Անդրադարձ

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Առաջին ակնարկով, Թալիշի շրջանը իր գեղեցիկ բնութեամբ վիպական մթնոլորտ մը կը ստեղծէ այցելուին մօտ, յատկապէս` ապրիլի այդ օրերուն: Սակայն կը բաւէ քարտէսին վրայ աչք մը նետելը, որպէսզի դիւրաւ տեսնուի, որ անիկա «թերակղզի» մըն է` երեք կողմէն թշնամիով շրջապատուած: Այս «քարտէսային» դիտարկումին եթէ աւելցնենք թշնամիին գիծերը` մեր խրամատներէն դիտուած, պատկերը կը դառնայ ամբողջական, միաժամանակ` յստակ: Այսինքն մեր հայրենիքի լինելութիւնը...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ    «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Քանի մը տարի առաջ երկու թուրք իսլամական պարագլուխներ` Թուրքիոյ ներկայ նախագահ Ռեճեփ Էրտողան եւ նշանաւոր սիւննի հոգեւորական Ֆեթուլլահ Կիւլեն համախոհներ էին: Անոնց ընդհանուր թշնամին թրքական զինուորականութիւնն էր: Բայց երբ Էրտողան իր բռնատիրական իշխանութիւնը ամրապնդեց` թուրք հրամանատարները ուժաթափ ընելով, ան դուրս եկաւ իր հին դաշնակից Կիւլենի դէմ: Էրտողան մաքրագործեց եւ բանտարկեց Կիւլենի հետեւորդները` հարիւրաւոր...

ՀՅԴ Բիւրոյի Անդամ Կիրօ Մանոյեանի Արտասանած Խօսքը` Երեւանում Գարեգին Նժդեհի Արձանի Բացման Արարողութեան Առիթով Այսօր տօն է. տօն է, որովհետեւ մայիսի 28-ն է, 1918 թուականին, Սարդարապատի, Բաշ Ապարանի եւ Ղարաքիլիսէի ճակատամարտերում յաղթանակներից յետոյ` Հայաստանի Հանրապետութեան հռչակման տօնը. եւ այդ տօնի առիթով այստեղ հաւաքուել ենք մեր յարգանքը մատուցելու մի մարդու, ով կարեւոր դերակատարութիւն է ունեցել այդ պետականութեան հաստատման ու պահպանման գործում: Արազի...

Ազատ ու անկախ Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադրութեան 98-ամեակը կը տօնենք քաղաքականօրէն ծանր ու մտահոգիչ պայմաններու մէջ: Հայաստանի ու հայութեան նկատմամբ թշնամաբար տրամադրուած մեր երկու դրացիները` Ազրպէյճանն ու անոր աւագ հովանաւոր Թուրքիան, նորովի թափ տուած են իրենց հակահայ զօրաշարժին` մէկ կողմէ ազատագրուած Արցախը վերստին ընկճելու, իսկ միւս կողմէ` վերանկախացեալ Հայաստանը, շրջափակման օղակը սեղմելով անոր շուրջ, Հայ դատի պահանջատիրութենէն հեռու վանելու համակարգուած ռազմավարութեամբ:...

Դարերով անկախութիւնը կորսնցուցած եւ ծով արեան գնով զայն վերագտած մեր ժողովուրդի զաւակներու երակներէն ահեղ վճռակամութիւն կը ժայթքէ: Այդ ուժին ու վճռակամութեան առջեւ խոնարհելու ամէնէն յարմար պահն է այսօր` Հայաստանի անկախութեան տարեդարձին: Կը խոնարհինք հայրենի հողը սրբօրէն պաշտպանող հայոց բանակի իւրաքանչիւր զինուորի առջեւ: Կը խոնարհինք թշնամիին անհամեմատ զինավառութեան եւ ստուար համրանքին առջեւ չընկրկող ժամկէտային զինուոր` անժամկէտ առիւծներու ամրակուռ ոգիին առջեւ: Կը...

Կարելի չէ պատմութեան մոռցուած եւ մէկդի դրուած էջերուն մէջ պահել պատմական ճշմարտութիւններ, ճակատագրական պահեր եւ հերոսապատումներ: Ղարաքիլիսէի, Սարդարապատի եւ Բաշ Ապարանի ճակատամարտերը կը մնան հայոց պատմութեան ոսկի էջերը, որոնց շառաւիղն էր Արցախի ազատագրութիւնը: Վայրերու անուններն էին, որոնք փոխուած էին` Աղտամ, Ջանհասան, Քէօսալար եւ այլն, սակայն հայուն արիւնը, կամքն ու հողին կապուածութիւնը` միեւնոյնն էր: Եւ այսօր, գրեթէ 25 տարի ետք, մութ...

ՀՐԱՆԴ ԱՐՍԼԱՆԵԱՆ Սարդարապատի հերոսամարտը եղաւ մեր պատմութեան վերջին ու ամէնէն պանծալի ճակատագրական պատերազմներէն մէկը, որ ամբողջ ազգ մը փրկեց կորուստէ: Տասը երկար դարերու մաշումի կեանքէ մը ետք, երբ հայ ժողովուրդը հազիւ կրցած էր կենալ քսաներորդ դարու սեմին, ան ստիպուեցաւ կենաց ու մահու վերջին պայքարով իր կամքը պարտադրել թշնամիին եւ հիմը դրաւ անկախ հայրենիքի մը, որ երկա՜ր դարերու մեր յարատեւ գոյամարտին...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ 1918-ի մայիսը, թուում էր, իր պատմական հայրենիքում հայ ժողովրդի գոյութեան վերջին ամիսն է: Oսմանեան զօրամասերը, անցնելով Ախուրեանն ու Արաքսը, յարձակւում էին Ղարաքիլիսայի, Բաշապարանի եւ Սարդարապատի ուղղութեամբ: Ոտքի էին ելել նաեւ Երեւանի նահանգի մահմետականները` թուրքերը, թաթարները, քրտերը: 1918-ի մայիսին Արարատեան բարեբեր դաշտը բոլոր կողմերից շրջապատուել էր թշնամիներով: «Կարինի ու Սարիղամիշի, Կարսի ու Ալեքսանդրապոլի անկումը, թուրքերի յարձակումը դէպի Արարատեան դաշտավայր...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Գիտենք, որ 98 տարիներ առաջ կերտուած այս թուականը հայոց պատմութեան պատուանդանին վրայ աննման ու անկրկնելի տեղը ունի: «Եւ վեց դարերու խաւարի վրայ Դրօշ Եռագոյն»: Անիմաստ պիտի ըլլայ ամէն տարի մայիս ամսուան ընթացքին յաճախ կրկնել այն ամէն ինչը, որ կրկնած ենք անցեալին, 98 տարիներ: Եթէ ողջ ըլլար Ազգ. Քարէն Եփփէ Ճեմարանի մեր հայ գրականութեան ուսուցիչը, անդադար պիտի կրկնէր....

Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան 98-ամեակը, զոր կը փորձենք լոյսին բերել, Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին յաջորդող տարուան կը զուգադիպի, նաեւ` մեր երկու հանրապետութիւններուն հիմնադրութեան 25-ամեակին: Երկու տարի ալ մեզ կը բաժնէ Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան կերտման 100-ամեակէն: Տարելիցի եւ յոբելենական տարեթիւերու առանցքին վրայ Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան պատմակերտ հանգամանքը անպայման համազգային մակարդակի վրայ գիտական, քաղաքական եւ իրաւական միտքերու գնահատականներուն կ՛արժանանայ` իբրեւ մեր լինելութեան շարունակականութիւնը ապահոված...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Բանաստեղծին էական յատկանիշներէն մէկը այն է, որ կ՛արտայայտուի սեղմ ու ամփոփ, քանի մը տողով կրնայ գերազանցնել արձակագիրին քանի մը էջով տուածը: Տակաւին, բանաստեղծը երբեմն մէկ տողով կ՛արտայայտէ մտածում մը, որ ամբողջ գաղափարներու աշխարհ մը կ՛արտացոլացնէ եւ կը վերածուի խտացեալ պատգամի: Լաւ օրինակ մըն է (անշուշտ` ոչ միակը) Պարոյր Սեւակի «Սարդարապատ» բանաստեղծութիւնը, որ հայութեան դարաւոր ու շարունակական գոյամարտին խտացեալ...

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ Մեր նորագոյն պատմութեան պատուանդանը կը կազմէ 28 մայիս 1918-ի անկախութեան նուաճման ու պետականութեան կառուցման կրկնակ աքթը: Այդ պատուանդանը կերտուեցաւ  յեղափոխական խոյանքներով ու ցեղասպանական նահատակութիւններով: Այդ պատուանդանը մնաց ու կը մնայ անխորտակելի` հակառակ մեր հայրենիքին դէմ ցցուող թշնամական կեցուածքներուն, հակառակ մեր ժողովուրդին դիմակալած բազում դժուարութիւններուն, քանի որ այդ պատուանդանը արմատացած է հայրենի հողի ընդերքին ու մեր ժողովուրդի հոգիին մէջ:...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ 1917-ին ռուս զինուորները Լենինի տունդարձի «հայրական» կոչին անսալով` լքեցին ճակատն ու վերադարձան իրենց երկիրը` պոլշեւիզմին աւետած բարիքները վայելելու հիասթափումի դատապարտուած յոյսով: Հայ կամաւորները ամբողջ արեւմտեան ճակատի երկայնքով մնացին առանձին` ընդդէմ թրքական բազմամարդ բանակին: Ստեղծուած էր վտանգաւոր կացութիւն մը եւ ճակատագրական պահ մը: Հայ ժողովուրդը յարգեց ճակատագրի ժամադրութիւնը եւ Ցեղասպանութեան արհաւիրքէն հազիւ 3 տարի ետք, վերապրելու իր հազարամեայ կամքին...

Կ. ՅՈՎՀԱՆՆԷՍԵԱՆ Մեր մեռելները կ՛ըսեն, թէ մահը կը չքանայ, երբ կայ նպատակը, երբ կայ անոր հասնելու համոզուած մօտեցումը: Մահը կը վերնայ, երբ կայ նպատակաւոր գոյութիւնը, որովհետեւ մահը աննպատակ գոյութիւնն իսկ է: Մահը կը ցնդի, երբ մեր հոգիներէն դուրս կը շպրտենք վախի ամէն մտածում եւ զգացում: Մահ չունի այն  անհատը կամ հաւաքականութիւնը, որ ինքնավստահ կը նետուի գաղափարի մը իրագործման առջեւ: Ժամանակը...

ԺԱՔ Յ. ՅԱԿՈԲԵԱՆ Հայկական լեռնաշխարհին մէկ փոքր բաժինին վրայ 98 տարի առաջ հայկական պետականութեան վերականգնումը` ժողովրդավարական հանրապետութեան ձեւին տակ, իր մէջ կը պարփակէ գոյութենական բազմաթիւ խորհուրդներ, որոնք անպայմանօրէն կը մարմնաւորեն նաեւ շրջանին մէջ հայութեան պատմական քաղաքակրթական առաքելութիւնը` դարերու ընդմէջէն: 1918-ի մայիսեան յաղթանակներու թագն ու պսակը հանդիսացած Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադրութիւնը եկաւ միանգամընդմիշտ ամրագրելու հայ ազգին իրաւունքը լիարժէքօրէն ինքնիշխան եւ անկախ ապրելու...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Երկիրը սովորաբար պատկանում է իշխողներին, իսկ երբ պատերազմ է սկսւում, անունը դնում են հայրենիք եւ տալիս են ժողովուրդին: ՀԱՄՕ ՍԱՀԵԱՆ Պատմական դէպքերու ամբողջ հոլովոյթն ու մարդկային տրամաբանութիւնը մեզ կը պարտաւորեցնէ առաջին հերթին բարձրագոռ յայտնելու, թէ Արամներ երբեք չհաւատացին հրաշքներու եւ ոչ ալ հաճոյակատար կարգախօսներու, այլեւ անոնք` ապաւինած իրենց աստուածատուր կամքին, ուժեղ նկարագիրին եւ անկրկնելի նուիրուածութեան, հրաշագործ դարձան եւ...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Կարեւոր տարեդարձերու առիթներով, ինչպիսին է մայիս 28-ը, ազգային յիշողութիւնը թարմացնելու եւ մեր մտածումը պահ մը անոր վրայ կեդրոնացնելու համար ոեւէ յօդուածագիր երբ գրիչ ձեռք կ՛առնէ, ենթադրելի է, որ վարանք մը ունենայ. ի՞նչ գրել, որ նորութիւն մը չըլլալով հանդերձ, նախապէս բազմիցս ըսուած-գրուածներուն կրկնութիւնը չհրամցուի ընթերցողին, որ կարդացող մը ըլլալուն` արդէն իսկ գիտէ օրուան իմաստը, գիտակից  է  խորհուրդին: Խորհուրդէն հաղորդուելու...

Հայոց պատմութեան մէջ գլխագիրով իրենց անունը փորագրած եւ Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան կերտման մէջ իրենց մասնակցութիւնը բերած անձնաւորութիւններ են Սիմոն Վրացեան, Նիկոլ Աղբալեան, Լեւոն Շանթ, Հայր Աբրահամ, Կարօ Սասունի, Վարվառա Սահակեան, Լոլա Սասունի, Սասունցի Մուշեղ, Արշակ Յովհաննիսեան, Մալխաս, Մուրատ Պետրոսեան, Վարդան  Շահպազ, Հրաչ Փափազեան, Միսաք Կիրակոսեան եւ Վահան Փափազեան: Վարդան Շահպազ Վարդան Տօնիկեան ծնած է 1864-ին, Սեբաստիոյ Տիւրիկ գաւառի Օտուր գիւղը:...

ՅՈՎՍԷՓ ՊԱՐԱԶԵԱՆ Հայերս մեր նորագոյն պատմութեան ընթացքին առնուազն չորս անգամ ազգովին միացած, համակամ ոգիով, իրարու քով ու իրարու հետ գտնուած ենք մեր հաւաքական ճակատագրի թոհուբոհին մէջ. 1918-ին` մեր պատմութեան երկար ժամանակաշրջանի տիրացած ազգային յենակէտին առաջին անկախութեան, 1921-ին` երբ  «հայրենասէրներ» կը կռուէին «հակահայրենասէրներու» դէմ, Փետրուարեան ժողովրդային ապստամբութեան. 1989-ին, արցախեան վճռական պահանջատիրութեան եւ 1991-ին` յետխորհրդային Հայաստանի անկախացման ու սեպտեմբեր 21-ի հանրաքուէ¬հռչակագրի պատմական...

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Հրաժեշտ «Դարբնոցին» Երկիր, որտեղից արտագաղթում են խաղաղ օրերին, իսկ պատերազմի ժամանակ ներգաղթում: Ազգ, որը Ուիլիըմ Սարոյեան եւ Շարլ Ազնաւուր է ծնում: Ժողովուրդ, որն աշխարհին ճատրակ խաղալ է սովորեցնում: Զարմանալի է հայը: Զարմանալի է նաեւ իր պատմութիւնն ու անցած ուղին: Ճիշդ դարբնոցում յայտնուած սուրի նման` հարուածներից ու կրակից միայն տաշուել, նորոգուել ու առաւել ամրացել է այս ազգը: Ծաղկել է...