Անդրադարձ

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Արդէն 80 տարի եղաւ: Մուսալեռցիները, մերժելով ապրիլ թրքական լուծի տակ, կամովին հրաժարելով իրենց կալուածներէն եւ ինչքերէն` եկան կայք հաստատելու Այնճար կոչուած անապատ-տափաստանին մէջ, անգամ մը եւս իրենց կամքը կոփելու եւ ապրելու հոն, ուր ուրիշներ չկրցան ապրիլ ու գոյատեւել: Ճիշդ բնորոշած էր մուսալեռցի նշանաւոր գրող Եդուարդ Պոյաճեանը. «Գէշ թուականի մը եւ շատ գէշ պայմաններու տակ» հիմնուեցաւ  մուսալեռցիներու նոր մայրաքաղաք...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Անորոշութեամբ եւ հակասութեամբ յատկանշուող քանի մը ամիսներ ետք, թէ՛ Եւրոպական Միութիւնը, թէ՛ Միացեալ Նահանգները նոյն շաբթուան ընթացքին որոշեցին պատժել Թուրքիան` երկու տարբեր խախտումներու համար: «Ասոշիէյթըտ փրես» գործակալութիւնը 16 յուլիսին հաղորդած է, որ Եւրպական Միութեան արտաքին գործերու նախարարները «հաստատած են պատժամիջոցներ Թուրքիոյ դէմ` կազի հորատման աշխատանքներ կատարելուն համար այն ջուրերուն մէջ, ուր Եւրոպական...

ՎԱՐԴԱՆ Բ. ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Մարդկութեան պատմութեան նախօրեակին ժողովուրդներ սահմանափակուած էին իրենց քաղաքի պարիսպներով: Անոնց վրայ իշխող ամէն մէկ ղեկավար ունէր իր յատուկ քաղաքականութիւնն ու օրէնքը: Երկիր հասկացողութեան առաջին գաղափարը կերտուած է հին Եգիպտոսի Նեղոս գետին շուրջ, ուր առաջին թագաւորութիւնը հիմնուած էր: Ետքը թագաւորութիւնները ընդլայնած եւ կայսրութիւններ կազմած են` սկսելով Մեծն Աղեքսանդրէն, որուն կայսրութիւնը Յունաստանէն մինչեւ Հնդկաստան կ՛երկարէր, ապա անցնելով շատ մը...

Նիւթը պատրաստել է ՅԱՍՄԻԿ ՅԱԿՈԲԵԱՆԸ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան նախաձեռնութեամբ, յուլիսի 2-4-ը Պէյրութում տեղի է ունեցել Հայ մամուլի համահայկական համագումարը, որին մասնակցել են նաեւ արցախեան մամուլի պատասխանատուները` քաղաքական վերլուծաբան Միքայէլ Հաջեանը, «Ազատ Արցախ» հանրապետական թերթի խմբագիր Նորեկ Գասպարեանը, «Արցախփրես» լրատուական գործակալութեան տնօրէն Վահրամ Պօղոսեանը, ՀՅԴ «Ապառաժ» պաշտօնաթերթի խմբագիր Արա Պուլուզեանը: Համագումարին բացման խօսքով հանդէս է եկել Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոս...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Յուլիսի առաջին օրերուն Արամ Ա. վեհափառ հայրապետի հրաւէրով կայացաւ մամուլի համահայկական խորհրդաժողովը: Միասին եւ մէկ ըլլալու հանդիպում` հակառակ բնական եւ երբեմն ալ օգտակար տարբերութիւններու: Ժողովին անդրադարձաւ մամուլը, խօսուածներուն մասին լոյս կը տեսնէ տեղեկագիր մը` համաժողովը կազմակերպող յանձնախումբին կողմէ: Ժողովի աւարտին, 4 յուլիսին, կէսօրէ ետք, ժողովականները առաջնորդուեցան Ժիպէյլ (Պիպլոս), ուր Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի ոգեկոչման ծիրէն ներս բացուած էր Հայոց...

Լիզպոնի անձնազոհութեան արարքին մասին, ոգեկոչական նշումներէն, յանձնառութիւններու վերստանձնումներու խորհուրդներու պարզաբանումներէն եւ երիտասարդական հաւաքական ուխտերու վերանորոգումներէն անդին, արժէ ուսումնասիրական աշխատանքներ պատրաստել քանի մը ուղղութիւններով: Ա.- Եթէ Լիզպոնը իբրեւ պայքարելաձեւ եւ ուղերձ փոխանցող գործողութիւն կը նկատուի յեղափոխական աւանդներու վերադարձի որոշումով յատկանշուած սփիւռքահայ երիտասարդութեան հրամցուցած շարքին գագաթը, ապա անհրաժեշտ է թղթածրար պատրաստել, որ Լիզպոնէն ետք որքանո՞վ իրականացան լռութեան պատի ճարճատումները, եւ գործնապէս քանի՞...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Այնքա՜ն անհակակշիռ զեղումով կը մեծաբանենք փոքր գործեր, այնքա՜ն անսովոր ածականներ կը շռայլենք սովորական առաքինութիւններու համար, որ մարդ պարզապէս կը հարկադրուի իր լեզուին ու գրչին կղպանք դնել, որպէսզի Լիզպոնի հինգին ողջակիզումը չփառաբանէ մաշած խօսքերով եւ չնսեմացնէ անոնց գիտակից ու կամաւոր նահատակութիւնը: Հայկական դիցաբանութեան ծննդոցի բաժինին մէջ մեր նախահայրերը կը հաւատային, որ մայր հողը կը միանար երկնքին, եւ այդ միացումէն...

Լիզպոնի Տղոց ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Բարեբախտ դիպուածով մը նշեալ դիւցազներգութիւնը ունի 36 տարիներու հեռաւորութիւն, թէեւ հեքիաթի նմանող, այդուհանդերձ, ապրուած իրականութիւն մըն է, որուն քաջածանօթ են իրերայաջորդ սերունդներ, իսկ շատ-շատեր ուղղակի շօշափած ու փայփայած են առասպելատիպ տղոց երազներուն իսկութիւնը, անոնց հետ ըլլալով, միասին ապրելով, ընկերանալով եւ ծանօթանալով իւրաքանչիւրին մարդկային առանձնայատկութիւններուն, նաեւ` ազգային ըմբռնումներուն: Գաղութահայ կեանքի ծնունդ տղաք էին անոնք: Համեստ, հայաբոյր, ժիր...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Նախորդ դարու կէսերէն սկսեալ Երրորդ աշխարհին մէջ սկսաւ ազգային-ազատագրական պայքարներու նոր փուլ մը: Փուլ մը, որ կը պարունակէր զինեալ պայքար` յանուն գաղութատիրութեան ենթակայ երկիրներու ու ժողովուրդներու քաղաքական, ընկերային եւ տնտեսական ամբողջական ազատագրութեան: Հրդեհի նման` ազատագրական շարժումները սկսան տարածուիլ ամէնուրեք...  Ալճերիա, Վիեթնամ, եւ ուր որ կը գտնուէր գաղութատիրական ուժ: Փորթուգալը, որ այդ ժամանակաշրջանին կայսերապաշտական համակարգ ունէր, 15-րդ դարէն արդէն...

ԵՐՈՒԱՆԴ ԳԱՐԱՃԵԱՆ Յաւերժ անմար հինգ ջահեր կան Սրբավայրին մէջ այդ նոր, Որոնց մէջն հինգ հայ սուրբերուն Կը վառի արիւնն ամէն օր: Սրբավայրէն այդ հեռաւոր, Սրտին վրայ Լիզպոնի, Այդ ջահերը լոյս կը սփռեն Չորս ծագերուն աշխարհի: Ազատութեան լոյսն է այդ վառ Բռնութեան դէմ խաւարին, Եւ բարբարոս ցեղասպանին` Ազդ մը մխուած իր գանկին: Ուր որ հայու բեկոր մը կայ, Հայու սիրտ մը...

ԺԻՐԱՅՐ ՉՈԼԱՔԵԱՆ Տարիներ առաջ, Ազրպէյճան Արցախի օդակայանի վերաբացման նախօրէին սպառնացած էր քաղաքացիական թռիչքները ռմբակոծել` արգելք հանդիսանալու համար օդակայանի գործարկումին: Այն ժամանակ նախագահ Սերժ Սարգսեան բուռն կերպով հակազդած էր ազերիական սպառնալիքին եւ` յայտարարած, թէ ինք պիտի ըլլայ Երեւան-Արցախ առաջին ճամբորդը. այսուհանդերձ, հայկական կողմը չէր կրցած յաղթահարել այդ սպառնալիքը` հակառակ երկրի նախագահին յոխորտանքին: Անցեալ շաբաթ, շնորհիւ Միացեալ Նահանգներու Հայ դատի ջանքերուն, քոնկրեսական...

ԱՆՐԻ ՊԱՐՊԻ Ֆրանսացի լրագրող Լուսանկարին մէջ թուրք զինուորներու կողմէ սպաննուած հայերու գանգերն ու ոսկորներն են: Լուսանկարը առնուած է Մուշի շրջանի Ախջան գիւղի տուներէն մէկու աւերակներուն մէջ, ուր հաւաքած ու ողջակիզած են գիւղի հարիւրաւոր տղամարդիկը, կիներն ու երեխաները: Մեծ եղեռնի տարիներուն թուրք ջարդարարները կը դիմէին տարբեր միջոցներու` հայերու զանգուածային կոտորածներն առաւել արագ ու արդիւնաւէտ իրականացնելու համար: Յաճախ թուրքերը կը փակէին տան...

Ամառնային շրջանի հանգիստի մթնոլորտին մէջ ամէն տեսակի զբաղումներու հետ կը նուազի նաեւ մեր գաղութի գործունէութիւնը: Համախմբուելու առիթները սակաւաթիւ են, իսկ վարչական սեղաններուն շուրջ գործունէութիւնը եւս կ՛ազդուի վարչականներու արձակուրդի բնական ու տարրական մարդկային պահանջէն: Ընդհանրապէս, ամառնային հանգիստի մթնոլորտին մէջ, անտրամադիր կ՛ըլլանք մտածելու վերամուտէն ետք բոլոր այն մարտահրաւէրներուն մասին, որոնք մեր ազգային եւ հասարակական կեանքի անբաժան մասնիկները կը կազմեն: Կը նախընտրենք այդ...

Սենարիոն կը յիշեցնէ դարաշրջանի սկիզբը Իրաքի վրայ կատարուած ներխուժումն ու ղեկավար Սատտամ Հիւսէյնի տապալումը` պատրուակ ունենալով 11 սեպտեմբեր 2001-ի ահաբեկչական արարքները: Այս անգամ թիրախը Իրաքի դրացի եւ, 1978-ի շահի վարչակարգին տապալումէն ի վեր, Միացեալ Նահանգներու ոխերիմ թշնամի Իրանն է: Սակայն դժբախտաբար, գոյութիւն ունեցող քաղաքական իրավիճակէն աւելի, դէպքերու վերջին զարգացումները աւելի կապ ունին անհատական հաշիւներու եւ նոյնիսկ քմահաճոյքի հետ: Աւելի դիւրին...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Թուրքիոյ նախկին նախագահ եւ Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութեան հիմնադիրներէն Ապտուլլա Կիւլ վերջերս կը մտածէ նոր կուսակցութիւն մը հիմնելու մասին: Տարիներէ ի վեր Կիւլը լուռ եւ հեռու մնացած էր երկրին քաղաքական անցուդարձերէն, եւ 2016-ի ձախող «յեղաշրջում»-ին ժամանակ իր անունը տարածուած էր իբրեւ «թեկնածու»` կարճ ժամանակով փոխարինելու նախագահ Էրտողանը, մինչեւ որ նոր ընտրութիւններ կազմակերպուէին: Սակայն Կիւլ մինակը չէր, որ ընդվզած...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ       - Ե՞րբ կը բազմանան Խանասորները. - Երբ ժէռ կտրած սրտերը կը հալին, երբ կոյր ձեւացող աչքերը կը բացուին, երբ խուլ ձեւացող ականջները կը լսեն, արցունքի փոխարէն վառօդը կը խօսի, հառաչանքի փոխարէն հրացանը կ՛որոտայ... ԱՒԵՏԻՍ ԱՀԱՐՈՆԵԱՆ Հայ գրականութեան Ղարիպին` Աւետիս Ահարոնեանի գրիչին կը պատկանին վերոնշեալ խորագիրն ու մէջբերումը: Սրտայոյզ տողեր, որոնց մէջ թաթաւուն կը հնչեն ժամանակակից հայու, հայութեան ապրած...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Նկատի ունենալով Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւն կուսակցութեան ծնունդին հիմնական պատճառը, որ ի սկիզբէ եղած է հայութեան գերագոյն շահերը պաշտպանել, Հայ դատի լուծման համար պայքարիլ եւ ամբողջական հայութեամբ` ամբողջական հայրենիք կերտել, կուսակցութիւնը բազմատեսակ գործունէութիւն ծաւալած է հազարաւոր գաղափարական նուիրեալներ սուրբ գաղափարի տեսլականով գործած են այս բոլորին իրագործման ի խնդիր: Անձնազոհ ու նուիրեալ դաշնակցականներ իրենց աննկուն կամքի զօրութեամբ հզօրացուցին եռախորհուրդ սիւներու...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարար Մայք Փոմփէօ յայտարարեց, թէ իր երկիրը աշխատանք կը տանի Հորմուզի նեղուցի հսկողութեան համար կազմելու միջազգային դաշինք մը, որուն մաս պիտի կազմեն աշխարհի բոլոր կողմերէն երկիրներ: Անոր բրիտանացի պաշտօնակից Ճերըմի Հանթ իր կարգին յայտարարեց, որ Լոնտոն աշխատանք կը տանի Արաբական ծոցին մէջ ծովային պաշտպանութեան եւրոպական ուժ մը յառաջացնելու` շեշտելով, որ Բրիտանիան Իրանի հետ ճակատումի...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութեան 100-ամեակի այս յօդուածաշարքը կ՛աւարտեմ ՀՅԴ անդամ, նախարարութիւններ ստանձնած, գիւղատնտեսութեան եւ պետական գոյքի, աշխատանքի, արտաքին գործոց եւ վերջին վարչապետ, ապա հայրենիքի փրկութեան կոմիտէի նախագահ, զանազան պաշտօններ վարած, գրեթէ բոլոր կարեւոր իրադարձութիւններուն ականատես, քանի մը թերթերու խմբագիր, հեղինակ ու յուշագրող Սիմոն Վրացեանի (Գրուզինեան, 1882-1969) յուշերէն, յատկապէս «Հայաստանի Հանրապետութիւն» (1) կոթողային գիրքէն` ապրուստի պայմաններուն մասին հատուածներով եւ օրուան մամուլէն...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Մարդիկ զիրար բզկտող միջատներ են ցեխի հիւլէի մը վրայ»: ՎՈԼԹԵՐ Պահ մը եթէ կանգ առնենք եւ առանց կանխակալ կարծիքի` մտածենք այն մեծ գաղափարներուն մասին, որոնք յուզած են մեզմէ առաջ ապրած սերունդներ ու իմաստուններ եւ կը յուզեն նաեւ մեզ այսօր, եթէ փորձենք հարցականի ենթարկել ապահովութիւն ներշնչող գաղափարները եւ մարմարի վրայ գրուած-գրուող ճշմարտութիւնները, թերեւս նուազ սխալներ կը գործենք, նուազ կը...