Յօդուածներ

Վարեց` Կ. Յ. 28 յուլիսին Գրողներու միութեան դահլիճին մէջ տեղի ունեցաւ գիտնական, թատերագիր, բեմադրիչ եւ դերասան Հրանդ Մարգարեանի «Խրիմեան Հայրիկ» ներկայացման հայաստանեան  անդրանիկ ցուցադրութիւնը: Ներկայացումը բեմադրուած է նաեւ Նիւ Եորքի մէջ եւ` մեծ արձագանգի արժանացած: Ներկայացման մտայղացման, անոր  պատգամին եւ յատկապէս Խրիմեան Հայրիկին նուիրուած ըլլալու հանգամանքին եւ այլ հարցերու մասին զրուցած է ներկայացման հեղինակը` Հրանդ Մարգարեան «Երկիր»-ին հետ: ՀԱՐՑՈՒՄ.- Ներկայացման...

ԷԴՈՒԱՐԴ ԱՅՎԱԶԵԱՆ Մի քանի ամիս առաջ վրացական մամուլում հրապարակումներ եղան այն մասին, որ հայկական սփիւռքը կարող է օգտակար լինել Վրաստանին` Եւրոմիութեան ու ՕԹԱՆ-ի հետ համարկման ճանապարհին: Ոչ մէկի համար գաղտնիք չէ, որ հայկական սփիւռքը ունի քաղաքական եւ ֆինանսական մեծ հնարաւորութիւններ` աշխարհի տարբեր երկրներում: Այն լաւ կազմակերպուած է, եւ որոշ չափով ունի հնարաւորութիւն` ազդելու տարբեր երկրներում ընդունուող որոշումների վրայ: Դա պայմանաւորուած...

Լիբանան, ուր ի տարբերութիւն իր բազմաթիւ դրացիներուն, քարիւղի եւ բնական կազի գիները սուղ են, վերջերս կ՛աշխատի իրականացնելու իր ծրագիրը` դառնալու քարիւղ եւ բնական կազ արտադրող երկիր մը այս տասնամեակի աւարտին: Այս ծրագիրը իրականացնելու համար լիբանանեան կառավարութիւնը կը պատրաստուի ստանձնելու քարիւղի միջազգային ընկերութիւններու կառավարման իր նոր դերը, երբ բազմաթիւ բազմազգեաններ սկսած են իրենց գումար-առաջարկութիւնները ներկայացնելու` Լիբանանի մերձափնեայ շրջաններուն մէջ քարիւղի եւ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Յուլիս 28-ին Տեղի Ունեցաւ «Սփիւռք Ամառնային Դպրոց»-Ի Փակման Հանդիսաւոր Արարողութիւնը Յուլիս 28-ին Երեւանի պետական համալսարանի մշակոյթի կեդրոնի դահլիճին մէջ տեղի ունեցաւ Հայաստանի սփիւռքի նախարարութեան «Սփիւռք ամառնային դպրոց»-ի փակման հանդիսաւոր արարողութիւնը: Ծրագիրը իրականացուեցաւ Երեւանի պետական համալսարանին հետ միատեղ: Կազմակերպուեցան դասընթացքներ հետեւեալ հինգ ուղղութիւններով` հայոց լեզուի արագացուած ուսուցում, հայոց լեզուի ուսուցիչներու եւ կրթական գործի կազմակերպիչներու վերապատրաստում, երիտասարդ լրագրողներու վերապատրաստում,...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Պէյրութի մէջ, Շիրակ տպարանէն 2016-ին լոյս տեսաւ Հենրիկ Բախչինեանի «Գրիգոր Նարեկացու գանձարանը. վերծանութիւն եւ քննութիւն» գիրքը, բաղկացած` 373 էջերէ: Գիրքը հրատարակուած է ՀԲԸՄ-ի Վահրամ Ապտալեան մշակութային հիմնադրամի միջոցներով: Հեղինակը գիրքը նուիրած է իր ընկերներ` վաստակաշատ նարեկացիագէտներ Արշալոյս Ղազինեանի եւ Պօղոս Խաչատրեանի յիշատակին: Գիրքը կ՛ընդգրկէ Գրիգոր Նարեկացիի Գանձարանը` ուսումնասիրողի վերակազմութեամբ: Բնագիրներուն կից կատարուած են անոնց վերծանութիւնները, բովանդակային մեկնութիւններն ու...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Պէյրութի մէջ 2016-ին լոյս տեսաւ Պայծիկ Արապեան-Գալայճեանի «Անմար կանթեղը լուսոյ» գիրքը, բաղկացած` 176 էջերէ եւ հինգ մասերէ: Պայծիկ Արապեան-Գալայճեան կ՛ըսէ, որ Մելգոնեան կրթական հաստատութեան փակման որոշումէն (2004) մինչեւ այսօր, այդ որոշումին իսկական շարժառիթին հետ առնչուած հասարակաց համոզում մը դեռ չէ գոյացած: Եօթանասուն եւ ինը տարի շարունակ անդուլ ղօղանջեցին լուսոյ տաճար` Մելգոնեան կրթական հաստատութեան զանգակները: Անոնք ղօղանջեցին խորհրդաւոր ուժգնութեամբ`...

Բանալի բառեր - Հարաւային Կովկաս, Արմենիա, Կովկաս, միջուկ, թաղանթ, high culture, ռազմավարական մեկնակէտ, քաղաքակրթական դիմագիծ: Հարաւային Կովկասում ու նրա շուրջն առկայ փխրուն իրողութիւնների փլուզման հեռանկարը` որպէս պատմական անհրաժեշտութիւն, յամառօրէն բախում է տարածաշրջանի դարպասները` պահանջելով հունաւորել ապագայի սաղմնաւորման ու հասունացման տարերային ընթացքը: Որովհետեւ ցարական Ռուսաստանի կազմում Անդրկովկասի, իսկ մեզ համար Այսրկովկասի վերածուած եւ ապա «Հարաւային Կովկաս» անունը ստացած մեր տարածաշրջանի ժողովուրդների...

Լոյս տեսած է «Վէմ»-ի 2017 թուականի 2-րդ թիւը` սովորականէն քիչ մը աւելի ծաւալուն եւ հարուստ բովանդակութեամբ, ինչ որ պայմանաւորուած է հանդէսի այս թիւին մէջ տեղ գտած` Սասուն պատմական-աշխարհագրական մարզի նախաեղեռնեան ժողովրդագրութեան նուիրուած ուսումնասիրութեան եւ անոր կցուած քարտէսի ծաւալներով: Հեղինակը` Գեղամ Մ. Բադալեան, տարիներու տքնաջան աշխատանքով կրցած է իրականացնել այդ լեռնային հերոսական գաւառի քանի մը հարիւր հայկական գիւղերու տեղորոշումը եւ ներկայացուցած`...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Տարօնեաններ Եւ Դարօնեան Մը... Հիմա որ բացատրած եղանք Տարօնը, այլեւս դիւրին է ենթադրել, թէ ինչո՛ւ հայրենահան սասունցիներն ու մշեցիները սիրած են ու կը սիրեն ՏԱՐՕՆ կոչել իրենց մանչ զաւակները: Ասիկա իրենց կորսուած հայրենիքին նկատմամբ սիրոյ ու կապուածութեան ցուցանիշ մըն է: Նորածին երեխան երբ Տարօն անունով կը մկրտուի, կարծէք` անոր հետ միասին կը վերածնի Տարօն աշխարհը, կորսուած երկիրը, կարծէք,...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ «Կեանքը ինչպէս որ է» Արեւմտահայ գրականութեան վիթխարիներէն Գրիգոր Զոհրապի սոյն հատորին մէջի գրութիւնները լաւագոյնս կը բացայայտեն մեր առօրեայ կեանքը: Շատ չի պատահիր ներկայ գտնուիլ հարազատի մը հարսանիքին եւ երկու օր ետք սգակիրներու շարքին դասուիլ եւ ներկայ գտնուիլ ուրիշ բարեկամի մը մէկ հատիկ զաւկին յուղարկաւորութեան: «Հարսանիք եւ թաղում իրար կը գրկեն» (Սարգիս Սարգիսեան) *** Օրը շաբաթ է: Եկեղեցին  ծաղկաստանի...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԵՊԵՃԵԱՆ Երեւի հայ «ըլլալու» եւ «մնալու» հրամայականը քիչ մը ամէն տեղ ինքզինք զգալի կը դարձնէ աշխարհի ամբողջ տարածքին: Աւստրալիոյ Սիտնի քաղաքը բացառութիւն պիտի չկազմէ: Եթէ քաղաքին գեղեցկութիւնը կը զգլխէ ու կ՛անցնի ամէն երեւակայութիւն, կը սքանչանաս եւ երեւի քիչ մըն ալ կը «նախանձիս» այն բոլորին, որոնք կ՛ապրին այդ գեղեցկութեան մէջ, բայց այդ քաղաքին մէջ առկայ է նաեւ հայկական գեղեցկութիւնը:...

ԽԱՉԱՏՈՒՐ Ա. ՔՀՆՅ. ՊՕՂՈՍԵԱՆ Ննջեցեալին Աստուծոյ կամքով ու օրհնութեամբ 93 տարի իր ընտանեկան եւ բարեկամական շրջանակին հետ ապրելէն ետք, մեր աշխարհէն հեռանալուն առթիւ արտասանած խօսքիս մէջ ակնարկեցի այն իրողութեան, որ Ցեղասպանութենէն ետք Ֆրանսա ծնած ու ապրած ինծի անծանօթ այդ հայրենակիցը, Տիրոջ կամքով, մեզ` քոյր-եղբայրներս, քով-քովի բերած էր եւ մինչեւ իր յաւէտ հանգչիլը սիրով ու անխոնջ կերպով աշխատած էր օդանաւագիտութեան եւ...

Սփիւռքահայ արձակագիր եւ հասարակական գործիչ Հայկ Նագգաշեանի ընտանիքը հիմնած է «ՀԱՅԿ ՆԱԳԳԱՇԵԱՆ ԳՐԱԿԱՆ ԳՆԱՀԱՏԱՆՔ» հիմնադրամը` արժեւորելու հայրենի թէ սփիւռքահայ գրողներու հայերէն նորատիպ  գրական-գեղարուեստական երկերը: Այս առիթով կը յայտնենք, որ կազմուած է հնգանդամ Գնահատիչ մարմին, որ ստացուած գրական նիւթերէն մասնագիտական ընտրութիւն կատարելէ ետք, եզրափակիչ հաղորդագրութիւնը  պիտի հրապարակէ 2018 թուականի հոկտեմբեր 20-ին` Հայ մշակոյթի ամսուան փառաւոր հանդիսութեան օրերուն: Հետաքրքրուած հեղինակներէն կը խնդրուի...

ԼԵՒՈՆ ԳՈՒՇԵԱՆ Մանկութեան եւ պատանութեան տարիներուս «Ազդակ» բառը ինծի համար միայն մէկ իմաստ ունէր. Պէյրութի մէջ հրատարակուող հայերէն թերթ մը, որ ամէն օր պէտք էր մեր տունը մտնէր: Այդ օրերուն Հալէպ հայերէն թերթ չունէր քաղաքական հասկնալի պատճառներով: Աւելի ուշ սորվեցայ, որ նաեւ ազդակ բառը միջոցի իմաստը ունի: Բայց եւ այնպէս, «Ազդակ»-ը արդէն իր դրական «աւերը» գործած էր միտքիս ու հոգիիս...

ՄԱՐԻԱՆԱ ՊԵՐԹԻԶԼԵԱՆ-ՂԱԶԱՐԵԱՆ Մեր բարեւները Երկիր մոլորակէն կը յղենք ձեզի. մեր երկրագունդէն դէպի տիեզերք, դէպի եզերք չունեցող անծանօթ աշխարհ, ուր նշաններ կան  կեանքի գոյութիւնը հաստատող... Աղմուկ կը լսենք` ճառագայթներուն մէջ թաքնուած, լոյսի ելեւէջներուն միացած վերիվայրող ծովալիքներու նման աղմկող լիցքեր: Լոյսի մեղեդիացած ազդանշաններ: Տիեզերքը իր երգը ունի, որ կարելի չէ գաղտնի պահել, նոյնիսկ` խուլ ականջներուն համար լսելի երգ կամ զգացողութիւն, թերեւս ալ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ 3 օգոստոսին Թուրքիոյ մէջ գործունէութեան 160-ամեայ փորձառութիւն ունեցող «Սիմընզ» ընկերութեան գլխաւորութեամբ խումբ մը գերմանական ընկերութիւններ ապահովեցին Թուրքիոյ մէջ հովի ուժով ելեկտրականութիւն արտադրելու նուազուրդը, իրողութիւն մը, որ թուրքգերմանական յարաբերութիւններու ներկայ լարուածութեան լոյսին տակ կրնայ ստեղծել որոշ զարմանք ու շփոթ, մանաւանդ երբ նկատի ունենանք Գերմանիոյ արտաքին գործոց նախարար Զիկմար Կապրիէլի վերջերս կատարած հետեւեալ յայտարարութիւնը. «Թուրքիոյ հետ յարաբերութիւններուն մէջ կարիքը ունինք...

ՍԻԼՎԻ ԱԲԷԼԵԱՆ - Վերոնիքա՞: -  Ո՛չ, Կը-րո-նի-քա,-իր անունը վանկատեց պանդոկի սենեկակիցս, որ եկած էր Պուլկարիայէն Երեւան`մասնակցելու «Սփիւռք ամառնային դպրոց»-ի հայ ազգագրական երգի ու պարի դասընթացքին: Կրոնիքան կտրտուած ու ծանր հայերէն կը խօսէր, բայց ուշագրաւ էր իր ճիգը, որ անպայման իր միտքը հայերէնով արտայայտէ, անկարելի ըլլալու պարագային  միայն կը դիմէր անգլերէնին: Կրոնիքային առաջին այցելութիւնն էր Երեւան: Խտացուած դասընթացքի կողքին, ամէն օր...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ Քաղաքական վերլուծաբան Հայ-ռուսական փոխյարաբերութիւնները, ինչպէս յայտնի է, դարաւոր պատմութիւն ունեն:  Հայոց պատմագրութեան, հրապարակախօսութեան եւ, մանաւանդ, գեղարուեստական գրականութեան մէջ, որպէս հաստատուն ճշմարտութիւն, այն ընդունուած է բնորոշել ոչ այլ կերպ, քան` երկու ժողովուրդների անխախտ բարեկամութիւն, որ քանիցս դիմացել է պատմութեան փորձութիւններին: «Օրհնուի՛ էն սհաթը, որ ռսի օրհնած ոտը Հայոց լիս աշխարհը մտաւ ու ղզլբաշի անիծած, չար շունչը մեր երկրիցը հալածեց»:...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Տարօնի Օրացոյցները Ինչպէս` մեր մշակութային, մարզական ու բարեսիրական կազմակերպութիւնները, հայրենակցական միութիւնները եւս կը սիրեն հրատարակել պատի ամէնամեայ օրացոյցներ: Ասիկա «գոյութեան» կամ «կենդանութեան» ապացոյց մըն է ոմանց համար, ուրիշներու դիտանկիւնէն` վարկի խնդիր, այլոց ըմբռնումով` պարզապէս նիւթական եկամուտի աղբիւր: Տարօն-Տուրուբերանի հայրենակցական միութեան մասնաճիւղերն ալ, հինէն ի վեր, միշտ հրատարակած էին պատի օրացոյցներ: Սակայն Տարօնի օրացոյցներուն հրատարակութիւնը, իբրեւ ձեռնարկ, անկիւնադարձ մը...

ԱԲՕ ՊՈՂԻԿԵԱՆ Հրահանգով, լոզունգով, քարոզներով կամ որոշումներով կարելի չէ հայրենադարձութիւն իրականացնել: Վերջին քսանհինգ տարիներու մեր հաւաքական փորձառութիւնն ալ կը վկայէ, որ մեծաթիւ ու միաժամանակ հայրենադարձութեան նոյնիսկ պատրաստ չենք ազգովին, նոյնի՛սկ` պետականօրէն: Յամենայն դէպս, ի հեճուկս տարուէ տարի թափ ստացող արտագաղթին, «Դէպի երկիր» կարգախօսը կ՛աշխատի տարբեր ձեւերով, տարբեր դրսեւորումներով, որոնք եթէ նոյնիսկ ուղղակի ներգաղթի հոսք չեն ստեղծեր, ապա անոր ենթահողը պատրաստելու...