանները պաշտպանել, եւ վստահ եմ, որ յառաջիկայում էլ կարողանալու ենք:
Հ.- Իսկ եթէ ՀԱՊԿ-ը Ազրպէյճանին զսպող որեւէ յայտարարութիւն չի անում, դա նշանակում է, որ այդ կառոյցը լիարժէք չի՞ գործում:
Պ.- Եկէք մի փոքր էլ սպասենք, շատ արագ գնահատականներ չտանք: Ես արդէն ասացի, կարծում եմ, որ նման պարագաներում ՀԱՊԿ-ը պէտք է իր գնահատականը հնչեցնի: Եթէ անգամ համանախագահների նման կարող են ասել, թէ մենք չենք տիրապետում տեղեկութիւններին, կողմերը մեղադրում են միմեանց` ով է նախայարձակ եղել, ապա զսպող յայտարարութիւն, կոչ անպայման պէտք է լինէր: Ընդ որում` այնպիսի կոչ, որ այն լսելի լինի կողմերի համար, թէ նման սահմանային միջադէպերը, խաղաղ բնակչութեանը զոհելը անթոյլատրելի է:
Հ.- ՀԱՊԿ-ը ոչ միայն նման յայտարարութիւն չի անում, այլեւ ՀԱՊԿ-ում գերակշռող երկիր հանդիսացող Ռուսաստանը մեծ քանակութեամբ զէնք է վաճառում Ազրպէյճանին, որն էլ, չի բացառւում, դրանով կրակում է այդ կառոյցի անդամ Հայաստանի վրայ:
Պ.- Մենք միշտ ասել ենք, որ բացասական ենք գնահատում ռուսական հսկայածաւալ զէնքի մատակարարումը Ազրպէյճանին: Եւ երբ կայ այնպիսի հակամարտութիւն, որն ամէն վայրկեան կարող է պատերազմական փուլ մտնել, չի կարելի զէնք վաճառել կողմերին: Ի վերջոյ, Ռուսաստանը նաեւ Մինսքի խմբի համանախագահող երկիր է, եւ նրա պարտականութիւնն է միւս համանախագահողների հետ խաղաղ կարգաւորման համար լուծումներ գտնելը: Իսկ զէնքերի նման հսկայածաւալ վաճառքը կարող է նոր հսկայական կորուստների առաջ կանգնեցնել:
Հ.- ՀԱՊԿ-ը Ազրպէյճանի նկատմամբ յայտարարութիւն չի ընդունում հաւանաբար այն պատճառո՞վ, որ այդ կառոյցում այդ հարցի հետ կապուած տարաձայնութիւններ կան: Չէ՞ որ Ղազախստանն ու Պիելոռուսը կարող են ընդդիմանալ դրան: Այդ երկրները սերտ յարաբերութիւններ եւ փոխադարձ շահեր ունեն Ազրպէյճանի հետ:
Պ.- Եկէ՛ք` միգուցէներով չառաջնորդուենք, մենք ունենք այն, ինչ ունենք: Եւ ասել բաներ, որոնց մասին չունենք ամբողջական տեղեկատուութիւն, դա էլ խնդիր է: Ի հարկէ, ՀԱՊԿ-ում կան տարբեր պետութիւններ, կան տարբեր շահեր, տարբեր մօտեցումներ: Եթէ մենք չենք դիմել նրանց աջակցութեանը, ուրեմն դրա համար պատճառներ ունենք: Բայց ՀԱՊԿ-ը իբրեւ կառոյց, կրկնում եմ, պէտք է անպայման կարողանայ առնուազն զսպող յայտարարութիւն անել, եթէ ուզում է գործօն կառոյց համարուել:
