Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)
No Result
View All Result
  • Խմբագրական
  • Հայկական
  • Լիբանանեան
  • Միջազգային
  • Յօդուածներ
    • Անդրադարձ
    • Գաղութային
    • Հարցազրոյց
    • Հայրենի Կեանք
    • Գաղութէ Գաղութ
    • Զաւարեանական
    • Գիտութիւն
    • Ազդակ Գաղափարաբանական
    • Պատմական
    • Առողջապահական – Բժշկագիտական
    • Արուեստ – Մշակոյթ
    • Գրական
    • ԼԵՄ-ի ԷՋ
    • Մշակութային եւ Այլազան
  • Գաղութային
  • Մարզական
  • Այլազան
    • «Ազդակ»ի ֆոնտ
    • 50 Տարի Առաջ
    • Ի՞նչ Կ՛ըսեն Աստղերը
    • Յայտարարութիւններ
    • Կնոջական
    • Մանկապատանեկան
  • Խմբագրական
  • Հայկական
  • Լիբանանեան
  • Միջազգային
  • Յօդուածներ
    • Անդրադարձ
    • Գաղութային
    • Հարցազրոյց
    • Հայրենի Կեանք
    • Գաղութէ Գաղութ
    • Զաւարեանական
    • Գիտութիւն
    • Ազդակ Գաղափարաբանական
    • Պատմական
    • Առողջապահական – Բժշկագիտական
    • Արուեստ – Մշակոյթ
    • Գրական
    • ԼԵՄ-ի ԷՋ
    • Մշակութային եւ Այլազան
  • Գաղութային
  • Մարզական
  • Այլազան
    • «Ազդակ»ի ֆոնտ
    • 50 Տարի Առաջ
    • Ի՞նչ Կ՛ըսեն Աստղերը
    • Յայտարարութիւններ
    • Կնոջական
    • Մանկապատանեկան
No Result
View All Result
Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ
No Result
View All Result

Երազ Մը Չէ

September 25, 2023
| Անդրադարձ
0
Share on FacebookShare on Twitter

ԱՐԻՆ ՉԷՔԻՃԵԱՆ

Երազ մը չէ, բայց երազէն աւելի երկար կը թուի ըլլալ:

Ժամանակին ալ երազ կը տեսնէի, բայց բոլորը չէի յիշեր:

Կամ ալ կը մոռնայի, թէ ո՛ր մէկը կը յիշէի:

Տարբերութիւնը հիմակուան հետ այն է, որ հիմա յաճախ (բարեբախտաբա՞ր) չեմ կրնար զանազանել երազը իրականութենէն:

… Յաւերժութիւն:

Կեանք մը, ուր մարմիններ չեն մեռնիր:

Ուր պարտաւոր չես անաւարտ ձգելու մէկ բան` միւսին հասնելու համար…

Ուր վերջ չկայ, ոչ ալ` «սկիզբ» …

Նախորդող օրերուն, ամէն առաւօտ, ճամբուս վրայ կը նշմարեմ Ազգային Եղիշէ Մանուկեան քոլեճի աշակերտները, որոնք դպրոցական տարազներով շարուած` կը պատրաստուին դասի: Տրամադրութիւնը աշխուժութիւն կը ներշնչէ:

Կարծես նոր է ամէն ինչ:

Նոր դպրոց, նոր դաս, նոր խաղավայր:

Այդպէս կը թուի ըլլալ, մինչեւ որ պաղ ջուրը ապտակէ, ու մեր առջեւ շարուին առօրեայ մտահոգութիւններու ցանկը:

Կէս քուն-կէս արթուն ահա կը գրեմ վաղուան երազը համով, բայց` չգիրցնող սենտուիչի պէս տեսնելու յոյսով:

* * *

Ժամանակին մեր ուսուցիչները գլուխնին դանդաղօրէն վեր-վար շարժելով` մեզի միշտ կ՛ըսէին, որ դպրոցի օրերը պիտի փնտռենք, երբ օր մը մենք ալ աւարտենք: Մենք ալ հակառակը կը պնդէինք:

Չէ՛, չէ՛, միայն վերջանանք, կ՛ըսէինք:

Չեմ գիտեր` ինչո՛ւ մեր ուսուցիչները տեւաբար այդպէս կ՛ըսէին. կրնայ ըլլալ, որ արաբերէն նիւթերէն շատ կը գանգատէինք…

Մեր ֆրանսերէնի ուսուցչուհին ալ տիկին Հուրին, օր մը արգիլեց, որ «չ» տառը գործածենք: Բաւական դժուար պարտականութիւն էր… Մինչեւ հիմա, սակայն, լաւ դաս եղած է ինծի, եւ ուրախութեամբ կը յիշեմ այդ օրը: Համբերատար ուսուցչուհին, ո՛վ գիտէ` որքա՜ն «չեմ կրնար»-ներ, «ոչ»-եր, «չ՛ըլլար կոր»-ներ, «չեմ ուզեր»-ներ լսեր էր…

Անշուշտ չմոռնանք, որ «վերջացանք» բառը սխալ է, պէտք է ըսել` «վերջացուցինք»…

Հոն տակաւին մեծ էինք: Հիմա ինչպէ՞ս պզտիկցանք` չեմ գիտեր:

Բայց այս գեղանկարին մէջ թէ՛ պզտիկութեան, թէ՛ ալ նոր տարիները կան:

Վեց ամառ առաջ նկարած եմ այս տեսարանը, երբ դպրոց գացեր էի պտոյտի: Գրեթէ` նոյն տեսարանը, ինչ որ երեսուն տարի առաջ էր, փոխուած են միայն օգտագործելի սենեակները:

Այս կարմիր երկաթէ դռնէն ներս մանկապարտէզի սրահն էր. հոն ամէն առաւօտ մանկապարտիզպանուհի տիկին Աստղիկ Գարապոյաճեանին հսկողութեան տակ պէտք էր խմէինք տաք կաթը: Անիկա կը հրամցուէր նարնջագոյն կերպընկալէ գաւաթներու մէջ, քիչ մը քոլաքաուով: Չէի սիրեր կաթ. իսկ եթէ վրան սե՞ր կապած ըլլար, օ՛հ… աշխարհին վե՛րջն էր:

Բայց չէինք կրնար չխմել այդ կաթը: Պարտադիր էր: Ստիպուած, սեր չկապած, մէկ ումպով կը խմէինք…

Սրահին մէջ, դիմացը, կամարաձեւ դուռով սենեակ մը կար: Անիկա ծիլիկներուն էր, մենք մեծերս հոն չէինք մտներ: Մինչեւ հիմա չեմ գիտեր` ի՛նչ կայ: Միայն կը յիշեմ, որ զառիվայր էր դրան սկիզբը, քիչ մը վախնալիք…

Ճիշդ անոր ձախ կողմը Բողբոջ դասարանն էր, ուր կը գծէինք, սեւ սամպօ կ՛երգէինք, հոմանիշ-հականիշ կը սորվէինք ու իբր թէ կը քնանայինք: Այդ անկողինը երկու ծառերէ կապուած օրօրոցի պէս էր: Զէյթի գոյնով լաթ մը` երկաթին վրան ամրացուած, որ մարմինիդ ձեւով կ՛իջնէր դէպի գետին:

Կոկոն դասարանը աջ կողմի սենեակն էր: Պատերազմի տարիներ էին, եւ շատ քիչ դպրոց կ՛երթայինք: Բողբոջ-Կոկոն ամէն իրարու մէջ մտած էին: Սակայն լաւ կը յիշեմ տիկին Հերմինէն` իր բարի ժպիտով, որ միշտ ոտքի` գործի վրայ կ՛ըլլար:

Ծաղիկ դասարանը շա՛տ տարբեր էր:

Հոն հասնելու համար կը բարձրանայիր այս տնակին աստիճանները: Վերի յարկն էինք մենք, որովհետեւ այլեւս պզտիկ չէինք:

Հոն տիկին Մատլէն Արզումանեանը կը հսկէր: Խիստ էր, բայց կը սիրէր մեր չարաճճիութիւնը: Օրիորդ Գեղուկն ալ մեզի համով բանջարեղէններ բարակ-բարակ կը մանրէր, որ փիք-փիք ըրած ատեն ուտէինք: Ստեպղին, կանաչ պղպեղ…

Խաղավայրն ալ այս փակին մէջն էր. շատ կը սիրէինք հոն: Կար անիւէ օրօրոց, որ շատ նիհարներուն համար չէր: Նիհարները ոտքի կը կենային վրան ու այդպէս կ՛օրօրուէին: Մեծերը մեզի չէին ձգեր, որ շատ օդը ելլէինք: Կարծեմ` քանի անգամ ալ կոտրեցաւ: Ես ալ միշտ կը մտածէի, թէ նստած օրօրուած ատենս, եթէ անիւի ծակին մէջ իյնամ, ինչպէ՞ս պիտի ելլեմ… օր մը, երբ գտնեմ անիւով օրօրոց, կը փորձեմ:

Այսքա՜ն անուշութիւն… մինչեւ տոքթորի օրը հասնէր: Այդ խաղավայրին աջ կողմի սենեակներէն մէկուն մէջ ատեն-ատեն կը մտնէինք ասեղ ըլլալու («ուտելու»): Կը յիշեմ դեղին էր ամէն բան, մութ դեղին: Ո՞վ կ՛ուզէր ասսսսեղ ըլլալ. հա՜, քանի որ տակաւին չէինք գիտեր հիւանդ ըլլալ դպրոց չգալու համար…

Կարմիր երկաթէ դրան աջ կողմի կամարաձեւ դուռը «մուկերու սենեակ»-ն էր: Ճերմակ էր ու վրան ձեռքով գրուած էր` «Մուկերու սենեակ». մէկը չէր մտներ հոն, ոչ ալ գիտէինք, թէ ի՛նչ կար ներսը:

Վերջն ալ, օր մը, աւարտեցինք: Աւարտական հանդէսին «Մանէ՜, մանէ՜ ճախարակ»-ը ներկայացուցինք. նաեւ ունէինք նուագախումբ` տինկ-տինկ, խըշշ-խըշշով: Ինծի եռանկիւն տրուած էր ու ամբողջ համերգի ընթացքին քանի մը հատ պիտի զարնէի, երբ օրիորդ Մարինան նշան տար. բախտ եթէ ըլլար, եռանկիւնին նեղ անկիւնը աջ-ձախ կը զարնէի արագ-արագ: Բողբոջ դասարանէն ի վեր եռանկիւնաժիշտ էի եւ ընդմիշտ կ՛երազէի խըշշ-խըշշ ընել օր մը, կամ` տապքէ զարնել: Ծնծղայ ու թմբո՞ւկ… իսկապէ՛ս` «երազի՜ս մէջ»: Չար տղոց համար էին կարծեմ, եւ որքան չարանայինք, անոր բախտը չէինք ունենար…

* * *

Սիրան Մանուկեան մանկապարտէզի կառուցումէն ետք, այս կարմիր դռնէն ներս գտնուող սրահը, Կոկոն դասարանին հետ միասին, գրադարան դարձաւ պարոն Յակոբին հսկողութեան տակ: Վերջին երկու տարիներու զբօսանքներուն շատ կ՛երթայի հոն եւ իր լաւատեսութեամբ ու սրամտութեամբ լեցուն պատմութիւնները մտիկ կ՛ընէի: «Ազդակ» օրաթերթը կը բանար մեր դիմաց: Եթէ օր մը չերթայի, յաջորդ օր կարօտցած կ՛ըլլայի զինք: Այդպէս էր. կա՛մ պասքեթպոլ ու փինկ-փոնկ պիտի խաղայի, կա՛մ ալ քովը երթայի: Ուտելը, որ բարեկամս չէր, գաղտնի` դասարանին մէջ կ՛ըլլար: Ժամանակ չկար կորսնցնելիք…

Պատմութիւնները շատ են, ինչպէս կ՛ըսեն: Ո՞ր մէկը պատմենք:

Եւ հասանք միջնակարգի ու երկրորդականի ուսուցչարան, որ վարի փինկ-փոնկի կամարաձեւ սրահէն փոխադրուեցաւ վեր` ձախ կամարաձեւ դռնէն ներս:

Հոն հասնողը կա՛մ դասապահի մը ընթացքին օրիորդին գիրքը հպարտութեամբ բերելու ելած կ՛ըլլար, կա՛մ շատ գէշ չարութիւն ըրած կ՛ըլլար, կա՛մ ալ դասարանին մէջ չմասնակցելուն պատճառով կանչուած կ՛ըլլար: Կը տեսնէի այս բոլորը գրադարան ելած-իջած ատենս: Միակ պարոնը, որ դուրսը կեցած կ՛ըլլար ծխելու համար, մեր բոլորին կողմէ ճանչցուած «շումախըր»-ն էր` պարոն Կարօ Թաշճեանը…

Երբեմն ալ ասեղի սենեակին ու ուսուցչարանին միջեւ գտնուող փակին մէջ դաս կ՛ընէինք: Չեմ կարծեր` մէկը մտիկ կ՛ընէր դասը. քանի որ հոն շատ գեղեցիկ, ուղղանկիւնաձեւ երկաթէ շինուածք մը կար ծայրերը նեղ նստարանով. վրան շատ գեղեցիկ մանիշակագոյն ծաղիկներ բուսած կ՛ըլլային` ամէն կողմերը ծածկելով: Հոն, նեղ-նեղ նստած կ՛ըլլայինք, եւ տարբեր էին երազները…

Այսպէս է, որ իջանք ու ելանք այդ աստիճաններէն. մէյ մը վար` դէպի դասարաններ, մէյ մը վեր` դէպի հին մանկապարտէզ: Մէյ մը վար` դէպի նոր մանկապարտէզ, մէյ մը վեր` դէպի ուսուցչարան, աննման օրիորդ Մանուշակ Պոյաճեանի շունչին տակ ու ազգային դաստիարակութիւն սերմանող դաստիարակներու ու ուսուցիչ-ուսուցչուհիներու ջանքերով: Դպրոց մը, ուր հպարտ կը զգայի հայերէն նիւթերուն հանդէպ ցուցաբերուած խստապահանջութեամբ եւ, այսպէս կոչուած, «ծանրաբեռնուածութեամբ»:

Շա՜տ յուշեր կան, ժամերով երազել կը պահանջէ… Թէեւ բոլոր ուսուցիչ-ուսուցչուհիներուս անունները չտուի, սակայն բոլորն ալ կը յիշեմ մէկ առ մէկ:

Աւարտելէն ետք ապրեցանք կեանքի ելեւէջներ, բայց մեր երազներուն մեծ մասը ապրեցանք դպրոցին մէջ ու տակաւին կ՛ապրինք:

Չէ՛, չէ՛, չ«վերջացանք»…

Չկա՛յ «չիկայ», կայ «չկա՜յ»… (պարոն Շանթ Եագուպեան):

Բարի՛ վերամուտ մեր սիրելի դպրոցին:

Յարատեւութիւն ու բարի, երկա՜ր երազներ աշակերտութեան:

Տակաւին չքնացայ:

Աչքս բաց կ՛երազեմ:

 

 

Նախորդը

Մեր ընթերցողները կը գրեն . Փաշինեա՛ն, Անցնցում Հեռացի՛ր Հայաստանի Քաղաքական Դաշտէն

Յաջորդը

Դաշնակցականի Ակնոցով Դիտուած. Եւրոպայի Հայկական Համայնքներու Մասին – Դ.

RelatedPosts

Բարոյական Ուժը
Անդրադարձ

Բարոյական Ուժը

November 21, 2026
Արցախը Մեր Տեսակն Է (Անկախութեան Տօնի 28-ամեակ)
Անդրադարձ

Իմ Սիւնակը-Ձեր Աշխարհը. Հնաբոյր Եւ Փոշոտած Քաղաքական Համակարգի Մը Դէմ Յանդիման (Լիբանանի Անկախութեան 83-Ամեակ)

November 21, 2026
Պարտութենէն Անդին` Պատմութիւնը Ուրանալու Վտանգը
Անդրադարձ

Լիբանանի Անկախութիւնը. Տօնակատարութիւններ Եւ Իրականութիւն

November 21, 2026
  • Home
  • About Us
  • Donate
  • Links
  • Contact Us
Powered by Alienative.net

© 2022 Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon). All rights reserved.

No Result
View All Result
  • Խմբագրական
  • Հայկական
  • Լիբանանեան
  • Միջազգային
  • Յօդուածներ
    • Անդրադարձ
    • Գաղութային
    • Հարցազրոյց
    • Հայրենի Կեանք
    • Գաղութէ Գաղութ
    • Զաւարեանական
    • Գիտութիւն
    • Ազդակ Գաղափարաբանական
    • Պատմական
    • Առողջապահական – Բժշկագիտական
    • Արուեստ – Մշակոյթ
    • Գրական
    • ԼԵՄ-ի ԷՋ
    • Մշակութային եւ Այլազան
  • Գաղութային
  • Մարզական
  • Այլազան
    • «Ազդակ»ի ֆոնտ
    • 50 Տարի Առաջ
    • Ի՞նչ Կ՛ըսեն Աստղերը
    • Յայտարարութիւններ
    • Կնոջական
    • Մանկապատանեկան

© 2022 Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon). All rights reserved.