Առ Ցնորքն Աշխարհի Նորայայտ. Բ. Կատարողական

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ

Ծանօթ.-  Ա. մասը կը քննէր թատրերգութեան պատմականը, բներգը, խորհրդանիշները, բեմայարդարումը, տարազները, երաժշտութիւնն ու լուսաւորումը:

Տիպարներ եւ Խաղարկութիւն .- Այս հատուածը կրնար աւելի համապարփակ եւ ճշգրիտ ըլլալ, եթէ տրամադրութեանս տակ ունենայի ելոյթին տեսագրութիւնը:

Ուիլի Լոման.- Ուիլի համակրելի տիպար մըն է` հակառակ իր մոլորութեան եւ թերութիւններուն: Գուցէ եւ` շնորհի՛ւ իր մոլորութեան եւ թերութիւններուն:

«Lo-man» հնչողական առումով կրնայ ընկալուիլ որպէս «ցած մարդ» (low-man) ինչպէս եւ` «օրէնքի մարդ» (Law-man ): Ուիլի սրտանց կը հաւատար «հաստատութեան»: Իմա` Ֆրանքլինի եւ Ֆորտի «կանոնագիրին»: Ուիլի յարմարող (conformist) մըն է: Անունները երբեք պատահական չեն (1):

Ուիլի ո՛չ միայն խորաթափանց միտք չունի, այլեւ հոգեպէս տհաս է:  Առաջին տեսարանին մէջ, փոխան ընթրիքի, կ’ուզէ կաթ խմել (2): Գրագրուհին զինք կը կոչէ «փոքրիկ թմբկահարս», այսինքն` տղեկ: Այդ որակումին մէջ կայ նաեւ թաքուն հեգնանք` ուղղուած Ուիլիի ինքնագովութեան: Ուիլի կը հաւատայ, որ յաջողելու համար բաւարար է սիրուած ըլլալ: Յամառօրէն կը մերժէ «փոքր մարդ» ըլլալու հանգամանքը: Կինը` Լինտան, միշտ իր կողքին եղած է, միշտ պաշտպանած է զինք: Ի դէպ, Լինտա կը նշանակէ «հեզ», ինչպէս եւ` «վահան» (3): Թատրերգութեան ամէնէն կարեւոր եւ յուզիչ խօսքը կ’արտասանէ Լինտան: Առաջին արարին մէջ խօսքը Պիֆին ուղղելով` մօտաւորապէս կ’ըսէ. «Ուշադրութիւն պէտք է դարձնել: Պէտք չէ թոյլ տալ, որ ծեր շան մը նման գերեզման իյնայ»:

Բայց Ուիլիի անյաջողութեան պատճառը անբաւարար մտային կարողութիւնը չէ: Թղթախաղի ընթացքին եղած երկխօսութիւնը ցոյց կու տայ, որ Ուիլի գերազանց է նիւթապէս յաջողակ դրացի Չարլիէն: Ուիլի թուլութիւնը իր անբաւարար անգթութիւնն է: Կը փորձէ յաջողիլ «սիրուած ըլլալով», մինչդեռ դրամատիրական վարչակարգի մէջ յաջողելու համար հարկ է ունենալ «սպաննելու բնազդ»:  Ուիլի կը սարսափի, երբ իր վարած ինքնաշարժը կը շեղի: Ան կը վախնայ ոչ թէ վնասուելէ, այլ` վնասելէ: «Ես կրնայի մէկը սպաննել», կ’ըսէ Լինտային:

Պիֆի հանդէպ ունի հակասական զգացումներ: Ինքզինք յանցաւոր կը զգայ, որովհետեւ պանդոկի միջադէպէն ետք Պիֆ որպէս պատանեկան բողոք` լքած էր ուսումը: Ուիլի նոյնիսկ Պենի նուիրած թանկագին ժամացոյցը գրաւ կը դնէ, որպէսզի Պիֆ գոնէ նամակագրութեան դասընթացքի միջոցով ուսում ստանայ: Ուիլի նաեւ կը զգայ խոր հիասթափութիւն, որովհետեւ Պիֆ չի հաւատար «Ամերիկեան երազ»-ին: Պիֆի կեցուածքը հասկնալ եւ ընդունիլ, պիտի նշանակէր ընդունիլ` ցաւոտ իրականութիւնը: Ուիլի անկարող է այդ ընելու: Միակ ընտրանքն է շարունակել սուտը: Միլըր ցոյց կու տայ, թէ ինչպէս «Ամերիկեան երազ»-ը կը վերածուի  ամերիկեան մղձաւանջի:

Գէորգ Նալպանտեան շատ լաւ ըմբռնած էր իր դերը: Ունի բեմական ձայն եւ տիրող ներկայութիւն: Վերջինը, «ցաւօք», յարիր չէ «փոքր մարդու»: Կարելի է առարկել, որ ունէր չափազանց քաջառողջ տեսք եւ կայտառ էր, եւ թէ, ուրեմն, հարկ էր դիմայարդարումի միջոցով «յոգնեցնել» զինք, եւ տալ աւելի «թափթփած» արտաքին: Այդ կը տեսնենք այլ բեմադրութիւններու մէջ: Բայց կայտառութիւնը եւ կոկիկ արտաքինը յաւելեալ յուզականութիւն կու տային տիպարին: Ուիլի ոչ թէ կը սպառի, այլ ուղղակի կը սպաննուի: Տպաւորիչ էր յատկապէս իր տեսակցութիւնը Հարոլտի հետ: Նկատելի էր նաեւ, որ երկրորդ ելոյթին ընթացքին Նալպանտեան սրբագրած էր առաջին ելոյթին մէջ բաց թողուած կարգ մը փոքրիկ վրիպումներ: Դերասան մը, որ կը սորվի իր փորձէն:

Կրկնութեան գնով հարկ է շեշտել, որ տիպարներու վերլուծումը կը մնայ հարցական, որովհետեւ մենք յաճախ զանոնք կը տեսնենք «Ուիլիի գլխէն ներս»: Այս կրնայ առիթ տալ հակասական եզրակացութիւններու:

Պիֆ.- Հարցական է, օրինակ, Պիֆի անկիւնադարձը: Պատանի Պիֆ կը պաշտէր իր հայրը: Կը հաւատար ուրեմն, որ յաջողելու համար բաւարար է ըլլալ սիրուած, ֆութպոլի աստղ (4): Գոյ է վարկած, որ մարզիկ աստղեր շատ դիւրաւ կրթանպաստ կը ստանան: Երկուքը կ’արհամարհեն Պեռնարտի կերպարը, որ ֆիզիքապէս ոչ աչքառու «գիրքի որդ» (nerd) մըն է: Նկարին մէջ կը տեսնենք, որ Պրոտուէյի 2012 բեմադրութիւնը ընտրած է պատանեկան դէմքով «Ատոնիս» մը (Andrew Garfield, [5]): Նկատել նաեւ դրօշները: Հետաքրքրական է տեսնել, որ երկու պիֆերը ծխիկը բռնած են գրեթէ նոյն ձեւով: Ըստ մարմնալեզուի բառարանի, այդ կը նշանակէ, որ յոռետես եւ զգուշաւոր «երազողներ» են:

Անկիւնադարձը առերեւոյթ կը պատահի, երբ Պիֆ հայրը կը տեսնէ թեթեւաբարոյ կնոջ հետ: Բայց չէ՞ որ այդ «տղամարդավարի մոմենտ» է: Պիֆ կրնար նոյնիսկ հպարտութիւն զգալ ի տես հօր «նուաճումին»: Ուիլի չի հասկնար, թէ ինչո՞ւ Պիֆ այդքան բուռն կերպով կ՛ընդվզի: Անհաւատարմութեան տեսարանը ուրեմն պատրուակն էր: Հիմնական պատճառը Ուիլիի ինքնութեան որոնումի հարցն է:

Թատրերգութեան գրեթէ ամբողջ ընթացքին Պիֆ  անդադար կը ծխէր: Մարզիկները անշուշտ չեն ծխեր: Անդադար ծխելու աքթը արդէն ցուցանիշ էր հօր երազէն հրաժարելու: Պիֆի անկիւնադարձային ասքը եկաւ, երբ ան կը խոստովանէր գրիչի գողութիւնը: Շքեղ գրիչը խորհրդանիշ մըն է, այդ կարելի է տեսնել յաջող պիզնեսմեններու շքեղ գրասեղաններուն վրայ: Պիֆ իր ձեռքի գրիչին նայելով` մօտաւորապէս կ’ըսէ. «Հերն անիծած, ինչո՞ւ կառչած եմ ասոր, ինչո՞ւ կը փորձեմ ըլլալ բան մը, որ չեմ ուզեր»:

Սագօ Օհանեան բաւական լաւ ըմբռնած էր դերը: Ինծի թուեցաւ սակայն, որ անոր ուշադրութիւնը  կեդրոնացած էր իր դիմախաղին վրայ: Այսպէս կոչուած` «մարմնի լեզու»-ն կը կարօտէր յաւելեալ աշխատանքի: Ձեռքերը գրպանին մէջ պահել, օրինակ, գոնէ իմ պարագայիս, անվստահութիւն, հեռաւորութիւն եւ  հակակրանք կը ստեղծէ: Մինչդեռ Պիֆ համակրելի տիպար մըն է: Ոտքերը «չորս» կազմած նստելով (տես նկարը) Պիֆ հօր եւ մեզի ցոյց կու տայ իր կօշիկի ներբանը: Միջին Արեւելքի մշակոյթին մէջ ատիկա կը համարուի ամբարտաւանութիւն:  Զիստերը իրարմէ հեռացնելով` անգիտակցօրէն իր հակառակորդին ցոյց կու տայ… ամորձիքը: Այդ կը համարուի մարտահրաւէր: Բայց այստեղ կայ հակասութիւն: Պիֆի դէմքը չ’արտայայտեր մարտահրաւէր կամ ամբարտաւանութիւն:  Երկրորդ տեսարանին մէջ կը տեսնենք, որ մօր հետ առանձին է, սեղմած է զիստերը: Շա՛տ բարի: Բայց միւս կողմէ ձեռքերը կը հանգչին ափերը վա՛ր: Այդ կը նշանակէ գերակայ հեղինակութիւն: Նման նկատողութիւններ կարելի էր ընել այլ տեսարաններու համար, եթէ կարելի ըլլար մեր տրամադրութեան տակ ունենալ ելոյթի տեսերիզը եւ կամ առնուազն որակաւոր լուսանկարներ: Հարկ է նաեւ մատնանշել, որ Օհանեան պէտք է աւելի մօտիկ կապ պահէ իր խօսակիցին հետ: Այսինքն զարգացնէ այսպէս կոչուած բեմական «քիմիա»-ն:  Եւ հարկ է, որ յաւելեալ աշխատանք տանի բեմական ձայնը զարգացնելու ուղղութեամբ, եւ ըստ կարելւոյն ընտրէ դիւրին արտասանելի բառեր: Այս բոլորը կ’ըսեմ, որովհետեւ Սագօ շնորհալի երիտասարդ է, ուրեմն արժանի` յատուկ ուշադրութեան: Կը յուսամ, որ խօսքերս կ’ընդունի որպէս սրտցաւ ուղղութիւն, այլ ոչ` չարամիտ քննադատութիւն:

Լինտա.- Լուսանցքայնացուած կին մըն է, որ յուսահատօրէն կը փորձէ փրկել իրականութեան հետ իր կապը կորսնցուցած ամուսինը: Անոր յարաբերութիւնը տղոց հետ գլխովին տարբեր է: Այտա Սրապոնեան կայացած դերասանուհի մըն է, կարողացաւ շատ համոզիչ ձեւով դրսեւորել երկու հակոտնեայ «քիմիա»-ները` հեզ եւ ուժեղ կինը:  Հարկ էր սակայն, որ խօսէր աւելի սահուն:

Պեն.- Ինչպէս տարազներու բաժնին մէջ յիշած էի, Պեն կը ներկայացնէ վայրագ, արկածախնդիր գաղութարարը, որ կը հարստանայ հարստահարելով: Կը հարստանայ ի գին ամէն բանի: Պեն ֆութպոլի աստղ Պիֆը կը զգետնէ խարդախութեամբ: Ձեռնափայտը (փոխարինուած` հովանոցով) զերթ սուսեր անոր վզին կը դնէ` յիշեցնելով երբեմնի մենամարտերը: Պեն, ուրեմն Ուիլիի հակապատկերն է: Բայց Պեն առաջին հերթին ոգի մըն է, անդրշիրիմեան գոյակցութիւն մը, առասպել մը: Առասպելներու հետ հաղորդակցութիւնը հարկ է, որ ըլլայ ծիսական: Անդրշիրիմն ու առասպելը ունին իրենց յատուկ ժամանակի կարգ: Միլըր այդ ցոյց տուած է խորհրդանշական ձեւով.- Պէն անդադար ի՛ր ժամացոյցին կը նայի եւ ժամանակի մասին կը խօսի: Յիշենք, որ Ուիլի ծախած էր Պենի նուիրած ժամացոյցը: Այդ աքթը հարկ է մեկնաբանել խորհրդանշական իմաստով: Ուիլի ձերբազատած էր Պիլիի կշռոյթէն:

Մենք կը տեսնենք անշուշտ ոչ թէ Պեն, որ մահացած է, այլ Ուիլիի մտապատկերը: Եւ այդ մտապատկերը զինք կը կոչէ ոչ թէ Ուիլլի, այլ Ուիլիըմ: Եւ քանի որ անունները բեռնաւորուած են իմաստով, ոմանք կը կարծեն, թէ այդ կարելի է կարդալ մասնատուած.- «Will – i – am», որ կը նշանակէ «կամք –  եմ – ես»:

Յ. Հելվաճեան «ցաւօք» չունի վայրագ եւ արկածախնդիր գաղութարարի արտաքին: Տիպարը ներկայացուց  մեկնաբանութեամբ մը, որ ինծի համար մնաց անհասկնալի: Հելվաճեան երբեք չնայեցաւ իր խորհրդանշական ժամացոյցին: Յստակ չէր, թէ ե՛րբ իր գլուխը կը ծածկէ գլխարկով եւ ե՞րբ կը յայտնուի գլխաբաց: Չէ՞ որ այդ կրնայ իմաստալից ըլլալ: Կը խօսէր մեղմ, հատիկ-հատիկ, շեշտուած կէտադրութեամբ, ինչպէս պոլսեցի դասատու մը: Նկարին մէջ կը տեսնենք, որ ան ոչ թէ հովանոցի սուր ծայրը յենած է Պիֆի կոկորդին` որպէս մահացու սուր, այլ բութ կոթով մեղմ կը դպչի կուրծքին: Ձախ ձեռքի ցուցամատը երկարած է կրկին ինչպէս դասատու:

Հեփի.- Այն որդին է, որ անսակարկ կ’ընդունի հօր աշխարհահայեացքը: Հօր նման կը ստէ իր աշխատանքի բնոյթին շուրջ: Մ. Պետրոսեանի արտաքինը շատ յարիր էր իր դերին: Կը թուի, որ ունի կատակերգակ դերասանի խառնուածք: Մարմնի լեզուին մէջ կային թեթեւ բացթողումներ: Լուսանկարին մէջ, օրինակ, երբ Պիֆ գրոհած է հօր վրայ, Հեփիի դէմքը անհանգիստ է, բայց մարմինը` հանգիստ: Առաջին արարի աւարտին, երբ Լինտան կը յանդիմանէր տղաքը, ինծի թուեցաւ, թէ Հեփի բջիջայինով կը խաղար: Այսուհանդերձ, կատարումը ընդհանուր առմամբ յաջող էր:

Չարլի  եւ Պեռնարտ.-  Շատ յաջող են իրենց ասպարէզներուն մէջ: Ուիլիի կը թուի սակայն, որ անոնք հայր-որդի կապ չունին, մօտիկ չեն իրարու: Չարլի կ’ըսէ, թէ երբեք չէ հետաքրքրուած Պեռնարտով: Չմոռնանք, որ բեմը կը ներկայացնէ Ուիլի գլխու ներսդին: Այդ տրամաբանութեամբ Չարլի, պէտք չէ գրկէր Պեռնարտը:

Առերեւոյթ Չարլի երկար ժամանակ նիւթապէս օգնած է Ուիլիի, ան յամառօրէն կը շարունակէ մնայուն աշխատանք առաջարկել: Ինչո՞ւ ուրեմն Ուիլի զինք կ’արհամարէ եւ կը նախատէ: Կայ առնուազն երկու պատճառ: Նախ այն, որ Չարլի դրամատէր մըն է եւ Ուիլի (իմա` Միլըր) չի կրնար վստահիլ անոր առաջարկին: Ուիլի կը հաւատայ նաեւ, որ Չարլի թաքուն հաճոյք կը զգայ Ուիլիի տառապանքը երկարելով: Լուսանկարը յստակօրէն ցոյց կու տայ այս յարաբերութիւնը:  Հայզաւակ Լեփեճեան փորձառու դերասան է: Կարողացաւ առնուազն իմ մտքիս մէջ պահել հարցադրումը. «Արդեօք իսկապէս բարի՞ է ան»: Գէորգ Նալպանտեանի արտայայտութիւնը պարզապէս հիանալի է:

Նկատել, որ Պեռնարտի անունը չէր փոքրացուած, նոյնիսկ երբ ան մանուկ մըն էր: Պատանի Պեռնարտ կը պաշտէր մարզիկ Ատոնիս Պիֆը, ինչպէս հարկ է: Այլ խօսքով, Ուիլի կ’ենթադրէ, թէ Պեռնարտ կը պաշտէ Պիֆը:  Պիֆ ուրեմն խոր յուսախաբութիւն պէտք է, որ ապրած ըլլայ, երբ Պիֆ լքեց ֆութպոլը: Նկատել, որ վերջին տեսարանին մէջ ոչ մարզիկ Պեռնարտ կ’երթայ իր բարեկամի բակին մէջ թենիս խաղալու: Կը թուի, որ Միլըր մեզի կը ներկայացնէ զաւեշտական բնոյթով հոգեբանական «վրիժառութիւն»: Նարեկ Մայիսեան թերեւս տարիքի բերմամբ շատ աւելի լաւ դրսեւորեց խանդավառ պատանին, քան` չափահաս փաստաբանը:

Լեզուական.-  Տիպարներու «լեզու»-ները անոնց անձնագիրներն են: Իսկ այդ լեզուներու գումարը` թատրերգութեան անձնագիրը: Ցաւ ի սիրտ հարկադրուած եմ նշել, որ թատրերգութեան լեզուն անյարիր եւ խոցելի էր: Պէտք չէ շփոթել փողոցայինն ու խօսակցականը: Երկրորդը նոյնիսկ անհրաժեշտ է: Բայց հազիւ թէ համարձակութիւն համարուի փողոցային հայերէնով արտայայտուիլ, երբ բեմի վրայ, մեղմ ըսած անամօթ «սրամտել», ներքնազգեստով ոստոստել եւ իրարու յետսամաս կսմթել սովորական, անգամ գովաբանուող երեւոյթներ դարձած են:

Նախ այն, որ բարբառը «տեղայնացնելով» կարելի չէ երեսունական թուականներու մթնոլորտի արեւելեան Նիւ Ինկլենտ շրջանի ասքը փոխադրել Պուրճ Համուտ: Ապա այն, որ Միլըրի եւ առհասարակ որեւէ լուրջ գործի բառապաշարը «բեռնաւորուած» է պատմութեամբ եւ մշակոյթով: Զայն մեր փողոցային բարբառով «սրսկել»-ի բեմ կը բերէ արտառոց «փոփոխածին» (6) մը: Ապա այն, որ Միլըրի երկխօսութիւնը ունի բեմական կշռոյթ:  Ապա այն, որ, օրինակ, Լինտա երբեք պիտի չարտօնէր, որ իր յարկին տակ իր տղաքը ոեւէ մէկուն կամ բանի մայրը «թաղէին» կամ «լացնէին»: Առկայ էին վերջապէս շարքային սխալախօսութիւններ: Պիտի տամ անոնցմէ լոկ երեքը: Այսպէս, նկարագրի գիծ է «անհատականութիւնը», այլ ոչ` «անձնաւորութիւնը»: Վտանգաւոր են «բարձր» կամուրջները այլ ոչ «խորունկ» կամուրջները: Անշունչ առարկայի մը ակնարկելով` կարելի չէ ըսել «ի՞նչ կ’ընեն ասոր հետ», այդ մեղմ ըսած օտարախօսութիւն է, եւ այլն: Պիտի բաւականանամ այսքանով: Կը յուսամ, որ յաջորդ ելոյթի լեզուն աւելի ուսումնասիրուած եւ խնամուած ըլլայ:

Բեմադրական.- Ելոյթը կրցաւ պահել լարուած, անքուն եւ անհանգիստ մթնոլորտը: Բարի: Ելոյթը պահեց նաեւ տպաւորիչ կշռոյթ: Բարի՛: Այսուհանդերձ, բեմը չափազանց «բնական» էր: Հարկ էր, որ ըլլար աւելի անիրական եւ աւելի արտայայտչապաշտ: Հարկ կա՞յ կրկնելու, թէ մենք կը դիտենք ոչ թէ իրական պատահարներ, այլ` Ուիլիի «գլխու ներսդին» կատարուող մղձաւանջ:

Բեմադրիչը կը միտի հնչեցնել այն ահազանգ-ասքը, որ Ուիլիի ճակատագիրին կրնայ ենթարկուիլ մեզմէ ոեւէ մէկը: Այսինքն այն, որ հարցը «ընդհանրական» է, մերօրեայ: Դերակատարներու մերօրեայ հագուկապը կրնայ թարգմանուիլ նաեւ այս իմաստով: Բայց ընդհանրական պէտք չէ նշանակէ ընդհանրանման:

Երկրորդ նկատողութիւնը Ուիլիի «մերժում»-ի բնոյթն է: Ուիլի ոչ թէ կը մերժէ «շրջապատը», իմա` ամերիկեան արժէքները, այլ կը մերժէ ընդունիլ ի՛ր ձախողութիւնը (7): Ինքզինք կուրցուցած է, որովհետեւ իրականութիւնը ահաւոր է: Ան այնքան հետամուտ է գիտնալու աղէտի իսկական պատճառները, որքան Օդիպոս` թէ ո՞վ է սպաննած իր հայրը:

Կային հետաքրքրական կէտեր:

Չարլի միակ տիպարն էր, որ բեմ մտաւ ե՛ւ աջ, եւ ձախ կողմերէն: Բեմի երկու կողմերը համադիր եւ համարժէք չեն, ինչպէս բազմիցս շեշտած եմ: Բարի՛, որովհետեւ Չարլի նաեւ միակ կերպարն է, որուն նկարագիրին մեկնաբանութիւնը աներկբայ չէ:

Որպէս հունտ` Ուիլիի «կը ցանէր» սպիտակ թղթիկներ: Մութ բեմին մէջ անոնք կը պսպղային ինչպէս թանկագին ակեր: Բարի՛, որովհետեւ այդպիսով կը յիշեցնէին Պենի առասպելական ադամանդները:

Կային նաեւ կարգ մը անհասկնալի տեսարաններ:

Հեփի Պիֆի տուաւ հայելի մը: Հայելին անշուշտ ենթակային ցոյց կու տայ իր իսկական դէմքը: Հարկ է, որ դերերը շրջուած ըլլային: Ոչ թէ Պիֆ, այլ Հեփի ի՛նքն է, որ կարիք ունի տեսնելու իր իսկական պատկերը:

Պիֆ երկու անգամ ֆիզիքապէս զգետնեց հայրը: Անմեկնաբանելի արարք:

Ուիլի իր վերջին արարքի ճամբան լուսաւորեց իր տղո՛ց լամբի լոյսով: Ինչպէ՞ս մեկնաբանել:

Ամէնէն անհասկնալի արարքը այն էր, որ Ուիլի հաւաքեց, ետ առաւ իր ցանած հունտերը: Բայց չէ՞ որ անոնք պիտի հանդիսանային այս աշխարհի վրայ իր թողած միա՛կ հետքերը®

Երբեք զարմանալի չէ,  որ այսքան բարդ գործի մը մեկնաբանութեան մէջ գտնուին տարակարծութիւններ: Արուեստի գործը նոյնիսկ աղքատ է, երբ ունի միանշանակ մեկնաբանութիւն: Սուրէն Խտըշեանի եւ «Թէաթրոն» թատերախումբի լրջութիւնն ու աշխատասիրութիւնը մեծապէս գնահատելի են: Կանաչ լինի ձեր ճամբան:

Ելոյթը կարելի չէ իսկ բաղդատել այն կրկնեփ շուկայական զաւեշտներու հետ, որոնք անգամ կը գովաբանուին մամուլի մէջ եւ այլուր: Ողբամ զքեզ, հայոց թատրոն, ողբամ զքեզ, զի արմատացաւ խեղկատակութիւն եւ կայացաւ անգիտութիւն (8):

———————————————-

1. Հարկ է, որ թատրերգութիւններու թարգմանութիւնը անդրադառնայ անուններու նշանակութեան
2. Կը թուի, թէ գոյ է տարբերակ, ուր Լինտա կաթ կու տայ եւ օրօր կ’երգէ Ուիլիի համար:
3. Եւրոպական ցեղեր ծանօթ կլոր վահանները կը շինէին «Linden» ծառի փայտով:
4. Ի դէպ, ամերիկեան ֆութպոլը իսկապէս կը կարօտի արտակարգ ֆիզիքականի:
5. Andrew Garfield նաեւ խաղացած է «գերհերոս» Spiderman
6. Կ՛առաջարկեմ որպէս «mutant» բառի թարգմանութիւն: Ծնունդ, որ այլակերպուած է որպէս արդիւք ծիներու անբնական փոփոխութեան:
7. Նման մտքեր արտայայտուած էին «Ռատիօ Սեւան»-ի տեսակցութեան ընթացքին:
8. Մովսէս Խորենացիի, «Հայոց պատմութիւն»-ի հետեւողութեամբ: