Յօդուածներ

Ն. ՊԷՊԷՐԵԱՆ 15 Մա­յի­սի այս օ­րը, 1916 թո­ւա­կա­նին, թան­կա­գին ա­րեամբ գրո­ւե­ցաւ հե­րո­սա­կան ու ան­մո­ռա­նա­լի է­ջե­րէն մէ­կը Հա­յոց դիւ­ցազ­նա­կան Ա­զա­տա­մար­տին։ Մա­յիս ամ­սու այս օ­րը, զո­հո­ւե­ցաւ հայ ժո­ղո­վուր­դի ան­զու­գա­կան հե­րոս­նե­րէն Քե­ռին, որ ա­ւա­զա­նի ա­նու­նով մկրտո­ւած էր, եւ որ իր զո­հա­բե­րու­թեան, քա­ջա­գոր­ծու­թեան ու ա­ռա­քի­նու­թեան հա­մար ար­ժա­նա­ցաւ մեր ժո­ղո­վուր­դին կող­մէ ՔԵՌԻ կո­չո­ւե­լու սրտա­բուխ պա­տի­ւին։ Չոր­րորդ գնդի հրա­մա­նա­տար քաջ Քե­ռի, Ինքդ ա­րի եւ գոր­ծերդ միշտ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Շուշիի Մէջ Ս. Պատարագ` Նուիրուած Արցախի Պաշտպանութեան Բանակին Շուշիի մէջ 10 մայիսին մատուցուած է Ս. պատարագ` Արցախի պաշտպանութեան բանակին նուիրուած: Մայիս 10-ի առաւօտեան Հայաստանի Ազգային ժողովի նախագահ Արարատ Միրզոյեանը Շուշիի Սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց եկեղեցւոյ մէջ Արցախի իր պաշտօնակիցին` Աշոտ Ղուլեանի եւ բարձրաստիճան զինուորականութեան հետ մասնակցած է Ս. պատարագին: Դուշման Վարդանի Տուն-Թանգարանը` Շուշիի Մէջ Մայիս 10-ին Շուշիի մէջ...

Հայացուց` ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ԹՈՐՈՍԵԱՆ Այսօր կ՛ուզէի խօսիլ եզակիօրէն օժտուած մարդու մը մասին, որ արժանի է գրաւելու ուշադրութիւնը ուսեալ մարդոց եւ հետաքրքիր ոչ սովորական հոգիներու, ան կը կոչուի Կնութ Համսուն, իսկ հրատարակիչը` Ալպեր Լանժենը կու գայ յայտնաբերելու այս նորվեկիացիի «Անօթութիւն»-ը: Ոչ մէկ ողբերգութիւն` այս գիրքին մէջ, այլ միայն` անօթութիւն: Եւ այս տխուր նիւթին մէջ ոչ մէկ գործողութիւն` բացի անօթութենէ: Կարելի է մտածել...

ԿԱՐԷՆ ՎԵՐԱՆԵԱՆ Տարածաշրջանային հարցերով փորձագէտ Ականատես ենք լինում Մերձաւոր Արեւելքում հայկական գործօնի շահարկումների հերթական փուլին: Պէտք է նշել, որ այդ միտումը դրսեւորուեց քաղաքական ու տեղեկատուական-քարոզչական դաշտում: Այսպէս, օրերս տեղեկութիւն տարածուեց, թէ Սիրիայի ժողովրդավարական ուժերի կազմում հայկական զօրախումբ է ստեղծուել: Յայտնի է, որ Սիրիայի ժողովրդական ուժերը, որոնք գտնւում են քրտերի գլխաւորութեան ներքոյ, վայելում են Ուաշինկթընի աջակցութիւնը: Յայտնի է, որ այդ ուժերի...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ 20-րդ դարու վերջաւորութեան Պէյրութը ծանօթ էր իբրեւ արաբական աշխարհի հիւանդանոցային սպասարկութեան ռահվիրան: 21-րդ դարու սկիզբէն ի վեր Լիբանանի հիւանդանոցներու բժշկական սարքերու եւ ծառայութեան մակարդակի բարձրացումը մեծ ոստում արձանագրեց: Իւրաքանչիւր հազար քաղաքացիի 4 բժիշկ կը ծառայէ, թիւերը այդ ցոյց կու տան: Լիբանանի հիւանդանոցային սպասարկութեան 90 տոկոսը անձնական է, իսկ 10 տոկոսը` պետական: Անձնական հիւանդանոցներու մուտքերը չորս տեղերէ են. Ա.-...

«Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնադրամի հայկական համայնքներու բաժանմունքի նախաձեռնութեամբ, սփիւռքի հետազօտական նոր ծրագիրի մը տնօրէն նշանակուած է Օքսֆորտ համալսարանի դասախօս դոկտ. Հրաչ Չիլինկիրեանը: «Հայ սփիւռքի հարցախոյզ» (Armenian Diaspora Survey) հետազօտական ծրագիրին նպատակն է խիստ կարեւոր բաց մը գոցել սփիւռքի վերաբերող գիտելիքներուն մէջ, որպէսզի կարելի ըլլայ գոյացնել փաստերու վրայ հիմնուած հասկացողութիւն մը` բազմակողմանի եւ բազմաշերտ սփիւռքեան ժամանակակից կեանքին մասին: «Ուրախ ենք, որ դոկտ....

Պերլինի Վեհաժողովին 61-րդ Յօդուածը Եւ Խրիմեան Հայրիկի Երկաթէ Շերեփի Պատգամը ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայկական հարցին լուծում մը գտնելու առաջադրանքով 1878 յունիսի սկիզբը Պերլին մեկնած հայկական պատուիրակութիւնը, Խրիմեան Հայրիկի գլխաւորութեամբ, դժգոհ մնացած էր 8 յուլիսի նիստին վեհաժողովին որդեգրած եւ հայոց առնչուող 61-րդ յօդուածէն: Պատուիրակութիւնը, որ վերջին օրերուն կը սպասէր նման դժբախտ ելքի մը, անհրաժեշտ նկատեց չշուարիլ եւ տակաւին մաքառիլ: Պատրիարքարանէն հեռագիր ուղարկուեցաւ...

Այժմէական կարգով 1994-ի հրադադարի ամէնէն հնչեղ շեշտադրումը  կ՛ըլլայ ստորագրութեան եռակողմ  ձեւաչափի իրողական եւ իրաւական հանգամանքներու արծարծումը, ինչ որ կ՛ենթադրէ արցախեան հակամարտութեան հանգուցալուծման հիմքին` պաշտօնական Ստեփանակերտի մասնակցութեան անշրջանցելիութիւնը: Այս առումով հրադադարի վերահաստատում կամ դէպի քաղաքական մեծ համաձայնութիւն տանող որեւէ փաստաթուղթ կարելի չէ պաշտօնականացնել առանց Ստեփանակերտի: Թէկուզ միջանկեալ պայմանաւորուածութեան տեսքով  որեւէ հետագայ փաստաթուղթ պէտք է կրէ Արցախի Հանրապետութեան ներկայացուցիչներու իրաւաքաղաքական համաձայնութիւնը: Երկրորդ,...

ԹԱԴԵՒՈՍ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ ՀՅԴ Բիւրոյի տնտեսակա հետազօտութիւնների գրասենեակի ծրագրերի համակարգող, տնտեսագէտ Օրերս Ազգային ժողովն ընդունեց կառավարութեան կառուցուածքի փոփոխութիւն նախատեսուող օրէնքը: Թերեւս դրականն այն է, որ պաշտօնակատարների փոխարէն` վերջապէս կը նշանակուեն բոլոր նախարարները, եւ կ՛ունենանք լիարժէք ձեւաւորուած կառավարութիւն: Ի վերջոյ կը կատարուեն կառավարութեան ձեւաւորմանը վերաբերող ՀՀ սահմանադրութեան պահանջները: Միւս կողմից էլ, արդէն այս փուլում նոր թափ են առնում պետական համակարգում այսպէս կոչուած`...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Պոլսոյ «Արաս» հրատարակչատան հայերէն թէ թրքերէն բազմապիսի հրատարակութիւնները մի՛շտ ալ կ՛ուրախացնեն մեզ: Շահեկան, գունագեղ եւ այժմէական: Կարելի է անվարան ըսել, որ պոլսահայ կեանքի վերջին քառորդ դարու ամէնէն դրական եւ օրինակելի երեւոյթներէն մէկը եղաւ «Արաս», որ մէկ կողմէ հայ գրականութիւնն ու պատմութիւնը մատչելի դարձուց թրքախօս լայն զանգուածներուն, մէկ կողմէ ալ գոհացում տուաւ հա՛յ ընթերցողին: «Արաս»-ի հրատարակութիւնները այլեւս կրնան լեցնել ամբողջ գրադարան մը:...

Մինչ Միացեալ Նահանգներու ծերակոյտին եւ Ներկայացուցիչներու տան յանձնախումբերը 2020 տարեշրջանի ամավարկի մանրամասնութիւնները կը վերջնականացնեն, Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախումբի ներկայացուցիչները, ընկերակցութեամբ Արեւելեան թեմի առաջնորդ Անուշաւան արք. Դանիէլեանի, շարք մը քոնկրեսականներու հետ խորհրդակցութիւններ ունեցան` Հայաստանի եւ Արցախի հանրապետութիւններուն ամերիկեան յաւելեալ աջակցութիւն ապահովելու, Միացեալ Նահանգներու եւ Հայաստանի միջեւ ռազմավարական համագործակցութիւնը սերտացնելու եւ Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանչնալու եւ յիշատակելու պատեհ քաղաքականութիւն մը որդեգրելու նպատակով: Ամերիկայի...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Մայիս 13-ին կ՛ոգեկոչենք մահուան 89-րդ տարելիցը նորվեկիացի մեծ մարդասէր Ֆրիտեոֆ Նանսենի, որ հայ ժողովուրդի պատմութեան էջերուն արժանի տեղ գրաւած հայասէր օտարներու փաղանգին մէջ կը զատորոշուի հայապաշտպանի իւրայատուկ լուսապսակով: Մարդկային դաժանութիւն եւ տառապանք շատ տեսաւ Նորվեկիոյ մեծանուն այս զաւակը, որ իբրեւ Ա. Աշխարհամարտի աւարտին ստեղծուած Ազգերու լիկայի գաղթականական հարցերով լիազօր յանձնակատար` մօտէն առնչուեցաւ տարբեր ժողովուրդներու բաժին հանուած մեծ ողբերգութեանց...

ՏՈՔԹ. ՍԱՐԳԻՍ ԱՏԱՄ Սուրբ Գիրքին  մէջ կ՛ըսուի, որ Նոյ նահապետը ջրհեղեղէն ետք Արարատ լերան ստորոտին տնկեց խաղողի առաջին որթատունկը: Երբ այծը կերած է վայրի խաղողին պտուղները, հարբելով` սկսած էր հրմշտել միւս կենդանիները: Աւելի ուշ Նոյ  նահապետ  Արարատ լերան լանջերուն վրայ  խաղողի այգի տնկեց եւ պտուղներէն գինի ստացաւ: Գինին այնքան համեղ էր, որ ան չդիմացաւ, «խմեց եւ արբեց»: Այս է հայոց...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ամէն ոք ունի իր գաղափարները, բնութիւնը այդպէս տնօրինած է... Ագռաւը իր ձագերը սիրուն կը գտնէ եւ երիտասարդ կապիկի կեանքը կը դիւթէ զինք ծնողները: Թոմաս Մուր, Անգլիացի պետական դէմք, իմաստասէր (1779-1852) «Երբ հարուստները կը պատերազմին, թշուառները կը մեռնին»: Այսպէս խօսած է Ի. դարու ֆրանսացի յանձնառու գրող եւ իմաստասէր Ժան-Փոլ Սարթր: Այսինքն, երբ դիրքապաշտական կռիւ-պայքարներ կը մղուին, միշտ համեստները կը...

ՊԵՏԻԿ Երկու տարի առաջ, երբ պետական երեսփոխան եւ ՀՅԴ Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ Յակոբ Բագրատունի արձակեց իր կոչը` «Հայկականացնենք երիտասարդութիւնը», այս կոչը զիս մատնած էր խոր մտահոգութեան, որովհետեւ կը գիտակցէի անոր լրջութեան ու ծանրութեան: Այսօր, երբ կը մտաբերեմ այս կոչը ու ակնարկ մը` դէպի անցնող տարիները, տխուր ու մտահոգ կ՛ըսեմ` պէտք է որ մենք «հայկականանք», մենք` իբրեւ ծնողներ եւ իբրեւ հայ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Յաճախ հարց կու տանք մենք մեզի, թէ ինչպիսի՞ն էր Հայոց ցեղասպանութեան նախօրեակը... Ի՞նչ կ՛ընէին մեր պապերը 1915-ի յունուար, փետրուար, մարտ ամիսներուն: Ով ի՞նչ հարցեր կը լուծէր, ով ինչո՞վ կը տագնապէր, ով ի՞նչ կը տօնէր, ով ի՞նչ նախատեսութիւններով կ՛ապրէր եւ կ՛ապրեցնէր իր ընտանիքը եւ ի՞նչ երեւակայութեամբ կը դիեցնէր իր հոգին: Այո՛, կարեւոր է գիտնալ, թէ ի՞նչ երեւակայութեամբ կ՛ապրէր մեր...

Ազատագրութեան, պայքարի եւ ՅԱՂԹԱՆԱԿ-ի խորհրդանիշն է Շուշին: Իր աշխարհագրական դիրքն ալ կը մատնէ այս բարձր ցցուած հողաշերտը, որ պատմութեան ընթացքին շարունակ պայքարած է` մնալով պինդ, խրոխտ եւ հպարտ: Միշտ բարձրագլուխ...  այսպէս կը յատկանշուի սէգ Շուշին: 8-9 մայիս 1992-ին արձանագրուած յիշատակելի յաղթանակը վերջին օղակն է այդ շարքին, որ լեցուն է դարերու վրայ երկարող արեան եւ ազատութեան տենչի հետքերով: Դարեր շարունակ, շնորհիւ...

Մ. Լ. Ամերիկացիները Հայաստանի Ժան տ՛Արքը կ՛անուանեն Հայոց ցեղասպանութենէն վերապրած Օրորա Մարտիկանեանը (Արշալոյս), որ ունի Ան Ֆրանքի անմեղութիւնը եւ իտալացի գրող Փրիմօ Լեւիի իրատեսութիւնը: Այս վերջինը նշանաւոր է իր «Si c՛est un homme» հատորով, ուր կը նկարագրէ Աուշվիցի համակեդրոնացման եւ ոչնչացման ճամբարին մէջ իր բանտարկութիւնը 1944-ին: Ապրիլ 2017-ին Թոմա Տիլանի (ծագումով` Տիլանեան) անգլերէնէ ֆրանսերէն թարգմանութեամբ լոյս տեսած է Օրորա Մարտիկանեանի...

Մայիսի առաջին շաբաթավերջին Հայ կաթողիկէ Մեսրոպեան բարձրագոյն վարժարանի աւարտական դասարանի աշակերտները ուխտագնացութեամբ մը իւրայատուկ նշումը կատարեցին դպրոցական իրենց կեանքի աւարտին, որ ինքնին սկիզբ է նոր ուղեւորութեան` ուսման եւ կեանքի ճամբաներուն վրայ: Մեր աշակերտները, առաջնորդութեամբ վարժարանի հոգեւոր վարիչ Րաֆֆի քհնյ. Յովհաննէսեանի, քալելով բարձրացան Հարիսայի ուխտավայր` անցնելով հանրածանօթ «Երկնքի ճամբու» Տարպ էլ Սամա 7 հանգրուաններէն: Աշակերտներուն կ՛ընկերանար վարժարանի տնօրէն Կրեկուար Գալուստ: Իւրաքանչիւր...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ 2018 տարեվերջին Համազգայինի «Վահէ Սեթեան» տպարանէն լոյս տեսաւ փոքրածաւալ հատոր մը` «Սողոմոն Թեհլիրեան-1896-1960»` իբրեւ երկրորդ համարը «Արամ Մանուկեան» մատենաշարին. հազիւ 100 էջերու վրայ տարածուող ու ափի մը ծաւալը ունեցող գրքոյկը ուսումնասիրական մենագրութիւն մըն է, գիտական աշխատանքի մօտեցումով, սակայն լայն իմաստով` հրապարակագրական եւ ազգային աւանդներ ուսուցելու տրամադրութեամբ, պատրաստուած` Կարօ Յովհաննէսեանի կողմէ: Հատորին ծաւալը միակ գործօնը չէ, որ կ՛որոշէ անոր...