Անդրադարձ

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Նոր ժամանակներու այսպէս ըսած պարտադրանքն է, որ ամէն միջավայր թէ կառոյց հերթաբար նախաձեռնէ ներքին բարեզարդման աշխատանքի, որ խորքին մէջ ներդրում մըն է, որ կը միտի բարգաւաճ ու կենսունակ պահել տուեալ կառոյցը: Գաղութահայ կեանքին մէջ նման նախանձախնդիր եւ գնահատելի մօտեցումներ  անպակաս են տարբեր բնագաւառներու մէջ, ինչպէս` եկեղեցի, դպրոց, ակումբ, միութիւն եւ այլն, ինչ որ միշտ ողջունելի է եւ երախտարժան:...

Գրեց` ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Ս. Յարութեան տաճարին մուտքը «Սիոն»-ի վերջին թիւերուն մէջ կան քանի մը խապրիկներ, որոնք կ՛ուրախացնեն զիս, նոյնիսկ իմ սիրտը կ՛ուռեցնեն հպարտութեամբ: Պաշտօնաթերթին խմբագրականներէն մին ընթերցողին ուշադրութիւնը կը հրաւիրէ արդէն յոբելենական տարեշրջանի մը վրայ: Խմբագրականը կը նշէ, որ հայոց պատրիարքութիւնը յոյժ կարեւոր երեք յոբելեաններու դէմ յանդիման է այս տարի, 2018-ին. «Սիոն»-ի նոր շրջանի 90-ամեակը, Ժառանգաւորաց վարժարանի հիմնադրութեան 175-ամեակը եւ...

ՎԱՐԴԱՆ Բ. ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Այսօր, որպէս հայ մեր ինքնութիւնը պահելու դժուարութեան կողքին, տիպար սերունդներ կերտելու մտահոգութիւն ալ կը դիմագրաւենք: Մեր զաւակները դաստիարակելու կողքին, պէտք է տիպար օրինակ դառնանք մեր ապրելակերպով: Երբ կ՛ուզենք մեր զաւակին յաջողութիւնը, անհրաժեշտ է, որ բարելաւենք մեր անձերը եւ լաւ օրինակ հանդիսանանք իրենց: Օրինակելի տիպարով եւ դաստիարակութեամբ միայն կրնանք մեր զաւակները առաջնորդել դէպի կեանքի յաջողութիւններ: Ամէն անձ կրնայ...

Հոկտեմբերի այս օրերուն կ՛ոգեկոչենք անմեռ յիշատակը նուիրեալ այն վարդապետներուն, որոնք հայոց տառերը ստեղծեցին, Աստուածաշունչը թարգմանեցին եւ հայ դպրութեան հիմքը ամրապնդելով` ոսկեդարը կերտեցին: 301-ին հայ ժողովուրդը քրիստոնէութիւնը ընդունեց, սակայն Հայաստանեայց եկեղեցին հայացաւ եւ ազգային նկարագիրով օժտուեցաւ հայ գիրերու գիւտէն ու Աստուածաշունչի եւ հայ հոգեւոր  գրականութեան թարգմանութենէն ետք: Այդ օրերուն կառուցուեցան դպրոցներ, կրթութեան օճախներ, ու հայ մանուկը սկսաւ սորվիլ մեսրոպեան քաղցրահնչիւն լեզուն...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Անմեղ հարցում մը: Արդեօ՞ք կը ճանչնաք այս մարդը: Պարոն Պաղտասարը: Հարկաւ` ոչ: Ուրկէ~ ո՛ւր: Ես ալ չէի ճանչնար: Պարզեմ: Մեր թաղի հայ դրացիներէս մէկուն խնամին է: Զինք «Պէ-Պէ» կ՛անուանեն: Այսպէս է ծածկանունը: Ժամանակին ֆրանսացի հանրայայտ դերասանուհիներէն` Պրիժիթ Պարտոյին` մենք «Պէ-Պէ»-ով կը ճանչնայինք: Բայց այս մէկը բոլորովին տարբեր էր: Հիմա կը պարզեմ: Բարձրահասակ, լեցուն ստամոքսով, հաստ պեխերով ու յօնքերով,...

(Ֆրանսախօս Երկիրներու Կազմակերպութեան 17-րդ Վեհաժողովին Առիթով) Ֆրանսախօս երկիրներու կազմակերպութեան 17-րդ վեհաժողովի Երեւանի մէջ կայացումը նախ կը տեղաւորուի ֆրանսերէնի պահպանման համար պաշտօնական Փարիզի կիրարկած լեզուամշակութային քաղաքականութեան տրամաբանութեան մէջ: Լեզուի, լեզուամշակոյթի ու ընդհանրապէս լեզուամտածողութեան պահպանումը եւ տարածումը ինքնին շեշտակիօրէն քաղաքական երանգներ, լուռ ենթանպատակներ կը ներառեն եւ ըստ էութեան տարբեր աշխարհագրական միջավայրերու մէջ պետութիւններու ներկայութեան եւ արմատաւորման նպաստող կարեւորագոյն ազդակ են` պատմական ժամանակներէն...

ՅԱԿՈԲ ՈՒՌՀԱՅԵՑԻ Թերեւս հայ ազգը աշխարհի տարածքին գոյութիւն ունեցող միակ ազգն է, որ եկեղեցական մակարդակի վրայ յատուկ տօն ճշդած է թարգմանիչներուն համար: Այս տօնախմբութեան ընթացքին յատուկ կերպով կը նշուին գիրերու գիւտէն անմիջապէս ետք ծաւալած թարգմանչական շարժումի ներկայացուցիչները: Բայց տօնին խորհուրդը չի սահմանափակուիր միայն մեր սուրբ թարգմանիչ հայրերուն կատարած վիթխարի աշխատանքին յիշատակումով, այլ նաեւ կը խորհրդանշէ հայոց այբուբենի գիւտը, հայկական առաջին...

ՅԱՍՄԻԿ ԹԱՄԱՄԵԱՆ Դարեր շարունակ հայ ազգը, կանգնելով դժուարութիւնների, պառակտման, պատերազմի ու ոչնչացման եզրին, գտել է փրկութեան իր ճանապարհը. զէնքից բացի` հաւատ, միտք ու գրիչ: 387թ. Հայաստանը, բաժանուած լինելով երկու մասի, այս անգամ եւս կանգնեց մեծ խնդրի առաջ. մի կողմից կրօնական, իսկ միւս կողմից քաղաքական: Դեռ 301 թուականին, երբ քրիստոնէութիւնն ընդունուեց որպէս պետական կրօն, հայ ժողովուրդը գրում ու կարդում էր յունարէն...

ՍԻԼՎԻ ԱԲԷԼԵԱՆ Հայ ժողովուրդի ամենանուիրական եւ կարեւոր տօներէն մէկն է Թարգմանչած տօնը, որ նուիրուած է Թարգմանչաց շարժումին, հայ գիրի եւ դպրութեան մշակներուն եւ գիրերու գիւտին: Գիրերու գիւտէն անմիջապէս ետք Մեսրոպ Մաշտոցը, Սահակ Պարթեւն ու անոնց աշակերտներն անցան թարգմանական գործին, որուն նպատակն էր երկիրը յունական ազդեցութենէն ազատել, հայկական դպրոցներ հիմնել, քրիստոնէական եւ այլ գիրքեր հայերէն թարգմանել, եկեղեցական ծէսերը հայկականացնել: Մեր պատմութեան...

ԳՐԻՇ ԴԱՒԻԹԵԱՆ Մաքառումի դասն անողոք Մենք սերտել ենք Վարդանանքով, Ու դարերի փոշու դիմաց Տոկացել ենք հանց լեռ Մասսեաց, Արարատուած երկնասլաց: Այժմ չի պատի ձեր հողմը բութ Գագաթներին մեր ձիւնակութ, Որ մխրճել ենք դարերի Լուսաթաթախ գիրկն եթերի: Այնտեղ ԱՅԲ-ն է արեւ վառում, Արդարութիւն աղաղակում, Ոգով վեհին է կարկառւում: ԲԵՆ-ը բանի բուրվառն է սուրբ, Բոց է բորբոք, Բարձունք է լուրթ: ԳԻՄ-ը գոյի...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ոչ հեռու անցեալին, իրաւ եւ կեղծ գեղարուեստի մասին երբ կը խօսէի, կը յիշէի «Պորոնալի»-ի պատմութիւնը, որ այնքան տպաւորած էր զիս: Չէի գիտեր, դէպքին վայրը, դերակատարները, չէի գիտեր թէ նման դէպք իրապէս պատահա՞ծ էր, թէ՞ ոչ: Բայց պատմութիւնը այնքան դիպուկ էր արուեստի եւ գրականութեան պարագային իրաւը կեղծէն ջոկելու համար, արտահանելու արժէքը, զոհ չըլլալու համար կեղծին եւ խնկարկող, փայլիլ ուզող...

Ռ. Հ. Դեռ կը մտածեմ շան ճակատագրին մասին, շունը, որ այնքան հաւատարիմ է մեզի, եւ որուն անունը սակայն յաճախ կը գործածուի որպէս նախատինք: Այդքան արհամարհելի՞ է շունը: Եթէ այդպէս ըլլար, շունը կը դառնա՞ր դէպի անջրպետ արձակուած առաջին անասունը, այդպիսի պատիւի մը կ՛արժանանա՞ր: 1957-ին, երբ նոր թափ կը տրուէր դէպի անջրպետ թռիչքներու, Լայքա անուն նշանաւոր շունը արձակուեցաւ դէպի անջրպետ, շաբաթ մը...

ՀՅԴ Հայաստանի կեդրոնական եւ քաղաքային կոմիտէներու առաջին պաշտօնաթերթ «Զանգ» թերթը նախ շաբաթը երկու, ապա երեք անգամ լոյս կը տեսնէ, 9 նոյեմբեր 1917-էն 27 փետրուար 1919: Տարբեր ժամանակներ իբրեւ խմբագիր ունեցած է` Փ. Յակոբեանը, Ս. Թորոսեանը, Սիմոն Վրացեանը, Արշակ Ղազարեանը եւ վերջինը` Նիկոլ Աղբալեանը: «Զանգ»-ին կը յաջորդէ «Յառաջ» օրաթերթը: «Զանգ» թերթին առաջին թիւը Անհրաժեշտ է իմանալ անկախութիւն կերտելու օրերուն, տակաւին պատերազմի...

ՄՈՎՍԷՍ Ս. ՀԵՐԿԵԼԵԱՆ   Լիւդվի՛կ ջան, Տրուած ըլլալով, որ երկուքս ալ կրօնի մօտիկ մարդիկ եղած ենք ու կը հաւատանք նաեւ անդենական կեանքին, յոյսով, եմ որ, յետմահու քեզի յղած այս երկտողը կը հասնի քեզի, ու գոհունակութեամբ կը կարդաս զայն: Կը յիշես, չէ՞, մենք ծանօթացանք 1972-ին, Վազգէն Մանուկեանի տան նկուղը, ուր բախտախաղ խաղալու պատրուակին տակ ընդյատակեայ ժողովներ կը գումարէինք: Թէեւ այդ օրերուն խորհրդային...

ԷՒԱ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Նկարը Ազդակ-ի արխիւներէն առնուած Ազնաւուրին հետ իմ անցուցած քանի մը ժամերը ինծի համար դարձած են անմոռանալի  յուշ, որուն մասին, հակառակ երկար տարիներ անցած ըլլալուն, երբեմն-երբեմն կը յիշեմ եւ կ՛անդրադառնամ հիմա, որ մարդ յաճախ չի գիտնար արժէքը այն պահուն, այն առիթին, որ կը ստեղծուի իրեն համար: Ազնաւուրի մահուան առթած ցաւի ու կորուստի զգացումներուն մասին չէ, որ գրի առնուած են...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Հմայեակ Խաչատրեան Հմայեակ Խաչատրեանը ծնած է 1900-ին, Մակու: Փոքր հասակին մահացած է հայրը, ապրած է հօրեղբօր հետ: Ունեցած է մէկ եղբայր: Ապրած է Էջմիածնի շրջանի Սամաղար գիւղը: 1917-ին եղած է զինուորական ծառայութեան մէջ: Մասնակցած է Ա. Համաշխարհային պատերազմին, կռուած է կովկասեան ճակատին վրայ: 1917-ին 4-րդ գունդի կազմին մէջ կռուած է Էրզրումի եւ Սարիղամիշի մէջ: Եղած է կապաւոր: 1918-ին...

ԿԱՐՕ ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ «Շարլ Ազնաւուր մեզ ապրեցուցած է իր երգերով: Հայկական ծագում ունեցող ներգաղթեալի որդին պետութիւն էր պետութեան մէջ, հայրենիք` հայրենիքի մէջ»: Էմանուէլ Մաքրոն Ֆրանսայի նախագահ5 հոկտեմբեր 2018   Համաշխարհային երգարուեստի պատմութիւնը իր զարթօնքը ապրեցաւ, երբ 1950-ական թուականներուն երաժշտական նոր ոճ մը տարածուեցաւ` համաշխարհային տարողութեամբ, որ կոչուեցաւ էսդրատային երգ, որ խորքին մէջ արդի երաժշտութեան տեսակ մըն է, ուր կը գործածուին ելեկտրական...

«Քուէ մը հրացանի կը նմանի. անոր օգտակարութիւնը կախուած է գործածողին խառնուածքէն» («A vote is like a rifle: its usefulness depends upon the character of the user».) Թէոտոր Ռուզվելթ (1858-1919) Հայ կեանքին մէջ, դժբախտաբար, վերջերս հետզհետէ աւելի յաճախ պայթուցիկ, թէժ եւ ճգնաժամային իրավիճակներ կը ստեղծուին: Դեռ քանի մը շաբաթ առաջ, Փաշինեան-Փութին հանդիպումէն երկու օր ետք եւ Երեւանի աւագանիի ընտրութենէն օրեր առաջ,...

Արայիկ Խանդոյանը ծնած է 1971 թուականի ապրիլ 19-ին, Արագածոտնի մարզի Վերին Սասունիկ գիւղը: Ան արցախեան պատերազմի մասնակից է, ազատամարտիկ: «Հիմնադիր խորհրդարան» կազմակերպութեան եւ «Սասնայ ծռեր» խումբի անդամ էր: Արայիկ Խանդոյեանի կերպարը արցախեան ազատամարտի յայտնի խորհրդանիշներէն է: 17 տարեկան հասակին արցախեան շարժումի սկզբնական շրջանին Ծաղկահովիտ գիւղին մօտակայքը տեղակայուած ԽՍՀՄ զինուած ուժերու ռազմական խարիսխէն զէնք եւ զինամթերք կը հայթայթէր հայկական կամաւորական ջոկատներուն...

ՎԱՀԷ ԹՈՐՈՍԵԱՆ Սէր նշանակում է սիրել, ոեւէ մէկի հետ հաշտ ու բարեացակամ յարաբերութիւն ունենալ, բարեկամաբար վարուել, համակրել, յարգել եւ... Համերաշխութիւն նշանակում է հաշտ, համաձայն եւ միաբան լինել, կարծիքների գործելակերպի մէջ համաձայնութիւն ունենալ եւ... Իսկ յեղափոխութիւն նշանակում է փոփոխութիւն, մի վիճակից ուրիշ վիճակի փոխուել, բարեփոխել, վատից դէպի լաւը գնալ եւ... Վերջին քանի ամիսների ընթացքում,  Հայաստանում տեղի ունեցած «թաւշեայ յեղափոխութիւն»-ից յետոյ, յաճախ...