Յօդուածներ

Շաբաթ, 11 յուլիսը յիշատակելի օր մը եղաւ Ալմելոյի եւ Նետերլանտներու (Հոլանտայի) հայութեան համար, որովհետեւ այդ օր ձեւ ու մարմին ստացաւ շրջանի ՀՄԸՄ-ի մասնաճիւղին տարիներու երազը` նոր կեդրոն մը ունենալու ծրագիրը: 11 յուլիսի կէսօրէ ետք ժամը 2:00-ին կատարուեցաւ մասնաճիւղի նոր կեդրոնին հիմնարկէքը` ներկայութեամբ քաղաքի հոգեւոր հօր` Մաշտոց քհնյ. Պաղտասարեանի, Հայաստանի Հանրապետութեան հիւպատոս Դաւիթ Միրզախանեանի, ՀՅԴ «Արամ Մանուկեան» կոմիտէի ներկայացուցիչ Նուպար Վարդանեանի,...

Հաւաքուած ենք կատարելու շնորհահանդէսը Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան 130-ամեայ ուղիին հարազատ արտացոլացումը հանդիսացող՝ պատմագիտական, մասնագիտական, ուսումնասիրական  աշխատանքի մը 13-րդ հատորին։ «Նիւթեր ՀՅ Դաշնակցութեան պատմութեան համար» ուսումնասիրական հատորներու պատրաստութեան նախաձեռնութինը սկսաւ հանգուցեալ ընկեր Հրաչ Տասնապետեանի խմբագրութեամբ։ Ընկերոջ մահէն ետք ահաւասիկ 9-րդ հատորն է, որ լոյս կը տեսնէ պատմաբան եւ դաշնակցական յարգելի մտաւորական Երուանդ Փամպուքեանի խմբագրութեամբ։ Այս հատորը լոյս տեսաւ դեկտեմբեր 2019-ին։ Այս...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ ...Երգած է հայ գեղջուկը, որ աւելի քան դար մը առաջ, թուրքին դէմ օրհասական ճակատումներու օրերուն, կ'ուզէր իր «ջուխտ եզ»ը ծախել ու «թիւֆէնք մը առնել»ով՝ իր հոգեհատոր Կիկոն տանիլ ու ֆետայի գրել: Ազրպէյճանի կողմէ անցեալ շաբաթավերջին, Տաւուշի շրջանին մէջ թափանցումի «մանր փորձ»ն ու հետեւած-կրկնուած բախումները այլազան արձագանգներ գտան հայկական, շրջանային եւ միջազգային բեմերուն վրայ, յուզումի ալիքներ տարածելով Հայաստանէն մինչեւ...

ՏԱՐՕՆ ՏԷՐ ԽԱՉԱՏՈՒՐԵԱՆ Կարծէք լիբանանահայութեան դիմագրաւած տագնապները սակաւաթիւ ըլլային, անոնց վրայ ալ աւելցան բաւականի՛ն անլուրջ առցանց կատարուած վերլուծումներ՝ յորդորելով, թէ լիբանանահայը ի՞նչ պէտք է ընէ այս պայմաններուն մէջ: Միջին Արեւելքը անգամ մը ե՛ւս, անկախ «Քորոնա» ժահրին ստեղծած վիճակէն, եռեւեփումի մէջ է: Այս անգամ եւ, ի տարբերութիւն «Արաբական գարուն»-ի յարափոփոխ թիրախներուն (մէյ մը Թունիս ու Լիպիա, ուրիշ ատեն մը Եգիպտոս, Եմէն...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ 9 յունիս 2020-ին «Լուսաւոր Աւետիս» կայքէջը «Սլովաքիոյ մէջ գայթակղութիւն մը, որ կրնայ Կովկասի մէջ Եւրոմիութիւնը վարկաբեկել» խորագիրով,  6 յուլիս 2020-ին Էքաթերինա Փոլեվայայի ռուսական Ռեկնում լրատու գործակալութեան կողմէ հրապարակած յօդուածը անգլերէնի թարգմանած է (1), (2): Ստորեւ հայերէն թարգմանութիւնը եւ, Իսրայէլի կողմէ քանիցս գործադրած եւ փաստուած մեծ վտանգը Հայաստանին եւ Արցախին: «Լուսարձակի տակ է Միրոսլաւ Լայչաք (3) «Զուարճալի գայթակղութիւն մը,...

ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ «Ալիք» Օրաթերթի Գլխաւոր Խմբագիր Ամենեւին էլ պարտադիր չէ հոգեբան լինել՝ ըմբռնելու համար կորոնավիրուսի պատճառած մասնաւորաբար հոգեմտաւոր աղէտն ու դրանից բխող հետեւանքները՝ անհատական, ընտանեկան, հասարակական եւ մէկ խօսքով՝ համաշխարհային կեանքի վրայ: Պանդեմիայի լոկ տնտեսական հաշւեկշիռը, այն էլ 6-7-ամսեայ կտրւածքով, պարզում է համընդհանուր անյուսալիութեան իրողութիւնը, որը տիրական է աշխարհով մէկ, առանց բացառութեան: Տեխնոլոգիական, տնտեսական, զինական եւ ընդհուպ՝ միջուկային հսկաները ծունկի...

Փըրէմըս, Նիւ Ճըրզի – Հակառակ օրէ օր զարգացող դժուարութիւններու եւ ծառացած մարտահրաւէրներու, Լիբանանի Հայ Աւետարանական Ընկերային Ծառայութեան Գրասենեակը կը տեղեկացնէ, թէ Աւետարանչականի օժանդակութեան բաշխումի ծրագիրի առաջին փուլը յաջողութեամբ աւարտած է։ Սնունդի եւ կենցաղային այլ կարիքներու երկու մեծ բեռնատարեր ժամանած են Յունիսի 16-ին Ընկերային Ծառայութեան Թրատ թաղամասի կեդրոնը։ Սննդեղէնները եւ կենցաղային կարիքներու մթերքը պահեստաւորուած են Պէյրութի շրջանի Հայ Աւետարանական Եկեղեցիներու երիտասարդական...

Սուրբ Սոֆիան վերստին մզկիթի վերածելու Էրտողանի հրամանագիրը անշուշտ տարբեր թիրախներ հարուածելու նպատակը կը հետապնդէ: Եթէ ներքին սպառման համար Անգարայի վարիչը դիրքեր ամրապնդելու, ուժ ցուցադրելու եւ համաթրքական տարածականութեամբ  վարկանիշի մրցանշային կէտեր կ՛ուզէ ապահովել, ապա համիսլամական աշխարհին մէջ ախոյեան եւ իսլամ զանգուածներու առաջնորդը հանդիսանալու յաւակնոտ քայլ կ՛առնէ: Առաջին անգամը չէ, որ Սուրբ Սոֆիայի ուղղութեամբ նման ոտնձգութիւններ կը կատարուին: Ասկէ առաջ եւս իսլամական...

Յ. ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ Ժամանակի ընթացքին Լիբանանի տնտեսական, ելեւմտական թէ ընկերային կացութեան աստիճանական վատթարացումին եկան միանալու անցնող ամիսներուն քաղաքական անբարեդէպ զարգացումներն ու վերջապէս «Քորոնա» ժահրի առողջապահական թէ ատկէ յառաջացած տնտեսական պայմաններու գահավիժումը: Լիբանանցի քաղաքացին այսօր աննախընթաց կացութեան մէջ է, որ նոյնիսկ կարելի չէ բաղդատել լիբանանեան պատերազմի սեւ օրերուն, գէթ տնտեսական իմաստով: Այս իրավիճակէն հեռու չէ եւ չէր կրնար ըլլալ լիբանանահայութիւնը, որ տասնամեակներ...

ՏՈՔԹ. ՎԱՐԴԳԷՍ ԱՐԶՈՒՄԱՆԵԱՆ Ճաշասենեակի երկար սեղանին շուրջ նստած, դիմացս ունիմ սեւ մելանով գրիչ մը, քանի մը թուղթ եւ մէկ բառարան. տեսարան մը, որ ծանօթ էր ինծի վաղուց, մանկութեան օրերէ ի վեր, մէկ տարբերութեամբ, որ այժմ մեծ մայրս սեղանին շուրջ չէր գտնուեր ինծի ընկերակցելու գիշերուան ուշ ժամերուն, ոչ ալ հայրս հոս էր, որ մերթ ընդ մերթ հանդիպէր քննելու դասերուս ընթացքը: Այսօր...

ԱՐՄԵՆԱԿ ԵՂԻԱՅԵԱՆ  Հայրենադարձը բաւական բան փոխեց մեր կեանքին մէջ: Առաջին կարաւանով, ինչպէս ըսի, մեկնեցաւ  մօրաքոյրս իր երկու զաւակներով, երկրորդով մեկնեցաւ հօրաքոյրս ալ իր չորս զաւակներով,– իսկ հօրս բոլոր ճիգերը, որ մենք եւս հայրենադարձուէինք, մնացին ապարդիւն՝ համակելով մեզ զրկանքի այն խոր զգացումով, որ յատուկ էր բոլոր մնացողներուն: Ոչ մէկ հրաւէր ստացած էինք՝ ո՛չ կարմիր, ո՛չ դեղին, իսկ վերջին նաւը մէկ օրէն...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Թուրքիոյ նախագահ «սուլթան» Էրտողան ուրբաթ, 10 յուլիսին ստորագրեց հրամանագիր մը, որուն հիմամբ, դարաւոր Այա Սոֆիա տաճարը դարձեալ մզկիթի պիտի վերածուի: Էրտողան կը պատրաստուի 15 յուլիսին աղօթելու պատմական տաճարին մէջ: Պսակաձեւ ժահրի տարածման հետեւանքները կրող աշխարհը բաւական յուզում ապրեցաւ շաբաթներ շարունակ՝ Էրտողանի դիտաւորութեան հրապարակման պատճառով. Թուրքիոյ մէջ եւ այլուր ծայր առին սուր բանավէճեր, եղան արդար ու հիմնաւորեալ առարկութիւններ: Էրտողան...

Քիչ առաջ համացանցի ճամբով իմացանք, թէ թրքական դատարանը որոշած է Կոստանդնուպոլսոյ յունաց Այա Սոֆիա պատմական մայր տաճարը վերածել մզկիթի: Արդարեւ, 537 թուականին կառուցուած այս տաճարը բիւզանդական ճարտարապետական արուեստի գագաթը կը նկատուի: Բիւզանդական կայսրութեան անկումով եւ Օսմանեան կայսրութեան գրաւումով` 1453-ին, տաճարը վերածուած էր մզկիթի եւ ապա` 1935-ին, թանգարանի: Անցնող օրերուն եկեղեցիներու պետեր եւ ընդհանրապէս միջազգային շրջանակներ կոչ ուղղեցին Թուրքիոյ` չդիմելու Այա...

ՀՐԱՆԴ ՎՐԴ. ԹԱՀԱՆԵԱՆ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութիւն «Երանի՜ քեզի, Սիմոն...ժայռ ես դուն»  (Մտ 16.17-18) «Ետի՛ս գնա, Սատանա՛յ...արգելք ես ինծի»  (Մտ 16.23) Պիտի ըսուի, որ պատասխանը անշփոթ է. առնուազն քրիստոնեաներուն համար առաքեալները սուրբեր են: Բայց հարցը այդքան ալ պարզ չէ, ինչպէս կ'ապացուցեն վերեւ յիշուած համարները: Երկուքն ալ քաղուած են Մատթէոսի աւետարանին 16-րդ գլուխէն, իրարմէ քանի մը համարներու հեռաւորութեամբ, այլ խօսքով՝ հաւանաբար...

ԱՐՄԵՆԱԿ ԵՂԻԱՅԵԱՆ Մեր թերթավաճառ Պարգեւը ամիսներ առաջ  աւետած էր, որ «Կարմիր բանակը մտաւ Պերլին»,– վերջապէ՜ս,– ու  մեր հոգիները խաղաղեր էին  այդ երկար մղձաւանջէն, երբ օր մըն ալ պայթեցուց բոլորովին անսպասելի ռումբ մը. –Բոլոր հայերը պիտի երթան Հայաստա՜՜՜ն… Ճիշդ կը լսէի՞նք…Հայատա՞ն…բոլոր հայե՞րը…մե՞նք ալ…ե՞ս ալ… Հայոց պատմութենէն գիտէինք, որ գոյութիւն ունեցած է հեքիաթային  երկիր մը՝ Հայաստան անունով, բայց ան մինչեւ հիմա   գոյութիւն...

Քառասուն օրեր առաջ այս աշխարհէն առյաւէտ բաժնուեցաւ Երանուհի Գայսէրլեանը: Մօր մը կորուստը մեծ ցաւ է ընտանիքին համար, մայր մը, որ ամբողջ իր կեանքը նուիրած է զաւակներու կրթութեան` անոնց տալով հայեցի դաստիարակութիւն: Ան դարձած է ամէնէն կարեւոր օղակը ընտանիքին ոսկեշղթային: Այս ազնուական կինը իր աստուածավախ հոգիով, հրեշտականման բարի դէմքով, աղօթքներով, բարի երազներու յարատեւ յայտնութիւններով, իր հաւասարակշռող մայրական խորհուրդներով բոլորին յարգանքն ու...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ  Դաշնակցութիւնը հայութեան անշօշափելի ուժերուն զարգացման, առողջութեան նուիրուած կուսակցութիւն մըն է գերազանցօրէն: Այս պատճառով ալ ան ոչ միայն ռումբ նետեր է, այլեւ գիրք գրեր է, կարդացեր է: Կառուցեր է զինարաններ, բայց չէ մոռցեր դպրոցը. զէնք է փոխադրեր, բայց գիրքը միասին է տարեր, մարտիկներ է կազմեր, բայց նաեւ մտաւորականներ, հերոսներ է տուեր եւ անոնց շարքին հերարձակ, գաղափարապաշտ հսկաներ մտքի ու...

ՏՈՔԹ. ՍԱՐԳԻՍ ԱՏԱՄ Միսաք Մեծարենց ծնուել  է 19 Յունուար 1886 թուականին, աժմ Երզինկա քաղաք, անցեալին Խարբեդ նահանգի Ակն (աժմ Քէմալիէ) գաւառի Բինկեան գիւղի մէջ  առեւտրական ընտանիքէ , նախակրթարանի կրթութիւնը ստացած է նախ ծննդավայրի Մեսրոպեան վարժարան, ապա՝ ընտանեօք Սվաս տեղափոխուելէ յետոյ Սվասի Հայոց Արամեան դպրոցի (1894-96) եւ Մարզուանի «Անատոլիա» գիշերօթիկ քոլեճի մէջ (1896-1901)։ 1902–ին ընտանիքի հետ տեղափոխուել է նաեւ Իսթանպուլ, ուրտեղ...

ԱՐՄԵՆԱԿ ԵՂԻԱՅԵԱՆ Արաբերէնը մեծ բացական էր մեր դպրոցներուն մէջ եւս, ուր միայն սկզբունքով    գոյութիւն ունէր ան: Այս «սկզբունքով»-ը ըսելու  խաբուսիկ ձեւ մըն է, որ որեւէ իմաստ եւ բովանդակութիւն չունէր: Դասացուցակին վրայ նշանակուած էր ան՝ ճիշդ է, դասագիրք մըն ալ ունէինք մեր պայուսակներուն մէջ՝ ա՛յդ ալ ճիշդ է, սակայն այս բոլորին իմաստը չէինք ըմբռներ:  Մեզմէ առաջ այդ իմաստը չէին ըմբռներ իրենք՝...

Համաշխարհային առումով կը թուի, որ տնտեսական պատերազմը Ուաշինկթըն-Փեքին յարաբերակցութեամբ կ՛ընթանայ: Տնտեսական բեւեռի վերածուած Չինաստան բոլոր ոլորտներուն մէջ ազգային տնտեսութիւն կայացուցած պետութիւն է, որ արտահանման հսկայական տարածականութիւն գրաւած է արդէն: Փոխուող աշխարհակարգին մէջ կենսաբանութիւնը գերակայ ուղղութիւն է յայտնապէս: Ոչ անպայման բնապահպանութեան դասական ընկալումով  յատկանշուող քաղաքական ուժերու յառաջընթացի իմաստով, այլ  յատկապէս վարակաբանական շեշտադրումներով: Պսակաձեւ ժահրին ստեղծած համաշխարհային իրավիճակը կը յուշէ, որ աշխարհը...