ՆԱՐԵԿ ԱՐՔ. ԱԼԵԷՄԷԶԵԱՆ
Սիւզի Ուայլզ
Միացեալ Նահանգներու կառավարութեան ոչ ընտրեալ ամէնէն ազդեցիկ դէմքերէն է Սիւզի Ուայլզը: 2016-ին եւ 2020-ին Տանըլտ Թրամփի Ֆլորիտայի գործերը յաջողութեամբ ղեկավարելով` ան ստանձնեց անոր քաղաքական ձեռնարկութիւնը եւ զայն Սպիտակ տուն վերադարձուց: Այժմ` իբրեւ նախագահ Թրամփի աշխատակազմի ղեկավար, Ուայլզ կը տիրապետէ այնպիսի հեղինակութեան, որ կարգապահութիւն կը պարտադրէ խմբակային ներքին պայքարը շրջանցելու եւ հաւատարմութեամբ շարքերը խտացնելու: Ան յաճախ վերջին անձն է, որուն Թրամփ մտիկ կ՛ընէ իր կարեւորագոյն որոշումները տալէ առաջ: Մարտին` Ուայլզի քաղցկեղի ախտորոշումէն ետք, Թրամփ յայտնեց, որ ան բուժումի ընթացքին պիտի մնայ իր պաշտօնին վրայ: Աշխատակազմին համար սա այն վկայութիւնն էր, թէ անոր կարգապահութիւնն ու վճռակամութիւնը կենսական են: Իսկ Թրամփին համար սա ընդգծեց, թէ Ուայլզ այն հազուագիւտ խորհրդատուն է, առանց որուն` Թրամփ չի կրնար կառավարումը պատկերացնել:
Թարիք Ռահման
Քանի մը ամիս առաջ Թարիք Ռահմանը Լոնտոնի հարաւ-արեւմուտքը անհոգ կ՛ապրէր աքսորի մէջ: Սակայն Պանկլատեշի միահեծան վարչապետ Շէյխ Հասինայի 2024-ի տապալումը 57-ամեայ ժառանգորդը ընդդիմութեան քարոզիչէն վերածեց ազգային առաջնորդի, երբ փետրուարին Ռահման ընտրական պայքարին մէջ յաղթեց 17 տարի իր հայրենիքէն հեռու ապրելէ ետք: Այս յաղթանակը կը նշանակէր, որ Ռահման հետեւած էր հետքերուն իր մօր` Խալետա Զիայի, որ Պանկլատեշի առաջին կին վարչապետն էր եւ մահացաւ Տաքքա վերադառնալէն հինգ օր ետք: Մօր վիշտը դեռ թարմ էր, երբ Ռահման յունուարին հարցազրոյց տուաւ «Թայմ»-ին, որ ուղղուած էր իր 175 միլիոն բնակչութիւն ունեցող հայրենիքին միաւորումին, եւ միաժամանակ կրկին աշխուժացուց հարաւային Ասիոյ երկրորդ մեծագոյն տնտեսութիւնը: Պանկլատեշ կը տառապի բարձր գնաճէ եւ երիտասարդներու անգործութենէ, իսկ տարածաշրջանային գերտէրութիւն Հնդկաստանի հետ անոր յարաբերութիւնները հասած են պատմական անկումի: Այս բոլորը արագ լուծում կը պահանջեն: Ոստիկանութեան կողմէ փտածութեան մասին մեղադրանքները, որոնք դատարաններէն չեղեալ յայտարարուած են, կրնան առաջնահերթ տեղ գրաւել վարչապետ Ռահմանի դիմագրաւած մարտահրաւէրներուն մէջ: Ան վճռած է ժամանակ չվատնել. «Մենք պէտք է միասին աշխատինք, միաւորուինք, որպէսզի մարդիկ կարենան ունենալ իրենց քաղաքական իրաւունքները», կ՛ըսէ Ռահման:
Մարք Քելի
Տիեզերագնացները սովոր են փոթորկալից կեանք վարելու: Արիզոնայի ծերակուտական Մարք Քելին, որ շատոնց հեռու էր ՕԹԱՆ-ի տիեզերանաւի օդաչուի իր օրերէն, անցեալ տարի օդ բարձրացաւ, երբ օգնեց նկարահանել այն տեսանիւթը, որ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու զօրքերուն կը յուշէր, որ անոնք պարտաւոր չեն կատարել անօրինական հրամանները: Այս մէկը ժամանակին ռազմական օրէնքի սովորական պնդում կրնար համարուիլ, սակայն քաղաքական բուռն ալիք յառաջացուց: Նախագահ Տանըլտ Թրամփ Քելիին արարքը «խռովարար» եւ «մահուամբ պատժելի» որակեց, իսկ պաշտպանութեան նախարար Փիթ Հեկսեթ սկսաւ Փենթակոնի վերադասաւորում կատարել` նպատակ ունենալով Քելին զրկել ռազմածովային հրամանատարի կոչումէն եւ նուազեցնել անոր կենսաթոշակը: Քելին հակադարձեց` Փենթակոնին դէմ դատ բանալով եւ Դեմոկրատական կուսակցութեան մէջ դառնալով Թրամփի վարչակազմին ամէնէն ակնառու հակառակորդներէն մին: Դաշնակիցներ կ՛ըսեն, որ երկար ատեն կարգապահ, զուսպ եւ օրինապահ եղած Քելին այսպիսով իր քաղաքական դիրքը ամրացուց: 2024-ին ան արդէն փոխնախագահի պաշտօնին համար թեկնածուներու ցանկին մէջ էր. այժմ դեմոկրատականներ բացայայտօրէն կը քննարկեն անոր ներուժը 2028-ին համար, եթէ ոչ որպէս նախագահական թեկնածու, ապա` գուցէ որպէս ապագայ պաշտպանութեան նախարար:
Հեթըր Կըրքըն
Իբրեւ Միացեալ Նահանգներու ամէնէն հետեւողական իրաւաբանական մտածողներէն եւ գիտնականներէն մին` Հեթըր Կըրքըն, վաղուց իր ուշադրութիւնը կեդրոնացուցած է ազատ եւ արդար ընտրութիւններու, ամուր քաղաքացիական ճարտարապետութեան եւ օրէնքի գերակայութեան պաշտպանութեան վրայ: Սակայն անոր ղեկավարութիւնը` որպէս Եէյլի իրաւաբանական դպրոցի երկարամեայ տեսուչ եւ «Ֆորտ» հիմնադրամի նոր նախագահ, իսկապէս կը մարմնաւորէ արդարադատութիւնը ի գործ դնելու Կըրքընի բարոյական հեղինակութիւնն ու գործնական ազդեցութիւնը: Ան Եէյլի մէջ ուսած տարիներուն մեծապէս ընդլայնած է իրաւաբանական կրթութեան հասանելիութիւնը` ուսանողներուն կարելիութիւն տալով օգտագործել օրէնքը` կեանքը բարեփոխելու համար: Կըրքըն հարցեր լուծող է եւ երբեք բեւեռացումներէն չի տատանիր, այլ, ընդհակառակը, արդիւնաւէտօրէն ներգրաւուած է կուսակցական լարուածութեան մէջ: «Ֆորտ» հիմնադրամի մէջ ան արդէն իսկ սկսած է ամրապնդել հիմնադրամին յանձնառութիւնը` մարդկային իրաւունքներու, ընկերային արդարադատութեան եւ ժողովրդավարութեան հանդէպ: Կըրքըն օժտուած է անսահման տեսլականով եւ իր իտէալները գործնականացնելու անսպառ կամքով: Ան օրէնքի գերակայութեան վրայ անսասան հաւատք ունի եւ մնայուն կերպով կը գիտակցի, որ ժողովրդավարութիւնը կը գոյատեւէ ո՛չ թէ հռետորաբանութեամբ, այլ` զայն պաշտպանող մարդոց ամէնօրեայ ջանքով:
Տեն Քէյն
Տանըլտ Թրամփ լարուած յարաբերութիւններ ունեցած է Միացեալ Նահանգներու բարձրաստիճան զօրավարներուն հետ: Հարցուցէք այն պարգեւատրուած զինուորական առաջնորդներուն, որոնք նախագահ Թրամփէն անտեսուեցան: Այսօր այդ անկայուն վիճակի կեդրոնական դէմքը Տեն Քէյնն է` ռազմաօդային ուժերու նախկին կործանիչ օդաչուն, որ Թրամփի ամէնէն վստահելի ռազմական խորհրդականն է: Քէյնի վերելքը անհաւանական էր. հանգստեան կոչուած երեք աստղանի զօրավարը Բանակի պետերու միացեալ վարչութեան նախագահ ընտրուեցաւ` Փենթակոնի բարձրաստիճան պաշտօնեաներուն փոխարէն: Բարդ գործողութիւններու շարքը, ինչպէս` Իրանի հիւլէական կեդրոններուն ռմբակոծումները եւ Վենեզուելայի վրայ նախագահ Նիքոլաս Մատուրոյի գերեվարումին համար գործուած յարձակումը, Քէյնի հանդէպ Թրամփի վստահութիւնը ամրապնդեցին: «Ան միայն մէկ բան գիտէ` ինչպէս յաղթել», փետրուարին գրած էր Թրամփ Քէյնին մասին: Մինչ Թրամփ կը պայքարի Իրանի դէմ, Քէյնին խորհրդականները կը շարունակեն արտակարգ կշիռ ունենալ` ձեւաւորելով ո՛չ միայն նախագահին պատմական դիրքորոշումը, այլ նաեւ` Միացեալ Նահանգներու դերակատարութիւնը աշխարհին մէջ:
Հենա Վիրքունըն
Հենա Վիրքունըն Եւրոպական յանձնաժողովին մէջ իր վարած դերով կը կիրարկէ նոյն կարգապահ տոկունութիւնը, ինչպէս` այն մարաթոններուն, որոնց մասնակցած է. օրինակ` 84 քիլոմեթր կրկնակի մարաթոնը: Մանկութենէն ձիավարող ըլլալով` ան նոյնքան նուիրուած է ֆիզիքական աշխարհին, որքան որ կը տիրապետէ թուային աշխարհին: Այս նուիրուածութիւնը կենսական է, քանի որ անոր` որպէս ճարտարագիտական ինքնիշխանութեան, անվտանգութեան եւ ժողովրդավարութեան գործադիր փոխնախագահի պաշտօնը` մեծ դերակատարութիւն կրնայ ունենալ այս յանձնաժողովին մէջ: Վիրքունըն պարտաւոր է Եւրոպայի թուային կանոնակարգին հսկողութիւնը պահպանել` գոհացնելով քաղաքացիներուն ակնկալութիւնները ի հեճուկս Ուաշինկթընի շարունակական ճնշումին եւ միաժամանակ արդիւնաւէտ դարձնելով կարգաւորումը եւ իսկապէս բաց ճարտարագիտական ինքնիշխանութիւն կառուցելով` Եւրոպայի մէջ արհեստական բանականութիւնը զարգացնելու, թուային ենթակառոյցները աւելի լաւ խթանելու եւ ճարտարագիտական ինքնիշխանութեան սատարելու առաջարկներ ներկայացնելով: Եւրոպան կարիքը ունի Վիրքունընին պէս կարող անձի:
Ռաֆայէլ Մարիանօ Կրոսի
Դիւանագէտի յատկանիշերէն մին այն է, որ նոյնիսկ երբ միջազգային կառավարումը վատթարանայ, պետութիւնները տակաւին իրենց դռները կը բանան անոր դիմաց: Ուքրանիոյ Զափորիժիոյ Հիւլէական կայանին վրայ ռուսական զօրքերու յարձակումէն ետք երկու կողմերն ալ առիթ տուին Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան` Հիւլէական ուժանիւթի միջազգային գործակալութեան ղեկավար Ռաֆայէլ Մարիանօ Կրոսիի գլխաւորած քննչական խումբին վնասը գնահատելու եւ միջուկը սառեցնելու: Արժանթինցի Կրոսին ՄԱԿ-ի ընդհանուր քարտուղարի պաշտօնի յառաջատար թեկնածուներէն է, որ հետեւեալը յայտարարեց. «Եթէ նայիք Կազային, Հարաւային Սուտանին, Կովկասին, Հնդկաստանին, Փաքիստանին եւ Քամպոտիոյ, ընդհանուր յայտարարը ՄԱԿ-ի բացակայութիւնն է: Սա չի՛ կրնար այսպէս շարունակուիլ»: Անշուշտ առաջնային է Իրանի միջուկային ծրագիրի վիճակին գնահատումը` Միացեալ Նահանգներու եւ Իսրայէլի զանգուածային յարձակումէն ետք:
(Շար. 3 եւ վերջ)
