Յօդուածներ

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Շատ մը նախապաշարեալներ կը հաւատան, որ երազները անպայման  իմաստ մը կ’ունենան, եւ որ անոնք մեկնաբանութեան կը կարօտին: Իրենց կարծիքով, երազները մեկնաբանելու, «վերլուծելու» եւ իմաստը «հասկնալու» լաւագոյն միջոցը երազահանն է, ուր կարելի է գտնել, հարիւրաւոր երազներու բացատրութիւնները: «Սեւ կատու տեսնելը գէշ նշանակութիւն ունի», կամ` «Երբ սիրելի մը երազիդ մէջ մեռած տեսնես, կը նշանակէ` «կեանքը երկարած է», եւ մարդիկ նման...

ՅԱԿՈԲ ԵԱՓՈՒՃԵԱՆ Արձակուրդով Մոնրէալ գտնուելուս օրերուն, օգոստոս 28-ին առիթը ունեցայ ներկայ ըլլալու Մոնրէալի ՀՕՄ-ի «Սօսէ» մասնաճիւղին կազմակերպած` «Իրերը կը խօսին» թէյասեղան-երեկոյին, որ տեղի ունեցաւ Հայ կեդրոնի փակ մարզադաշտին մէջ, նշմարելի ներկայութեամբ մեծ թիւով երկսեռ երիտասարդութեան: «Իրերը կը խօսին» երեկոն նպատակ ունէր Ցեղասպանութենէն ազատած, սփիւռքի զանազան գաղութներ գաղթած եւ հետագային Մոնրէալ հաստատուած ազգայիններու ծնողներուն պատկանող իրերու հարուստ հաւաքածոյի մը ցուցադրութիւնը` ներկայացնելու...

Հարցազրոյցը վարեց` ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ Լիբանանի մէջ կիներու դէմ գործուած բռնութիւնները եւ յատկապէս կիներու սպանութեանց պարագաներուն արձանագրած աճը դարձած են լիբանանեան իրականութեան քստմնելի իրականութիւններէն մէկը: Այդ ոճիրները կանխարգիլելու եւ կնոջ իրաւունքները պաշտպանելու, յատկապէս խորհրդարանին մէջ անոր ներկայացուցչութեան, զաւակներուն քաղաքացիութիւն շնորհելու, ինչպէս նաեւ այլ իրաւունքներ ձեռք ձգելու նպատակով Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդը մնայուն կերպով կ՛աշխատի: Այդ աշխատանքներուն մասին «Ազդակ» հարցազրոյց մը ունեցաւ Լիբանանցի...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Վերջերս Մայքըլ Պըրընպաումի, Ռիչըրտ Լիպովիցի եւ Մարսիա Սաչս Լիթըլի խմբագրութեամբ հրատարակուած` «Յիշելով ապագայի համար. Հայաստան, Օսվենիմ եւ անոնց սահմաններէն դուրս» գիրքը հաւաքածոյ մըն է գիտական զեկոյցներու, որոնք ներկայացուած էին Լոս Անճելըսի Ամերիկեան-հրէական համալսարանին մէջ, 8-11 մարտ 2014-ին տեղի ունեցած համաժողովի ընթացքին: Փրոֆ. Ռիչըրտ Ռուպինշթէյն իր «Հայոց ցեղասպանութիւնը Իբրեւ ժիհատ» զեկոյցին մէջ հայերու...

Մուսա Լերան հերոսամարտի յիշատակման օրերուն, երբ կրկին անգամ կը վերյիշենք մեր պապերուն գոյատեւման ու վերապրումի փառահեղ պատմութիւնը, յաճախ արագ կ՛անցնինք հերոսամարտէն ետք եւ հերոսամարտին չափ կարեւոր այլ դրուագի մը վրայէն: Խօսքս կը վերաբերի 98 տարիներ առաջ, սեպտեմբեր 19-ին, հայրենի աշխարհէն հեռու, Պաղեստինեան Արարա լերան շուրջ տեղի ունեցած պատերազմին: 1916-ին, մեր օրերէն ճիշդ հարիւր տարի առաջ, Մուսա Լերան վրայ թրքական կանոնաւոր...

«Մետիամաքս» կը հաղորդէ, որ Գերմանիոյ «Դաշինք 90»-«Կանաչներ» կուսակցութեան համանախագահ Ճեմ Էօզտեմիր ըսած է, որ Պունտըսթակի կողմէ վաւերացուած եւ Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանչցող բանաձեւը բեկանման ենթակայ չէ՛: «Պունտըսթակը գրեթէ միաձայնութեամբ ճանչցած է Հայոց ցեղասպանութիւնը: Ուրեմն միայն Գերմանիոյ խորհրդարանը կրնայ այդ բանաձեւը տնօրինել», ըսած է ազգութեամբ թուրք գերմանացի խորհրդարանականը: Ան նաեւ ընդգծած է, որ Գերմանիոյ դաշնակցային կառավարութիւնը կը կիսէ այն տեսակէտները, որոնք ներկայացուած...

ԽԱՉԻԿ ԽԱՉԵՐԵԱՆ Յուսահատական է հայ իրականութեան խճանկարը` սփիւռքէն մինչեւ Հայաստան: Չկայ հաւաքական կեանքի բնագաւառ մը, ուր յառաջխաղացք կ'արձանագրուի, մինչդեռ տեղքայլն ու անկումը անհերքելի են բոլոր մակարդակներու վրայ: Տնտեսութիւն, կրթութիւն, արուեստ, ընկերային արդարութիւն, ժողովրդավարութիւն, բանակաշինութիւն, Հայ դատ... Մասնագիտական ժամանակակից արժեւորում մը, որ զերծ է քարոզչական յետին նպատակներէ, տարբեր եզրակացութեան չի կրնար յանգիլ: Յուսահատական է իրավիճակը ո՛չ միայն այն պատճառով, որ չկան...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Սեւրի դաշնագիրին անմիջապէս նախորդող ժամանակաշրջանի Ամերիկայի պաշտօնական դիրքորոշումը լուսաբանող, շահեկան ու այժմէական «Հայաստանի հովանաւորութիւնը» խորագրեալ յօդուածը առանց յապաւումի, թարգմանաբար կը ներկայացնեմ ստորեւ (1): Դիւանագէտ եւ դաստիարակ Ֆիլիփ Մարշալ Պրաունի յօդուածը լոյս տեսած է 3 յուլիս 1920-ին, Ամերիկեան միջազգային օրէնսդրութեան ընկերակցութեան` հեղինակաւոր «Ամերիկեան միջազգային օրէնսդրութեան հանդէս»-ի հատոր 14, համար 3-ի 396-399 էջերուն մէջ (2): Հեղինակը (1875-1966) 1901-1903 թուականներուն պաշտօնավարած...

ՄԵԹՐ ԳԱՍՊԱՐ ՏԷՐՏԷՐԵԱՆ Այսօր աշխարհը իր հին շաւիղէն դուրս է սայթաքած... եւ կ’ընթանայ նոր շաւիղով մը, որ նոր որակի ազգայնականութեան շաւիղ մըն է, որ կրնայ առաջնորդել դէպի բնական եւ իրաւ համաշխարհայնացում, որ հիմնովին տարբեր է` կայսերապաշտութեան բարբարոսային համաշխարհայնացում-աշխարհակալութենէն եւ կը մերձենայ միջազգայնականութեան, որ կրնայ բացառիկ, պատմական աննախընթաց առիթ մը հանդիսանալ իրաւազրկեալ հայ ժողովուրդին, վերատիրանալու, գէթ մասնակիօրէն, իր պատմական իրաւունքներուն... Նոր...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Առաջին Անունը Մուսա Լեռ Է Երբ 1939-ին, Մուսա Լերան վեց գիւղերու ժողովուրդը, մերժելով ապրիլ թրքական լուծին տակ, ԿԱՄՈՎԻՆ ՀՐԱԺԱՐԵՑԱՒ ԻՐ ՏՈՒՆԵՐԷՆ ԵՒ ԿԱԼՈՒԱԾՆԵՐԷՆ ու եկաւ նոր կայք հաստատելու Լիբանանի Պեքաայի դաշտավայրի մէկ անկիւնը` Լիբանան-Սուրիա սահմանին վրայ, գաղթական մուսալեռցիներուն համար ապահովուած էր անապատային տարածք մը, որ կոչուեցաւ ՄՈՒՍԱ ԼԵՌ ֆրանսական իշխանութիւններուն յատուկ որոշումով: Ֆրանսական իշխանութիւնները,  խորհրդակցաբար նոր Մուսա Լեռի...

ՎԱՐՈՒԺ ՉԻԼԻՆԿԻՐԵԱՆ «Հաւաքուեր էինք գիւղի մուտքին, հանրակառքերը գրեթէ պատրաստ էին մեկնելու, երբ յանկարծ նկատեցինք, որ հայրս չկար...»: 1939-ի Մուսա Լերան գիւղերը պարպելու բազմաթիւ պատմութիւններէն մեծ հօրս վարկածը կը սկսէր այսպէս: Հայրը` Վահան քհնյ. Քենտիրճեանն էր, Պիթիասի նոր ձեռնադրուած քահանան, որ ձեռնադրութենէն անմիջապէս ետք ձեռնարկած էր Պիթիասի եկեղեցւոյ շինութեան աշխատանքին: Կազմակերպած էր դրամահաւաք` Անտիոք եւ Ալեքսանտրեթ` միացնելով գիւղացիներու լումային, յաջողած էր...

ՀԱՅԴՈՒԿ ՇԱՄԼԵԱՆ Չափազանց դժուար է սիրելի անձի մը մահուան անմիջապէս յաջորդող օրերուն իր մասին գրելը: Քանի մը տողը մէկ` մատներս պիտի դողդղան, աչքերս պիտի պղտորին, ապա յորդին, քանի մը անգամ պիտի ստիպուիմ կանգ առնել եւ պահ մը ետք միայն պիտի կարենամ, թերեւս, շարունակել: Սակայն պարտաւոր եմ այս երկտողը գոնէ գրելու: Արդէն եղան շատ առիթներ, երբ թերացայ, փախուստ տուի, ուժն ու...

Սուրիահայութեան օժանդակութեան գործադիր մարմինը 2014-2016, գլխաւորութեամբ Ժան Թիթիզեանի, ունեցաւ բեղուն գործունէութիւն ի տես սուրիահայութեան նիւթաբարոյական օժանդակութեան. այս առթիւ ՍԱՐՖ-ը կազմակերպեց տեղեկատուական հանրահաւաքներ` Սուրիայէն ժամանած անհատներու եւ հոգեւոր առաջնորդներու ներկայացումներով , դասախօսութիւններ, պատկերասփիւռի միջոցով հարցազրոյցներ, հեռաձայնային անմիջական կապեր Սուրիոյ շտաբի հետ, դրամահաւաքի ընթրիք-երեկոներ, մենաթատրոն` Մարի Ռոզ Ապուսէֆեանի, համերգի երեկոներ: Հայաստանի մէջ բնակող սուրիահայութեան բնակարանային վարձքերու յատկացումներ եղան գործակցաբար Անի եւ Նարօտ...

ՀՐԱՅՐ ԵՍԱՅԵԱՆ Նոր կեանք, նոր միջավայր, մշակոյթներու բախում, համակերպում Ինչ կը վերաբերի մշակութային խնդիրներուն, հարցախոյզին պատասխանող սուրիահայերը մեծ մասամբ յայտնեցին, թէ վերոյիշեալները խոչընդոտներ չեն սեպուիր Հայաստան հաստատուելու-չհաստատուելու իմաստով: Հակառակ անոր որ մտածելակերպի, հագուածքի, վարուելակերպի եւ շատ ու շատ բաներու մէջ հսկայական տարբերութիւններ կան հայաստանցիներուն եւ սուրիահայերուն միջեւ, այդուհանդերձ, գէթ որոշ չափով մերձեցում տեղի ունեցած է երկուքին միջեւ: Առ այդ, մշակութային...

ՀՐԱՅՐ ԵՍԱՅԵԱՆ Սուրիոյ աւերիչ պատերազմի բռնկումին հինգ տարին լրացաւ արդէն: Սուրիան, որ տասնամեակներէ ի վեր եռացող տարածաշրջանի մը անդորր ովասիսը կը սեպուէր, դարձաւ համաշխարհային քաղաքական ուժերու միջեւ կռուախնձոր` պատերազմի դաշտի վերածուելով: Սուրիոյ հայութիւնը, ինչպէս ամբողջ Սուրիոյ ժողովուրդը, ծանր կորուստներ կրեց պատերազմին պատճառով եւ տեղաշարժի ենթարկուեցաւ: Անոր ստուար մասը իր ասպնջական հայրենիքին թոհուբոհէն ազատելու համար դիմեց գաղթի` թափառելով քաղաքէ քաղաք, երկրէ...

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Տաղանդաւոր մարզիկը փառքի գագաթնակէտին թողեց մարմնակրթութիւնը, իսկ տարիներ անց կօշկակարի մի փոքրիկ արհեստանոց բացեց Մոսկուայում: Նա բառի բուն իմաստով խորտակեց իր մասնագիտութիւնը, խորտակեց Երեւանեան լճի սառն ու կեղտոտ ջրերում: Փոխարէնը փրկեց տասնեակ կեանքեր, երբ 40 տարի առաջ այս օրը` 1976թ.-ի սեպտեմբերի 16-ին Երեւանեան լիճն էր ընկել «տրոլեյբուսը» եւ 92 ուղեւորներ յայտնուել էին 10 մեթր խորութեան ջրի տակ: Երեւանեան...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Նոր ստեղծուած իւրաքանչիւր սարք, եթէ մանաւանդ յաճախակի օգտագործուի, անպայման կը փոխէ մարդկութեան կենցաղը, նոյնիսկ` միտքն ու հոգին: Ներկայիս գիւտերը այնքան արագ կը յայտնուին, եւ ստեղծուած բոլոր տեսակի սարքերու եղափոխութիւնը (որուն հետ նաեւ` մարդկային կեանք), այնքան սրընթաց կ՛ըլլայ, որ մօտիկ անցեալիդ յետադարձ ակնարկ երբ նետես, պարզապէս չես հաւատար... Ն.   Բջիջայինները Ինչպէ՞ս Քու Աշխարհդ Փոխած Են Հազարամեակի սկիզբին...

ՌԱԶՄԻԿ ՇԻՐԻՆԵԱՆ Հայրենի մամուլին մէջ ամէնօրեայ տեղեկութիւն են` ժողովուրդին անգործութիւնը, աղքատութիւնը եւ անօթութիւնը յատկապէս` Երեւանի, Շիրակի եւ Տաւուշի շրջաններուն մէջ: Ապաքաղաքականացման ցայտուն երեւոյթ է չքաւորութիւնը: Մեր պարագային` անհանդուրժելի, որ Ցեղասպանութենէն հարիւր տարի ետք հայրենի մեր ժողովուրդը տակաւին կը մնայ սնունդ աղերսող ժողովուրդ: Մեր հիմնական հարցը, վերջին քսանհինգ տարիներուն, մեր երկիրը կարգի բերելու եւ Հայաստանի պետականութեան ամրապնդման ու զարգացման հարցը եղած...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Հայ ազգի գերխնդիրները լուծման կը սպասեն: Ինչպէ՞ս ազգ ըլլալ` տարտղնումով, կորսնցնելով հող, համրանք, լեզու, դառնալով ֆիզիքական եւ մշակութային խառնածին: Զանց առնելով հռետորական բացատրութիւնները` հարկ է խօսիլ յիշուած եւ երբեմն ալ չյիշուած գերխնդիրներու մասին, առանձնացնել զանոնք ըստ ազգի գոյութենական հեռանկարներուն, առանց զանոնք փակագիծի մէջ դնելու, չհետեւելով մեր ենթակայական եւ կամ մեր շահախնդրական հետաքրքրութիւններուն, եւ հաշուեկշիռ ընել: Հայկական հարց, Ցեղասպանութիւն,...

Ռ. Հ. Հարկաւ դուք ալ ձեր դաստակին վրայ կը կրէք ժամացոյց մը: Ես միշտ հաւատացած եմ, որ մարդ չի կրնար բնականոն կեանք մը ապրիլ, եթէ իր վրայ ժամացոյց մը չունի, թէեւ միշտ զարմանքով հանդիպած եմ մարդոց, որոնք ժամացոյց չունին իրենց վրայ, ու եթէ պէտք ըլլայ, շուրջիններուն կը հարցնեն, թէ ժամը քանի է: Ժամացոյց ըսուած գործիքին այնքան աժան տեսակները կան, որ...