Անդրադարձ

ԵԴՈՒԱՐԴ ՊՈՅԱՃԵԱՆ Հայոց առաջին մտաւորականը` ամբողջական առումով: Մեր դպրութեան տեսակ մը Հոգին Սուրբը` բառին լիիրաւ տարողութեամբ: Գաղափարապաշտ անձերուն թերեւս ամենամեծն ու ամենաշքեղը մեր մէջ, բազմարդիւ՛նը անկասկած` Տառերու Գիւտին այս ու այն կողմը տարածուող ժամանակներուն մէջ: Հայ մտաւորականութեան ընդհանուրին եւ անոր ընդհանրական խռովքներուն հա՛յրը հետեւաբար` կեանքին մէջ հայր չեղած այս մարդը, զաւակութեան ու խոնարհութեան մէջ իր գոյութիւնը աւարտած այս տարօրինակ միաբանը`...

ՏՈՔԹ. ՍԱՐԳԻՍ ԱՏԱՄ Հայ եկեղեցական ու մշակոյթային կեանքի մեծագոյն ու յատկանշանական տօներէն մին Սուրբ Թարգմանչաց տօնն է: Հայ ժողովուրդը այս տօնը կը նուիրէ իր մայրենի լեզուի առաջին ուսուցիչ ու հայ գիրերու գիւտարար Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի, Ս. Սահակ Պարթեւ կաթողիկոսի ու նաեւ թարգմանիչ վարդապետներուն եւ իր երախտագիտական զգացումները յայտնելով` կը վերյիշէ անոնց անմոռանալի եւ խնկելի յիշատակը: Այս տօնը, որ Հայ եկեղեցին,...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Քանի մը տասնամեակ շարունակ թրքական կառավարութիւնը եւ անոր քարոզիչները կը  յայտարարեն, որ պետական փաստաթուղթերը, մասնաւորապէս` օսմանեան արխիւները, ամբողջովին բաց են եւ հասանելի` ամբողջ աշխարհի ոեւէ հետազօտողի համար: Սակայն թուրք պաշտօնեաներն ու անոնց կողմնակիցները կը լռեն այն մասին, որ օսմանեան արխիւներու բազմաթիւ փաստաթուղթեր հեռացուած, ոչնչացուած, վաճառուած կամ մշակուած են: Բացի ասկէ, որոշ գաղտնի...

Այս քանի մը տողերով կ՛ուզեմ խղճի ու պարտականութեան խօսք մը ըսել քեզի նման անձնուրաց ու հաւատաւոր ընկերոջ մը յիշատակին: Քառասուն օրեր առաջ մահը առյաւէտ հեռացուց մեզմէ Գալուստ Գասպարեանը: Ցեղասպանութենէն ճողոպրած ընտանիքի զաւակ` իր երիտասարդութեան տարիներուն, աշխատանքի բերումով, յաճախ կը բնակէր մերթ Հալէպ եւ մերթ Լիբանան: Համեստ էր ան ու պարտաճանաչ: Ամէն ջանք ի գործ կը դնէր մասնակցելու իր ժողովական կեանքին`...

ԹՈՐԳՈՄ - Շատ լաւ ըրեր ես տղադ դասախօսութեան բերելով, ա՛ս տարիքին պէտք է վարժեցնել,- ըսաւ բառերը հատիկ-հատիկ հնչելով եւ բաղաձայնները պայթեցնելով: Ապա ափը գլխուս վրայ հանգչեցուց, փաղաքշական շարժումով մը, որ շատ հաճելի թուեցաւ ինծի: Նստաւ հօրս քով: Առաջին անգամն էր, որ կը տեսնէի այդպիսի ինքնաբուխ, անմիջական մարդ մը, որուն ձայնը եւ կերպարանքը առասպելական թուեցան ինծի: 1960-ականի սկիզբն էր: Համազգայինի Ճեմարանի...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Յոռեգոյն հայրենասիրութիւնը զբօսաշրջութեան մէջ թաղուելու գոհունակութիւնն է, որուն բեմերն են` Երեւանի ճաշարանները,  Տաթեւի վանք տանող ճոպանուղին, մօտակայ Թիֆլիսը, Սեւանը եւ ամէն օր սիրտ ցաւցնող գերի Արարատի պատկերը հորիզոնին վրայ: Երթալ Մասիս, երթալ Երեւանի մաս կազմող Չարբախ, կամ Արարատեան դաշտի բանաստեղծական անուններով գիւղերը: Հոն է, որ կը լսէք պատմութեան արձագանգները, ոչ միայն Սարդարապատի յուշարձանի զանգերը: Ականջ դրէք հողին, ականջ...

Ինչպէս յայտնի է, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի գործունէութիւնից հիասթափուած, որը, ի դէպ, ինքն է մինչ օրս սաբոտաժի (խափանարարութեան-Խմբ.) ենթարկում, պաշտօնական Բաքուն չէր թաքցնում ադրբեջանա-ղարաբաղեան հակամարտութեան կարգաւորման գործընթացն այլ ատեաններ, մասնաւորապէս՝ ՄԱԿ տեղափոխելու իր մտադրութիւնները: Աւելին, Ադրբեջանն անգամ փորձում էր ռեվիզիայի (վերանայման-Խմն.) ենթարկել հակամարտութեան կարգաւորման մասով ԵԱՀԿ հիմնարարար փաստաթղթերն ու սկզբունքները՝ առաջարկելով հիմնախնդիրը լուծել ՄԱԿի Անվտանգութեան խորհրդի յայտնի չորս բանաձեւերի հիման վրայ,...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Պալուչներու հայրենիքը կը գտնուի Փաքիստանի արեւմտեան, Աֆղանիստանի հարաւային եւ Իրանի հարաւարեւելեան շրջանին մէջ: Պալուչները կը խօսին պալուչերէն (հնդեւրոպական լեզու մը), անոնց թիւը կը հասնի մօտ տասը միլիոնի, որոնցմէ աւելի քան 8 միլիոնը կը բնակի Փաքիստանի, իսկ մօտ 1,5 միլիոնը Իրանի մէջ: Անոնք կը պատկանին իսլամական սիւննի դաւանանքին: Մինչեւ օրս պատմաբանները կը վիճին պալուչներու արմատներուն եւ ծագման հարցին շուրջ,...

ՍԱՐԳԻՍ ՄԿՐՏՉԵԱՆ 2017 թ. յուլիս, օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսները ՀՅԴաշնակցութեան երիտասարդների համար աշխատառատ ամիսներ էին։ Ութ երիտասարդական և ուսանողական միութիւնների միջոցով Հայաստանի և Արցախի 12 շրջաններում իրականացուեցին պատանեկան ճամբարներ, որոնց մասնակցեցին աւելի քան 2500 պատանիներ։ ՀՅԴ Սփիւռքի երկու երիտասարդական միութիւններ իրենց տարեկան բանակումն իրականացրեցին Հայաստան-Արցախում։ Տեղի ունեցաւ ՀՅԴ պատանեկան միութիւնների երրորդ հայաստանագնացութիւնը, որին մասնակցեցին 230 պատանիներ՝ տարբեր երկրներից։ Առաջին անգամ...

ԱԲՕ ՊՈՂԻԿԵԱՆ Այս տարի նախորդ տարիներէն քիչ մը աւելի, եւ ամէն տարի վստահաբար աւելի ու աւելի կը համոզուինք, որ մեր միջավայրը, բնութիւնը արագ կշռոյթով դէպի քայքայում ու կործանում կը սլանայ, իսկ այդ աղիտալի հեռանկարին պատասխանատուն մե՛նք ենք, բոլորս եւ իւրաքանչիւրս: Մե՛նք ենք, որովհետեւ տակաւին մեզմէ շատերս մեր անմիջական բակէն, ինչպէս կ՛ըսեն՝ մեր քիթէն անդին չենք ուզեր տեսնել, մեր հանգիստէն ու...

Ե­դո­ւարդ ­Պո­յա­ճեան (1915-1966). ­Հայ­րե­նի կո­րու­սեալ հո­ղին եւ մար­դոց, ար­ժէք­նե­րուն եւ խոր­հուրդ­նե­րուն տա­ղան­դա­շատ բա­նաս­տեղ­ծը Ն. 13 ­Հոկ­տեմ­բե­րին, 51 տա­րի ա­ռաջ, ար­դէն թե­ւա­կո­խած գրա­կան-ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան իր եր­թի հա­սու­նաց­ման փու­լը, 51 տա­րե­կա­նին մեր աշ­խար­հէն ա­պա­ժամ հե­ռա­ցաւ սփիւռ­քա­հայ գրա­կա­նու­թեան ե­զա­կի դէմ­քե­րէն Ե­դո­ւարդ ­Պո­յա­ճեան։ Հայ­րե­նի կո­րու­սեալ հո­ղին ու ա­նով շա­ղա­խո­ւած հայ մար­դոց, ա­նոնց շնչա­ւո­րած ազ­գա­յին ու տոհ­միկ ար­ժէք­նե­րուն եւ խոր­հուրդ­նե­րուն ինք­նա­տիպ եր­գիչն է ­Մու­սա Լե­րան Խ­տըր-­Պէկ...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Երուանդ Ֆրանգեան (1878-1928), եզակի դէմք մը` 20-րդ դարու հայ մտաւորական կեանքին մէջ: Ան եղած է հայ փիլիսոփայական մտքի այն սակաւաթիւ մշակներէն, որուն փիլիսոփայական-տեսական ժառանգութիւնը մինչեւ օրս կենդանի է հայկական կեանքին մէջ: Անոր փիլիսոփայական աշխարհահայեացքները կը պատկանէին «դրապաշտութեան» (positivism) (փիլիսոփայական ուղղութիւն մը, որ իրական իմացութեան միակ աղբիւրը կը նկատէ փորձնապաշտ ուսումնասիրութիւնները) փիլիսոփայական ուղղութեան փորձառապաշտ (empiricism) ձեւին, որուն համաձայն, գիտելիքը...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ «Հայ Բոյժ» բժշկական առողջապահական ամսաթերթ-պարբերաթերթը պատկանած է Շաւարշ Նարդունիին: Ան հրատարակուած է Փարիզի մէջ եւ լոյս տեսած է առաջին անգամ 1934-ին: Շաւարշ Նարդունի ծնած է Արմաշ, 1898-ին: Աւազանի անունը եղած է Այվազեան Ասքանազ: Ծնողքը զինք առաջին անգամ կանչած են` Շաւարշ, իսկ ինք իր գրչանունը դրած է Նարդունի, ներշնչուած` ծաղիկի մը անունէն: Ան 1918-ին կը զինուորագրուի օսմանեան բանակին,...

ՀՅԴ Բիւրոյի քաղաքական ներկայացուցիչ ԱՐՄԷՆ ՌՈՒՍՏԱՄԵԱՆ Նպատակը` Շրջափակման եւ դէպի ծով ելք չունենալու պայմաններում ապահովել Հայաստանի եւ Արցախի տնտեսական անվտանգութիւնը, կայուն եւ առաջանցիկ զարգացումը Այս նպատակին համապատասխանող տնտեսակարգի հիմնական սկզբունքներն ու մօտեցումները ՀՀ տնտեսական կարգի հիմքը սահմանադրութեան 11-րդ յօդուածով ամրագրուած ընկերային շուկայական տնտեսութիւնն է: Դաշնակցութիւնը, լինելով ընկերային-դեմոկրտական արժէքներով առաջնորդուող կուսակցութիւն, նախ եւ առաջ պէտք է այդ գաղափարախօսութեան տեսանկիւնից յստակեցնի իր...

Լիբանանը դժուար հանգոյցներու լուծման հերթական արարն է, որ կ՛ապրի: Պահանջներ, քննարկումներ, առկախումներ, Սահմանադրական դատարանի դիմում, կասեցում եւ ընթացակարգի վերամեկնարկ` այս բոլորը ոդիսական ուղեւորութիւններու տպաւորութիւնը կը ձգեն, այնուամենայնիւ ժողովրդավարական հասարակարգերու մէջ խաղի ընդունուած կանոններ են: Կարեւորը այն է, որ Լիբանանի պարագային կը յարգուին պետական հաստատութիւնները, եւ ամէն մէկը իր գործառոյթը կատարելու դերին մէջ է: Կառավարութեան ծրագիր, խորհրդարանական վաւերացում, նախագահական ստորագրութիւն, կայացում...

Ն.Պ. 9 ­Հոկ­տեմ­բե­րի, 169 տա­րի ա­ռաջ, հա­յոց աշ­խար­հը բախ­տա­ւո­րո­ւե­ցաւ ծնուն­դո­վը Մկր­տիչ ­Փոր­թու­գա­լեա­նի, որ կո­չո­ւած էր՝ իր յե­ղա­փո­խա­կան գա­ղա­փար­նե­րով ու ան­սա­կարկ անձ­նո­ւի­րու­մի օ­րի­նա­կով, մեծ ներդ­րում ու­նե­նա­լու նոր ժա­մա­նակ­նե­րու հայ ազ­գա­յին-ա­զա­տագ­րա­կան պայ­քա­րին շղթա­յա­զերծ­ման մէջ։ Թէեւ մաս­նա­ւո­րա­բար հայ ազ­գա­յին կու­սակ­ցու­թեանց նա­խա­կա­րա­պե­տին՝ Ար­մե­նա­կան կու­սակ­ցու­թեան ստեղ­ծու­մին կա­պո­ւե­ցաւ իր ա­նու­նը, այ­սու­հան­դերձ՝ Մկր­տիչ ­Փոր­թու­գա­լեան ար­ժա­նա­ցաւ ընդ­հան­րա­պէս հայ­կա­կան յե­ղա­փո­խու­թեան յա­ռա­ջա­պահ դրօ­շա­կի­րի բարձր պա­տո­ւան­դա­նին։ Յատ­կա­պէս ­Դաշ­նակ­ցու­թեան հիմ­նա­դիր սե­րուն­դը ըստ...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Առտուան ժամը 2:00-ը անց էր, երբ յոգնած ու անքուն` մտայ խուցս եւ պարուրուեցայ քնապարկիս մէջ: Յոգնութեամբ ու խանդավառութեամբ օրեր կը սպասէին մեզ Բիւրականի բանակավայրին մէջ. պէտք էր պատրաստուիլ... Հազիւ քունի անցած, առտուան 4:00-ի կողմերը, ընդոստ վեր թռայ (քնապարկս թոյլ չտուաւ, որ «թռիմ»)` բարձրախօսէն պայթող երգով մը: Աշուղ Հայկազունի երգն էր` «Հպարտ, անպարտ Դաշնակցութիւն», միախառնուած` հանրակառքերու հռնդիւնին, գոռում գոչումներու...

Նախորդ շաբաթ Արցախի միջազգային ճանաչման եւ արցախեան հարցի էութեան պարզաբանման նպաստող ողջունելի երեք երեւոյթ արձանագրուեցաւ: Առաջինը թուրք լրագրողներու եւ քաղաքական գործիչներու Արցախ այցելութիւնն էր: Անոնք յայտարարած էին, որ եկած են Արցախ` տագնապի էութեան իրազեկ դառնալու, թրքական հասարակութիւնը լուսաբանելու, եւ իրենց տպաւորութիւնները թուրք հանրութեան փոխանցելու համար` անտեսելով Ազրպէյճանի «սեւ ցանկ»-ին մէջ յայտնուելու սպառնալիքը: Թուրք մտաւորականներուն այցելութիւնը քանի մը իրողութիւն լուսարձակի տակ...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Հայաստան-սփիւռք 6-րդ խորհրդաժողովի բացման հանդիսութեան Արամ Ա. վեհափառի խօսքին մէջ այս հաստատումը քանի մը իմաստ ունի: Ընդհանրապէս փակման խօսքը վստահած էին վեհափառին, եւ հայրենի իշխանութիւնները կը սպասէին, որ ընդհանրական դրական կշռոյթով կարճ խօսքի մը սահմաններուն մէջ ըլլար պատգամը: Եթէ այդ օրը սրահը գտնուէիք, դուք ալ ականատես կ՛ըլլայիք հայրենի ղեկավարութեան դէմքի դժգոհութեան, հակառակ անոր որ հեռատեսիլի կարգ մը կայաններ...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ԹՈՐՈՍԵԱՆ Այս տարի մեր արձակուրդը որոշեցինք անցընել Ֆրանսայի հարաւային ծովեզերեայ քաղաքներէն` Քաննի մէջ: Թէեւ անձնապէս կը նախընտրէի ըլլալ Ծաղկաձոր, Ջերմուկ կամ Ստեփանակերտ, սակայն ներքին գործոց նախարարուհին` կինս, այլապէս էր որոշած... Արդ, գանգատելով հանդերձ, յունիս 30-ին Փարիզէն մեկնեցանք կապտաւուն եզերք (Քոթ տ՛Ազիւր)` երկու շաբթուան համար: Քանն եւ ամբողջ Միջերկրականի եզերքը գտնուող քաղաքները բոլորովին տարբեր պատկեր կը ներկայացնեն` բաղդատած Լիբանանի ծովեզերքներուն:...