Անդրադարձ

ՏՈՔԹ. ՎԱՐԴԳԷՍ ԱՐԶՈՒՄԱՆԵԱՆ Ապրիլ 2018, յետ երկար տարիներ դժգոհանքի, հայրենի մեր վեհ քոյրերն ու եղբայրները աննախընթաց միասնական կեցուածքով դիմեցին խաղաղ ցոյցերու` կոչելով զայն «Թաւշեայ յեղափոխութիւն», թօթափելով օրուան ղեկավար վարչապետը եւ ընտրելով յարգարժան Նիկոլ Փաշինեանը` իբրեւ իրենց առաջնորդ, ղեկավար, վարչապետ: Արդար պոռթկում մըն էր մեր եղբայրներուն կողմէ, որովհետեւ բացայայտօրէն հայրենիքը վերանկախացումէ ի վեր կը գտնուէր, դժբախտաբար, կարգ մը անհատներու կամ խմբակցութիւններու...

Արտահերթ խորհրդարանական ընտրութիւններուն համար ստեղծուած իրավիճակի հանգուցալուծման միտումներ սկսած են դրսեւորուիլ: Անկախ խորհրդարանական խմբակցութիւններուն միջեւ կայացման ընթացքին մէջ եղող բանակցութիւններու հաւանական դրական ելքի ուրուագծումէն, կ՛արժէ վերանայիլ կառավարութեան ծրագիրին: Այլ ձեւ ըսած` լուսարձակի տակ առնել այն հիմնադրոյթները, որոնց շուրջ համաձայնած են գործող խորհրդարանի բոլոր խմբակցութիւնները: Համաձայնած են եւ` ձեռք բերած պայմանաւորուածութիւն: Այսպէս. - Ձեւաւորել նոր` իրական պատկերը արտացոլող ընտրական ցուցակներ, որոնք...

ՆՈԷԼ ՄԻՆԱՍԵԱՆ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան բազմաթիւ մտաւորականներ, ղեկավար դէմքեր եւ տեսաբաններ տարբեր ժամանակաշրջաններում փորձել են բնորոշել դաշնակցական մարդու կերպարը, նրա կազմակերպական, գաղափարական եւ բարոյական յատկանիշները, մի խօսքով` դաշնակցականի դիմագիծը: Հաշուի առնելով այն փաստը, որ որեւէ կազմակերպութեան առաջադրած նպատակի իրագործումը եւ գործունէութեան արդիւնաւէտութիւնը ուղղակիօրէն շաղկապուած է մարդկային որակեալ գործօնի հետ, բնական է յեղափոխական եւ քաղաքական պայքարի հարուստ կենսափորձով ՀՅ Դաշնակցութեան մտաւորականութեան...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ֆրանսական յեղափոխութենէն ի վեր «հայրենիք»-ի ըմբռնումը մարդու եւ հողի յարաբերութենէն փոխադրուած է տեսութիւններու, տնտեսութեան, կայսերական-տիրակալութեան եւ այլ մակարդակներ: Չարչրկուած է, եւ այդպէս ալ կը շարունակուի: Միաժամանակ, հայրենիքի մը հողին եւ շրջապատին մէջ դարերուն ընթացքին ձեւաւորուած զանազան ինքնուրոյնութիւններով բնորոշուող մարդէն, նոյն եւ տարբեր, վարդապետութիւններ եւ տեսութիւններ փորձած են վերացնել տարբերը: Բթամիտ պէտք է ըլլալ անգիտանալու համար, որ մոլորակին վրայ...

ՎԱՐՈՒԺ ՉԻԼԻՆԿԻՐԵԱՆ 1980-ականներու կէսերուն ըլլալու էր: Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի օրերուն: Մեր տունէն մինչեւ դպրոց 10 վայրկեանուան ճամբայ էր: Արևոտ օրերուն կ՛երթայինք քալելով: Իսկ անձրեւոտ օրերուն` հովանոցով...Այդ հովանոցային օրերէն մէկն էր, երբ առտուն կանուխ տեսայ, որ Այնճարի ժամացոյցը շրջափակող պարտէզին մուտքերը հորիզոնական եւ զիրար խաչաձևող գերաններով գոցուած էին: Ներսն ալ քանի մը տասնեակ, թերևս քանի մը տասնեակէ ալ աւելի, հարիւրի հասնող...

ԹԱՄԱՐ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Արուեստագիտութեան դոկտոր Օրերս լոյս տեսաւ ճանաչուած գեղանկարչուհի Նանոր Հաճեանի նորաստեղծ ժողովածուն: Նանոր Հաճեանի անունը քաջածանօթ է Լիբանանի հայութեանը` թէ՛ Պէյրութի եւ թէ՛ Այնճարում իր ունեցած բազում ցուցահանդէսներից (ընդհանրական եւ անհատական): Նաեւ` որպէս հայ մշակոյթի եւ աստուածաբանութեան հանդէպ յատուկ պաշտամունք ու մեծարանք ունեցած մտաւորականի: Հարուստ է իր ստեղծագործական կենսագրութիւնը: Տակաւին հինգ տարեկանին արդէն գծագրող Նանորը իր ուսումը ստացած է...

ՍԵՒԱՆ Ճ. ԱԲԷԼԵԱՆ Արդէն իսկ սկսաւ դպրոցական նոր տարեշրջանը եւ Դիմատետրին վրայ կը տեսնենք հայկական բազմաթիւ դպրոցներու  ցուցատախտակներ, որոնք շատ գեղեցիկ եւ գրաւիչ ձեւերով զարդարուած են, բայց դժբախտաբար բարի գալուստի խօսքերուն եւ մաղթանքներուն մեծ մասը գրուած են անգլերէնով: Ինչպէ՞ս լաւ ուսուցիչ, առաջնորդ պիտի ըլլանք մեր աշակերտներուն եւ հայեցի դաստիարակութիւն պիտի տանք, երբ մենք յաճախ մեր բառամթերքին մէջ արաբերէն կամ անգլերէն...

Պատրաստեց՝ ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ Աշխարհահռչակ ֆրանսահայ երգիչ Շարլ Ազնաւուրի փառքը մնայուն կերպով գովերգած եւ անոր կեանքի ընթացքին, համերգներուն արձանագրած հսկայ յաջողութիւններուն եւ Լիբանանի մէջ կազմակերպուած անոր համերգներուն արձագանգած լիբանանեան մամուլը լայն անդրադարձ մը կատարեց մեծ երգիչին մահուան ու անոր առթած սուգին առիթով: «Նահար» օրաթերթը Ազնաւուրին` նուիրուած մահագրութիւնը սկսաւ հետեւեալ խորագիրով. «60 տարիներու ֆրանսական երգը համաշխարհային բեմերէն...»: Ազնաւուր. «Օր մը օրանց ցտեսութիւն...

Պատրաստեց՝ Դոկտ. Նորա Արիսեան Վկայակոչելով ԱՖՓ լրատու  գործակալութիւնը` արաբական մամուլը ողողուած էր Շարլ Ազնաւուրի մահուան վերաբերող լուրերով: «Արապիա» կայքը հաղորդեց Շարլ Ազնաւուրի մահուան լուրը` յայտնելով, որ ան եղած է աշխարհի ամէնէն հանրածանօթ ֆրանսացի երգիչներէն մէկը, որ ելոյթներ ունեցած է Պրիւքսելի, Փարիզի եւ Ֆրանսայի տարբեր քաղաքներու մէջ: Իսկ «Ժազիրա» կայքը լուրը հաղորդեց հետեւեալ վերնագիրիններքեւ. «Ֆրանսական երգի վերջին հսկաներէն Շարլ Ազնաւուր մահացած...

ՔԻՍՏԱՓՈՐ ԻՍԿԷՆՏԷՐԵԱՆ Ապագայ լրագրող Ու մահուան դառն կենացը ա'ն ալ խմեց... ու հեռացա՜ւ... անվերադարձ: Ցեղասպանութենէ ճողոպրած համեստ ընտանիքի զաւակ` Շահնուր Ազնաւուրեան ծնած է Ֆրանսա, 22 մայիս 1924-ին: Արուեստի կեանքին ծանօթանալով` ինն տարեկանին կը հեռանայ դպրոցէն եւ յաջորդող տարիներուն բեմեր բարձրանալով, շուտով կը կրէ Շարլ Ազնաւուր բեմական անունը: Ազնաւուր համաշխարհային հռչակ կը ստանայ 1956-ին, Փարիզի «Օլիմփիա» դահլիճի յաջող ելոյթէն ետք: Այս...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Շարլ Ազնաւուրի մասին շատ խօսուած ու մելան հոսած էր իր կենդանութեան: Շատ խօսուեցաւ ու գրուեցաւ, նաեւ` յետմահու: Գովաբանական խօսքերն ու գրութիւնները բազմաթիւ ըլլալով հանդերձ, ամբողջական չեն կրնար ըլլալ: Տակաւին այնքա՜ն գրելիք կայ իր մասին: Այս քանի մը տողերուս մէջ, եթէ խօսիմ իր արուեստի մասին, վստահաբար նորութիւն մը տուած պիտի չըլլամ: Փոխարէնը` պիտի ջանամ քանի մը  յիշատակներով վերյիշել այն...

ՔԵՄԱԼ ԵԱԼՉԸՆ «Ակունք»-ը թրքերէնէն թարգմանաբար իր ընթերցողներուն կը ներկայացնէ Հայոց ցեղասպանութիւնն առաջինը ճանչցած գերմանաբնակ թուրք մտաւորականներէն մէկուն` յայտնի գրող Քեմալ Եալչընի յօդուածը` նուիրուած մեծ շանսոնիէ Շարլ Ազնաւուրի յիշատակին: Անոր մայրը զմիւռնիացի Քնար Պաղտասարեանն էր, հայրը` ախալցխացի Միքայէլ Ազնաւուրեանը: Իսկական անունը Շահնուր Ազնաւուրեան էր: Ծնած է 1924-ին, Փարիզ: Անոր ճակատագիրը կանխորոշած էին իր ընտանիքին, պապերուն գլխուն եկած մեծ ողբերգութիւնները: Զմիւռնիան  ճանչցած...

ՊԵՏԻԿ Մեղրիկ սրբազանը խնդրեց, որ այսպէս ըլլայ վերնագիրս: Նիւթը` ձեռնարկ մը, որ իր ընթացքով, նպատակով եւ յաջողութեամբ արժանի` աղմկալի ծափահարութիւններու: Անշուշտ բոլորիս ծանօթ է, որ  մանկապատանեկան երգչախումբը արդարացի վեհափառ կաթողիկոսը մկրտեց «Նարեկացի» անունով եւ մենք զանազան առիթներու հոգեկան այս խոր վայելքը ապրեցանք Անթիլիասի մայրավանքի սուրբ պատարագին եւ Պիքֆայայի Ս. Աստուածածնայ Վերափոխման տօնակատարութեան պատարագին` երբ անմեղ մանուկներուն շրթներէն լսեցինք ս. պատարագի...

ՄԵԼԻՆԷ ԱՆՈՒՄԵԱՆ Թուրքագէտ, պատմական գիտութիւնների թեկնածու Մարդկայնութեան դէմ ուղղուած այնպիսի սարսափելի յանցագործութեան ժխտումը, որպիսին ցեղասպանութիւնն է, թերեւս պէտք է համարուի նոյնքան մեծ ոճիր, որքան ինքը ցեղասպանութիւնն է, քանզի հէնց այդ մեծ ոճրագործութեան ուրացման պատճառով է, որ շարունակում են կատարուել նմանօրինակ յանցագործութիւններ: Այդ պատճառով լիովին բնական է, որ ցեղասպանութեան ժխտողականութեան թեման գտնւում է պատմաբանների եւ ցեղասպանագէտների հետաքրքրութեան շրջանակներում: Սակայն հարկ է...

Վանի մէջ հայկական գերեզմանոցի վրայ կառուցուած  արտաքնոցը, ինքնաշարժի կայանը եւ հանդերձարանը չեն քանդուած, թէեւ մէկ տարի առաջ այն ժամանակուան Թուրքիոյ մշակոյթի եւ զբօսաշրջութեան նախարար Նուման Քուրթուլուշը յայտարարած էր, որ անոնք վերացուելու են 60 օրուան ընթացքին: Այդ մասին, ըստ «Ակունք»-ին, կը հաղորդէ քրտական թրքալեզու «Մեզոփոթամիա» լրատուական գործակալութիւնը: Աղբիւրի համաձայն, այդ շինութիւնները անցեալ տարի հայկական գերեզմանոցի վրայ կառուցել տրուած էր Վանի Արտամետի...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Ինչո՞ւ անդամագրուիս կուսակցութեան մը: Եւ, ընդհակառակն, ինչո՞ւ հրաժարիս, հեռանա՛ս անկէ: Հարցումները կը դնեմ իրենց ընդհանրական բնոյթով` առանց անպայման առնչելու մեզի ծանօթ կուսակցութիւններուն` հայութեան ծիրին մէջ գործող կուսակցութիւններուն: Այդ հարցումները կրնան տրուիլ ժողովրդավարական երկիրներու պարագային` բազմակուսակցական իրենց դրութեամբ, այլեւ` բռնապետութիւններու պարագային, ուր միակուսակցական դրութիւնը կը տիրապետէ, ուստի եւ կուսակցութիւն բառը ինքնին անիմաստ կը դառնայ, ու կարելի է չակերտներու մէջ առնել`...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Սուրէն Թարխանեան Սուրէն Թարխանեան (Նիկոլայ, Կուռօ), հայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչ: Ծնած է Շուշի, 1896-ին, Ղարաբաղ: Աւարտած է Մոսկուայի Ալեքսանդրովեան զինուորական վարժարանը: Ա. Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ իբրեւ ռուսական բանակի սպայ` կը մասնակցի Կալիցիոյ, Աւստրիոյ եւ Գերմանիոյ ճակատամարտերուն, կը վիրաւորուի, ապա իր խնդրանքով կը փոխադրուի կովկասեան ռազմաճակատ, 1917-1918 թուականներուն կը մասնակցի Ալաշկերտի, Խնուսի, Բաղէշի կռիւներուն, իր խիզախութեան համար զինակից...

ՃՐՏԳ. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄ ԱՂՊԱՇԵԱՆ Թուրքիոյ լիրան կը շարունակէ արժեզրկուիլ` սուլթան Էրտողանը առաւել սուզելով իր տնտեսական տագնապին մէջ: Արդարեւ, օգոստոս 9-ին տոլարին արժէքը 5,31 լիրայի հասած էր, սակայն օգոստոս 10-ին, երբ նախագահ Թրամփ Թուրքիայէն ներածուող պողպատի եւ ալիւմինոմի մաքսը կրկնապատկեց (նախկին 10 եւ 25 տոկոսը դարձան 20 եւ 50 տոկոս` յաջորդաբար), նոր հարուած մը հասաւ արդէն իսկ տկար լիրային. այս անգամ, լիրային...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Տարիներու ընթացքին, Հայաստանի 1991 թուականի անկախացումէն սկսեալ, ես եզակի հնարաւորութիւն ունեցած եմ հարիւրաւոր ժամեր անցընելու երկրի նախկին երեք նախագահներուն հետ` անոնց հետ անձնապէս քննարկելով Հայաստանի վերաբերեալ բազմաթիւ հիմնախնդիրներ: Ես անոնց ներկայացուցած եմ իմ մասնագիտական գնահատականները եւ յաճախ իմ քննադատութիւնները` երկրի կառավարման վերաբերեալ: Թէեւ նախագահները գոհ չէին, որ մատնացոյց կ՛ընէի թերութիւններն ու սխալները,...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Եթէ աշխարհում կայ մէկը, որ չի հաւատում իմ ժողովրդի հազարամեայ մշակութային պատմութեանը եւ մեր կապուածութիւնը` մշակոյթին, առնուազն թող թերթի այս տարուայ օրացոյցը: Իրարայաջորդ տարեդարձներ` Մխիթարեան` միաբանութեան 300-ամեակ, 150-ամեակներ` Յ. Թումանեանի, Հ. Քաջազնունու, 110-ամեակներ` Ու. Սարոյեանի, «Ասպարէզ» թերթի, մեր հանրապետութեան 100-ամեակ, Համազգային կրթական հաստատութեան 90-ամեակ եւ այսպէս շարունակ: Սովորաբար հեռու եմ ազգային սնապարծութիւնից, իմ ազգի հարուստ պատմութիւնը,...