Յօդուածներ

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հայ ժողովուրդի պատմութիւնը նահատակներու, հերոսներու եւ գաղափարական մարտիկներու վկայարան է: Այդ երկար ու տառապալից ճամբուն վրայ կան դէպքեր եւ անուններ, որոնք ժամանակի հոլովոյթին մէջ չեն խամրիր, որովհետեւ անոնք դարձած  են ազգային յիշողութեան, հաւաքական խղճի եւ արժէքային ժառանգութեան անխզելի  օղակները: Այդպիսի փառապանծ էջերէն մէկն է Քսան կախաղաններու նահատակութիւնը: 15 յունիս 1915-ը Հայոց պատմութեան մէջ օր մըն է, երբ գաղափարը...

ՍԻԼՎԱ ՍՈՂՈՄՈՆԵԱՆ «Ազգի մը ապագան կը կերտուի ոչ միայն քաղաքական պայքարով, այլ նաեւ` մշակութային ստեղծագործութեամբ» ԼԵՒՈՆ ՇԱՆԹ Այդ համոզումով ծնաւ Համազգայինը` իբրեւ դպրոց, բեմ, գիրք, երգ, նկարչութիւն, երաժշտութիւն եւ ազգային յիշողութիւն պահպանող մեծ օճախ: Այսօր Համազգայինի Գեղարուեստի դպրոցներէն երաժշտանոցի աշակերտներուն տարիներու աշխատանքին բերքն է, որ կը քաղենք: Համազգայինի իսկական ուժը շէնքերը կամ ծրագիրները չեն: Անոր ուժը դո՛ւք էք, մարդն է,...

ՇԱՆԹ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Համախմբուած ենք ուրախութեամբ եւ գոհունակութեամբ նշելու Համազգայինի Գեղարուեստի դպրոցներու աւարտական հանդէսը: Այս հանդէսը վկայութիւնն է ամբողջ տարուան մը աշխատանքի եւ մշակութային առաքելութեան, որ իր արտայայտութիւնը կը գտնէ մեր աշակերտներուն, ուսուցիչներուն եւ համայնքին ճիգերուն մէջ: Առիթ մըն է` կանգ առնելու, արժեւորելու կատարուածը, արձանագրուած ձեռքբերումները, դիմագրաւուած դժուարութիւնները եւ միաժամանակ հայեացք նետելու յառաջիկայ շրջանի ծրագիրներուն ու մարտահրաւէրներուն: Այսօր, առաջնային կարգով, օրն...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ Մալեզիա կը գտնուի հարաւային Ասիոյ մէջ: Երկիրը կը յատկանշուի իր ցեղային ու մշակութային այլազանութեամբ, որ կ՛ընդգրկէ` մալայներ, հնդիկներ, չիներ ու տեղական զանազան ցեղախումբեր: Այս այլազանութեան մէջ կը ներառուին` տարբեր լեզուներ, ճարտարապետութիւն, մշակութային եւ կենցաղային արժէքներ ու տակաւին: Երկիրը կ՛արձանագրէ տնտեսական աճ եւ դարձած է զբօսաշրջիկներու համար լաւագոյն վայր մը: Մալեզիա որդեգրած է իսլամ կրօնը, սակայն հոն կան...

ԴՈԿՏ. ԱԲԷԼ ՔՀՆՅ. ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ Բրիտանական գրադարան, Լեւոն թագաւորի ժամագիրք, վայր` Կիլիկիա, ծաղկող` Ստեփանոս Վահկացի, 1270 թ., MS Or. 13993, թերթ 9v: Իր տեսակին մէջ եզակի այս մանրանկարը կը ներկայացնէ հայկական Կիլիկիոյ Լեւոն Բ. թագաւորը պատարագի արարողութեան ընթացքին` խոնարհած սուրբ սեղանին դիմաց, սկիհին մէջ մարմնացած մանուկ Յիսուսին առջեւ: Յատկանշական է, որ ծաղկողը սուրբ սկիհին մէջ ոչ թէ սրբագործուած նշխար մը կը...

ՎԵՐԱ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ Հայ քաղաքական խօսոյթը 21-րդ դարուն կը գտնուի պատմական շրջադարձային փուլի մը դէմ յանդիման: Հայաստանի անկախութենէն ի վեր ձեւաւորուած քաղաքական, գաղափարական եւ ազգային օրակարգերը այսօր կը բախին ոչ միայն տարածաշրջանային անվտանգային սպառնալիքներու, այլ նաեւ` համաշխարհային համակարգի խորքային վերափոխումներուն: Աշխարհակարգի փոփոխութիւնը, մեծ պետութիւններու մրցակցութիւնը, միջազգային իրաւունքի տկարացումը, ինքնութեան քաղաքականութեան վերելքը, ժողովրդագրական ճգնաժամերը, թուայնացումն ու տեղեկատուական պատերազմները արմատապէս կը փոխեն փոքր...

Ժողովուրդներու գոյատեւման կեանքին մէջ առանցքային դեր ունին հասարակական, ընկերային կառոյցները, միութենական թէ կազմակերպական խմբակները: Կամաւոր այդ անհատ անդամները անշահախնդիր եռանդով կը գործեն ի սպաս իրենց անդամակցած միութեան: Կամաւորական այդ խմբակներու արական թէ իգական դէմքերու ,բանակըե կը կազմեն այն նուիրեալները, որոնք իրենց անհատական ,եսե-ը կը զոհեն ի սպաս ,մենքե-ին` հաւաքականին, ընկերութեան, համայնքին եւ ժողովուրդին: Այդ կամաւորներու ճիգերը կ՛արդիւնաւորուին շնորհիւ իրենց յօժարակամ,...

Մենք զանոնք «աղբ» կը կոչենք, կ՛ուզենք ձերբազատիլ անոնցմէ եւ կ՛որոշենք անոնց ճակատագիրը` կուտակել մեր քաղաքին բանուկ փողոցներուն անկիւնը, ինչ որ կ՛աղտոտէ եւ կ՛ապականէ մեր բնակած թաղերն ու մեր քաղաքը` մեծ վնաս հասցնելով մեր առողջութեան: Անդին` լիբանանեան այլ շրջաններու եւ քաղաքներու մէջ, քաղաքապետութիւններու հետ գործակցութեամբ, տնեցին եւ գործատէրը կը զատեն աղբերը իրենց տուներէն եւ հաստատութիւններէն ներս, կը բաժնեն զանոնք տարբեր պարկերու...

ՏՈՔԹ. ՓԱՈՒԼՕ ԳԱԶԱԶԵԱՆ Նախորդ յօդուածներով, ուր գրած էինք մարդկային իրաւունքներու եւ ցեղասպանութեան մասին («Ազդակ», 2 սեպտեմբեր 2025 - https://www.aztagdaily.com/archives/659179), յիշած էինք կարեւոր անձի մը` Ռաֆայէլ Լեմքինի մասին, որ հիմնական դեր ունեցած է Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան մէջ իր աշխատանքով եւ առաջին անգամ ըլլալով մտադրած է համապատասխան ճշգրիտ անուանում մը տալ ջարդերուն ու սպանդներուն եւ այդ բոլորը բնորոշած է մէկ բառով` ցեղասպանութիւն...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Երազներու եւ երազողներու մասին տարաբնոյթ կարծիքներ կան: Հոգեբաններ, գիտական ուսումնասիրութիւններու հեղինակներ յաճախ տարբեր տեսակէտներ կը յայտնեն, մանաւանդ` օր ցերեկով երազողներու մասին: Մէկ բան յստակ է. առանց երազի` կեանքը որո՞ւ պէտք է: «Պի.Պի.Սի.» երազի բնաբանով վերջերս հրապարակած է յօդուած մը: Ն. «Զուգահեռ Աշխարհ» Կախուածութիւն Յառաջացնող Երազներու Մէջ Կորսուած Մարդիկ Կան մարդիկ, որոնք  ժամերով կ՛երազեն` տասնամեակներ շարունակ նոյն դերը...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Համազգայինի «Արեգ» թատերախումբը երկու ելոյթներով ներկայացուց «Հէյ ջան, ղափամա» երգին բեմականացումը` հեղինակութեամբ եւ բեմադրութեամբ վաստակաշատ մանկավարժ Սիլվա Սողոմոնեանի: Ներկայ եղած եմ երկրորդ ելոյթին: Մանկապատանեկան գրականութեան եւ թատրոնի պատմական զարգացումին  հանգամանօրէն անդրադարձած եմ (1, 2, 3): Այդ ակնարկներուն մէջ նշուած են բազմաթիւ հայ թէ օտար ուսանելի ակադեմական աղբիւրներ: Կը խուսափիմ կրկնութենէ, թէեւ... Սիլվա Սողոմոնեան կը տեղեկացնէ, որ «Արեգ» դպրոցի...

Մ.ԿԵՍԱՐԵԱՆ Տաւուշը յանուն հայրենիքի շարժում Տարօրինակ մարդիկ են հայերը: Ինչքան նոյնանման փորձանք ալ գայ իրենց գլխուն, այնքան կը պնդեն իրենց բազում անգամներ կրկնած ու կրկնած սխալին վրայ: Հիմա ալ նախկին ու ինքզինք կրկին պարտադրել փորձող, յաւիտենականութեան ուղղութեամբ սլացող վարչապետին տարօրինակ գիւտերուն դէմ ճակատելու ձեռնարկած ենք, թերեւս մտածելով, որ անոր անպարկեշտ ծրագիրները մեր ձեւով (փոխ առնելով սկիզբն երկանց արտայայտուած խօսք մը)...

ՄԱՇՏՈՑ Թ. Ծ. Վ. ԶԱՀԹԷՐԵԱՆ Պատրիարքական Փոխանորդ Զմմառու Պատրիարքական Կղերի Միաբանութեան եւ Զմմառու Մայրավանքի Մեծաւոր 1 յունիս 1907-ին Աղեքսանդրիոյ կաթողիկէ հայոց առաջնորդարանէն Իգնատիոս վրդ. Մալոյեան, իր աշխատասենեակին մէջ նստած, նամակ կը խմբագրէր` ուղղուած Զմմառու իր սիրելի մեծաւորին` Անդրէաս ծ. վրդ. Աղեքսանդրեանին: Արդեօք այդ պահուն երիտասարդ վարդապետը կը մտածէ՞ր, որ այս նամակէն ուղիղ ութ տարիներ ետք, ճիշդ միեւնոյն ամսուան ընթացքին` յունիս...

ԼԻԶԱ ԲԱՆՃԱՐՃԵԱՆ-ԹԵԼՎԻԶԵԱՆ Ամիսներ առաջ, երբ տղուս սենեակին գրադարանի գիրքերը կը դասաւորէի, աչքս կանգ առաւ Մուշեղ Իշխանի «Հացի եւ սիրոյ համար» վէպին վրայ: Այս գիրքը տարիներ առաջ տղաս նուէր ստացած էր  դպրոցին տնօրէնութեան կողմէ` իբրեւ գնահատանք իր ուսման մէջ ունեցած յաջողութիւններուն եւ իբրեւ պատուոյ յիշատակութեան արժանացած աշակերտ: Տարիները անցած էին, եւ ես մոռցած էի այս գիրքը: Յանկարծ իմ մէջս արթնցաւ զայն...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Հայաստանի Անկախութեան Նուիրուած Տօնակատարութիւններ Յունաստան Նախաձեռնութեամբ Թեսաղոնիկէի Համազգայինի վարչութեան, 28 մայիսին Թեսաղոնիկէի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ կից գտնուող «Տէր-Զաքարեան» սրահին մէջ կազմակերպուած ձեռնարկով մը նշուեցաւ Հայաստանի Հանրապետութեան Անկախութեան տօնը: Երեկոյին բացումը կատարեց Համազգայինի անդամ Տիգրան Սարգիսեան, որմէ ետք հրաւիրուեցաւ Եղիա վրդ. Մալխասեանը, որ իր պատգամին մէջ ընդգծեց մայիս 28-ի խորհուրդն ու անկախ հայրենիքի արժէքը` յորդորելով ներկաները հաւատարիմ մնալ ազգային...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայաստանի Ազգային ժողովի ընտրութիւնները աւարտեցան կիրակի, 7 յունիսի ժամը 20:00-ին (մեր ժամով` երեկոյեան ժամը 7:00-ին): Կէս գիշերէն ետք, առաւօտեան ժամը 2:00-ին, Երբ Կեդրոնական ընտրական յանձնախումբը (ԿԸՅ) ստացած էր արդիւնքներուն հազիւ 30 առ հարիւրը միայն, Նիկոլ Փաշինեան մամլոյ ասուլիս հրաւիրեց յայտարարելու համար, որ իր Քաղաքացիական պայմանագիր (ՔՊ) կուսակցութիւնը յաղթած է եւ պիտի կարողանայ ինքնուրոյն կառավարութիւն կազմել: Շատեր այս փութկոտ...

ՅԱԿՈԲ ԷՄՐԱԶԵԱՆ Այսօրուան արագ փոփոխուող աշխարհին մէջ միայն ակադեմական յաջողութիւնը այլեւս բաւարար չէ երիտասարդները ապագային պատրաստելու համար: Հայ դեռահասները այսօր կ՛ապրին միջավայրի մը մէջ, ուր յաջողութիւնը կախեալ է ոչ միայն իրենց գիտելիքներէն, այլ նաեւ` մտածելակերպէն, հաղորդակցական հմտութիւններէն, առաջնորդելու կարողութենէն եւ փոփոխութիւններուն յարմարելու ճկունութենէն: Տարիներ շարունակ կրթութիւնը հիմնականօրէն կը դիտուէր որպէս լաւ գնահատականներ ստանալու, համալսարան աւարտելու եւ ապահով աշխատանք ունենալու միջոց:...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Քեսապի կամաւորներ Արարայի ճակատամարտին Ամերիկայի մէջ կայք հաստատած քեսապցի պանդուխտներէն շատեր կամաւոր արձանագրուած եւ Արեւելեան լեգէոնին միացած էին: Կամաւորները Կիպրոսի մէջ զինավարժութեան հետեւած եւ յետոյ Եգիպտոս` Փոր Սայիտ ու հոնկէ ալ Իսմայիլիա փոխադրուած էին: Արեւելեան լեգէոնին առաջին եւ երկրորդ գումարտակները 12 յուլիս 1918-ին Իսմայիլիայէն Մեժտէլ փոխադրուեցան, ուր անոնց միացան արաբ սուրիացի 250 կամաւորներ: Զօրավար Ալենպի, որ Պաղեստինի ճակատը...

ՆԱՐԵԿ ԱՐՔ. ԱԼԵԷՄԷԶԵԱՆ Հին ուխտի ժողովուրդը երբ Երուսաղէմ ուխտի երթար, 120-134 սաղմոսները կ՛երգէր ճանապարհորդութեան ընթացքին: Այս տասնհինգ սաղմոսները «Ուխտաւորներու երգ» կը կոչուին: Սաղմոս 121-ը նաեւ որպէս «Ճամբորդներու սաղմոս» կը բնորոշուի: «Սաղմոսներ»-ը Հին կտակարանի գիրքերէն մին է եւ հինգ ենթագիրքերու կը բաժնուի. Ա. Սղ. 1-41, Բ. Սղ. 42-72, Գ. Սղ. 73-89), Դ. Սղ. 90-106 եւ Ե. Սղ. 107-150: «Սաղմոսներ»-ը գրուած է...

ՇԱՔԷ Հ. ԳԱՐԱՅԵԱՆ Մեր պապերէն մնացած` «Մէկ բարձի վրայ ծերանաք» մաղթանքը պարզ խօսք մը չէ, անիկա ամբողջ կեանքի փիլիսոփայութիւն մըն է: Այս խօսքերուն մէջ ամփոփուած են` սէրը, համբերութիւնը, նուիրումը եւ երկու հոգիներու երկար ճամբան միասին անցընելու երազը: Անցեալին, երբ մեծերը այս մաղթանքը կ՛ուղղէին նորապսակներուն, անոնք միայն երկար կեանք չէին մաղթեր: Անոնք կ՛աղօթէին, որ ամուսինները միասին դիմագրաւեն կեանքի փորձութիւնները, իրարու թիկունք...