Հայաստանի Թէքէեան մշակութային միութեան նախաձեռնութեամբ կայացաւ Մաղաքիա արք. Օրմանեանի «Խոհք եւ խօսք» գիրքին շնորհահանդէսը:
Գիրքը վերահրատարակուած է երկրորդ անգամ, 93 տարի յետոյ, Օրմանեան սրբազանի մահուան 100-ամեակին առիթով:
«Խոհք եւ խօսք» գիրքը կը ներկայացնէ ազգային-եկեղեցական գործիչ, պատմաբան, Հայ եկեղեցւոյ դաւանաբանութեան անգերազանցելի տեսաբան, Կոստանդնուպոլսոյ հայոց պատրիարք Մաղաքիա արք. Օրմանեանի կեանքին եւ գործունէութեան կարեւորագոյն դրուագները: Անոնք կը ներառեն սրբազանին ուսումնառութենէն մինչեւ պատրիարքական շրջանը` ամբողջութեամբ բացայայտելով անոր ապրած ժամանակն ու գործունէութիւնը, ինչպէս նաեւ անոր ջանքերը` Սուրբ Էջմիածինի հոգեւոր Ճեմարանի եւ ընդհանրապէս կրթութեան գործին մէջ:
«Եթէ Օրմանեան գրած ըլլար միայն «Ազգապատում»-ը, «Համապատում»-ը, «Հայոց եկեղեցին», արդէն պիտի անմահանար: Մաղաքիա Օրմանեանը Ներսէս Շնորհալիի հետ մեր եկեղեցւոյ ամէնէն կարկառուն հոգեւորականներէն է», նշեց գիրքի մեկենաս Փառէն արք. Աւետիքեանը:
Շահէ ծ. վրդ. Անանեան յայտնած է, որ Մաղաքիա Օրմանեան ունէր միջազգային համբաւ, սակայն մեզի յայտնի չէին անոր օտարալեզու` ֆրանսերէն եւ իտալերէն գիրքերը. ատոնք արգիլուած գիրքերու շարքին էին երկար ժամանակ` մինչեւ 1962 թուականը, երբ Պօղոս 6-րդ Պապը պաշտօնապէս հանեց արգելքը: Գէորգեան Ճեմարանի տեսուչը անդրադարձաւ նաեւ Օրմանեանի` Ճեմարանի մէջ դասաւանդելու շրջանին եւ ընդգծեց, որ աստուածաբանական կաճառի կայացման գործին մէջ ան անգնահատելի մեծ աւանդ եւ հսկայական ներդրում ունի:
Յակոբ Աւետիքեանը յատնեց, որ սրբազան Օրմանեանը պահպանողականութեան մեծագոյն ներկայացուցիչը կը համարուի: Ան այն կարծիքը յայտնած է, որ հակառակ իրականութեան մէջ Օրմանեանի շուրջ եղած հակասութիւններուն, անոր տուած դասերուն պէտք է դիմեն բոլորը` քաղաքագէտները, կրթութեան պատասխանատուները, դիւանագէտները եւ այլք:
Պատրիարքը գիրքը գրած է Երուսաղէմի եւ Դամասկոսի մէջ Ա. Համաշխարհային պատերազմի ընթացքին, երբ աշխարհի վիճակը անորոշ էր, իսկ հայութեան վիճակը անյուսալի եւ ողբալի ընթացքի մէջ էր:
Վերջինս այն կարծիքին է, որ Օրմանեանի անձը այսօր ալ կրնայ օրինակ դառնալ մեզի համար` իրավիճակի կրկնութեան, երեւոյթները ճիշդ տեսնելու, աղէտալի իրավիճակներու մէջ ճշմարտութեան աչքերուն կարենալ նայելու տեսանկիւնէ:
Գիրքին լոյս ընծայումը այսօր առաւել քան արդիական է, երբ շատ արժէքներ հարցականի տակ կը դրուին մեր երկրի եւ աշխարհի մակարդակով:
